Fé

Kung ano ang nanatili sa pagbabawas

Ang Fé ay isa sa pinaka hindi nabagong rune sa linya. Nang ang dalawampu't apat na titik ng Elder Futhark ay binawasan at naging labing-anim, napanatili ng titik na ito ang hugis, posisyon, at tunog nito, at nawalan lang ng isang pantig ang pangalan nito.

Ngunit nadagdagan ang trabaho nito. Sa Younger Futhark, sinasaklaw ng iisang rune na ito ang parehong /f/ at /v/, dahil tumigil ang iskrip sa pag-iba sa pagitan ng mga katinig na may boses at walang boses. Ginamit ng isang manlililok na nagsusulat ng hafa (magkaroon) at hafn (daungan) ang parehong titik para sa dalawang magkaibang tunog at iniiwan na lang sa mambabasa ang pagtukoy dito.

Kaya ang mahalaga rito ay hindi ang titik. Ang mahalaga ay kung paano ginamit ng lipunan ng Panahon ng Viking ang salitang ito.

Ang baka ay naging pera

Ang Proto-Germanic na fehu ay nangangahulugang alagang hayop, at sa isang ekonomiyang walang barya, ang alagang hayop ang panukat ng halaga. Pagsapit ng Panahon ng Viking, nagbago ang sitwasyong ito.

Ang ekonomiyang Norse ay nakabatay sa pilak at mas tinimbang kaysa binilang. Ang mga tinagong yaman sa buong Scandinavia ay naglalaman ng hacksilver, mga arm-ring, ingot, at baryang sinadyang hatiin sa maliliit na piraso upang matimbang sa timbangan. Ang mga Islamic dirham ay dinala sa hilaga ng Volga sa napakaraming bilang; ang itinagong yaman sa Spillings sa Gotland na inilibing noong 870, ay naglalaman ng higit sa 14,000 barya na karamihan ay Arabic.

Sumunod ang Old Norse na fé sa pagbabago ng ekonomiya. Nangangahulugan pa rin itong baka, ngunit nangangahulugan din itong pera, kaya dalawa na ang kahulugan ng iisang salitang ito. Ang modernong Ingles na fee ay nagmula rin sa linyang ito, gayundin ang Norwegian na fe at German na Vieh.

Ang tungkol sa pera ang tinutukoy ng parehong tulang rune, hindi ang hayop.

Hidwaan sa magkakamag-anak

Ito ang pariralang ginamit sa simula ng parehong tulang Norse, at mas mabuting intindihin ito nang literal kaysa kunin bilang aral.

Frænda róg, hidwaan sa magkakamag-anak. Sa kulturang Norse, hinahati ang mana sa mga tagapagmana sa halip na ibigay nang buo sa panganay na anak na lalaki. Madalas talakayin sa mga saga ang mga kahihinatnan nito. Umiikot ang Njáls saga sa mga pagbabayad ng kompensasyon at kung sino ang may utang kanino; may malala at mahabang sigalot sa mana sa sentro ng Egils saga. Ang paghihiganti sa Iceland ay karaniwang nagsisimula bilang pag-aaway sa ari-arian.

Idinagdag naman ng saknong ng Norway ang ikalawang linya nito, ang lobo ay pinalaki sa kagubatan. Tulad ng madalas mangyari sa tulang iyon, ang koneksyon ay dahil sa tugma at hindi sa lohika, tumutugma ang róge sa skóge. Ngunit matagal nang itinuturing ang pares na ito bilang nagtuturo sa iisang punto. Ang bagay na sisira sa iyo ay tahimik na lumalaki sa isang lugar na hindi mo napapansin.

Inalis ng saknong ng Iceland ang lobo at nagbigay ng dalawang kenning para sa ginto sa halip, ang apoy ng pagtaas ng tubig, at ang landas ng ahas. Parehong karaniwang ginagamit ang mga ito sa panitikang skaldic at parehong tumutukoy sa mga kayamanang binabantayan ng dragon, at ang pinakamalinaw dito ay ang kayamanan ni Fáfnir sa materyal ng Völsung.

Ang gloss sa Latin

May ginawa ang Icelandic Rune Poem na hindi ginawa ng ibang tulang rune, at madali itong hindi mapansin.

Pagkatapos ng bawat saknong ay may dalawang salita, isang gloss sa Latin ng pangalan ng rune, at isang terminong patula sa Old Norse para sa isang pinuno. Dito ay aurum fylkir, ginto, at fylkir, isang pinuno ng hukbo.

Gumagamit ang labing-anim na saknong ng labing-anim na magkakaibang salita para sa prinsipe, fylkir, vísi, þengill, oddviti, ræsir, konungr, hildingr, niflungr, jöfurr, allvaldr, siklingr, tiggi, buðlungr, mildingr, lofðungr, ynglingr. Kailangan ng panulaang skaldic ng malaking koleksyon ng mga ganitong heiti, at lumalabas na nagtuturo ang tula ng dalawang bagay nang sabay. Itinuturo nito ang rune at ang ilang bahagi ng patulang bokabularyo na kailangang malaman ng makata ng korte.

Sinasabi nito kung para saan ang mga tulang rune. Mga tekstong pampaaralan ang mga ito.

Sa mga inskripsiyon noong Panahon ng Viking

Bilang isang titik, makikita ito kahit saan. Ang salitang fé mismo ay lumalabas sa ilang inskripsiyon sa runestone na tumatalakay sa mana at pagbabayad, at dito mismo sinasabi ng mga tula na asahan natin itong makita.

Isang partikular na kaso na mahalagang malaman ay ang uri ng mga runestone na nagtatala sa mga lalaking nangibang-bansa para sa pera. May ilang batong Swedish na nag-aalaala sa mga miyembro ng ekspedisyon ni Ingvar sa silangan, at ang isang grupo sa Uppland ay tumutukoy sa danagæld, ang tributo na binayaran ng England upang suhulan ang mga hukbong Norse. Naitala ng isang bato sa Yttergärde na nakatanggap si Ulf ng geld sa England nang tatlong beses sa ilalim ng tatlong magkakaibang pinuno. Iyon ay isang alaala kung saan ang yaman ang pangunahing punto ng monumento.

Sa pagbabasa

Halos palaging kinukuha ng mga modernong mambabasa ng rune na gumagamit ng Younger Futhark ang mga kahulugan mula sa Elder Futhark, at para sa Fé, halos walang nawawalang impormasyon dahil pareho itong rune na may parehong pangalan.

Ang idinagdag ng dalawang tulang Norse, kung seryoso mong titingnan, ay isang mas madilim na orihinal na kahulugan. Sinasabi ng saknong ng Old English sa pahina ng Elder Futhark na ang yaman ay ginhawa sa lahat bago magdagdag ng isang kundisyon tungkol sa pagbabahagi nito. Parehong walang iniaalok na ginhawa ang mga tulang Norse at pareho itong nagsisimula sa pag-aaway ng mga pamilya.

Kung babasahin gamit ang Younger Futhark, hindi gaanong tungkol sa pagkakaroon ng yaman ang Fé, kundi tungkol sa kung ano ang inilalantad ng pagkakaroon nito. Lumalabas ito sa mga katanungan tungkol sa mana, tungkol sa pera sa loob ng pamilya, at tungkol sa biglaang yamang paghahati-hatian. Ang kapaki-pakinabang na tanong na ibinabangon nito ay hindi kung dumating ang pera, kundi kung sino pa ang may karapatan dito.

Walang napatunayang kaugalian sa Panahon ng Viking sa pagbubunot ng mga rune para sa panghuhula, at ang labing-anim na rune ay para lamang sa pag-aalaala, batas, at kalakalan. Ang pagbabasa sa Fé sa ganitong paraan ay isang modernong gawaing ginagamitan ng lumang bokabularyo.