Сјаншу, читањето со слика и број

Што значи слика и број

Сјаншу е сложенка од два збора: сјанг, сликите или знаците, и шу, броевите. Заедно именуваат начин на читање на Книгата на промените во кој ликовите не се пред сѐ книжевност туку справа. Хексаграмот е истовремено место во неколку системи, а работата на читачот е да извлече што кажуваат тие системи за даден миг.

Овој пристап владееше со династијата Хан и никако не беше странична занимација. Промените беа издигнати во државна класика, на царската академија беа основани катедри за соперничките линии на толкување, а учените што ги држеа му советуваа на престолот за знаменијата. Да се погоди календарот и да се погоди космосот се сфаќаа како ист проблем, а човек способен за двете му беше корисен на еден император.

Државата и класиката

Важно е што ова се случи под Хан, а не на друго место. Царот Ву ги стори Петте класики основа на официјалната ученост, а именувањето на катедра значеше дека одредено читање на одреден текст станува, всушност, владино учење. Менг Си, Џинг Фанг и нивните соперници не беа приватни учени што кружеа ракописи; се натпреваруваа за институционално признание.

Тој натпревар ги наградуваше системите што даваа одговори. Читање на Промените што можеше да ти каже кој хексаграм владее со третата недела од вториот месец, и што тоа значи за суша или за спор околу наследството, на дворот вредеше повеќе од читање што нуди морално размислување. Притисокот одеше кон техничка разработка, и школата разработуваше.

Како работи механизмот

Основачкиот потег е на Менг Си и е разоружувачки едноставен: распредели шеесет хексаграми рамномерно по сончевата година, а Кан, Ли, Џен и Дуј задржи ги да владеат со четирите сезонски пресврти. Секој преостанат лик сега зафаќа нешто помалку од една недела. Датумот повлекува хексаграм, хексаграмот повлекува отсечок од годината, и текстот доби часовник.

Потоа Џинг Фанг го додаде вториот слој. Неговиот на џија ги прикачува десетте Небесни стебла и дванаесетте Земни гранки на поединечни линии. Звучи како книговодство, а всушност е решавачкиот чекор, зашто гранката со себе носи многу. Штом линија држи гранка, држи и една од Петте премени, страна на светот, годишно време, двоен час и едно од дванаесетте животни. Голата линија стана предмет со својства.

Неговите осум палати ги прегрупираат сите шеесет и четири во семејства по осум, секое создадено од удвоен триграм со менување на неговите линии по утврден ред: прва линија, потоа втора, потоа трета и така натаму, а последните два члена настануваат по друго правило. Во секое семејство една линија е означена како ши, линијата на светот или на себеси што стои за оној што прашува, а друга како јинг, линијата на одговорот што стои за прашаната работа.

Во таа точка гатањето стана пресметка. Веќе не прашуваш само што вели Пресудата. Прашуваш дали премената што ја носи твојата линија ја раѓаат или ја совладуваат околните премени, дали годишното време ја храни или ја исцрпува, и што прави скриената линија под неа.

Справата се множи

Подоцнежните хански и вејски учени продолжија да додаваат. Џенг Сјуан му даваше предност на јао чен, друга распределба на гранките, и таа со векови се натпреваруваше со на џија. Сјун Шуанг ги читаше хексаграмите преку искачувањето на линиите на Ќиен и симнувањето на оние на Кун, давајќи им на ликовите внатрешна динамика. Феј фу тврдеше дека секој хексаграм крие линии позајмени од главата на својата палата, па она што го гледаш е само половина известување.

Покрај техничката работа течеа апокрифите, И веј, што го земаа календарот на хексаграмите за клуч на политичкото пророштво. Тие текстови беа огромно влијателни и на крајот доволно вознемирувачки за наследните династии да ги забранат, сериозно од петтиот век. Преживуваат главно како наводи во дела што спореа со нив.

Претерувањето и одѕивот

Слабоста на системот е онаа што ја погодува секоја доволно богата толкувачка справа: со доволно направи, секој заклучок може да се оправда. Ју Фан е граничниот случај. Неговиот гуа биен изведува ликови еден од друг со пропишани движења на линиите, а тој го дополни со половични слики и понатамошни соодветности сѐ додека практично секој коментар не можеше на нешто да се потпре.

Одговорот на Ванг Би во третиот век беше речиси сето тоа да го фрли. Неговата формулација, дека се фаќа смислата и се забораваат знаците, ѝ го даде на школата или нејзиниот основачки слоган и ги постави условите на соперништво што трае оттогаш. Тоа беше расправа за метод, не за тоа дали Промените се важни, и беше добиена целосно. Ханските коментари престанаа да се препишуваат и повеќето се загубија во рок од два или три века.

Враќање, двапати

Сликата и бројот се вратија двапати, на прилично различни начини.

Сунгското оживување помина низ дијаграмите: Картата на Жолтата река и Писмото на реката Луо, бројчани распореди прогласени за извор на самите триграми. Чен Туан ги пренесе од даоистичка средина, а Шао Јунг на редот што од нив следи изгради целосна космологија, вклучувајќи циклична хронологија на вселената мерена во единици од близу сто и триесет илјади години. Тој тек е повеќе филозофски отколку гатачки, и го даде распоредот што Лајбниц подоцна ќе го чита како двоична аритметика.

Чиншкото оживување беше учено и скептично. Хуеј Дунг и доказните истражувачи ги сметаа сунгските дијаграми за доцна измислица преоблечена во старина, а вистинската ханска ученост за нешто што треба да се ископа од записите. Методот им беше филолошки: да ги пресеат наводите од тангските и сунгските зборници, да ги припишат и одново да состават коментари што како книги веќе не постоеја. Реконструкцијата на Ју Фан од Џанг Хуејјен, децении работа врз автор чиј изворен текст исчезнал, е образец на тој напор и сѐ уште е изданието што го користат истражувачите.

Каде преживува

Живата форма е вен ванг гуа, наречена по кралот Вен и изградена право врз справата на Џинг Фанг. Гатачот шест пати фрла три монети, ја утврдува палатата на хексаграмот, на линиите им доделува гранки и премени, ги означува линиите на светот и на одговорот, ги забележува скриените линии и исходот го чита од тоа како тие состојки се поддржуваат или се напаѓаат и како ги мери тековното годишно време.

Вреди да се биде јасен за потеклото, зашто преводите го замаглуваат. Техниката што денес ја користат повеќето кинески професионални гатачи не е читањето преку Пресуда и Слика познато од Вилхелм или Лег. Тоа е пресметковниот метод што еден хански чиновник го разви за предвидување државни работи, и е во непрекината употреба од првиот век пред нашата ера. Читател што ги знае Промените само на западен јазик, а потоа гледа гатач на работа во Тајпеј или Хонгконг, ќе ги препознае хексаграмите и речиси ништо друго.