Τα δεκατέσσερα νάντι

Τι είναι ένα νάντι

Ο όρος νάντι προέρχεται από μια σανσκριτική ρίζα που σημαίνει ρέω. Στα σανσκριτικά η λέξη χρησιμοποιείται τόσο για ποταμούς, σωλήνες ή σφυγμούς, όσο και για αυτά τα λεπτά ενεργειακά κανάλια. Στη γραμματεία του λεπτού σώματος, ένα νάντι μεταφέρει πράνα όπως ένα αγγείο μεταφέρει αίμα, και τα τσάκρα βρίσκονται στα σημεία όπου διασταυρώνονται τα σημαντικότερα από αυτά.

Οι αριθμοί που δίνονται είναι τεράστιοι και αποκλίνουν. Η Σίβα Σαμχίτα κάνει λόγο για 350.000. Το Γκοράκσα Σάτακα και πολλές μεταγενέστερες διδασκαλίες αναφέρουν 72.000. Και οι δύο παραδόσεις επικεντρώνονται τελικά σε δεκατέσσερα κανάλια που αξίζει να ονομαστούν, και από αυτά τα δεκατέσσερα, τρία στηρίζουν ολόκληρη την πρακτική παράδοση.

Τα τρία που έχουν σημασία

Η σουσούμνα διατρέχει τον σπονδυλικό άξονα, από τη βάση της σπονδυλικής στήλης ως το άνοιγμα στην κορυφή του κεφαλιού. Περιγράφεται ως φυσιολογικά κλειστή. Σχεδόν τα πάντα στη χάθα γιόγκα, τα ενεργειακά κλειδώματα, οι κατακρατήσεις της αναπνοής, οι στάσεις του σώματος, στοχεύουν στη διάνοιξή της.

Η ίντα και η πίνγκαλα ελίσσονται γύρω της, διασταυρώνονται σε κάθε κέντρο και καταλήγουν στο αριστερό και το δεξί ρουθούνι αντίστοιχα. Η ίντα είναι σεληνιακή, δροσερή και δεκτική. Η πίνγκαλα είναι ηλιακή, θερμή και ενεργητική. Η εναλλαγή τους δεν αποτελεί απλώς μια μεταφορά: η ροή του αέρα στα ρουθούνια μετατοπίζεται πράγματι από τη μία πλευρά στην άλλη κατά τη διάρκεια της ημέρας στους περισσότερους ανθρώπους. Η παράδοση θεμελίωσε μια αναπνευστική πρακτική πάνω σε αυτή την παρατήρηση πολύ πριν αποκτήσει ονομασία στη δυτική φυσιολογία.

Όταν τα δύο αυτά κανάλια εξισορροπούνται, η σουσούμνα ανοίγει. Αυτή είναι όλη η λογική πίσω από τη νάντι σοντάνα, την αναπνοή με εναλλαγή ρουθουνιών, που αποτελεί την πιο διαδεδομένη πραναγιάμα.

Γιατί διαφωνούν οι πηγές για τα έντεκα

Τα υπόλοιπα έντεκα καταγράφονται στη Σίβα Σαμχίτα, τη Γκεράντα Σαμχίτα και τα σχόλιά τους, όμως οι κατάλογοι δεν συμφωνούν απόλυτα. Η αλαμπούσα καταλήγει στο στόμα σε μία πηγή και στον πρωκτό σε άλλη. Η γιασασβίνι φτάνει στο αριστερό αυτί στη μία περίπτωση και στο μεγάλο δάχτυλο του αριστερού ποδιού στην άλλη. Η πούσα και η παγιασβίνι εναλλάσσουν το δεξί αυτί μεταξύ τους ανάλογα με το χειρόγραφο.

Παραθέτουμε την πιο συχνά αναφερόμενη κατάληξη για το καθένα και σημειώνουμε την κύρια παραλλαγή στη σελίδα του. Η διαφωνία δεν αποτελεί ελάττωμα των πηγών, αλλά μάλλον μαρτυρία του σκοπού τους: πρόκειται για σημειώσεις πρακτικής από διαφορετικές γενεαλογίες που συγκεντρώθηκαν μαζί, χωρίς κανείς να επιδιώξει τεχνητή ομοιομορφία.

Ένας κατάλογος, δύο λογικές

Εξετάζοντας ξανά τα έντεκα κανάλια, διακρίνεται ένα μοτίβο. Μία ομάδα οργανώνεται με βάση τα αισθητήρια όργανα: η γκαντάρι και η χαστιτζίχβα οδηγούν στα μάτια, η πούσα και η παγιασβίνι στο δεξί αυτί, η σανκίνι ή η γιασασβίνι στο αριστερό, η σαρασβάτι στη γλώσσα. Μια άλλη ομάδα διαρθρώνεται γύρω από λειτουργίες κάτω από τον ομφαλό: η κουχού προς τα γεννητικά όργανα, η βαρούνι μέσα από τα σωματικά υγρά, η βισβοντάρα γύρω από τον ομφαλό, η αλαμπούσα κάπου ανάμεσα στο στόμα και το άλλο άκρο του πεπτικού σωλήνα.

Οι πίνακες των αισθητηρίων οργάνων είναι πιο τακτοποιημένοι, γεγονός που συνήθως υποδηλώνει μεταγενέστερη προέλευση. Όποια ομαδοποίηση κι αν ακολουθεί μια πηγή, ο ρόλος των έντεκα παραμένει ο ίδιος: να μεταφέρουν την πράνα έξω από την κεντρική στήλη προς τα σημεία όπου το σώμα συναντά τον κόσμο.

Οι τρεις κόμποι

Η σουσούμνα δεν ανοίγει απλώς μόλις εξισορροπηθούν τα δύο πλευρικά κανάλια. Τα κείμενα τοποθετούν κατά μήκος της τρία γκράνθι, δηλαδή κόμπους: το μπράχμα γκράνθι στη ρίζα, το βίσνου γκράνθι στην καρδιά και το ρούντρα γκράνθι στο μέτωπο. Καθένα περιγράφεται ως σημείο όπου η πρακτική συναντά εμπόδιο, και καθένα ερμηνεύεται ψυχολογικά ως ένας βαθύς δεσμός προσκόλλησης: στην ασφάλεια, στην προσωπική αποτελεσματικότητα και τελικά στην ίδια τη διορατική επίγνωση.