Τα δέκα βάγιου

Κατεύθυνση και όχι ουσία

Τα βάγιου εκφράζουν μία ενιαία ενέργεια ταξινομημένη με βάση την κατεύθυνση στην οποία κινείται. Γι' αυτό και τα ονόματά τους περιγράφουν συγκεκριμένες κινήσεις: η ρίζα άνα σημαίνει αναπνοή, ενώ τα προθέματα καθορίζουν τη λειτουργία. Το πρα δηλώνει κίνηση προς τα εμπρός και μέσα. Το απά σημαίνει απομάκρυνση και κάθοδο. Το σαμ υποδηλώνει συνένωση. Το ουντ εκφράζει άνοδο. Το βι δηλώνει διασπορά και διάχυση.

Αυτή η διάκριση αποτελεί τον πρακτικό πυρήνα της πραναγιάμα. Κάθε αναπνευστική τεχνική στοχεύει σε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση αντί να λειτουργεί ως μια γενική άσκηση για τους πνεύμονες, και οι κλασικές οδηγίες ορίζουν επακριβώς αυτόν τον προσανατολισμό.

Οι πέντε κύριοι άνεμοι

Το πράνα εδράζεται στον θώρακα και προσλαμβάνει καθετί που εισέρχεται. Το απάνα εδράζεται κάτω από τον ομφαλό και αποβάλλει ό,τι δεν χρειάζεται πλέον. Ανάμεσά τους, το σαμάνα συγκεντρώνεται στην κοιλιακή χώρα και επεξεργάζεται όσα έχουν προσληφθεί. Το ουντάνα ανέρχεται από τον λαιμό, ρυθμίζοντας την ομιλία, την όρθια στάση και τη σκόπιμη προσπάθεια. Το βιάνα διαπερνά ολόκληρο το σώμα και συντονίζει τις υπόλοιπες λειτουργίες.

Η πιο θεμελιώδης σχέση στην πρακτική αναπτύσσεται ανάμεσα στο πράνα και το απάνα, δύο δυνάμεις με αντίθετη φορά. Η χάθα γιόγκα στοχεύει κατά κύριο λόγο στη συνένωσή τους στην περιοχή του ομφαλού. Σε αυτό ακριβώς αποσκοπούν τα ενεργειακά κλειδώματα: το μούλα μπάντα ανυψώνει το απάνα ενάντια στη φυσική του καθοδική τάση, το ουντιγιάνα κατευθύνει το πράνα προς τα κάτω, και η ένωσή τους παράγει την εσωτερική θερμότητα που ανοίγει το κεντρικό κανάλι της σουσούμνα.

Οι πέντε δευτερεύοντες άνεμοι

Το νάγκα, το κούρμα, το κρικάρα, το ντεβαντάττα και το νταναντζάγια συνδέονται με ακούσια σωματικά αντανακλαστικά: το ρέψιμο, το βλεφάρισμα, το φτάρνισμα και την πείνα, το χασμουρητό, καθώς και το οίδημα των ιστών. Μολονότι εκ πρώτης όψεως μοιάζουν με παράδοξη λεπτομέρεια, επιτελούν έναν συγκεκριμένο σκοπό. Ένα σύστημα που φιλοδοξεί να περιγράψει πλήρως την κίνηση της ενέργειας οφείλει να εξηγήσει και τις κινήσεις που εκδηλώνονται αυτόματα, χωρίς τη συνειδητή μας βούληση.

Το νταναντζάγια αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Σύμφωνα με την παράδοση, δεν εγκαταλείπει το σώμα με τον θάνατο, και τα αρχαία κείμενα το συνδέουν με τις φυσικές διεργασίες που ακολουθούν τη βιολογική παύση. Οι παλαιότεροι σχολιαστές το αναφέρουν ως μια υπενθύμιση ότι η ζωτική πράνα διαφοροποιείται από την ίδια την ατομική συνείδηση.