Decan trong vai các vị thần

Câu hỏi thường gặp

Các decan Ai Cập có được thờ phụng như thần linh không?

Có. Ngay trên các bảng sớm nhất ở nắp quan tài, khoảng năm 2100 TCN, tên các decan đã được viết kèm dấu hạn định dùng cho thần linh. Chúng được tôn kính như những thực thể thần thánh mà sự chuyển động đều đặn của họ giữ nhịp thời gian và duy trì trật tự. Trong những thế kỷ tiếp theo, chúng có được hình tượng và thần thoại riêng, và vào Thời kỳ Hậu nguyên, chúng được khẩn cầu trong các nghi lễ hộ thân như những quyền năng có thể giúp đỡ hoặc gây hại.

Những vị thần nào dẫn đầu các decan?

Sopdet và Sah. Sopdet là sao Thiên Lang, được đồng nhất với Isis, và Sah là phần sáng của chòm Orion, được đồng nhất với Osiris. Cả hai xuất hiện trong Văn bản Kim tự tháp thời Cổ Vương quốc, và trên trần nhà Senenmut khoảng năm 1470 TCN, họ được thể hiện như những nhân vật trên thuyền trong khi phần lớn các decan khác chỉ là những cái tên.

Vì sao người ta nói các decan chết đi mỗi năm?

Mỗi decan biến khỏi bầu trời đêm khoảng bảy mươi ngày khi mặt trời đi qua gần nó. Book of Nut giải thích điều này là cái chết: decan lặn ở phía tây, đi vào âm giới Duat, trải bảy mươi ngày trong nhà ướp xác, được thanh tẩy và tái sinh ở chân trời phía đông. Chu trình này phản chiếu câu chuyện về Osiris và các nghi thức ướp xác.

Các thần decan trông như thế nào?

Thời Tân Vương quốc, phần lớn các decan chỉ được thể hiện bằng tên, với một vài vị, như Sah và Sopdet, được vẽ thành hình người. Từ Thời kỳ Hậu nguyên trở đi, mỗi decan có thân hình riêng, thường đứng trên thuyền với một ngôi sao hoặc đĩa mặt trời trên đầu. Nhiều decan mang hình lai với đầu rắn, sư tử, cừu đực hay chim ưng, và một số cầm dao hoặc cung.

Các decan và Sekhmet liên quan với nhau như thế nào?

Các văn bản Ai Cập muộn gắn các decan với những sứ giả và đao phủ của Sekhmet, nữ thần sư tử mà cơn giận mang đến dịch bệnh. Mỗi decan được cho là có thể gieo bệnh hoặc giữ bệnh lại trong mười ngày của mình, vì thế các nghi lễ hộ thân hướng đến chúng. Giới Ai Cập học vẫn tiếp tục tranh luận các decan và tác nhân của Sekhmet liên hệ chính xác ra sao, nên mối liên hệ này nên được mô tả như một sự gắn kết hơn là một sự đồng nhất chặt chẽ.

Naos of the Decades là gì?

Là một khám thờ bằng đá làm dưới triều Nectanebo I (trị vì 380–362 TCN) cho ngôi đền ở Saft el-Henna miền đông châu thổ. Nó bày ra năm thành ba mươi sáu giai đoạn mười ngày, cho hình tượng của mỗi decan và mô tả tác động của decan trong thời gian của mình. Khám thờ bị đập vỡ; một phần ở Louvre và những phần khác được trục vớt từ vịnh Abu Qir, và Anne-Sophie von Bomhard công bố văn bản đã được ghép lại năm 2008.

Vì sao năm ngày cộng thêm lại nguy hiểm?

Ba mươi sáu decan phủ 360 ngày, và năm dân sự thêm năm ngày nữa nằm ngoài vòng đếm. Những ngày ấy là ngày sinh của Osiris, Horus, Seth, Isis và Nephthys, nhưng cũng được tin là thời gian các tác nhân của Sekhmet lang thang và năm không được che chở. Các câu chú giúp đi qua những ngày ấy an toàn vẫn còn lại.

Mọi công trình Ai Cập có dùng cùng một danh sách decan không?

Không. Các danh sách khác nhau về thứ tự, cách viết và nội dung từ công trình này sang công trình khác. Otto Neugebauer và Richard Parker nhóm chúng thành các họ đặt tên theo những ví dụ tiêu biểu, gồm họ Senenmut, họ Seti I và họ Tanis. Sah và Sopdet có mặt trong tất cả, còn nhiều tên ít quan trọng hơn chỉ xuất hiện trong một số họ.

Tên các decan Ai Cập đã đến với chiêm tinh Hy Lạp như thế nào?

Các nhà chiêm tinh nói tiếng Hy Lạp ở Ai Cập thời Ptolemy và La Mã tiếp nhận các tên gọi theo cách viết Hy Lạp. Hephaistion thành Thebes, cùng những người khác, liệt kê ba mươi sáu tên decan, ba tên cho mỗi cung. Một số có thể truy nguyên, như Sothis từ Sopdet và có lẽ Chnoubis từ Kenmet, nhưng việc sao chép lặp đi lặp lại đã biến đổi nhiều tên đến mức không còn nhận ra.

Các thần decan đã trở thành quỷ thần như thế nào?

Qua văn liệu pháp thuật Do Thái và Kitô giáo trong những thế kỷ đầu Công nguyên. Testament of Solomon trình bày ba mươi sáu decan như những linh thể của bóng tối mà vua Solomon trói buộc, mỗi linh thể thú nhận căn bệnh mình gây ra và danh xưng thiên thần xua đuổi mình. Các decan giữ lại con số, vị trí trong hoàng đạo và quyền năng đối với bệnh tật, nhưng khuôn khổ bao quanh giờ đây xem chúng là quỷ thần chứ không phải thần linh.