Týr

Τα απομεινάρια του λύκου

Ulfs leifar. Είναι το πιο λιτό kenning στο ισλανδικό ποίημα και αναφέρεται στο κομμένο χέρι του Týr.

Η ιστορία θεωρείται αυτονόητη και δεν εξιστορείται εκ νέου. Οι θεοί έπρεπε να δέσουν τον Fenrir, τον λύκο που ήταν γραφτό να σκοτώσει τον Óðinn στο Ragnarök. Δύο αλυσίδες έσπασαν. Τα τρίτα δεσμά, το Gleipnir, σφυρηλατήθηκαν από νάνους από έξι αδύνατα πράγματα (τον ήχο των βημάτων της γάτας, τα γένια της γυναίκας, τις ρίζες του βουνού, τους τένοντες της αρκούδας, την ανάσα του ψαριού και το σάλιο του πουλιού), και έμοιαζαν με μεταξωτή κορδέλα. Ο Fenrir υποψιάστηκε παγίδα και δέχτηκε να δεθεί μόνο αν ένας θεός έβαζε το χέρι του στο στόμα του ως ενέχυρο καλής πίστης.

Ο Týr το έπραξε. Ο δεσμός άντεξε. Ο λύκος έκοψε το χέρι με μια δαγκωνιά. Το Gylfaginning σημειώνει ότι γέλασαν όλοι εκτός από τον Týr.

Η λεπτομέρεια που δίνει νόημα στον ρούνο είναι ότι η υπόσχεση ήταν δόλια, αλλά πληρώθηκε στο ακέραιο. Ο Týr ήξερε ότι η κορδέλα θα κρατούσε και πρόσφερε το χέρι του γνωρίζοντας ότι θα το έχανε, γιατί χωρίς ένα ενέχυρο δοσμένο με φαινομενική τιμιότητα το δέσιμο δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ποτέ. Ο θεός των όρκων είναι εκείνος που πλήρωσε το πλήρες τίμημα για μια υπόσχεση την οποία οι θεοί εξαρχής δεν σκόπευαν να τηρήσουν τίμια.

Πρόκειται για μια πολύ πιο σύνθετη μορφή από έναν απλό θεό της δικαιοσύνης, και γι' αυτό ο ρούνος αυτός δεν προμηνύει ποτέ μια ανέξοδη νίκη.

Ο σιδεράς πρέπει συχνά να φυσά το φυσερό

Ο δεύτερος νορβηγικός στίχος μοιάζει με το σύνηθες ριμαδόρικο γέμισμα, αλλά εδώ επιτελεί σαφή σκοπό.

Opt værðr smiðr blása: ο σιδεράς πρέπει συχνά να φυσά το φυσερό. Ομοιοκαταληκτεί το ása με το blása, που είναι ο άμεσος λόγος της παρουσίας του.

Όμως, τοποθετημένος κάτω από την αναφορά ενός μονοχέρη θεού, διαβάζεται ως στοχασμός πάνω στον κόπο που αποδίδει μόνο όταν διατηρείται αδιάκοπα. Ένα καμίνι πρέπει να μένει πυρακτωμένο για ώρες· αν σταματήσεις να φυσάς, ολόκληρη η τήξη χάνεται. Διαβασμένοι μαζί, οι στίχοι συνδέουν μια θυσία που έγινε μία φορά με μια προσπάθεια που πρέπει να επαναλαμβάνεται διαρκώς. Και τα δύο αποτελούν το κόστος για να αντέξει κάτι στον χρόνο.

Αυτό ίσως ξεπερνά την αρχική πρόθεση του ποιητή. Συχνά οι δεύτεροι στίχοι του νορβηγικού ποιήματος είναι απλές ομοιοκαταληξίες.

Η οδηγία για τους ρούνους νίκης

Αυτός είναι ο συγκεκριμένος λόγος για τον οποίο ο Týr έχει μεγαλύτερο βάρος στη σκανδιναβική παράδοση παρά στο Πρεσβύτερο Φούθαρκ.

Η στροφή 6 του Sigrdrífumál, στην Ποιητική Έδδα, παρουσιάζει τη βακλυρία Sigrdrífa να διδάσκει στον Sigurðr ποιους ρούνους να χαράξει. Ξεκινά με τους ρούνους νίκης: χάραξέ τους στη λαβή του σπαθιού, στον φυλακτήρα και στη λεπίδα, και κάλεσε δύο φορές το όνομα του Týr.

Είναι το μοναδικό σημείο στην αρχαία σκανδιναβική γραμματεία όπου ένας συγκεκριμένος ρούνος ορίζεται ρητά για έναν ακριβή μαγικό σκοπό μέσα σε μια σειρά πρακτικών οδηγιών. Το υπόλοιπο ποίημα αναφέρεται σε ρούνους μπίρας, τοκετού, θαλάσσιους, ίασης, λόγου και νου, αλλά καμία άλλη στροφή δεν κατονομάζει μεμονωμένο γράμμα κατ' αυτόν τον τρόπο.

Χρειάζονται δύο επιφυλάξεις. Το ποίημα καταγράφηκε τον 13ο αιώνα και αποτυπώνει ένα θρυλικό παρελθόν· μαρτυρά τις πεποιθήσεις των μεσαιωνικών Ισλανδών παρά την επιβεβαιωμένη πρακτική των χαρακτών της εποχής των Βίκινγκ. Εντούτοις, η αρχαιολογία συμφωνεί: επαναλαμβανόμενοι και επάλληλοι ρούνοι t εντοπίζονται πράγματι σε εξαρτήματα όπλων σε ολόκληρο τον γερμανικό κόσμο.

Αυτός ο συνδυασμός (ρητή λογοτεχνική οδηγία παράλληλα με ένα αντίστοιχο υλικό εύρημα) αποτελεί την ισχυρότερη μαρτυρία για οποιονδήποτε ρούνο του σώματος κειμένων. Παρόλα αυτά, δεν αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη.

Ηγεμόνας των ναών

Το τρίτο kenning της ισλανδικής στροφής είναι το hofa hilmir, ηγεμόνας των ναών, και κρύβει μια ιδιαιτερότητα.

Όταν καταγράφηκε το ποίημα, ο Týr ήταν δευτερεύουσα μορφή στη διασωθείσα μυθολογία, πολύ πίσω από τον Óðinn και τον Þórr. Ωστόσο, η γλωσσολογία δείχνει την αντίθετη κατεύθυνση: το Tíwaz κατάγεται από τον πρωτοϊνδοευρωπαϊκό ουράνιο πατέρα, την ίδια ρίζα με τον Δία και τον Jupiter, γεγονός που υποδηλώνει ότι κάποτε ηγείτο του πανθέου προτού παραγκωνιστεί.

Το hofa hilmir ίσως είναι απολίθωμα εκείνου του αρχαίου αξιώματος. Τοπωνύμια στη Δανία επιβεβαιώνουν μια εκτεταμένη λατρεία: Tyrseng, Tislund, καθώς και η Τρίτη στις γερμανικές γλώσσες (Tuesday), που αποδίδει το λατινικό dies Martis. Το ισλανδικό σχόλιο κάνει την ίδια ταύτιση συνδέοντάς τον με τον Άρη, όπως συνέδεσε τον Óðinn με τον Δία.

Οι Ρωμαίοι έφτασαν σε αυτή την αντιστοιχία αυτόνομα. Ο Τάκιτος κατονομάζει τον Άρη ανάμεσα στους γερμανικούς θεούς που δέχονταν θυσίες.

Στην ανάγνωση

Ο Týr ενσαρκώνει τη δικαιοσύνη με ένα απαραίτητο τίμημα, και η σκανδιναβική παράδοση διατυπώνει αυτό το κόστος πολύ πιο απερίφραστα από την αγγλοσαξονική.

Σε όρθια θέση ευνοεί εκείνον που έχει πραγματικά το δίκαιο με το μέρος του, και είναι ένας από τους λίγους ρούνους που αποδεικνύονται δυσμενείς για έναν αιτούντα που δεν το έχει. Ταιριάζει σε δικαστικές υποθέσεις, επίσημες αντιδικίες και σε οτιδήποτε κρίνεται βάσει διαδικασίας και ετυμηγορίας.

Αυτό που αναμφισβήτητα σηματοδοτεί είναι η στιγμή όπου η δίκαιη έκβαση απαιτεί μια πραγματική απώλεια. Δεν πρόκειται για συμβολική κίνηση: το χέρι του Týr δεν ξαναφυτρώνει. Σε ένα ρίξιμο υποδεικνύει συχνά αυτό που ο αιτών θα πρέπει να αποδεχτεί να χάσει για να επιτύχει την επιθυμητή λύση.

Η οδηγία από το Sigrdrífumál προσθέτει μια πολεμική ερμηνεία (τη νίκη σε έναν αγώνα), αλλά αξίζει να προσεχθεί ότι ακόμη και εκεί οι ρούνοι χαράσσονται σε ένα όπλο με το οποίο ο άνθρωπος πρέπει να πολεμήσει ο ίδιος.