Абярэгі, якія людзі носяць з сабой

Старажытны Егіпет

Найглыбейшая асобная крыніца. Егіпецкія майстэрні тысячамі выпускалі з фаянсу скарабеяў, вочы Уджат, слупы джэд і анкхі: жывым, каб насілі, і памерлым, каб іх у гэта абгортвалі. Формы перажылі рэлігію, іх усё яшчэ капіявалі ў рымскай Італіі.

Месапатамія

Амулеты тут былі юрыдычным інструментам не меней, чым упрыгожаннем. Таблічкі супраць дэманіцы Ламашту называлі яе па імені, пералічвалі яе злачынствы і загадвалі ёй сысці; галава Пазузу на шыі ставіла аднаго монстра вартаваць ад другога.

Грэцыя і Рым

Рымскія хлопчыкі насілі булу, а дзяўчынкі лунулу, пакуль не дасягалі паўналецця, а фалічны фасцынум вешалі над дзвярыма і на восі вазоў. Тут жа благое вока набывае літаратуру, якая дагэтуль вызначае, як пра яго гавораць.

Іўдзейская і кабалістычная

Традыцыя, якой амулеты былі не да спадобы і якая ўсё роўна нарабіла іх безліч: срэбныя амулеты-камеот з надпісанымі боскімі імёнамі, арамейскія заклінальныя чашы, закапаныя дагары дном пад падлогай, чырвоная нітка з магілы Рахілі, далонь, якую называюць рукой Мірыям.

Ісламская

Абараняе тэкст. Та'віз, ён жа хіджаб, — гэта запісаны аят, складзены і закрыты ў металічны футляр, а найчасцей пішуць аят Трона, дзве апошнія суры і дзевяноста дзевяць імёнаў. Побач з імі ідуць больш старыя народныя рэчы, пра якія спрачаліся правазнаўцы.

Хрысціянская

Рэліквіі, медалікі, шкаплеры і паломніцкія значкі, а пад імі густы подрост пісьмовых замоў, якія царква час ад часу асуджала. Мяжу паміж сакраменталіяй і амулетам абмяркоўвалі тысячу гадоў і так і не правялі.

Скандынаўская і ісландская

Срэбныя молаты Тора на шыі ў стагоддзі хрышчэння, рунічныя надпісы на косці і дрэве, а пазней ісландскія грымуары, чые ставы, сярод іх і Вегвізір, паходзяць з кніжнай традыцыі 17-га стагоддзя, а не з эпохі вікінгаў.

Кельцкая і гэльская

Рабіна і чырвоная нітка над дзвярыма хлява, камяні з дзіркай на шнурку, канюшына і ляшчына, а таксама лекавыя камяні-абярэгі, якія некаторыя сем'і трымалі пакаленнямі. Большая частка гэтага дайшла праз фальклорныя зборы 19-га стагоддзя, а не праз археалогію.

Славянская

Падвескі-лунніцы, амулеты ў выглядзе сякеркі і ключа, вышываныя абярэгі на каўнерах і манжэтах, дзе цела сустракаецца з адкрытым паветрам, і бязлікія палатняныя лялькі, зробленыя без іголкі, каб у іх нельга было нічога ўкалоць.

Паўднёвая Азія

Пласцінкі-янтры, скручаныя ў медныя трубачкі, чорная нітка і плямка каджалу на немаўляці супраць назару, пацеркі рудракша і табіз, які носяць па-за рэлігійнымі межамі. Благое вока тут лічаць штодзённай непрыемнасцю, якую трэба абяззброіць, а не рэдкім праклёнам.

Кітайская

Нефрыт на шыі, манеты з квадратнай адтулінай, звязаныя чырвоным шнурком, персікавае дрэва супраць прывідаў і друкаваныя папяровыя талісманы, чый аўтарытэт трымаецца на тым, што яны выглядаюць як афіцыйны дакумент: позву з нябёсаў складаюць гэтак жа, як позву ад чыноўніка.

Японская

Амаморы, купленыя ў святыні і ніколі не адкрытыя, праз год вяртаюцца туды і спальваюцца. Афуда на хатнюю паліцу, дошчачкі эма для пісьмовых просьбаў і фігуркі каля касы накшталт манэкі-нэка, якія стаяць на мяжы паміж абярэгам і шыльдай.

Афрыканская і дыяспара

Клункі мінкісі, сіла якіх у тым, што ўкладзена ўнутр, мяшочкі грыс-грыс, эфіопскія размаляваныя малітоўныя скруткі, абрэзаныя пад рост уладальніка, і амерыканскі мяшочак конджур, які пранёс гэтую практыку праз рабства пад новай назвай.

Карэнныя народы Паўночнай Амерыкі

Медыцынскія клункі, мяшочкі, вышытыя іглом дзікабраза і бісерам, і абруч аджыбвэ, які дайшоў да свету як лавец сноў. Значная частка таго, што прадаецца пад гэтай назвай, зроблена чужынцамі, таму паходжанне важыць тут больш, чым дзе-небудзь яшчэ ў гэтай бібліятэцы.

Паўднёва-Усходняя Азія

Тайскія амулеты пхра круанг, адціснутыя з гліны і асвечаныя ў храме, а потым сабраныя ў калекцыі, ацэненыя і прададзеныя, як манеты. Татуіроўка сак янт наносіць тыя самыя ахоўныя дыяграмы на скуру замест металу, і абярэг робіцца нездымным.

Форма па змаўчанні. Вісіць там, дзе яго можна крануць не гледзячы і пры патрэбе схаваць пад каўнер; таму так шмат амулетаў, што дайшлі да нас, маюць адтуліну зверху.

Пярсцёнак — гэта абярэг, які можна яшчэ і адціснуць у воску. Познеантычныя і сярэднявечныя пярсцёнкі-пячаткі нясуць тыя самыя імёны і фігуры, што і кулоны, з дадатковым аўтарытэтам таго, хто пакідае след.

Танна, лёгка завязваецца на немаўляці і беспамылкова чытаецца як мяжа, праведзеная вакол цела. Самы часты колер у культурах, не звязаных між сабой, — чырвоны.

Тэкст, складзены дробна і зашыты ў скуру або закрыты ў метал. Ісламскі та'віз, іўдзейская камеа, эфіопскі скрутак і англійская замоўная папера працуюць аднолькава, і ніводны з іх не разлічаны на паўторнае чытанне.

Сіла паводле спісу складнікаў. Грыс-грыс, моджа-мяшочак ці медыцынскі клунак вызначаюцца тым, што ўнутры, і правілам, паводле якога іх не адкрываюць і не даюць у чужыя рукі.

Вузел трымае рэч на месцы, а таму прыдатны, каб утрымаць удачу ўнутры або духа звонку. Марскія вузлы на вецер і завязаная чырвоная нітка працуюць паводле той самай логікі ў процілеглых кірунках.

Занадта цяжкая, каб насіць, таму ахоўвае месца, а не чалавека. Месапатамскія таблічкі супраць дэманаў, кітайскія папяровыя талісманы і закладныя дэпазіты вартуюць парог, а не цела.

Прыбіты, намаляваны або ўбудаваны ў вушак. Падкова, футляр мезузы, гекс-знак і рымскі фасцынум над дзвярыма крамы адзначаюць кропку, дзе вонкавае становіцца ўнутраным.

Малое цела замест вялікага. Хатнія багі, кот, які вабіць лапай, і Будай не носяцца, а ставяцца, звычайна тварам да дзвярэй.

Найстарэйшая форма з усіх. Шкляныя і каменныя пацеркі нясуць колер і ўзор, а не пісьмо, і менавіта таму яны так лёгка перасякаюць моўныя межы.