Mga iskrip na runic

Elder Futhark

Ang pinakalumang alpabetong runic na inukit sa mga sandata, brooch at bato sa buong Europa na nagsasalita ng Alemanik mula sa humigit-kumulang na ikalawang siglo hanggang sa ikawalo. Binubuo ito ng dalawampu't apat na letra na isinaayos sa tatlong grupo ng walo at isinunod ang pangalan sa unang anim: f, u, þ, a, r, k.

24
rune
3
ættir
c. 150–800
CE ginamit

Ang hanay

Dalawampu't apat na rune sa tradisyonal na ayos na ipinangkat sa tatlong ættir. I-click ang anumang rune para sa pangalan, tunog, saknong ng tula at pagbasa nito.

ætt ni Freyr

1–8

Ang unang walo na ipinangalan sa diyos na nagbubukas sa hanay. Yaman, lakas, pananalita at daan, ang mga materyal na kondisyon kung saan pinag-uusapan ang isang buhay.

ᚠ
1

Fehu

f /f/

baka, naigagalaw na yaman

Alagang hayop sa kawan: yamang mabibilang mo, mapapaalis o mawawala. Ang unang rune ng hanay at ang unang aralin dito.

ᚢ
2

Uruz

u /uː/

ang aurochs

Ang mabangis na baka ng mga kagubatan sa hilaga na hinabol hanggang maubos noong 1627. Hilaw at hindi maamong sigla na walang sinasagot na sinuman.

ᚦ
3

Thurisaz

þ /θ/

higante, tinik

Isang tinik o isang higante batay sa tulang babasahin mo. Pwersang pumuputol sa parehong paraan at hindi kailanman ligtas na hawakan nang walang pag-iingat.

ᚨ
4

Ansuz

a /a/

isang diyos, ang bibig

Ang Æsir at ang pananalita mismo. Ang rune ng salitang binigkas nang malakas kung saan nagdadala ng kahulugan ang hininga.

ᚱ
5

Raidho

r /r/

pagsakay, ang biyahe

Isang paglalakbay sakay ng kabayo at ang karwahe, ang daan at ang ritmo ng paglalakbay.

ᚲ
6

Kenaz

k /k/

sulo, ulser

Binasang sugat ito ng mga tulang Norwegian at Icelandic; sulo naman ang ibinibigay ng muling binuong pangalang Germanic. Parehong mga bagay na nakakapaso ang mga ito.

ᚷ
7

Gebo

g /ɣ/ no reversal

regalo

Isang regalo at ang obligasyong kasama nito. Simetriko ito na hindi maaaring baliktarin dahil iisang aksyon lamang ang pagbibigay at pagtanggap.

ᚹ
8

Wunjo

w /w/

kagalakan

Kagalakan na may partikular na uri: ang pagiging kontento ng isang sambahayan na may sapat, hindi matinding saya.

ætt ni Hagal

9–16

Ang gitnang walo at ang pinakamahirap sa lahat. Ulan ng yelo, pangangailangan, yelo at puno ng yew, ang mga bagay na nangyayari sa iyo sa halip na mga bagay na ginagawa mo.

ᚺ
9

Hagalaz

h /h/ no reversal

ulan ng yelo

Ulan ng yelo: ang butil ng kalangitan na sumisira sa ani at pagkatapos ay natutunaw upang maging tubig. Pinsala na pansamantala lamang pala.

ᚾ
10

Naudhiz

n /n/ no reversal

pangangailangan, pagpipigil

Pangangailangan sa mahirap na kahulugan: kagustuhan, pamimilit, ang fire-drill na pinatakbo laban sa paglaban hanggang sa lumiwanag ito.

ᛁ
11

Isa

i /iː/ no reversal

yelo

Isang patayong linya. Yelo: isang tulay at isang bitag, ang lahat ay gaganapin kung saan ito nakatayo.

ᛃ
12

Jera

j /j/ no reversal

taon, magandang ani

Ang nagbabagong taon at ang pananim na dinadala nito. Gantimpala na hindi pwedeng madaliin kundi hihintayin lamang.

ᛇ
13

Eihwaz

ï /æː/ no reversal

punong yew

Ang yew: evergreen, nakakalason, ang kahoy ng mga pana at mga sementeryo. Kamatayan at pagtitiis sa isang puno.

ᛈ
14

Perthro

p /p/

hindi tiyak (isang tasa ng dice?)

Ang pinakapinagtatalunang rune sa hanay. Inilalagay ito ng tulang Old English sa gitna ng laro at tawanan sa bulwagan; walang tiyak na etimolohiya ang pangalan.

ᛉ
15

Algiz

z /z/

elk, proteksyon

Elk-sedge sa tulang Old English na isang halaman na sumusugat sa kamay na humahawak dito. Depensa na nakakasakit sa umaatake.

ᛊ
16

Sowilo

s /s/ no reversal

ang araw

Ang araw bilang rune ng mga marino, kung saan ito ang pag-asa ng mga tao sa dagat sa tulang Old English.

ætt ni Týr

17–24

Ang huling walo. Batas, kamag-anak, lupain at sikat ng araw: kung ano ang itinatayo at ipinapasa ng isang tao kapag natapos na ang pinakamasamang panahon.

ᛏ
17

Tiwaz

t /t/

ang diyos na si Týr

Ipinangalan sa diyos na naglagay ng kanyang kamay sa bibig ng lobo upang igapos siya. Katarungan na binayaran ng tunay na pagkawala.

ᛒ
18

Berkano

b /b/

birch

Ang birch: unang punong bumabalik sa nilinis na lupa, at isang nagdadala ng mga dahon nang walang buto sa mga tula.

ᛖ
19

Ehwaz

e /e/

kabayo

Ang kabayo kundi lalo na ang pagsososyo, na pinupuri ng tulang Old English bilang aliw ng mga taong hindi mapakali.

ᛗ
20

Mannaz

m /m/

tao

Ang sangkatauhan at bawat tao sa ugnayan ng mga kamag-anak na mabubuhay nang mas matagal at maglilibing sa kanila.

ᛚ
21

Laguz

l /l/

tubig, lawa

Tubig at ang dagat, at ipinapakita ng mga tula kung paano ito nananakot sa mga taong hindi sanay dito.

ᛜ
22

Ingwaz

ŋ /ŋ/ no reversal

ang diyos na si Ing

Si Ing, ang diyos ng mga ninuno ng Ingvaeones, na umalis patungo sa silangan patawid ng alon. Nakatago at nakaimbak na potensyal.

ᛞ
23

Dagaz

d /d/ no reversal

araw

Sikat ng araw at ang sandali ng pagdating nito, kung saan ang bisagra ang nasa pagitan ng isang kalagayan at sa susunod.

ᛟ
24

Othala

o /o/

minanang lupa

Ang pag-aaring ninuno: ari-arian na hindi binibili o ibinebenta kundi natatanggap at naipapasa.

Saan natin ito nalaman

Bawat pangalan sa kaliwang hanay ay muling binuo. Ito ang mga bagay at teksto kung saan nakabatay ang muling pagbuo.

batong Kylver

Gotland, Sweden c. 400 CE

Isang tipak mula sa isang libingan na nagdadala ng buong hanay ng 24 na rune sa pagkakasunud-sunod. Ang pinakalumang buong futhark na mayroon tayo, at ang dahilan kung bakit hindi hula ang karaniwang pagkakasunud-sunod.

Vadstena bracteate

Östergötland, Sweden c. 500 CE

Isang gintong palawit na may buong hanay na nahahati ng mga tuldok sa tatlong grupo ng walo. Ang direktang ebidensya para sa mga ættir. Ninakaw mula sa Swedish History Museum noong 1938 at hindi na nabawi.

Grumpan bracteate

Västergötland, Sweden c. 500 CE

Ang pangalawang bracteate kasama ang hanay sa tatlong grupo na nasira ngunit nagpapatunay sa pagkakayos ng Vadstena.

Abecedarium Nordmannicum

St Gallen, Switzerland ika-9 na siglo

Isang maikling listahan ng rune sa isang Frankish na manuskrito, na nagbibigay ng mga pangalan para sa Younger Futhark. Kimikal na nasira sa pamamagitan ng pagtatangka noong ika-19 na siglo na basahin ito nang mas maayos.

Tulang Old English Rune

England kinopya ika-10 siglo; mas matanda ang teksto

Dalawampu't siyam na saknong kung saan bawat rune ng Futhorc ay isang tila bugtong na talata tungkol sa pangalan ng rune. Ang ating pinakabuong pinagmulan para sa kahulugan ng mga pangalan. Nakaligtas lamang ito sa pamamagitan ng transkripsyon ni Humfrey Wanley noong 1705, na inilathala ni George Hickes pagkatapos na nasunog ang manuskrito sa sunog ng Cotton noong 1731.

Tulang Norwegian Rune

Norway ika-13 siglo

Labing-anim na dalawang-linyang saknong para sa Younger Futhark, sa maikling istilo na nag-uugnay ng imahe sa walang kaugnayang salawikain.

Tulang Icelandic Rune

Iceland ika-15 siglo

Labing-anim na saknong, bawat isa ay nagbibigay ng tatlong kenning para sa rune kasama ang Latin na gloss. Ang pinakapinagsama at pinakamapanitikang sa tatlong tula.

Mga natuklasan sa Vimose

Funen, Denmark c. 150–300 CE

Isang deposito ng sandata sa latian na naglalaman ng ilan sa pinakaunang napetsahang runic na bagay kabilang ang Vimose na suklay na nagbabasang harja, na marahil ang pinakalumang runic inskripsiyon na kilala.

Mga sungay ng Gallehus

South Jutland, Denmark c. 400 CE

Dalawang gintong sungay, ang isa ay may buong alliterative na linya sa rune. Tinunaw ng isang magnanakaw noong 1802 kung saan mga drowing na lamang noong ika-18 siglo ang natitira.

Batong Tune

Østfold, Norway c. 400 CE

Isang batong pang-alaala na may inskripsiyong tumatakbo ng boustrophedon at pinapanatili ang grammar na malapit sa Proto-Norse na kapaki-pakinabang para sa paglalagay ng petsa sa wikang nasa likod ng mga pangalan.

Ano ang Elder Futhark

Ang Elder Futhark ang pinakalumang alpabetong runic, na ginamit sa buong Europa na nagsasalita ng wikang Alemanik mula noong ika-2 siglo CE hanggang sa bandang ika-8 siglo. Mayroong humigit-kumulang na 350 inskripsiyong natitira gamit ito, at kalimitan sa mga ito ay napakaikli: isang pangalan, marka ng gumawa, isa o dalawang salita sa isang brooch, dulo ng sibat, o suklay. Kinuha ang pangalan nito mula sa halaga ng tunog ng unang anim na letra, katulad kung paano nakuha ang salitang alphabet mula sa alpha at beta.

Idinisenyo ito upang maukit. Bawat rune ay binubuo ng mga tuwid na linya, at halos walang ginagamit na pahalang na linya, dahil ang pahalang na ukit sa kahoy ay sumasabay sa hibla at nawawala. Ang limitasyong iyon, hindi ang estetika, ang dahilan kung bakit ganito ang hitsura ng mga letra.

Mga muling binuong pangalan lamang ito

Mas mahalaga ito kaysa sa inaamin ng karamihan sa mga aklat ukol sa rune. Walang sanggunian mula sa panahon ng Elder Futhark ang nagsasabi kung ano ang tawag sa mga rune. Ang mga pangalan sa kaliwang bahagi sa itaas (tulad ng fehu, uruz, at þurisaz) ay mga anyong Proto-Germanic na muling binuo pabalik mula sa tatlong tula mula sa mas huling panahon, at wala sa mga ito ang naglalarawan sa mismong Elder Futhark. Kasama dito ang isang tulang Old English tungkol sa 29 na rune ng Futhorc at dalawang tulang medieval Scandinavian tungkol sa 16 na rune ng Younger Futhark.

Maaasahan ang ilang muling pagbuo. Kumpirmado ang Fehu ng Old English na feoh, Old Norse na fé at Gothic na faihu na lahat ay nangangahulugang baka o yaman, at tumutugma ang halaga ng tunog nito. Hindi ito ganoon para sa iba. Ang Perthro ay walang napagkasunduang etimolohiya sa alinmang wikang Alemanik; inilagay ito ng tulang Old English sa isang bulwagan kasama ng tawanan at paglalaro na pinakahulugan bilang dice, piraso ng chess, puno ng peras at pugon. Sinumang direktang nagsasabi sa iyo ng tiyak na kahulugan ng perthro ay pinupunan lamang ang isang puwang.

Ang tatlong ættir

Nahahati ang hilera sa tatlong grupo na may tig-walong letra, na tinatawag na ætt. Hindi ito isang modernong imbensyon dahil pinaghihiwalay ng mga tuldok ang mga grupo sa parehong Vadstena at Grumpan bracteates. Kung para saan ang pagkakahating ito ay hindi malinaw. Gumagana ito bilang tulong sa pag-alala, at sinasamantala ito ng mga medieval na Icelandic cipher-rune sa pagkodigo sa isang rune bilang dalawang marka na nangangahulugang ikatlong grupo at ikalimang letra. Gagana lamang ito kung lahat ay sang-ayon sa pagpapangkat.

Ang mga pangalang ætt ni Freyr, ætt ni Hagal at ætt ni Týr ay mga modernong katawagan na kinuha mula sa unang rune ng bawat grupo. Walang medieval na pinagmulan ang nagpapangalan sa mga ito.

Isang modernong patong ang panghuhula

Walang patunay na may kumuha ng mga rune mula sa isang bag upang sumagot sa isang tanong noong panahon ng Elder Futhark. Inilarawan ni Tacitus noong 98 CE ang mga tagapanghula na Alemanik na umuukit ng mga marka sa mga piraso ng fruitwood at kumukuha ng tatlo habang nakatingin sa itaas. Sumulat siya bago lumitaw ang futhark sa mga talaan kaya tinawag ang mga marka bilang notae at hindi niya sinabing mga letra ang mga ito.

Ang pagbasa sa rune tulad ng ginagawa ngayon ay pinagsama-sama noong ikadalawampung siglo. Naging karaniwan ito matapos ilabas ang The Book of Runes ni Ralph Blum noong 1982 na nagpakilala rin sa blangkong rune at sarili niyang pagkakasunud-sunod. Hindi nangangahulugang wala itong silbi. Ang sikolohikal na pagbasa ng tarot ay isa ring patong mula sa ikadalawampung siglo at ito ay gumagana. Ibig sabihin nito ay hiwalay ang historikal na seksyon at divinatory na seksyon ng bawat pahina ng rune rito na may kani-kaniyang label.

Patayo, baliktad at ang siyam na hindi maaaring iikot

Kadalasan nagbibigay ang modernong pagbasa ng rune ng merkstave o baliktad na kahulugan kapag bumagsak nang pabaliktad ang isang rune. Siyam sa dalawampu't apat ay simetriko at hindi maaaring baliktarin kailanman: Gebo, Hagalaz, Naudhiz, Isa, Jera, Eihwaz, Sowilo, Ingwaz at Dagaz. Sinasabi ito ng bawat pahina para rito sa halip na mag-imbento ng baliktad na kahulugan para sa mga nasabing rune.

Mga madalas itanong

Dalawampu't apat sa isang tiyak na pagkakasunud-sunod na nakumpirma ng batong Kylver mula Gotland (c. 400 CE) na nagtataglay ng buong hanay. Nahahati ang mga ito sa tatlong grupo ng walo na tinatawag na ættir.

Dahil ang salitang ito ay nabuo mula sa halaga ng tunog ng unang anim na rune: f-u-þ-a-r-k, na tulad ng alpabeto na nagmula sa alpha at beta. Ibang-iba ang pagkakasunud-sunod ng runic kumpara sa Latin na nagpapatunay na hindi lamang ito kinopya mula sa isang iskrip ng Mediteraneo.

Hindi natin direktang alam. Walang pinagmulan noong panahong iyon ang nagtala ng mga pangalan. Ang mga pormang ginagamit saanman ngayon ay mga muling pagbuo ng Proto-Germanic mula sa tulang Old English Rune at dalawang tulang Scandinavian rune. Ang lahat ng mga ito ay naglalarawan ng huli at iba't ibang hanay ng rune. Karamihan sa mga muling pagbuo ay suportado ngunit ilan, lalo na ang Perthro, ay hindi pa rin malinaw.

Ito ang tatlong grupo ng walo na naghahati sa hanay. Ang dibisyon ay napatunayan dahil tinatatakan ito ng Vadstena bracteate gamit ng mga tuldok, at nakaasa rito ang medieval Icelandic cipher-rune na nagsasaad ng letra bilang numero at posisyon ng pangkat. Ang mga pangalan na ætt ni Freyr, Hagal at Týr ay mga modernong label na kinuha mula sa unang rune ng bawat pangkat.

Hindi. Pagsapit ng Panahon ng Viking ay ibinaba ang Elder Futhark sa Younger Futhark na may 16 na rune at ito ang ginagamit sa mga Scandinavian na inskripsiyon mula sa Panahon ng Viking. Nawala na sa paggamit ang Elder Futhark sa Scandinavia bandang taong 800 at ito na ang panahon kung kailan nagsimula ang Panahon ng Viking.

Siyam sa dalawampu't apat ay simetriko mula itaas hanggang ibaba at mukhang magkapareho kahit baligtad: Gebo, Hagalaz, Naudhiz, Isa, Jera, Eihwaz, Sowilo, Ingwaz at Dagaz. Ang mga mambabasa na gumagamit ng mga pagbaligtad ay tinuturing ang mga ito na hindi maaaring baligtarin at binabasa ang mga ito sa pamamagitan ng posisyon o sa pamamagitan ng mga rune na nakapalibot dito sa halip.

Wala lalo na para sa panahon ng Elder Futhark. Inilalarawan ni Tacitus ang kasanayan sa panghuhula na Germanic na may minarkahang kahoy na piraso noong 98 CE. Ito ay bago lumitaw ang futhark sa talaan at hindi niya kinikilala ang mga marka bilang mga letra. Ang modernong sistema ng patayo at baliktad na kahulugan ng rune ay nagsimula noong ikadalawampung siglo kalimitan pagkatapos ng 1982.

Nagpapalit-palit ang huling dalawang rune sa pagitan ng mga mapagkukunan. Nagtatapos ang batong Kylver sa dagaz at pagkatapos ay othala, habang othala at dagaz ang nasa Vadstena bracteate. Parehong napatunayan ang mga ayos na ito at hindi ito maituturing na pagkakamali. Sinusunod ng site na ito ang Kylver.

Ang Futhorc ay isang supling. Habang hindi naging sapat ang orihinal na 24 na titik dahil sa mga pagbabago sa tunog sa Old English, idinagdag ang mga karagdagang rune na umaabot hanggang 29 o 33 sa mga manuskrito ng Northumbrian at nagbago ang halaga ng tunog ng ilang umiiral na rune. Nahati sa tatlong magkakahiwalay na rune ang Ansuz kung kaya futhorc ang hanay at hindi futhark dahil o na ang pang-apat na letra.

Maaari mo itong isalin at marami ang gumagawa nito, ngunit hindi ito maganda. Walang mga letra ang futhark para sa ilang mga tunog ng Ingles at mayroon itong mga letra para sa mga tunog na nawala sa Ingles. Ang transliterasyon ay isang modernong cipher na gumagamit ng mga hugis na runic at hindi isang makasaysayang teksto, na mahalagang malaman bago mo ito ilagay sa isang tattoo.

Pinakabagong Post

Tuklasin ang sinaunang karunungan ng mga tarot card at buksan ang mga misteryo ng iyong espirituwal na paglalakbay. Ang aming blog ang iyong daan tungo sa pag-unawa sa mayamang simbolismo, kahulugan, at praktikal na gamit ng pagbasa ng tarot.