Isa

Ang hugis

Isang patayong guhit. Wala nang iba pa.

Ginagawa nitong Isa ang pinakasimpleng runa sa hilera at lumilikha ng isang praktikal na problema para sa mga manlililok: ang isang solong guhit ay ang batayang sangkap din ng karamihan sa iba pang mga runa, kaya ang hindi tapos o sira na letra ay maaaring mapagkamalang ito. Sa mga nasirang inskripsiyon, ang isang serye ng mga patayong guhit ay maaaring mga i-runa, isang palamuting panghiwalay, o kaya ay labi ng isang ganap na kakaibang bagay.

Sa Younger Futhark, nagiging bahagi ito ng istruktura kaysa aksidente. Ang nabawasang hilera na may labing-anim na runa ay halos binubuo nang buo mula sa isang guhit kasama ang isa o dalawang marka, at ang mga anyo ng maikling sanga (short-twig) ay lalong binabawasan ang mga markang iyon, hanggang sa ang pagkakaiba sa pagitan ng mga letra ay iilang milimetro na lamang ng anggulo.

Ano ang ibig sabihin ng pangalan

Proto-Germanic īsaz, yelo. Ito ay isa sa mga hindi pinagtatalunan: Lumang Ingles is, Lumang Norse íss, modernong Aleman Eis, modernong Ingles ice. Pinapangalanan ito ng tatlong tula ng runa at lahat sila ay nag-uusap tungkol sa parehong bagay.

Ang naiiba ay kung ano ang kanilang pananaw dito.

Tatlong tula, tatlong damdamin

Ang mga saknong ng Isa ang pinakamalinaw na halimbawa sa buong koleksyon kung saan hindi sumasang-ayon ang mga tula ng runa, at nararapat itong basahin nang magkatabi.

Ang tula ng Lumang Ingles ay halos puro paghanga. Napakalamig ng yelo, oo, at labis na madulas, ngunit pagkatapos ay kumikinang ito nang malinaw tulad ng salamin, pinakawangis ng mga hiyas, isang sahig na gawa sa hamog na yelo, magandang pagmasdan. Tatlo sa limang sugnay nito ay tungkol sa kagandahan.

Nagbigay ng dalawang linya ang tula ng Norwegian at walang mga pang-uri: ang yelo ay isang malapad na tulay, at ang bulag ay kailangang akayin. Ang isang yelong ilog ay tunay na kalsada sa isang bansang walang mga kalsada. Ito rin ang bagay na hindi mo makikita ang lagpas sa ibabaw, at ang pangalawang linya ay isang babala tungkol sa pagpunta dito nang walang kasamang nakakaalam.

Walang init ang tula ng Icelandic. Balat ng mga ilog, bubong ng alon, at ang panganib ng mga nakatadhana nang mamatay, feigr, ang tiyak na salita sa Lumang Norse para sa isang taong itinakda nang mamatay.

Maganda, kapaki-pakinabang, nakamamatay. Anumang tapat na pagbasa ng Isa ay dapat hawakan ang lahat ng tatlo.

Sa mga inskripsiyon

Bilang isang letra, ang i-runa ay karaniwan, ito ay isang madalas na patinig, at lumilitaw ito sa halos anumang inskripsiyon na may haba.

Mayroon itong isang natatanging tungkulin. Sa ilang teksto ng Elder Futhark at mga sumunod na panahon, lumalabas ang mga magkakasunod na inuulit na guhit, at kung saan binabasa ang mga ito bilang mga runa, karaniwang binabasa ang mga ito bilang maramihang i-runa. Pinagtatalunan pa rin kung iyon ay isang mahiwagang pag-uulit, isang paraan ng pagbibilang, pampuno, o simpleng pinsala lang. Ang mga batong Björketorp at Stentoften sa Blekinge ay nagdadala ng mga sikat na pormula ng sumpa na may hindi pangkaraniwang mga serye ng runa, at ang bawat pagbasa sa mga ito ay nangangailangan ng pagpapasya kung aling mga patayong guhit ang mga letra.

Sa pagbabasa

Ang Isa ay ang pag-pause. Hindi isang desisyong maghintay, at hindi isang pagkatalo, kundi isang kalagayan kung saan walang makakagalaw sa ngayon.

Isang proyektong na-freeze, isang relasyong nakabinbin, isang yugto ng kalungkutan na huminto sa pag-usad, isang negosasyon kung saan tumigil sa pagsasalita ang magkabilang panig. Ang natatanging katangian ay hindi ito pagsulong o pagbagsak. Pinapanatili ng yelo ang hawak nito. Walang nawawala, at walang nadadagdagan.

Mayroon itong pangalawang mukha, mula sa saknong ng Lumang Ingles: ang kalinawan ng yelo. Humihinto ang paggalaw at ang tubig ay nagiging malinaw. Karamihan sa hitsurang pananatili sa isang pagbasa ay mismong Isa na ginagawa ito, walang nangyayari sa ibabaw habang may isang bagay na nagiging nakikita na hindi makita noong ito ay gumagalaw pa.

At ang babala ng Norwegian ay nakatayo sa ilalim ng dalawa. Ang isang nagyelong ibabaw ay maaaring tawirin, at maaari ka rin nitong ibagsak. Ang Isa sa isang pagkalatag tungkol sa isang plano ay madalas na nangangahulugang ang ruta ay maaaring daanan ngunit hindi dapat pagkatiwalaan nang walang taong naglakad na doon.

Bakit wala itong nakabaligtad na kahulugan

Ang Isa ay isang patayong guhit. Baligtarin mo ito at pareho pa rin itong runa. Walang direksyon na babasahin.

Walong iba pang runa ng Elder Futhark ang nagbabahagi ng katangiang ito, Gebo, Hagalaz, Naudhiz, Jera, Eihwaz, Sowilo, Ingwaz at Dagaz, kaya naging siyam sa dalawampu't apat ang walang posibleng pagkabaligtad. Ang mga mambabasa na gumagamit ng mga kahulugang merkstave ay hinahawakan ang mga ito sa isa sa tatlong paraan: basahin ang tuwid na kahulugan at hayaan ang mga nakapaligid na runa na padilimin o palinawin ito, basahin ito bilang murkstave batay sa kung ito ay bumagsak nang nakataob kaysa nakabaligtad, o ituring ang kawalan ng pagkabaligtad bilang mahalaga sa sarili nito, dahil ang isang runa na hindi maikot ay hindi maaaring makipagtalo.

Nagbibigay pa rin ng binaligtad na Isa ang ilang modernong libro. Walang batayan para rito sa hugis, at hindi ito ginagawa ng site na ito.

Mga modernong esoterikong layer

Ang mga ugnayang ibinigay sa itaas, tulad ng alder, ang mga higanteng hamog na yelo, kalagitnaan ng taglamig, ay nagmula sa muling pagbuhay noong ika-dalawampung siglo kaysa sa anumang sangguniang medyebal, pangunahin sa mga sistema nina Edred Thorsson at Freya Aswynn mula sa 1980s.

Nakuha rin ng Isa ang isang tiyak na tungkulin sa modernong kasanayan bilang isang runa ng pagtali: ginagamit upang ihinto, hawakan o i-freeze ang isang sitwasyon, kadalasan bilang kombinasyon o isinusulat sa ibabaw ng isa pang runa. Ang paggamit na iyon ay naaayon sa pangalan, at hindi ito napatunayan. Walang medieval o sinaunang pinagmulan ang naglalarawan sa paggamit ng i-runa para pahintuin ang anumang bagay.

Ang sistemang Armanen ni Guido von List ay walang direktang katumbas, dahil ang naimbentong hilera niya ay nagtanggal ng ilang mga letra ng Elder Futhark at nagtalaga ng iba.

Kasama ng ibang mga runa

Ang Isa na may Naudhiz (ᚾ) ay nagdodoble ng limitasyon: hindi lang pinahinto, ngunit pinahinto ng isang bagay na hindi mo maaaring makipagkasundo. Ang pares na ito ang pinakamabagsik na pagbasa sa ætt ni Hagal.

Ang Isa na may Jera (ᛃ) ay ang mas umaasang bersyon ng parehong pagtigil. Ang Jera ay ang pag-ikot ng taon, at ang yelo ay isang panahon kaysa sa isang hatol. Kapag magkasama, karaniwang ibig sabihin nito ay maghintay sa tiyak na sandali, kaysa maghintay nang walang katiyakan.

Ang Isa na may Sowilo (ᛊ) o Dagaz (ᛞ) ay ang simula ng pagkatunaw, araw o bukang-liwayway laban sa pagyeyelo.

Ang Isa na may Fehu (ᚠ) o Ehwaz (ᛖ) ay nagpapa-freeze ng isang bagay na tinutukoy ng paggalaw: pera na hindi maaabot, isang paglalakbay na hindi masisimulan.

Ang Isa na may Kenaz (ᚲ) ay nararapat na bantayan. Ang sulo laban sa yelo ay isa sa ilang mga pares kung saan ang mga runa ay direktang magkasalungat sa halip na nagkakulay lang, at ang mga mambabasa ay nagkakaiba kung nangangahulugan ito na ang hadlang ay nasisira o ang pagsisikap ay nasasayang.