ᚹ

Wynn

radość, rozkosz

Dostatek, brak bieżących kłopotów i mury, które trzymają się mocno

Sound
w /w/
Pozycja
8
Group
Ætt Freyra
Descended from
Starszy futhark Wunjo (*wunjō)
Unicode
U+16B9
Czas
Spokojny okres
Tak / Nie
Tak

Pozycja prosta

  • radość
  • zadowolenie
  • dobrostan
  • dostatek
  • przynależność
  • uporządkowane domostwo
  • bezpieczeństwo
  • braterstwo

In the rune poems

Wenne bruceþ, ðe can weana lyt sares and sorge and him sylfa hæfþ blæd and blysse and eac byrga geniht.

Radością cieszy się ten, kto zna niewiele trosk, niewiele bólów i smutków, a sam ma dostatek i błogość oraz pod dostatkiem warowni.

Staroangielski poemat runiczny · Wynn

Across the scripts

ᚹ

Wunjo

Starszy futhark

Przodek, rekonstruowany jako *wunjō (radość); runa zamykająca pierwszy ætt przed nadejściem surowszego szeregu.

—

Nieprzeniesiona

Młodszy futhark

Pominięta przy redukcji do szesnastu znaków. W języku staronordyckim nie pozostał odrębny dźwięk w wymagający osobnej litery, więc znak stał się zbędny.

ᚹ

Wynn

Anglosaski futhorc

Zachowana bez zmian i podobnie jak Þorn przeszła do alfabetu łacińskiego: znak wynn służył jako ƿ do zapisu głoski w w rękopisach staroangielskich.

Radość opisana przez negację

To kolejna runa poświadczona tylko w jednym zabytku, a zachowane świadectwo w większości swoich wersów mówi o tym, czym radość nie jest.

Wenne bruceþ, ðe can weana lyt sares and sorge, czyli radością cieszy się ten, kto zna niewiele trosk, niewiele bólów i smutków. Dwie trzecie tej definicji stanowi wyliczenie nieobecnych nieszczęść.

Dopiero potem pojawiają się elementy pozytywne, i to raczej namacalne niż emocjonalne: blæd (dostatek), blysse (błogość) oraz byrga geniht.

Wynn nie oznacza zatem ekstazy ani hucznej zabawy. To stan domostwa, w którym w danej chwili nic złego się nie dzieje, a wszystkiego wystarcza. Współczesne poradniki runiczne, które tłumaczą ten znak jako uniesienie czy mistyczną rozkosz, wychodzą daleko poza treść staroangielskiego źródła.

Pod dostatkiem warowni

Zwrot byrga geniht to fragment całkowicie zmieniający wydźwięk strofy, dlatego bywa nagminnie pomijany w przekładach, które próbują sprowadzić ten wiersz do samych uczuć.

Burg oznacza miejsce umocnione: gród, twierdzę lub ufortyfikowaną osadę. Geniht to dostatek, posiadanie wystarczającej ilości czegoś. Poeta wymienia tę obronność obok dobrobytu i błogości jako składnik radości.

To definicja szczęścia ułożona przez ludzi, dla których bezpieczeństwo fizyczne wcale nie było oczywiste. Wyrasta z krajobrazu pełnego burhów: stworzonej przez króla Alfreda sieci ufortyfikowanych miast w całym Wesseksie, wzniesionych jako system obronny przed wojskami nordyckimi i rozlokowanych tak, by żadna osada nie była oddalona od schronienia o więcej niż jeden dzień drogi. Słowo to przetrwało do dziś w niezliczonych angielskich nazwach miejscowych z końcówkami -bury i -burgh.

Współczesny czytelnik uważa radość za stan czysto wewnętrzny. Ta strofa traktuje ją jako splot sprzyjających okoliczności, a jedną z tych okoliczności są solidne mury.

Litera wynn

Podobnie jak Þorn, ta runa wyszła daleko poza alfabet, z którego się wywodziła.

Alfabet łaciński nie posiadał litery dla głoski w. Wcześni skrybowie anglosascy próbowali stosować dwuznak uu, po czym pożyczyli tę runę, i w ten sposób znak ƿ stał się na kilka stuleci standardowym w w rękopisach staroangielskich.

Litera nie przetrwała jednak długo po najeździe normańskim. Normańscy kopiści woleli znane sobie podwójne u, i stąd właśnie wzięło się współczesne w. Angielska nazwa tej litery, double-u, to dosłowny opis doraźnego rozwiązania, które wyparło dawną runę.

Współczesne wydania tekstów staroangielskich niemal zawsze po cichu zastępują ƿ literą w, po części ze względu na czytelność, a po części dlatego, że w druku ƿ i þ łatwo ze sobą pomylić. Większość osób czytających Beowulfa w oryginale obcuje więc z tekstem, z którego tę runę usunięto.

W interpretacji

Wynn w pozycji prostej wskazuje na stan ustabilizowany i niesie ze sobą znacznie więcej spokoju, niż sugeruje samo słowo kluczowe.

Gdy Sigel oznacza pełne słońce, a Ger zwożenie obfitych plonów, Wynn jest wieczorem po pracy: bez dramatów, bez nagłych zwrotów akcji, z domostwem w należytym porządku. W praktycznych rozkładach częściej zwiastuje zażegnanie dawnej trudności niż nadejście spektakularnych nowości.

Istotny jest także wymiar wspólnotowy. Radość w staroangielskiej strofie ma charakter domowy i dzielony z innymi, a nie czysto prywatny. Wynn pojawia się zazwyczaj przy pytaniach o przynależność, wskazując na poczucie bezpieczeństwa wśród swoich, a nie na zadowolenie przeżywane w samotności.

Wzmianka o byrga geniht wnosi rzadziej dostrzegane, lecz bardzo konkretne znaczenie: bezpieczeństwo jako warunek wewnętrznego spokoju. Wynn to doskonała runa w pytaniach o to, czy sytuacja jest już na tyle bezpieczna, by można było wreszcie odetchnąć.

Questions to sit with

  • Mierząc miarą poematu (niewiele trosk, niewiele bólów), jak naprawdę wygląda twoja obecna sytuacja?
  • W jakich okolicznościach przebywasz wśród ludzi, a mimo to czujesz się zupełnie sam?
  • Co w twoim życiu jest obecnie w należytym porządku, a czego nie dostrzegasz tylko dlatego, że nic nie sprawia kłopotów?

Często zadawane pytania

Radość, lecz staroangielska strofa definiuje ją głównie przez negację: radość przypada człowiekowi, który zna niewiele trosk, bólów i smutków. Dopiero potem wymienia pomyślność, błogość oraz dostatek warowni. Oznacza więc zadowolenie, bezpieczeństwo i dostatek, a nie ekstatyczne uniesienie.

Staroangielski zwrot byrga geniht oznacza wystarczającą liczbę ufortyfikowanych miejsc, wymienioną obok dobrobytu i błogości jako konieczny składnik radości. Nawiązuje do krajobrazu burhów, czyli stworzonej przez króla Alfreda sieci umocnionych miast rozlokowanych tak, by z każdej osady można było dotrzeć do schronienia w ciągu jednego dnia. To definicja szczęścia, w której jednym z warunków są bezpieczne mury.

Tak. Alfabet łaciński nie posiadał litery dla dźwięku w, dlatego anglosascy skrybowie zapożyczyli tę runę, i w ten sposób znak ƿ przez stulecia służył jako standardowe w w staroangielskich rękopisach. Normańscy kopiści woleli podwójne u, od którego pochodzi współczesne w oraz jego angielska nazwa (double-u). Większość współczesnych wydań staroangielskich po cichu zastępuje ƿ zwykłym w.

Ponieważ pominięto ją w Młodszym futharku. W języku staronordyckim nie pozostał odrębny dźwięk w wymagający osobnej litery, więc znak przestał być potrzebny. Poematy norweski i islandzki opisują jedynie szesnaście ocalałych run, przez co strofa staroangielska pozostaje jedynym zachowanym świadectwem.

Anglosaksońskie futhorc

Najnowsze wpisy

Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.