Wunjo

Kształt

Pionowa laska z małym zamkniętym trójkątem u góry. Przypomina Raidho (ᚱ) pozbawioną ukośnej nóżki; na zatartych lub pośpiesznie wyciętych inskrypcjach te dwa znaki tworzą jedną z najłatwiejszych do pomylenia par w całym alfabecie.

Podobnie jak Thurisaz, litera ta przetrwała pismo, do którego pierwotnie należała. Anglosascy skrybowie zapisujący język staroangielski alfabetem łacińskim zachowali wynn w postaci ƿ, ponieważ łacina nie miała znaku dla dźwięku w. Utrzymała się w angielskich manuskryptach przez kilka stuleci, dopóki normańscy pisarze nie upowszechnili podwójnego u, z którego powstało współczesne w oraz jego angielska nazwa.

Nazwa

Pragermańskie wunjō, radość lub rozkosz, wywodzi się z rdzenia oznaczającego bycie zadowolonym lub usatysfakcjonowanym. Staroangielskie wynn jest jej bezpośrednim potomkiem i we współczesnej angielszczyźnie przetrwało skamieniałe w słowie winsome, które pierwotnie znaczyło radosny, a nie uroczy.

Ten sam rdzeń dał niemieckie Wonne, a w dalszym pokrewieństwie angielskie słowa win oraz wish. Należy do kręgu pojęć związanych z pragnieniem i osiąganiem, co idealnie pasuje do runy, której poemat definiuje szczęście przez posiadanie wystarczającej ilości dóbr.

Radość opisana przez negację

Dla Wunjo zachowała się wyłącznie strofa staroangielska, gdyż runę porzucono, gdy skandynawski szereg zredukowano do szesnastu znaków. Ta pojedyncza strofa jest znacznie bardziej wymowna, niż sugerują to popularne opracowania.

Nie opisuje radości w kategoriach czysto abstrakcyjnych. Wskazuje, kto jej doświadcza: człowiek, który zna niewiele trosk, niewiele bólów i smutków. Dwie trzecie definicji stanowi wyliczenie nieobecnych nieszczęść. Dopiero potem pojawiają się dobra pozytywne, i to bardzo namacalne: pomyślność, błogość oraz pod dostatkiem warowni.

Ten ostatni szczegół łatwo przeoczyć. Byrga geniht, dostatek ufortyfikowanych miejsc. Radość w tym poemacie obejmuje posiadanie bezpiecznego schronienia. To koncepcja szczęścia ludzi, dla których bezpieczeństwo fizyczne nie było oczywistością.

Wunjo nie oznacza zatem ekstazy ani hałaśliwej zabawy. To stan domostwa, w którym w danej chwili nic nie zawodzi, zapasów wystarcza, a mury trzymają się mocno. Współczesne książki interpretujące ją jako uniesienie czy czystą ekstazę duchową wykraczają poza tekst źródłowy.

Zakończenie pierwszego ættu

Wunjo wieńczy ætt Freyra. Osiem pierwszych run czytanych po kolei tworzy wyrazisty ciąg: bogactwo, dzika siła, niebezpieczeństwo, bóstwo lub słowo, podróż, płonąca pochodnia, dar i wreszcie ukojenie.

Nie sposób dowieść, czy dawni rytownicy zamierzali stworzyć spójną narrację. Układ futharku jest prastary i trwały, w pełni poświadczony na kamieniu z Kylver około 400 roku n.e., i żadne źródło nie objaśnia powodów takiego porządku. Podział na ætty potwierdzają brakteaty z Vadsteny i Grumpan, choć stojąca za nim logika nie została opisana.

Pewne jest natomiast, że kolejną runą jest Hagalaz, grad, a otwierany przez nią ætt jest bezsprzecznie najsurowszym z trzech. Wunjo stanowi ostatnią bezpieczną przystań przed nadejściem nawałnicy.

W inskrypcjach

Jako litera w występuje w całym materiale epigraficznym wszędzie tam, gdzie zachodziła potrzeba oddania tego dźwięku, w tym w imionach własnych i w wyrazie Woduridaz na kamieniu z Tune w Norwegii, pomniku nagrobnym z około 400 roku n.e. zapisanym bustrofedonem, wspominającym o przygotowaniu piwa pogrzebowego przez córki zmarłego.

Brak jakichkolwiek wczesnośredniowiecznych dowodów na stosowanie Wunjo jako pojedynczego amuletu mającego sprowadzać szczęście. Współczesna praktyka sięga po nią w ten sposób nagminnie, lecz jest to innowacja dwudziestowieczna.

W pozycji prostej

Wunjo w pozycji prostej wskazuje na stan ustabilizowany. W rozkładzie oznacza zazwyczaj, że sprawa, o którą pytasz, ma się dobrze lub niebawem pomyślnie się ułoży.

Jest to runa znacznie spokojniejsza, niż sugeruje samo słowo radość. Podczas gdy Sowilo reprezentuje pełne słońce, a Jera zebrane plony, Wunjo jest wieczorem po pracy: bez dramatów, bez nierozstrzygniętych sporów, z domem w należytym porządku. W praktyce wróżebnej częściej zwiastuje zażegnanie dawnej trudności niż nadejście spektakularnych nowości.

Wymiar wspólnotowy ma fundamentalne znaczenie. Szczęście w poemacie jest domowe i dzielone z innymi, a nie samotne. Wunjo pojawia się często przy pytaniach o przynależność i oznacza poczucie bezpieczeństwa wśród swoich.

W pozycji odwróconej

Wunjo ma bardzo czytelne znaczenie w pozycji odwróconej.

Odwrócona ukazuje to samo domostwo, lecz z wewnętrznym pęknięciem. Niezadowolenie, grupę, do której przestajesz pasować, lub sytuację pozornie uporządkowaną, w której pod powierzchnią narasta kryzys. Motyw wyobcowania jest tu najsilniejszy: odwrócona Wunjo często opisuje osobę przebywającą wśród ludzi, a mimo to dotkliwie osamotnioną.

Oznacza także spokój pozorny, utrzymywany przez unikanie konfrontacji z problemami. Może też zwiastować po prostu koniec dobrej passy, skoro poemat definiuje radość jako brak udręki, a odwrócenie przywraca to, czego dotąd brakowało.

Współczesne warstwy ezoteryczne

Przypisania do jesionu, żywiołu ziemi i bóstw pochodzą z dwudziestego wieku, głównie z publikacji Thorssona i Aswynn. Żadne źródło średniowieczne nie wspomina o takich zależnościach.

Wunjo niesie także trudną historię najnowszą, o której należy mówić otwarcie. Ze względu na kształt przypominający proporzec oraz za sprawą stworzonego przez Guido von Lista w 1902 roku systemu Armanen i jego recepcji w Trzeciej Rzeszy, kilka run Futharku Starszego przeniknęło do symboliki nazistowskiej i neonazistowskiej. Sama Wunjo była w tym okresie używana w zmodyfikowanej formie jako odznaka służby wiejskiej Hitlerjugend. Znak ten ma dwa tysiące lat i jego polityczne zawłaszczenie nastąpiło niedawno, lecz każdy, kto posługuje się runami publicznie, powinien znać ten kontekst.

Do innych zawłaszczonych w ten sposób run należą Sowilo (ᛊ), podwojona w emblemacie SS, Algiz (ᛉ), stosowana jako runa życia, oraz Othala (ᛟ), wciąż klasyfikowana jako symbol nienawiści przez Ligę Przeciw Zniesławieniu.

W połączeniu z innymi runami

Wunjo z Gebo (ᚷ) zamyka pierwszy ætt połączeniem wzajemności i zadowolenia; to jedno z najbardziej harmonijnych zestawień w futharku.

Wunjo z Othala (ᛟ) lub Berkano (ᛒ) nabiera wymiaru czysto domowego: rodzina, ognisko domowe i życie w zgodzie.

Wunjo z Hagalaz (ᚺ) tworzy zwornik między dwoma pierwszymi ættami i oznacza spokój stojący w obliczu nieuniknionych nawałnic.

Wunjo z Isa (ᛁ) wskazuje na bezruch, moment, w którym spokój zaczyna przeradzać się w marazm.

Wunjo z Mannaz (ᛗ) lub Ehwaz (ᛖ) sytuuje szczęście we wspólnocie i jest najwyraźniejszym symbolem braterstwa oraz lojalności.