Египетски декани

Египетски декани

Триесет и шест ѕвездени групи што изгреваат една по друга низ египетската ноќ, насликани на капаците на ковчезите околу 2100 г. п.н.е. како најстарите ѕвездени часовници на светот. Тие ја делеле ноќта на дванаесет часа, на годината ѝ ги дале десетдневните седмици, а потоа го надживеале и самиот Египет како лицата на хеленистичката астрологија, талисманските слики на „Пикатрикс“ и триесет и шесте нумерички карти на тарото.

36
декани
12
ноќни часови
4,000
години

Деканската традиција

Дванаесет поглавја на една идеја, од мерење на времето на капаците од ковчезите до талисмански слики и тарот карти. Следете ги деканите како секоја епоха им наоѓа нова употреба.

🕰️

Дијагонални ѕвездени табели

Асјут и Среден Египет околу 2100 г. п.н.е.

Мрежи насликани на внатрешната страна од капаците на дрвените ковчези, главно од Асјут, кои бележат кој декан изгрева во кој час од ноќта низ триесет и шесте седмици на годината. Бидејќи часот на секоја ѕвезда се поместува како што годината напредува, имињата се движат по мрежата во дијагонала, од каде и модерното име на табелите. Тоа се најстарите познати ѕвездени часовници.

🌅

Сириус, Сотис и годината

Египет од третиот милениум п.н.е. па натаму

Сириус, божицата Сопдет за Египќаните и Сотис за Грците, бил првиот и најголемиот декан. Неговото враќање на утринското небо по седумдесет дена невидливост ги најавувало Новата година и поплавата на Нил. Граѓанскиот календар од 365 дена се поместувал спрема него за по еден ден на секои четири години, бавно лизгање денес познато како Сотисов циклус.

🌙

Дванаесетте часа на ноќта

Египет од Средното Царство па натаму

Во текот на една ноќ изгреваат приближно дванаесет декани еден по друг, па ноќта се делела на дванаесет часа, подолги во зима и пократки во лето. Заедно со дванаесетте дневни часа, а подоцна изедначени од грчките астрономи во еднакви единици, оваа египетска навика на броење по декани е директниот предок на денот од 24 часа.

🧍

Рамзесидските ѕвездени часовници

Теба околу 1100 г. п.н.е.

Усовршување од Новото Царство, насликано во гробниците на Рамзес VI, VII и IX. Набљудувач гледал кон колега седнат наспроти него и бележел како секоја ѕвезда минува над неговото срце, уво или рамо, со нова табела за секои пола месец. Набљудувањето на транзити ги заменило изгревањата: постариот список на декани бил жртвуван за поголема точност.

🏛️

Астрономски тавани

Теба и Абидос од околу 1470 г. п.н.е. па натаму

Деканите се преселиле од капаците на ковчезите на таваните на гробниците и храмовите. Недовршената гробница на Сененмут во Деир ел-Бахри го чува најстариот познат астрономски таван, а кенотафот на Сети I во Абидос ја носи Книгата на Нут, која седумдесетте дена невидливост на деканите ги објаснува како престој во подземниот свет.

🐍

Деканите како богови

Египет Доцен период

До првиот милениум п.н.е. триесет и шесте веќе не биле само мерачи на времето туку сили, гласници на Сехмет кои можеле да испратат чума или да ја одвратат. Нивните фигури се појавуваат на ѕидовите на храмовите, на водените часовници и на заштитните амулети, секоја со свое име, лик и небесен округ. Таа навика да се претставуваат со слики никогаш не ја напуштила традицијата.

🪐

Зодијакот од Дендера

Дендера околу 50 г. п.н.е.

На таванот на една капела во храмот на Хатор, денес во Лувр, триесет и шесте декани кружат по работ на тркалезно небо што ги носи и дванаесетте знаци штотуку пристигнати од Вавилон. Тоа е средбата на двата система во една слика: домашниот египетски ѕвезден календар обвиткан околу увезениот зодијак кон кој набргу ќе се приклучи.

🎭

Лицата на астрологијата

Александрија од 2 век п.н.е. па натаму

Хеленистичките астролози го пресекле секој зодијачки знак на три отсечки од по десет степени и во нив ги влеале деканите: триесет и шест лица, секое со свој планетарен владетел, доделени во опаѓачкиот халдејски редослед од Марс на почетокот на Овенот. Деканот станал поделба на знакот и токму така астролозите го користат оттогаш.

💎

Деканска медицина и магија

Грчко-римски Египет 1–4 век н.е.

„Светата книга на Хермес до Асклепиј“ на секој декан му доделува дел од телото, камен и растение, па гравиран скапоцен камен можел да го чува органот со кој владее неговиот декан. Во „Заветот на Соломон“ триесет и шест декански духови поминуваат пред кралот, секој признавајќи ја болеста што ја предизвикува и името што ја изгонува. Целта било лекувањето, не прогнозата.

📚

Арапскиот пренос

Багдад и ал-Андалус 9–11 век

„Големиот вовед“ на Абу Машар изложил три сопернички сета слики за секој декан, персиски, индиски и грчки, а „Пикатрикс“ ги претворил списоците во употребливи рецепти за талисмани. Преведени на латински во дванаесеттиот и тринаесеттиот век, овие книги ги пренеле деканските слики во Европа со египетското потекло едвај читливо.

🎨

Ренесансното враќање

Ферара и Келн 15–16 век

Во Палацо Скифаноја во Ферара, насликани околу 1470 година, три чудни фигури претседаваат над секој месец; тоа се деканите, пристигнати преку Абу Машар. „Трите книги за окултната филозофија“ на Агрипа ги отпечатиле лицата и нивните слики за секој учен маг во Европа, одржувајќи ја талисманската традиција жива во печатена форма.

🃏

Деканите во тарото

Лондон од 1888 па натаму

Златната Зора на секоја нумеричка карта од Двојка до Десетка ѝ доделила по еден од триесет и шесте декани, спарувајќи го елементот на бојата со знакот, а бројот на картата со отсечката, па Петка Пехари е Марс во првиот декан на Скорпија. Преку шпиловите Рајдер-Вејт и Тот, таа шема и денес го обликува начинот на кој се читаат нумеричките карти.

Луѓето што ја пренесувале

Градители, компилатори, магови и научници низ чии раце триесет и шесте поминале на патот од Нил до денес.

Сененмут

активен околу 1470 г. п.н.е. Египет

Управител и архитект на Хатшепсут чија недовршена гробница во Деир ел-Бахри го чува најстариот познат астрономски таван, со список на деканите, северните соѕвездија и лунарен календар.

Нехепсо и Петосирис

2 век п.н.е. Египет

Псевдонимни крал и свештеник под чии имиња кружел основачкиот корпус на грчко-египетската астрологија, кој ги внел деканите во хороскопската техника со авторитетот на Египет зад нив.

Теукер од Вавилон

1 век н.е. Египет

Астролог од тврдината Вавилон кај денешно Каиро, а не од месопотамскиот град, чиј каталог на деканите и на ѕвездите што изгреваат покрај секој од нив ги хранел списоците со слики користени илјада години.

Фирмик Матерн

4 век н.е. Сицилија и Рим

Автор на „Матесис“, најдолгиот астролошки прирачник зачуван од антиката, кој деканите ги третира како моќни поделби на знаците и навестува уште пофини духови во нив.

Хефестион од Теба

околу 380–415 г. н.е. Египет

Египетски астролог чија „Апотелесматика“ го вградила постариот материјал на Нехепсо и Петосирис, деканите вклучително, во грчката синтеза токму кога храмовите што ги чувале ѕвездените списоци се затворале.

Абу Машар

787–886 Балх и Багдад

Највлијателниот астролог на исламскиот свет, чиј „Голем вовед“ ги зачувал персискиот, индискиот и грчкиот сет слики за сите триесет и шест декани и станал европскиот извор за нив.

Хајнрих Корнелиус Агрипа

1486–1535 Келн

Енциклопедист на ренесансната магија чии „Три книги за окултната филозофија“ ги отпечатиле деканските лица со нивните слики и талисманска употреба, утврдувајќи ја формата во која окултистите ќе ги наследат.

Аби Варбург

1866–1929 Хамбург

Историчар на уметноста кој во 1912 година ги препознал загадочните фигури од фреските во Скифаноја како декани и го проследил нивниот пат од Египет преку Абу Машар до Ферара, засновајќи цел метод врз тоа откритие.

Вилхелм Гундел

1880–1945 Германија

Класичен филолог чија „Dekane und Dekansternbilder“ од 1936 година ги собрала деканските имиња, слики и текстови од египетски, грчки, арапски и латински извори во стандардната студија за традицијата.

Ото Нојгебауер и Ричард Паркер

1899–1990 & 1905–1993 Соединети Држави

Историчар на античката наука и египтолог чии тритомни „Египетски астрономски текстови“ ги издале ѕвездените часовници и таваните, поставувајќи го проучувањето на деканите на модерна документарна основа.

Што се деканите

Деканите се триесет и шест ѕвезди и ѕвездени групи што Египќаните ги следеле како изгреваат една по друга долж источниот хоризонт. Секои десет дена нов декан ја преземал улогата на обележувач на годината, поради што Грците подоцна ги нарекле деканои, десетките. Триесет и шест декани од по десет дена ги покриваат 360-те дена на египетската граѓанска година, а пет празнични дена додадени надвор од сметката ја дополнуваат до 365. Системот е домороден египетски и постар од зодијакот за околу петнаесет века: се појавува целосно оформен на капаците на ковчезите околу 2100 г. п.н.е., а неговите потомци сѐ уште се сликале на ѕидовите на италијанските палати во ренесансата. Ниту еден друг дел од астролошкиот апарат не патувал толку далеку од својата почетна точка.

Часовници насликани за мртвите

Најстарите декански документи се дијагоналните ѕвездени табели, мрежи насликани на внатрешната страна од капаците на дрвените ковчези, повеќето од Асјут во Среден Египет. Секоја колона од мрежата припаѓа на една десетдневна седмица од годината и наведува, од врвот надолу, кои декани ги обележуваат дванаесетте часа на ноќите во таа седмица. Бидејќи секоја ѕвезда изгрева околу четири минути порано секоја ноќ, деканот што го обележува дванаесеттиот час во една седмица, седмица или две подоцна го обележува единаесеттиот, па секое име се искачува по мрежата во долга дијагонала. Табелите не биле инструменти за живите; тие биле опрема за мртвите, на кои ќе им требало да ги знаат часовите во долниот свет. Таа навика на мислење традицијата ја задржала: во Египет ѕвездите што го мереле времето никогаш не биле одвоени од религијата.

Сириус, поплавата и годината

Првиот од деканите бил Сириус, најсветлата ѕвезда на небото, почитувана како божицата Сопдет и позната во грчката астрономија како Сотис. Секоја година ѕвездата исчезнува во сјајот на Сонцето и останува невидлива околу седумдесет дена на географската ширина на Египет, а нејзиното прво повторно појавување на утринското небо, хелијакалното изгревање, паѓало блиску до почетокот на поплавата на Нил. Тоа утро ја отворало египетската година. Седумдесетте дена невидливост се читале како смрт и балсамирање на ѕвездата, и истиот период станал канонската должина на мумификацијата кај луѓето. Бидејќи граѓанскиот календар од точно 365 дена нема престапен ден, тој се лизгал спрема Сириус за еден ден на секои четири години и се враќал во склад дури по околу 1.460 години, период што египтолозите го нарекуваат Сотисов циклус и го користат за да ја закотват египетската хронологија.

Од каде доаѓа денот од 24 часа

Во текот на една ноќ, помеѓу самрак и зори изгреваат десетина декани. Затоа Египќаните ја поделиле ноќта на дванаесет часа, обележани со дванаесет последователни изгревања на декани, и ги израмниле со дванаесет дневни часа мерени со сенкови часовници. Тие часови дишеле со годишните времиња: се издолжувале во зимските ноќи и се скратувале во летните. Кога на грчките астрономи во Александрија им затребале единици погодни за пресметки, тие го задржале египетскиот број дваесет и четири, но ги направиле часовите еднакви во текот на целата година. Секој часовник на земјата денес чува египетско време барем во еден поглед: денот има дваесет и четири часа затоа што во една ноќ на Нил хоризонтот го минуваат околу дванаесет декани.

Усовршувањата на Новото Царство

Едноставната шема на изгревања се распаѓала како што календарот се лизгал, и Новото Царство ја обновило двапати. Таванот на недовршената гробница на Сененмут во Деир ел-Бахри, од околу 1470 г. п.н.е., е најстариот познат астрономски таван: го поставува списокот на деканите покрај северните соѕвездија и лунарниот календар. Кенотафот на Сети I во Абидос ја носи Книгата на Нут, која годината на деканите ја раскажува како живот: секоја ѕвезда поминува седумдесет дена мртва во Дуат, се прочистува и повторно изгрева. Во гробниците на Рамзес VI, VII и IX, околу 1100 г. п.н.е., се појавува поинаков метод. Набљудувач седел наспроти колега и бележел како секоја ѕвезда го минува телото на партнерот, над срцето, на левото уво, на десното рамо, со нова табела за секои пола месец. Овие рамзесидски ѕвездени часовници ги замениле изгревањата со транзити, попрецизно набљудување, иако деканите останале референтните ѕвезди.

Богови што барале смирување

Во првиот милениум п.н.е. деканите добиле втор живот како самостојни сили. Храмовите од Доцниот период ги вајаат како фигури со змиски и лавовски глави; се појавуваат на водени часовници, исцелителски статуи и амулети. Биле сфаќани како гласници на Сехмет, лавовската божица на чумата, способни да пуштат болест врз годината или да ја задржат, а петте додадени дена надвор од деканската сметка биле особено опасни и барале заштитни магии. Тоа е точката во која деканите престануваат да бидат само часовник и стануваат суштества со имиња, ликови и ќуд, и токму тој Египет, а не Египетот на мерачите на времето, го наследила подоцнежната магиска традиција.

Од ѕвезди до лица

Кога вавилонскиот зодијак стигнал во Египет под Птоломеите, двата система се слеале. Тркалезниот зодијак изделкан во Дендера околу 50 г. п.н.е. го покажува тој момент во камен: дванаесетте знаци во средината на небото, триесет и шесте декани по работ. Хеленистичките астролози спојувањето го претвориле во аритметика: го пресекле секој знак на три лица од по десет степени и над секое поставиле по еден декан. На секое лице му бил доделен планетарен владетел во опаѓачкиот халдејски редослед, Марс го зел првото лице на Овенот, Сонцето второто, Венера третото, и така натаму низ сите триесет и шест. Под имињата Нехепсо и Петосирис, псевдонимен корпус на шемата ѝ го дал престижот на Египет, а Теукер од Вавилон, пишувајќи од тврдината крај денешно Каиро, ги каталогизирал ликовите што изгреваат со секој декан. Деканот станал поделба на зодијачкиот знак, обликот во кој астролозите и денес го користат.

Медицина, камења и духови

Грчко-египетските векови ги ставиле деканите да работат врз телото. „Светата книга на Хермес до Асклепиј“ на секој декан му доделува зона од телото, од главата до стапалата по зодијачки редослед, заедно со камен и растение; изгравирај го ликот на деканот на неговиот камен, стави го растението под него, и амулетот го чува органот со кој владее неговиот декан. „Заветот на Соломон“, грчки текст од раните векови на нашата ера, истата доктрина ја драматизира: триесет и шест декански духови поминуваат пред кралот Соломон, секој признавајќи која болест ја предизвикува, главоболка, воспалено грло, брачна кавга, и кое ангелско име ја изгонува. Фирмик Матерн, пишувајќи ја „Матесис“ во четвртиот век, деканите сѐ уште ги третира како моќни богови во знаците и навестува пофини духови под нив, наречени munifices. Во оваа линија деканите одвај и се астрологија; тие се систем за дијагноза и заштита.

Долгиот пат кон запад

По затворањето на храмовите деканите преживеале преку преводи. Абу Машар од Балх, работејќи во Багдад во деветтиот век, во својот „Голем вовед“ изложил три целосни сета слики за секој декан, персиски, индиски и грчки, а „Пикатрикс“, магиски компендиум од ал-Андалус, ликовите ги претворил во рецепти за талисмани. Латинските преводи во дванаесеттиот и тринаесеттиот век ги донеле двете книги во Европа. Околу 1470 година деканите испливале, непрепознаени, во Салоне деи Меси на Палацо Скифаноја во Ферара, каде три загадочни фигури претседаваат над секој месец; во 1912 година историчарот на уметноста Аби Варбург ги идентификувал како декани и го проследил нивниот пат од Египет преку Абу Машар до фрескосликарите, откритие што помогнало да се основа модерното проучување на традицијата. „Трите книги за окултната филозофија“ на Агрипа, отпечатени во 1533 година, ги дале лицата и нивните слики на секој читател на учената магија, а од Агрипа линијата тече непрекинато до окултната преродба на деветнаесеттиот век.

Деканите во тарото

Херметичкиот ред на Златната Зора, основан во Лондон во 1888 година, ги врзал деканите директно за тарото. Нивната шема на секоја нумеричка карта од Двојка до Десетка ѝ доделува по еден декан: бојата го дава елементот, а со тоа и зодијачкиот триплицитет, бројот ја дава позицијата, а планетарниот владетел на деканот ѝ дава тон на картата. Петка Пехари е Марс во првиот декан на Скорпија; Десетка Пентакли е Меркур во третиот декан на Девица. Вејт и Смит го изградиле шпилот Рајдер-Вејт внатре во оваа рамка, а Кроули деканските атрибуции ги отпечатил директно на картите од шпилот Тот. Секој што ги чита триесет и шесте нумерички карти со овие шпилови, свесно или не, ракува со последниот работен потомок на египетскиот ѕвезден часовник.

Што навистина знаеме

Модерното знаење за деканите почива на мала полица книги: „Dekane und Dekansternbilder“ на Вилхелм Гундел од 1936 година ги собрала имињата, ликовите и текстовите на четири јазици, а тритомните „Египетски астрономски текстови“ на Ото Нојгебауер и Ричард Паркер, издадени од 1960 до 1969 година, ги објавиле самите капаци на ковчезите, таваните и ѕвездените часовници. Еден отрезнувачки резултат заслужува да се одбележи: освен Сириус и ѕвездите на Орион, кои им припаѓале на деканите Сопдет и Сах, речиси ниту еден од триесет и шесте не може со сигурност да се идентификува на денешното небо. Списоците преживеале, ликовите преживеале, десетдневниот ритам преживеал, но самите ѕвезди им се измолкнале на своите имиња. Деканите стигнуваат до денес како структура, триесет и шест поделби на годината и зодијакот, а не како ѕвездена карта.

Како да се чита овој дел

Картичките со поглавја погоре следат една идеја низ четири илјади години, од капаците на ковчезите во Асјут до нумеричките карти на модерен шпил, а фигурите подолу ги обележуваат рацете низ кои таа поминала. Читајте ги раните поглавја за астрономијата, средните за магијата, а доцните за патиштата по кои египетскиот ѕвезден часовник стигнал до Европа. Деканите, нивната историја и нивните употреби се достапни на педесет и двата јазици на екосистемот Tarot Academy.

Најчесто поставувани прашања

Најнови Објави

Откријте ја древната мудрост на таро картичките и отклучете ги мистериите на вашето духовно патување. Нашиот блог е вашата порта кон разбирање на богатата симболика, значењето и практичните апликации на читањето таро.