Египетски декани

Деканска медицина и магија

Во првите векови н.е. многумина во Египет и источното Средоземје верувале дека секој од триесет и шесте декани владее со дел од телото и може да ја предизвика или излекува неговата болест. Една херметичка книга го спарувала секој декан со слика, камен и растение; на гравираните геми се прикажувал Хнубис со лавовска глава; а „Заветот на Соломон“ ги претворал деканите во демони, секој признавајќи го името што го изгонува.

декани над телото
36
слика, камен и растение
3
прво издание на Светата книга
1908

Во деканската медицина

Идеите, текстовите и предметите преку кои триесет и шесте декани биле врзани за човечкото тело, од египетските богови на телесните делови до херметичките амулети, гравираните геми и демонскиот список на Соломон.

🧍

Мелотезија

грчко-римски свет од хеленистичкиот период па натаму

Верувањето дека делови од небото управуваат со делови од телото. Зодијачката мелотезија оди од Овен кај главата до Риби кај стапалата; деканската мелотезија го користи истиот редослед со триесет и шест поситни зони наместо дванаесет.

👁️

Богови за секој дел од телото

Египет од Новото Царство па натаму

Поглавјето 42 од Книгата на мртвите го става секој дел од телото, од косата до прстите на нозете, под некој бог, а исцелителските магиски формули го прават истото за болните. Деканската медицина го применила овој стар египетски обичај врз триесет и шесте ѕвездени богови.

🦁

Носители на болест

Египет прв милениум п.н.е.

Доцната египетска теологија ги поврзувала деканите со носителите на чума на Сехмет, способни да испратат или задржат болест во своите десет дена. Сила што можела да го погоди телото можела и да биде замолена да го поштеди – тоа е претпоставката на сето подоцнежно деканско лекување.

📖

Светата книга на Хермес

Римски Египет несигурен датум

Грчки трактат во кој Хермес му се обраќа на Асклепиј и му дава на секој декан име, слика, дел од телото, камен и растение. Неговиот датум е спорен; првпат го објавил Шарл-Емил Ријел во 1908 година.

💎

Слика, камен и растение

рецептот римски период

Да се гравира ликот на деканот на неговиот камен, да се постави неговото растение под него, да се затворат заедно и целината да се носи на телото. Тоа е формулата на Светата книга за заштита на органот со кој владее деканот. Гравираната слика го врзувала предметот за ѕвездата.

🐍

Хнубис

Римски Египет и пошироко 1–4 век н.е.

Змија со лавовска глава и зрачеста круна, најчестиот декан на зачуваните геми, обично гравиран во зелен или жолт камен. Името обично се изведува од деканот Кенмет, а гемите се носеле за желудникот.

🩺

Зелениот јаспис на Гален

Рим 2 век н.е.

Гален ја наведува книгата на Нехепсо за зелен јаспис гравиран со зрачеста змија и носен до желудникот. Известува дека самиот ги испробал камењата и ги сметал за корисни дури и без сликата, необичен коментар од прва рака.

🗣️

Триесет и шест демони на телото

источно Средоземје доцен 2 век н.е.

Филозофот Келс, цитиран од Ориген, го пренесува египетското верување дека триесет и шест демони го делат телото меѓу себе и дека нивното именување лекува. Ориген го наведува како доказ дека таквите сили биле демони, а не богови.

💍

Заветот на Соломон

грчкојазичен Исток 1–5 век н.е.

Соломон, кому архангел Михаил му дава прстен, повикува триесет и шест духови што се нарекуваат декани на зодијакот. Секој ја признава болеста што ја предизвикува, почнувајќи од главоболките надолу, и ангелското име што го тера да се повлече.

🌿

Тесал и растенијата

Александрија и Теба веројатно 1 век н.е.

„За својствата на растенијата“ раскажува како лекар, воден од тебански свештеник, го видел Асклепиј во визија и ги научил растенијата на дванаесетте знаци и седумте планети. Тоа е астролошка ботаника без декани, во истата египетска средина.

📆

Зодијачкиот човек преовладува

Латинска Европа среден век

Средновековните лекари го користеле зодијачкиот човек со дванаесет знаци за одредување време за пуштање крв и ја оставиле деканската мрежа зад себе. Деканските имиња опстанале во компилации како латинската Liber Hermetis, но повеќе не како применувана медицина.

✒️

Талисмани по медицината

од Багдад до Келн 9–16 век

Деканските слики опстанале кај Абу Машар, „Пикатрикс“ и Агрипа како талисмански фигури за заштита и лекување, но прецизното поврзување на деканите со органите избледело. Арапското и ренесансното поглавје од овој дел го следат тој пат.

Сведоци и приредувачи

Древните автори што го забележувале деканското лекување или расправале за него и современите научници што ги приредиле текстовите и ги каталогизирале гемите.

Нехепсо

2 век п.н.е. (припишано авторство) Египет

Легендарен фараон под чие име кружел грчки астролошки корпус; Гален ја наведува неговата четиринаесетта книга за зелениот јаспис гравиран со зрачеста змија, носен за заштита на желудникот.

Гален

129–околу 216 Пергам и Рим

Највлијателниот лекар на антиката, чие дело за едноставните лекови ги бележи амулетот на Нехепсо и неговото сопствено испробување на зелен јаспис, најцелосниот древен медицински коментар за декански камен.

Келс и Ориген

доцен 2 и 3 век источно Средоземје и Кесарија

Паганскиот критичар на христијанството што ги опишал триесет и шесте демони на телото и христијанскиот теолог чиј одговор, „Против Келс“, го зачувал пасусот отфрлајќи ги неговите богови.

Тесал

веројатно 1 век н.е. Александрија и Теба

Лекар именуван како автор на „За својствата на растенијата“, чие воведно писмо опишува визија на Асклепиј во Теба; често поистоветуван со Тесал од Трал, иако идентификацијата е спорна.

Шарл-Емил Ријел

1833–1912 Париз

Француски филолог и библиотекар што го објавил грчкиот текст на „Светата книга на Хермес до Асклепиј“ во 1908 година, темелот на сите подоцнежни истражувања на деканската медицина.

Фредерик Конибер

1856–1924 Оксфорд

Ориенталист што го објавил првиот англиски превод на „Заветот на Соломон“ во 1898 година, правејќи го неговиот список на триесет и шест декански духови достапен на читатели надвор од грчката филологија.

Честер Меккаун

1877–1958 Соединетите Американски Држави

Библиски научник чие критичко издание на „Заветот на Соломон“ во 1922 година ги подредило неговите заплеткани ракописи и останува основа за проучување на текстот.

Вилхелм Гундел

1880–1945 Германија

Класичен филолог што ја објавил латинската Liber Hermetis во 1936 година и, во Dekane und Dekansternbilder истата година, ги собрал медицинските и магиските декански текстови на четири јазици.

Андре-Жан Фестижјер

1898–1982 Париз

Доминикански научник чија La Révélation d’Hermès Trismégiste, почнувајќи од 1944 година, ги сместила Светата книга и писмото на Тесал во херметичката литература на римскиот Египет.

Кемпбел Бонер

1876–1954 Мичиген

Класичен филолог чија Studies in Magical Amulets од 1950 година ги каталогизирала гемите со Хнубис и другите исцелителски камења, давајќи им го на деканските амулети нивниот материјален контекст.

Медицина според деканите

Деканската медицина е верувањето, распространето во грчко-римскиот Египет и источното Средоземје во првите векови н.е., дека секој од триесет и шесте декани управувал со дел од човечкото тело и можел да ги предизвика или излекува неговите болести. Нејзините практичари не ги користеле деканите главно за предвидување. Ги користеле за да објаснат зошто одреден орган се разболел и за да го заштитат, со носење гравиран камен, поставување растение со него или изговарање на името на силата што можела да ја изгони болеста. Доктрината ѝ припаѓа на историјата на религијата и медицината, а не на денешната медицинска практика, и оваа страница ја опишува како историско верување. Нејзините извори се малубројни и тешки за толкување: грчки трактат припишан на Хермес, мал број забелешки од лекари и филозофи, познат демонолошки текст и илјадници гравирани геми чија цел мора да се изведе од нивните слики и натписи.

Небото поставено врз телото

Општата идеја дека делови од телото соодветствуваат на делови од небото се нарекува мелотезија. Нејзината најпозната форма е зодијачка: Овен управува со главата, Бик со вратот и така надолу до Риби кај стапалата. Деканската мелотезија ја користи истата логика одгоре надолу со поситна мрежа. Наместо дванаесет зони има триесет и шест, така што главата, на пример, е поделена меѓу неколку декани, секој одговорен за помала област или одреден вид болест. Поситната поделба одговарала на медицина што сакала точно да ја именува силата што дејствува во дадена болест. Двата система се темелат на претпоставката, заедничка за поголемиот дел од древната медицина и филозофија, дека човекот е мал космос чии делови се врзани за големиот преку симпатија. Во деканската медицина таа симпатија била организирана преку најстариот и најбројната група ѕвездени богови што ја имала египетската традиција.

Египетски корени

Две египетски идеи ја подготвиле основата. Првата е обожествувањето на деловите од телото. Поглавјето 42 од Книгата на мртвите го поистоветува секој дел од телото на покојникот со бог, од косата до прстите на нозете, така што целата личност е заштитена со тоа што секој нејзин дел е божествен. Слични списоци се појавуваат во исцелителски магиски формули, каде што деловите на телото на страдалникот се ставаат еден по еден под божествена заштита. Втората идеја е опасноста од самите декани. Во првиот милениум п.н.е. деканите биле поврзувани со гласниците на Сехмет, лавовската божица на чумата, и се сметало дека можат да испратат болест во десетте дена со кои секој управувал. Сила што можела да испрати болест во телото можела и да се убеди да ја задржи, а сила што владеела со дел од годината можела да се замоли да владее со дел од телото. Деканската медицина ги споила овие два начина на мислење со грчкиот зодијак и грчкиот јазик на медицинската теорија.

Светата книга на Хермес до Асклепиј

Средишниот текст е краток грчки трактат познат како „Светата книга на Хермес до Асклепиј“. Зачуван е во доцни ракописи и неговиот датум е несигурен, иако обично се сместува во раните векови н.е. Францускиот научник Шарл-Емил Ријел го објавил во 1908 година. Трактатот оди низ зодијакот знак по знак и му дава на секој од неговите три декани име, опис на ликот на деканот, дел од телото или вид болест со која управува, камен и растение. Деканите одат надолу по телото во зодијачки редослед, па првите декани на Овен се однесуваат на главата, а последните декани на Риби на стапалата. Книгата се претставува како откриено знаење пренесено од Хермес, грчкото име за египетскиот Тот, на неговиот ученик Асклепиј, богот на лекувањето. Таа рамка ја сместува меѓу херметичките списи, голема и разновидна литература што се протега од филозофски дијалози до практична астрологија и магија.

Како се изработувал декански амулет

Упатствата во Светата книга следат доследна шема. За секој декан на читателот му се кажува да го гравира ликот на деканот на неговиот камен, да го постави растението на деканот под каменот и да ги затвори каменот и растението заедно во метално лежиште што се носи на телото. Амулетот потоа го штити делот од телото со кој управува деканот. Според логиката на текстот, тоа функционирало преку синџир кореспонденции: деканот на небото, неговиот лик на каменот, каменот и растението што ја споделувале неговата природа и органот под негова власт. Сликата била најважна. Се сметало дека правилно гравирана фигура го привлекува влијанието на деканот во предметот, па затоа традицијата чувала толку внимателни описи за тоа како изгледал секој декан. Истата логика на слика, материјал и небесен владетел подоцна ги организирала талисманските рецепти на арапскиот „Пикатрикс“ и ренесансните магови.

Хнубис и зелениот камен

Најдобро документираниот декански амулет е гемата со Хнубис. Неговата слика е свиткана змија со лавовска глава, често крунисана со зраци, а името, запишувано и како Хнумис, е деканско име обично изведувано од египетскиот декан Кенмет. Стотици такви геми се зачувани од римскиот период, многу гравирани во зелени или жолтеникави камења, и на нив често се впишани името и знак направен од три S-облици пресечени со црта. Нивната вообичаена цел, судејќи по натписите и древните сведоштва, била заштита на желудникот и варењето. Лекарот Гален, пишувајќи во вториот век, известува дека некои луѓе го ценеле зелениот јаспис за желудникот и дека делото што кружело под името на Нехепсо, во својата четиринаесетта книга, пропишувало гравирање на таков камен со зрачеста змија. Гален вели дека ги испробал камењата така што ги обесил да го допираат горниот дел на желудникот и ги нашол корисни дури и без гравурата, забелешка што е редок древен експериментален коментар за магиски обичај. Американскиот научник Кемпбел Бонер подоцна ги каталогизирал гемите со Хнубис во својата Studies in Magical Amulets од 1950 година.

Келс и триесет и шесте демони

Надворешен набљудувач од вториот век јасно ја опишал доктрината. Келс, платонистички филозоф што пишувал против христијаните, вели дека според Египќаните човечкото тело е поделено меѓу триесет и шест демони или богови на воздухот, секој задолжен за еден дел, и дека повикувањето на нивните имиња ја лекува болеста на тој дел. Дава неколку имиња во грчка форма. Книгата на Келс е изгубена, но Ориген го цитира пасусот во осмата книга од својот одговор „Против Келс“, напишан во третиот век. За Келс поентата била дека дури и телото е управувано од божествени сили што заслужуваат почит; за Ориген тоа било доказ дека таквите сили се демони што христијаните немаат потреба да ги почитуваат. Размената покажува дека до крајот на вториот век деканската медицина била доволно позната за да се користи како пример во филозофска расправа за религијата.

Заветот на Соломон

Најживописното појавување на деканите како носители на болест е во „Заветот на Соломон“, грчки текст со несигурен датум чија зачувана форма е христијанска; научниците го сместуваат неговото составување некаде меѓу првиот и петтиот век н.е. Раскажува како кралот Соломон добил прстен од архангел Михаил што му овозможувал да им заповеда на демоните и како ги натерал да го градат Храмот. Во еден долг дел триесет и шест духови заедно доаѓаат пред него. Се нарекуваат триесет и шесте елементи, светските владетели на темнината на овој век, и секој се поистоветува со декан од зодијакот, почнувајќи со првиот декан на Овен. Секој дух ја именува болеста што ја предизвикува – главоболки, очни болести, воспалени грла, болки во одредени органи – а потоа зборот што го совладува, најчесто име на ангел и понекогаш пишана формула што треба да се носи или да се постави во куќата. Првиот, на пример, вели дека носи главоболки и се повлекува штом чуе заповед упатена кон архангел Михаил. Списокот главно го следи телото надолу, како и херметичката книга.

Тесал и растенијата на знаците

Покрај деканските текстови стои сродна традиција на астролошка ботаника. Грчко дело наречено „За својствата на растенијата“, припишано на лекар по име Тесал и веројатно напишано во првиот век н.е., започнува со писмо во кое авторот раскажува како студирал медицина во Александрија, отпатувал во Теба во Горен Египет и убедил свештеник да му приреди визија на Асклепиј. Богот потоа ги открил растенијата што им припаѓаат на секој од дванаесетте знаци и седумте планети и лековите што можеле да се направат од нив кога биле собрани во вистинско време. Тесал работи со знаци и планети, а не со декани, но средината е иста: Египет како дом на скриено знаење, откровение од бог на лекувањето и растенија чија моќ зависи од ѕвездите. Светата книга на Хермес е деканската верзија на истата идеја, со триесет и шест растенија наместо дванаесет.

Средниот век и потоа

Деканската медицина не преминала во главниот тек на средновековната медицина. Латинска Европа наместо тоа ја задржала зодијачката мелотезија, најпозната преку зодијачкиот човек во алманасите и часословите, фигура со дванаесетте знаци поставени на телото што лекарите ја проверувале пред пуштање крв. Латинска компилација позната како Liber Hermetis, која Вилхелм Гундел ја објавил во 1936 година, зачувува декански имиња и списоци меѓу многу друг хеленистички материјал, но имала мало практично влијание. Деканските слики опстанале главно во магијата. Списоците на слики на Абу Машар и талисманските рецепти на „Пикатрикс“, преведен на латински во тринаесеттиот век, ја пренесувале идејата дека слика гравирана во вистинскиот небесен миг може да лекува или штити, а ренесансни автори како Агрипа ја повторувале. Дотогаш врската со одредени делови од телото претежно избледела, а деканите служеле како општи сили за талисмани наместо како систем на дијагноза.

Како биле повторно откриени текстовите

Поголемиот дел од овој материјал повторно излегол на виделина меѓу 1890-тите и 1950-тите. Фредерик Конибер објавил англиски превод на „Заветот на Соломон“ во 1898 година, а критичкото издание на Честер Меккаун од 1922 година ги подредило неговите ракописи. Изданието на Ријел на Светата книга на Хермес се појавило во 1908 година. Dekane und Dekansternbilder на Вилхелм Гундел од 1936 година го собрала египетскиот, грчкиот, латинскиот и арапскиот декански материјал. Доминиканскиот научник Андре-Жан Фестижјер ги обработил Светата книга и писмото на Тесал во првиот том на La Révélation d’Hermès Trismégiste во 1944 година, сместувајќи ги во пошироката херметичка литература на римскиот Египет. Работата на Бонер за гемите во 1950 година ги додала материјалните докази. Подоцнежни историчари, како Гарт Фауден во The Egyptian Hermes од 1986 година, ги читале овие извори како производи на двојазична египетска свештеничка култура што ги приспособувала старите богови на грчкото учење.

Денешно читање на изворите

Зачуваните текстови отвораат проблеми што треба да се имаат предвид. Ниту еден не може сигурно да се датира, херметичките и соломонските текстови биле препишувани и менувани со векови пред најраните зачувани ракописи, а деканските имиња во нив варираат толку многу што не можат уредно да се усогласат со египетските списоци. Гемите полесно се датираат според стилот, но нивната точна употреба се реконструира од кратки натписи и неколку книжевни забелешки. Со сигурност може да се каже дека во првите векови н.е. постоел значителен корпус верувања според кои триесет и шесте декани управуваат со деловите на телото, дека слики, камења, растенија и имиња можат да го врзат нивното влијание и дека тоа верување се темелело на египетската теологија исто колку и на грчката астрологија. Тоа е поглавје во историјата на човечкото разбирање на болеста и ништо во него не треба да се земе како упатство за нејзино лекување.

Најчесто поставувани прашања

Што е деканска медицина?

Систем на верувања од грчко-римскиот период, со средиште во Египет, што го доделувал секој од триесет и шесте декани на дел од човечкото тело. Се сметало дека секој декан може да предизвика или излекува болест во својот дел, а луѓето барале заштита преку гравирани камења, растенија и имињата на вклучените сили. Тоа е предмет на историско проучување, а не облик на лекување.

Што е Светата книга на Хермес до Асклепиј?

Краток грчки херметички трактат што ги наведува триесет и шесте декани со нивните имиња, слики, деловите од телото со кои управуваат и по еден камен и растение за секој, заедно со упатства за изработка на заштитен амулет. Неговиот датум е несигурен, обично се сместува во раните векови н.е., а првпат го објавил Шарл-Емил Ријел во 1908 година.

Што е мелотезија?

Древната доктрина дека делови од телото соодветствуваат на делови од небото. Во зодијачката верзија Овен управува со главата, а Риби со стапалата; во деканската верзија истиот редослед надолу е поделен на триесет и шест зони. Се темели на идејата дека човекот е мал космос врзан преку симпатија за поголемиот.

Што е гема со Хнубис?

Гравиран камен од римскиот период што покажува свиткана змија со лавовска глава, често крунисана со зраци и со впишано име Хнубис или Хнумис. Името му припаѓа на декан и обично се изведува од египетскиот декан Кенмет. Древните сведоштва и натписите ги поврзуваат гемите со заштита на желудникот.

Што рекол Гален за деканските амулети?

Во своето дело за едноставните лекови Гален забележува дека книга припишана на Нехепсо препорачувала зелен јаспис гравиран со зрачеста змија и носен до желудникот. Вели дека самиот испробал такви камења и ги сметал за корисни дури и без гравурата. Тоа е редок случај древен лекар да коментира магиски лек од искуство и го одразува разбирањето на неговата епоха, а не современи докази.

Како се појавуваат деканите во Заветот на Соломон?

Како триесет и шест духови доведени пред кралот Соломон, кој ги контролира со прстен даден од архангел Михаил. Се нарекуваат декани на зодијакот и светски владетели на темнината. Секој ја именува болеста што ја предизвикува, почнувајќи со главоболки и движејќи се надолу по телото, и ангелското име или пишаната формула што го изгонува.

Кога бил напишан Заветот на Соломон?

Никој не знае точно. Научниците го сместуваат неговото составување некаде од првиот до петтиот век н.е., а зачуваните грчки ракописи се многу подоцнежни и се разликуваат меѓу себе. Неговата сегашна форма е христијанска, иако се потпира на еврејски легенди за моќта на Соломон над демоните и на египетски и грчки идеи за деканите.

Што известил Келс за деканите?

Келс, филозоф од вториот век, напишал дека Египќаните го делеле човечкото тело меѓу триесет и шест демони или богови на воздухот, секој задолжен за еден дел, и дека повикувањето на нивните имиња ја лекувало болеста на тој дел. Неговата книга е изгубена, но Ориген го цитирал пасусот во „Против Келс“ за да тврди дека таквите сили се демони.

Дали средновековните лекари ги користеле деканите?

Многу малку. Средновековната латинска медицина ја задржала зодијачката мелотезија, прикажана во познатиот зодијачки човек користен за одредување време за пуштање крв, наместо деканската шема од триесет и шест дела. Деканските слики опстанале главно во астролошката магија, преку Абу Машар, „Пикатрикс“ и подоцнежните ренесансни автори, каде што служеле како талисмани без прецизно поврзување со органите.

Дали деканската медицина е валидно лекување?

Не. Тоа е историски систем на верувања, проучуван поради она што го покажува за древната религија, астрологија и медицина. Ништо во овие извори не треба да се користи за дијагностицирање или лекување болест, а секој со здравствена загриженост треба да се советува со квалификуван медицински професионалец.

Најнови Објави

Откријте ја древната мудрост на таро картичките и отклучете ги мистериите на вашето духовно патување. Нашиот блог е вашата порта кон разбирање на богатата симболика, значењето и практичните апликации на читањето таро.