Feoh

Η μόνη παράδοση που ξεκινά με καλοσύνη

Τρία ρουνικά ποιήματα περιγράφουν αυτόν τον ρούνο, και μόνο ένα από αυτά ξεκινά θετικά.

Το νορβηγικό δηλώνει ότι ο πλούτος προκαλεί έριδα ανάμεσα σε συγγενείς. Το ισλανδικό επαναλαμβάνει την ίδια φράση και προσθέτει δύο κένινγκ για χρυσό που φυλάσσεται από δράκο. Το παλαιοαγγλικό αναφέρει: feoh byþ frofur fira gehwylcum, δηλαδή ο πλούτος είναι παρηγοριά για όλους.

Έπειτα προσθέτει τον όρο, ο οποίος αποτελεί και το πραγματικό περιεχόμενο της στροφής: sceal ðeah manna gehwylc miclun hyt dælan (ωστόσο ο καθένας οφείλει να τον μοιράζει απλόχερα). Και η αιτία: gif he wile for drihtne domes hleotan, αν επιθυμεί να κριθεί ευνοϊκά ενώπιον του κυρίου.

Έτσι, η Αγγλία συμφωνεί με τη Σκανδιναβία ότι ο πλούτος αποτελεί πρόβλημα, αλλά διαφωνεί ως προς τη λύση. Τα σκανδιναβικά ποιήματα υποστηρίζουν ότι το χρήμα διχάζει τις οικογένειες και σταματούν εκεί. Το αγγλικό ποίημα λέει ότι το χρήμα είναι καλό και γίνεται επικίνδυνο μόνο όταν πάψει να κινείται.

Ποιος κύριος

Η λέξη-κλειδί είναι το drihten. Στην παλαιά αγγλική σημαίνει τον κοσμικό άρχοντα με τη συνήθη έννοια (τον ηγέτη μιας πολεμικής ομάδας, τον κύριο της αίθουσας), αλλά σημαίνει επίσης τον Κύριο, τον Θεό.

Η στροφή λειτουργεί και με τις δύο έννοιες, κάτι που είναι εξαιρετικά πιθανό να έγινε σκόπιμα.

Αν διαβαστεί κοσμικά, περιγράφει με ακρίβεια την οικονομία των δώρων: ένας άρχοντας μοιράζει δαχτυλίδια, όπλα και γη, και το κύρος ενός άνδρα εξαρτάται από το πόσο απλόχερα μεταβιβάζει τον πλούτο. Η παλαιοαγγλική ποίηση αποκαλεί τον άρχοντα beaga brytta (αυτόν που σπάει και μοιράζει τα χρυσά περιβραχιόνια) και goldwine (χρυσόφιλο). Η συσσώρευση αποτελεί αποτυχία στον ρόλο του.

Αν διαβαστεί θρησκευτικά, πρόκειται για τη χριστιανική ελεημοσύνη: θησαυρός στον ουρανό και όχι στη γη, και κρίση ενώπιον του Θεού.

Το Παλαιοαγγλικό ρουνικό ποίημα το κάνει αυτό επανειλημμένα. Πρόκειται για ένα χριστιανικό κείμενο που δουλεύει με παγανιστικό υλικό, και αντί να σβήσει την παλαιότερη σημασία, βρίσκει συχνά μια διατύπωση που εμπεριέχει και τις δύο. Η μετατροπή του ρούνου Ansuz σε os (στόμα) είναι ο ίδιος ελιγμός με πιο έντονο τρόπο.

Κοπάδι, περιουσία, fee

Το παλαιοαγγλικό feoh καλύπτει τα ζωντανά και την κινητή περιουσία χωρίς να τα διαχωρίζει, ακριβώς όπως έκανε το πρωτογερμανικό fehu. Η λέξη εμφανίζεται σε ολόκληρο το παλαιοαγγλικό σώμα κειμένων και με τις δύο έννοιες: κοπάδι σε μια διαθήκη και χρήμα σε έναν νομικό κώδικα.

Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς τους απογόνους της, επειδή δείχνουν πώς λειτουργούσε η λέξη. Η σύγχρονη αγγλική λέξη fee (αμοιβή, τέλος) κατάγεται απευθείας από αυτή τη γραμμή, μέσω της φεουδαρχικής έννοιας του τιμαρίου. Το fellow προέρχεται από το παλαιοσκανδιναβικό félagi, δηλαδή το άτομο με το οποίο έχεις ενώσει την περιουσία σου, έναν συνέταιρο προτού γίνει φίλος.

Το συγγενές λατινικό pecu (κοπάδι) δίνει το pecunia (χρήμα) και στη συνέχεια το pecuniary (χρηματικός). Δύο άσχετες γλωσσικές οικογένειες δημιούργησαν ανεξάρτητα τη λέξη τους για το χρήμα από τη λέξη για τα κοπάδια, γεγονός που δείχνει πόσο καθολική ήταν αυτή η αντίληψη.

Αυτός είναι ο πλούτος της κοινότητας

Ο Θησαυρός του Γκάλογουεϊ (Galloway Hoard), που θάφτηκε στη Σκωτία γύρω στο 900 και ανασκάφηκε το 2014, άλλαξε όσα γνωρίζαμε για το ποιοι χρησιμοποιούσαν αυτόν τον ρούνο και για ποιο σκοπό.

Πέντε πεπλατυσμένα ασημένια περιβραχιόνια στον θησαυρό φέρουν χαραγμένους αγγλοσαξονικούς ρούνους και όχι σκανδιναβικούς. Το ένα γράφει EGGBRECT, το όνομα Ecgbeorht. Η μεγαλύτερη και πιο ενδιαφέρουσα επιγραφή γράφει DIS IS ÆIGNA FEOH (αυτός είναι ο πλούτος της κοινότητας), χρησιμοποιώντας έναν όρο για θρησκευτική κοινότητα.

Από αυτό προκύπτουν δύο διαπιστώσεις. Η πρώτη είναι ότι το ίδιο το όνομα του ρούνου χρησιμοποιείται εδώ με την κυριολεκτική του σημασία, πάνω σε ένα αντικείμενο, για να δηλώσει ιδιοκτησία. Πρόκειται για την πιο άμεση απόδειξη που προσφέρουν τα ιστορικά κείμενα για το τι σήμαινε το feoh για τους ανθρώπους που το έγραφαν.

Η δεύτερη είναι ότι ο θησαυρός θεωρούνταν για καιρό, όπως οι περισσότεροι ασημένιοι θησαυροί εκείνης της εποχής στη Βρετανία, λεία των Βίκινγκς. Μια αγγλοσαξονική ρουνική επιγραφή που διεκδικεί το ασήμι για μια μοναστική κοινότητα καθιστά αυτή την ερμηνεία πολύ δύσκολο να υποστηριχθεί, αποτελώντας χρήσιμη διόρθωση στη συνήθεια να θεωρείται το θαμμένο ασήμι αυτόματα σκανδιναβικό και αυτόματα κλεμμένο.

Στην ανάγνωση

Το Feoh αντιπροσωπεύει διαθέσιμους πόρους, και η αγγλική ερμηνεία είναι η πιο πρακτική από τις τρεις, επειδή εξηγεί πώς να τους διαχειριστείτε.

Σε όρθια θέση σηματοδοτεί εισόδημα, μια πληρωμή, το υλικό έδαφος κάτω από ένα σχέδιο που μέχρι τότε εκκρεμούσε. Αποτελεί την πρακτική, μετρήσιμη πλευρά της καλής τύχης και όχι την οραματική.

Αυτό που προσθέτει η στροφή είναι μια δοκιμασία. Ο πλούτος στο Feoh προορίζεται να κυκλοφορεί, και ο ρούνος εμφανίζεται προβληματικός σε καταστάσεις όπου κάτι πολύτιμο έχει παύσει να κινείται: αποταμιεύσεις που συσσωρεύονται χωρίς σκοπό, μια δεξιότητα που μένει ανεκμετάλλευτη, γενναιοδωρία που παρακρατείται. Το ερώτημα που θέτει είναι αν αυτά που κατέχετε παράγουν αποτέλεσμα.

Το μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης πρακτικής αντλεί τις σημασίες του από αυτό το ποίημα και όχι από τα σκανδιναβικά. Γι' αυτό η καθιερωμένη ερμηνεία του ρούνου είναι η ευημερία με όρους και όχι η οικογενειακή σύγκρουση, μια διάκριση που αξίζει να γνωρίζει κανείς όταν συγκρίνει διαφορετικές παραδόσεις.