Systemy interpretacyjne

Gua Qi i kalendarz

Weź sześćdziesiąt heksagramów, rozłóż je równomiernie na rok słoneczny i zarezerwuj cztery, by rządziły przesileniami i równonocami. Każda data ma teraz swoją figurę, a każda figura swoją porę roku. To najstarsze systematyczne powiązanie w całej tradycji, a taoistyczna alchemia, chińska medycyna i profesjonalna wróżba wciąż opierają się na jego fragmentach.

heksagramów w roku
60
figur władczych
12
terminów słonecznych
24

Elementy składowe

W epoce Han zbudowano kilka nakładających się na siebie powiązań, a późniejsze tradycje wykorzystywały różne części tego aparatu do własnych celów.

🗓️

Sześćdziesiąt heksagramów rozłożonych na rok

Chiny epoki Han I w. p.n.e.

Założycielskie powiązanie Meng Xi: sześćdziesiąt figur rozłożonych równomiernie na rok słoneczny, z których każda rządzi nieco ponad sześcioma dniami. Data wskazuje heksagram, a heksagram wskazuje odcinek kalendarza.

🧭

Cztery regulatory

Chiny epoki Han I w. p.n.e.

Kan, Li, Zhen i Dui są wyłączone z tych sześćdziesięciu i ustawione, by rządzić przesileniem zimowym, przesileniem letnim i dwiema równonocami, w swojej roli wody, ognia, grzmotu i jeziora.

🌗

Dwanaście heksagramów władczych

Chiny epoki Han Han

Dwanaście figur, w których linie Yang wchodzą od dołu i wznoszą się, aż cała figura jest Yang, po czym to samo robi Yin. Odwzorowują dwanaście miesięcy i są najszerzej wykorzystywaną częścią całego schematu.

🌾

Dwadzieścia cztery terminy słoneczne

Chiny Od dynastii Han

Rok rolniczy podzielony na dwadzieścia cztery okresy, od Początku Wiosny po Wielkie Zimno. Kalendarz heksagramów nałożono właśnie na nie, co wiąże figury z pogodą i rolnictwem, a nie z abstrakcją.

🐛

Siedemdziesiąt dwie pentady

Chiny Od dynastii Han

Każdy termin słoneczny dzieli się na trzy pięciodniowe okresy z własnymi znakami fenologicznymi: budzące się owady, kwitnące brzoskwinie, przeobrażające się jastrzębie. Najdrobniejsza ziarnistość kalendarza, na którą nałożono heksagramy.

🔗

Na Jia

Chiny epoki Han I w. p.n.e.

Przypisanie przez Jing Fanga Niebiańskich Pni i Ziemskich Gałęzi do linii heksagramów, wiążące figury z cyklem sześćdziesięcioelementowym. Pomost od kalendarystyki do właściwej wróżby.

🕐

Yao Chen

Chiny epoki Han II wiek n.e.

Konkurencyjny rozkład dwunastu gałęzi na liniach autorstwa Zheng Xuana, dający inny zestaw odpowiedniości czasowych. Przez wieki rywalizował z Na Jia.

🌬️

Odczyt wiatru i pogody

Chiny epoki Han Han

Hanowscy specjaliści wykorzystywali ten schemat, by ocenić, czy sezonowe Qi nadeszło na czas, traktując nietypową pogodę jako znak dotyczący stanu państwa. To był pierwotny, praktyczny cel tego kalendarza.

🔥

Alchemiczne czasy wypalania

Chiny Od II wieku n.e.

Alchemia wewnętrzna odczytuje dwanaście heksagramów władczych jako harmonogram podnoszenia i obniżania wewnętrznego ognia, nakładając roczny cykl na dzień albo na pojedynczą sesję. Najbardziej doniosłe dalsze losy tego schematu.

💪

Siła sezonowa we wróżbie

Chiny Od dynastii Han

W praktyce Sześciu Linii przemiana danej linii jest silna albo słaba, zależnie od miesiąca i dnia rzutu. Ten sam heksagram może dać przeciwstawne orzeczenia wiosną i jesienią, i właśnie stąd to się bierze.

🩺

Medycyna i sezonowe Qi

Chiny i Korea Od dynastii Han

Chińska medycyna opisuje sezonowy wpływ na ciało w oparciu o ten sam schemat korelacyjny, a koreańska medycyna Sasang zbudowała później na czterech obrazach system konstytucjonalny.

🏗️

Wybór terminów w geomancji

Chiny tradycja późniejsza

Wybór dat na budowę, pochówek czy przeprowadzkę korzysta z tej samej maszynerii pni i gałęzi, dlatego kalendarz ten wciąż ma znaczenie komercyjne w całym chińskojęzycznym świecie.

Źródła i dalsze losy

Skąd wziął się ten schemat, co na nim zbudowano i jak wiele z niego wciąż ma znaczenie nośne.

Meng Xi

I w. p.n.e. Chiny epoki Han

Twórca samego powiązania Gua Qi. Jego nauczanie stało się jedną z oficjalnie uznanych linii przekazu Yi na hanowskiej akademii, a każdy późniejszy schemat kalendarzowy opiera się na jego rozkładzie.

Jing Fang

77–37 p.n.e. Chiny epoki Han

Rozszerzył kalendarystykę na wróżbę za pomocą Na Jia i ośmiu pałaców, a rozumowanie oparte na kalendarzu heksagramów wykorzystywał do przedstawiania tronowi znaków. Kosztowało go to egzekucję w wieku czterdziestu jeden lat.

Zheng Xuan

127–200 Chiny epoki Han

Zastosował do Księgi Przemian Yao Chen, konkurencyjny rozkład gałęzi. Jego dzieło poświęcone Yi przetrwało jedynie w cytatach późniejszych uczonych.

Apokryfy Yi wei

od I w. p.n.e. do I w. n.e. Chiny

Teksty prognostyczne odczytujące kalendarz heksagramów jako proroctwo polityczne. Ogromnie wpływowe, wielokrotnie zakazywane od V wieku, przetrwały głównie we fragmentach.

Cantong Qi

II wiek n.e. Chiny

Założycielski tekst alchemii wewnętrznej, wykorzystujący dwanaście heksagramów władczych jako narzędzie odmierzania czasu. Najważniejszy pojedynczy dokument w dalszych losach tego schematu kalendarzowego.

Hanowska reforma kalendarza

104 p.n.e. Chang'an

Reforma Taichu postawiła naukę kalendarzową w centrum hanowskiej sztuki rządzenia. Kalendarz heksagramów należy do tego samego kontekstu: ustalanie roku i odczytywanie kosmosu było jednym i tym samym przedsięwzięciem.

Wielkie cykle Shao Yonga

1011–1077 Luoyang

Rozszerzył myślenie kalendarzowe na chronologię wszechświata mierzoną cyklami liczącymi blisko sto trzydzieści tysięcy lat, w której heksagramy wyznaczają poszczególne ery.

Sekwencja heksagramów władczych

epoka Han Chiny

Powrót, Zbliżanie, Pokój, Potęga wielkiego, Przełom, Twórczość, Wyjście naprzeciw, Odwrót, Zastój, Kontemplacja, Rozpad, Przyjmowanie. Od jedenastego miesiąca do dziesiątego, światło przybywa i ubywa.

Rekonstrukcja z epoki Qing

XVIII wiek Suzhou

Uczeni nurtu krytyki filologicznej odtworzyli hanowskie systemy kalendarzowe na podstawie cytatów, ponieważ oryginalne komentarze zaginęły. Większość tego, co wiadomo o schemacie Meng Xi, pochodzi właśnie z tej pracy.

Almanach rolniczy

nieprzerwana Chiny

Terminy słoneczne pozostają w codziennym użyciu w rolnictwie i świętach w Chinach, Korei, Japonii i Wietnamie, niezależnie od tego, czy ktokolwiek przypisuje im heksagramy.

Terminy słoneczne dzisiaj

2016 Chiny

Dwadzieścia cztery terminy słoneczne zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, co przypomina, że kalendarz w ramach tego schematu jest żywą strukturą, a nie zabytkiem.

Szerszy kontekst hanowski

epoka Han Chiny

Gua Qi to jeden z elementów szkoły symboli i liczb, która zbudowała wokół niego znacznie większy aparat. Resztę opisuje strona szkoły Xiangshu.

Dopasowanie księgi do roku

Założycielski krok hanowskiej kalendarystyki heksagramów łatwo opisać. Weź sześćdziesiąt z sześćdziesięciu czterech figur i rozłóż je równomiernie na rok słoneczny, tak by każda rządziła nieco ponad sześcioma dniami. Pozostałe cztery, Kan, Li, Zhen i Dui, zarezerwuj, by rządziły przesileniem zimowym, przesileniem letnim i dwiema równonocami, w swojej roli wody, ognia, grzmotu i jeziora.

Każda data w roku ma teraz swój heksagram, a każdy heksagram swój odcinek kalendarza. Powiązanie to przypisuje się Meng Xi z I wieku p.n.e., i stało się ono podstawową warstwą całego przedsięwzięcia szkoły symboli i liczb.

Ma znaczenie, że stało się to za panowania dynastii Han. Reforma kalendarza była centralnym aktem państwowym, reforma Taichu z 104 roku p.n.e. uczyniła dokładność astronomiczną kwestią legitymizacji dynastycznej, a specjaliści potrafiący powiązać klasyka z rokiem byli przydatni na dworze. Ustalenie właściwego kalendarza i poprawne odczytanie kosmosu rozumiano jako jeden i ten sam problem.

Dwanaście heksagramów władczych

Wewnątrz tego schematu tkwi mniejsza sekwencja, która przetrwała wszystko wokół niej. Dwanaście figur, w których linie Yang wchodzą od dołu i wznoszą się jedna po drugiej, aż figura jest w całości Yang, po czym to samo robią linie Yin:

Powrót, Zbliżanie, Pokój, Potęga wielkiego, Przełom, Twórczość, a potem Wyjście naprzeciw, Odwrót, Zastój, Kontemplacja, Rozpad, Przyjmowanie.

Odczytane jako miesiące, biegną od jedenastego, zawierającego przesilenie zimowe, aż do dziesiątego. Powrót to samo przesilenie: jedna linia Yang pojawiająca się na nowo po najciemniejszym punkcie roku, dlatego ten heksagram niesie w tradycji tak dużą wagę. Twórczość to szczyt lata, cała w Yang. Przyjmowanie to głębia zimy.

Odczytywanie pogody

Pierwotnym, praktycznym celem tego schematu była diagnostyka. Jeśli sezonowe Qi nadchodziło na czas, pogoda w każdym terminie słonecznym odpowiadała temu, co sugerował rządzący nim heksagram. Jeśli nie, coś było nie tak, a tym „nie tak” zazwyczaj było uznawane postępowanie rządu.

Hanowskie apokryfy, Yi wei, rozszerzyły to w otwarte proroctwo polityczne, wiążąc kalendarz heksagramów z losami dynastii. Były na tyle wpływowe, że wielokrotnie je zakazywano, począwszy od V wieku, a przetrwały głównie jako cytaty w dziełach je atakujących.

Co wciąż na nim działa

Trzy rzeczy, i wcale nie marginalne.

Alchemia wewnętrzna uczyniła z dwunastu heksagramów władczych swoje narzędzie odmierzania czasu. Cantong Qi nakłada roczny cykl na dzień albo na pojedynczą sesję praktyki i wykorzystuje tę sekwencję do zaplanowania podnoszenia i obniżania wewnętrznego ognia. Każdy późniejszy tekst alchemiczny dziedziczy ten mechanizm, przez co czasy wypalania są najbardziej doniosłymi dalszymi losami tego kalendarza.

Wróżba zachowała sezonową maszynerię za pośrednictwem Na Jia. W praktyce Sześciu Linii żywioł danej linii z Pięciu Przemian jest silny albo słaby, zależnie od miesiąca i dnia rzutu, więc ten sam heksagram daje różne orzeczenia w różnych porach roku. Ta zasada wywodzi się bezpośrednio z hanowskiej kalendarystyki.

Same terminy słoneczne pozostają w codziennym użyciu. Dwadzieścia cztery terminy i ich siedemdziesiąt dwa pięciodniowe podziały, ze znakami takimi jak budzące się owady czy przeobrażające się jastrzębie, wciąż porządkują rolnictwo i święta w Chinach, Korei, Japonii i Wietnamie. W 2016 roku dodano je do listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Większość ludzi, którzy z nich korzystają, w ogóle nie przypisuje im heksagramów, co jest niezłą wskazówką, która warstwa miała rzeczywiste znaczenie nośne.

Co z tym zrobić

Dwie uczciwe obserwacje.

Powiązanie jest arbitralne w tym sensie, że nic w samym heksagramie nie decyduje, którym tygodniem roku powinien rządzić. Sześćdziesiąt figur dopasowano do roku, ponieważ sześćdziesiąt wygodnie się w niego dzieli, a przypisanie wynika z kolejności, a nie ze znaczenia. Późniejsze schematy różniły się w szczegółach właśnie dlatego, że nie było żadnego faktu, do którego można by się odwołać.

Jest też naprawdę produktywne. Nałożenie zamkniętego systemu formalnego na rok dało chińskiej myśli sposób mówienia o procesie, fazie i czasie, który przez dwa tysiąclecia przenikał medycynę, alchemię, rolnictwo i sztukę rządzenia. Dwanaście heksagramów władczych to w szczególności zwięzły i dość piękny model każdego cyklu, w którym coś narasta, osiąga szczyt i ustępuje.

Znaczna część aparatu zbudowanego wokół tego schematu zaginęła po III wieku i musiała zostać odtworzona przez uczonych epoki Qing na podstawie cytatów. Tę historię oraz resztę narzędzi szkoły symboli i liczb opisuje strona szkoły Xiangshu.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest Gua Qi?

Hanowskie powiązanie heksagramów z rokiem słonecznym, przypisywane Meng Xi. Sześćdziesiąt heksagramów jest rozłożonych równomiernie na rok, po około sześć dni każdy, podczas gdy Kan, Li, Zhen i Dui są wstrzymane, by rządzić dwoma przesileniami i dwiema równonocami. Gua oznacza heksagram, a qi oznacza tutaj sezonowy oddech albo wpływ.

Czym jest dwanaście heksagramów władczych?

Sekwencja, w której linie Yang wchodzą od dołu i wznoszą się, aż figura jest w całości Yang, po czym to samo robią linie Yin: Powrót, Zbliżanie, Pokój, Potęga wielkiego, Przełom, Twórczość, Wyjście naprzeciw, Odwrót, Zastój, Kontemplacja, Rozpad, Przyjmowanie. Odpowiadają dwunastu miesiącom, zaczynając od przesilenia zimowego.

Dlaczego heksagram 24, Powrót, wiąże się z przesileniem?

Ponieważ pokazuje pojedynczą linię Yang, pojawiającą się na nowo na dole figury, po tym jak heksagram 23 odarł wszystko do cna. Dokładnie tym jest przesilenie zimowe: najciemniejszym punktem, po którym światło zaczyna powracać. To najwyraźniejszy przypadek, w którym schemat kalendarzowy i znaczenie heksagramu wzajemnie się wzmacniają.

Czym są terminy słoneczne?

Dwadzieścia cztery okresy dzielące rok, od Początku Wiosny po Wielkie Zimno, każdy trwający około piętnastu dni i oznaczony znakami rolniczymi oraz meteorologicznymi. Dzielą się dalej na siedemdziesiąt dwie pięciodniowe pentady z własnymi znakami fenologicznymi. Pozostają w codziennym użyciu w całej Azji Wschodniej, a w 2016 roku trafiły na listę UNESCO.

Czy ktoś nadal korzysta z kalendarystyki heksagramów?

Z jej fragmentów, i to intensywnie. Alchemia wewnętrzna wciąż odmierza czas praktyki dwunastoma heksagramami władczymi, wróżba metodą Sześciu Linii wciąż ocenia siłę linii według pory rzutu, a wybór dat na budowę czy pochówek korzysta z tej samej maszynerii pni i gałęzi. Pełny, sześćdziesięcioheksagramowy kalendarz roczny ma dziś znaczenie głównie historyczne.

Jak łączy się to z alchemią wewnętrzną?

Cantong Qi wykorzystuje dwanaście heksagramów władczych jako harmonogram czasów wypalania, czyli podnoszenia i obniżania wewnętrznego ognia podczas praktyki. Roczny cykl nakłada się na dzień albo na pojedynczą sesję, dzięki czemu adept wie, kiedy zwiększyć ogień, a kiedy go wycofać. Każdy późniejszy tekst alchemiczny dziedziczy ten mechanizm.

Czy to powiązanie jest arbitralne?

W pewnym sensie tak: nic w danym heksagramie nie decyduje, którym tygodniem powinien rządzić, a późniejsze schematy różniły się w szczegółach, ponieważ nie było żadnego faktu, który mógłby to rozstrzygnąć. W innym sensie było ono bardzo produktywne, dając chińskiej myśli wspólne słownictwo fazy i czasu, które przez dwa tysiące lat przenikało medycynę, alchemię i sztukę rządzenia.

Do czego pierwotnie służyło?

Do oceny, czy sezonowe Qi nadeszło zgodnie z harmonogramem. Jeśli pogoda w danym terminie słonecznym nie odpowiadała temu, co sugerował rządzący nim heksagram, rozbieżność odczytywano jako znak, zwykle dotyczący postępowania rządu. Hanowscy specjaliści przedstawiali takie odczyty tronowi.

Jaką rolę odgrywa tu Na Jia?

Na Jia Jing Fanga przypisuje Niebiańskie Pnie i Ziemskie Gałęzie do linii heksagramu, co wiąże figury z cyklem sześćdziesięcioelementowym. To właśnie pomost od kalendarystyki do wróżby: gdy linia niesie gałąź, niesie też przemianę i porę roku, a to właśnie pozwala ocenić siłę sezonową.

Gdzie mogę przeczytać więcej o kontekście hanowskim?

Strona szkoły Xiangshu opisuje tradycję symboli i liczb, do której należy ten schemat, w tym karierę Jing Fanga, osiem pałaców, apokryfy oraz rekonstrukcję z epoki Qing zaginionych systemów. Gua Qi to fundament, na którym zbudowano znacznie więcej.

Najnowsze wpisy

Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.