PL (polski)
Systemy interpretacyjne
Gua Qi i kalendarz
Weź sześćdziesiąt heksagramów, rozłóż je równomiernie na rok słoneczny i zarezerwuj cztery, by rządziły przesileniami i równonocami. Każda data ma teraz swoją figurę, a każda figura swoją porę roku. To najstarsze systematyczne powiązanie w całej tradycji, a taoistyczna alchemia, chińska medycyna i profesjonalna wróżba wciąż opierają się na jego fragmentach.
- 60
- heksagramów w roku
- 12
- figur władczych
- 24
- terminów słonecznych
Elementy składowe
W epoce Han zbudowano kilka nakładających się na siebie powiązań, a późniejsze tradycje wykorzystywały różne części tego aparatu do własnych celów.
🗓️
Sześćdziesiąt heksagramów rozłożonych na rok
Chiny epoki Han
I w. p.n.e.
Założycielskie powiązanie Meng Xi: sześćdziesiąt figur rozłożonych równomiernie na rok słoneczny, z których każda rządzi nieco ponad sześcioma dniami. Data wskazuje heksagram, a heksagram wskazuje odcinek kalendarza.
🧭
Cztery regulatory
Chiny epoki Han
I w. p.n.e.
Kan, Li, Zhen i Dui są wyłączone z tych sześćdziesięciu i ustawione, by rządzić przesileniem zimowym, przesileniem letnim i dwiema równonocami, w swojej roli wody, ognia, grzmotu i jeziora.
🌗
Dwanaście heksagramów władczych
Chiny epoki Han
Han
Dwanaście figur, w których linie Yang wchodzą od dołu i wznoszą się, aż cała figura jest Yang, po czym to samo robi Yin. Odwzorowują dwanaście miesięcy i są najszerzej wykorzystywaną częścią całego schematu.
🌾
Dwadzieścia cztery terminy słoneczne
Chiny
Od dynastii Han
Rok rolniczy podzielony na dwadzieścia cztery okresy, od Początku Wiosny po Wielkie Zimno. Kalendarz heksagramów nałożono właśnie na nie, co wiąże figury z pogodą i rolnictwem, a nie z abstrakcją.
🐛
Siedemdziesiąt dwie pentady
Chiny
Od dynastii Han
Każdy termin słoneczny dzieli się na trzy pięciodniowe okresy z własnymi znakami fenologicznymi: budzące się owady, kwitnące brzoskwinie, przeobrażające się jastrzębie. Najdrobniejsza ziarnistość kalendarza, na którą nałożono heksagramy.
🔗
Na Jia
Chiny epoki Han
I w. p.n.e.
Przypisanie przez Jing Fanga Niebiańskich Pni i Ziemskich Gałęzi do linii heksagramów, wiążące figury z cyklem sześćdziesięcioelementowym. Pomost od kalendarystyki do właściwej wróżby.
🕐
Yao Chen
Chiny epoki Han
II wiek n.e.
Konkurencyjny rozkład dwunastu gałęzi na liniach autorstwa Zheng Xuana, dający inny zestaw odpowiedniości czasowych. Przez wieki rywalizował z Na Jia.
🌬️
Odczyt wiatru i pogody
Chiny epoki Han
Han
Hanowscy specjaliści wykorzystywali ten schemat, by ocenić, czy sezonowe Qi nadeszło na czas, traktując nietypową pogodę jako znak dotyczący stanu państwa. To był pierwotny, praktyczny cel tego kalendarza.
🔥
Alchemiczne czasy wypalania
Chiny
Od II wieku n.e.
Alchemia wewnętrzna odczytuje dwanaście heksagramów władczych jako harmonogram podnoszenia i obniżania wewnętrznego ognia, nakładając roczny cykl na dzień albo na pojedynczą sesję. Najbardziej doniosłe dalsze losy tego schematu.
💪
Siła sezonowa we wróżbie
Chiny
Od dynastii Han
W praktyce Sześciu Linii przemiana danej linii jest silna albo słaba, zależnie od miesiąca i dnia rzutu. Ten sam heksagram może dać przeciwstawne orzeczenia wiosną i jesienią, i właśnie stąd to się bierze.
🩺
Medycyna i sezonowe Qi
Chiny i Korea
Od dynastii Han
Chińska medycyna opisuje sezonowy wpływ na ciało w oparciu o ten sam schemat korelacyjny, a koreańska medycyna Sasang zbudowała później na czterech obrazach system konstytucjonalny.
🏗️
Wybór terminów w geomancji
Chiny
tradycja późniejsza
Wybór dat na budowę, pochówek czy przeprowadzkę korzysta z tej samej maszynerii pni i gałęzi, dlatego kalendarz ten wciąż ma znaczenie komercyjne w całym chińskojęzycznym świecie.
Źródła i dalsze losy
Skąd wziął się ten schemat, co na nim zbudowano i jak wiele z niego wciąż ma znaczenie nośne.
Meng Xi
I w. p.n.e.
Chiny epoki Han
Twórca samego powiązania Gua Qi. Jego nauczanie stało się jedną z oficjalnie uznanych linii przekazu Yi na hanowskiej akademii, a każdy późniejszy schemat kalendarzowy opiera się na jego rozkładzie.
Jing Fang
77–37 p.n.e.
Chiny epoki Han
Rozszerzył kalendarystykę na wróżbę za pomocą Na Jia i ośmiu pałaców, a rozumowanie oparte na kalendarzu heksagramów wykorzystywał do przedstawiania tronowi znaków. Kosztowało go to egzekucję w wieku czterdziestu jeden lat.
Zheng Xuan
127–200
Chiny epoki Han
Zastosował do Księgi Przemian Yao Chen, konkurencyjny rozkład gałęzi. Jego dzieło poświęcone Yi przetrwało jedynie w cytatach późniejszych uczonych.
Apokryfy Yi wei
od I w. p.n.e. do I w. n.e.
Chiny
Teksty prognostyczne odczytujące kalendarz heksagramów jako proroctwo polityczne. Ogromnie wpływowe, wielokrotnie zakazywane od V wieku, przetrwały głównie we fragmentach.
Cantong Qi
II wiek n.e.
Chiny
Założycielski tekst alchemii wewnętrznej, wykorzystujący dwanaście heksagramów władczych jako narzędzie odmierzania czasu. Najważniejszy pojedynczy dokument w dalszych losach tego schematu kalendarzowego.
Hanowska reforma kalendarza
104 p.n.e.
Chang'an
Reforma Taichu postawiła naukę kalendarzową w centrum hanowskiej sztuki rządzenia. Kalendarz heksagramów należy do tego samego kontekstu: ustalanie roku i odczytywanie kosmosu było jednym i tym samym przedsięwzięciem.
Wielkie cykle Shao Yonga
1011–1077
Luoyang
Rozszerzył myślenie kalendarzowe na chronologię wszechświata mierzoną cyklami liczącymi blisko sto trzydzieści tysięcy lat, w której heksagramy wyznaczają poszczególne ery.
Sekwencja heksagramów władczych
epoka Han
Chiny
Powrót, Zbliżanie, Pokój, Potęga wielkiego, Przełom, Twórczość, Wyjście naprzeciw, Odwrót, Zastój, Kontemplacja, Rozpad, Przyjmowanie. Od jedenastego miesiąca do dziesiątego, światło przybywa i ubywa.
Rekonstrukcja z epoki Qing
XVIII wiek
Suzhou
Uczeni nurtu krytyki filologicznej odtworzyli hanowskie systemy kalendarzowe na podstawie cytatów, ponieważ oryginalne komentarze zaginęły. Większość tego, co wiadomo o schemacie Meng Xi, pochodzi właśnie z tej pracy.
Almanach rolniczy
nieprzerwana
Chiny
Terminy słoneczne pozostają w codziennym użyciu w rolnictwie i świętach w Chinach, Korei, Japonii i Wietnamie, niezależnie od tego, czy ktokolwiek przypisuje im heksagramy.
Terminy słoneczne dzisiaj
2016
Chiny
Dwadzieścia cztery terminy słoneczne zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, co przypomina, że kalendarz w ramach tego schematu jest żywą strukturą, a nie zabytkiem.
Szerszy kontekst hanowski
epoka Han
Chiny
Gua Qi to jeden z elementów szkoły symboli i liczb, która zbudowała wokół niego znacznie większy aparat. Resztę opisuje strona szkoły Xiangshu.
Dopasowanie księgi do roku
Założycielski krok hanowskiej kalendarystyki heksagramów łatwo opisać. Weź sześćdziesiąt z sześćdziesięciu czterech figur i rozłóż je równomiernie na rok słoneczny, tak by każda rządziła nieco ponad sześcioma dniami. Pozostałe cztery, Kan, Li, Zhen i Dui, zarezerwuj, by rządziły przesileniem zimowym, przesileniem letnim i dwiema równonocami, w swojej roli wody, ognia, grzmotu i jeziora.
Każda data w roku ma teraz swój heksagram, a każdy heksagram swój odcinek kalendarza. Powiązanie to przypisuje się Meng Xi z I wieku p.n.e., i stało się ono podstawową warstwą całego przedsięwzięcia szkoły symboli i liczb.
Ma znaczenie, że stało się to za panowania dynastii Han. Reforma kalendarza była centralnym aktem państwowym, reforma Taichu z 104 roku p.n.e. uczyniła dokładność astronomiczną kwestią legitymizacji dynastycznej, a specjaliści potrafiący powiązać klasyka z rokiem byli przydatni na dworze. Ustalenie właściwego kalendarza i poprawne odczytanie kosmosu rozumiano jako jeden i ten sam problem.
Dwanaście heksagramów władczych
Wewnątrz tego schematu tkwi mniejsza sekwencja, która przetrwała wszystko wokół niej. Dwanaście figur, w których linie Yang wchodzą od dołu i wznoszą się jedna po drugiej, aż figura jest w całości Yang, po czym to samo robią linie Yin:
Powrót, Zbliżanie, Pokój, Potęga wielkiego, Przełom, Twórczość, a potem Wyjście naprzeciw, Odwrót, Zastój, Kontemplacja, Rozpad, Przyjmowanie.
Odczytane jako miesiące, biegną od jedenastego, zawierającego przesilenie zimowe, aż do dziesiątego. Powrót to samo przesilenie: jedna linia Yang pojawiająca się na nowo po najciemniejszym punkcie roku, dlatego ten heksagram niesie w tradycji tak dużą wagę. Twórczość to szczyt lata, cała w Yang. Przyjmowanie to głębia zimy.
Odczytywanie pogody
Pierwotnym, praktycznym celem tego schematu była diagnostyka. Jeśli sezonowe Qi nadchodziło na czas, pogoda w każdym terminie słonecznym odpowiadała temu, co sugerował rządzący nim heksagram. Jeśli nie, coś było nie tak, a tym „nie tak” zazwyczaj było uznawane postępowanie rządu.
Hanowskie apokryfy, Yi wei, rozszerzyły to w otwarte proroctwo polityczne, wiążąc kalendarz heksagramów z losami dynastii. Były na tyle wpływowe, że wielokrotnie je zakazywano, począwszy od V wieku, a przetrwały głównie jako cytaty w dziełach je atakujących.
Co wciąż na nim działa
Trzy rzeczy, i wcale nie marginalne.
Alchemia wewnętrzna uczyniła z dwunastu heksagramów władczych swoje narzędzie odmierzania czasu. Cantong Qi nakłada roczny cykl na dzień albo na pojedynczą sesję praktyki i wykorzystuje tę sekwencję do zaplanowania podnoszenia i obniżania wewnętrznego ognia. Każdy późniejszy tekst alchemiczny dziedziczy ten mechanizm, przez co czasy wypalania są najbardziej doniosłymi dalszymi losami tego kalendarza.
Wróżba zachowała sezonową maszynerię za pośrednictwem Na Jia. W praktyce Sześciu Linii żywioł danej linii z Pięciu Przemian jest silny albo słaby, zależnie od miesiąca i dnia rzutu, więc ten sam heksagram daje różne orzeczenia w różnych porach roku. Ta zasada wywodzi się bezpośrednio z hanowskiej kalendarystyki.
Same terminy słoneczne pozostają w codziennym użyciu. Dwadzieścia cztery terminy i ich siedemdziesiąt dwa pięciodniowe podziały, ze znakami takimi jak budzące się owady czy przeobrażające się jastrzębie, wciąż porządkują rolnictwo i święta w Chinach, Korei, Japonii i Wietnamie. W 2016 roku dodano je do listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Większość ludzi, którzy z nich korzystają, w ogóle nie przypisuje im heksagramów, co jest niezłą wskazówką, która warstwa miała rzeczywiste znaczenie nośne.
Co z tym zrobić
Dwie uczciwe obserwacje.
Powiązanie jest arbitralne w tym sensie, że nic w samym heksagramie nie decyduje, którym tygodniem roku powinien rządzić. Sześćdziesiąt figur dopasowano do roku, ponieważ sześćdziesiąt wygodnie się w niego dzieli, a przypisanie wynika z kolejności, a nie ze znaczenia. Późniejsze schematy różniły się w szczegółach właśnie dlatego, że nie było żadnego faktu, do którego można by się odwołać.
Jest też naprawdę produktywne. Nałożenie zamkniętego systemu formalnego na rok dało chińskiej myśli sposób mówienia o procesie, fazie i czasie, który przez dwa tysiąclecia przenikał medycynę, alchemię, rolnictwo i sztukę rządzenia. Dwanaście heksagramów władczych to w szczególności zwięzły i dość piękny model każdego cyklu, w którym coś narasta, osiąga szczyt i ustępuje.
Znaczna część aparatu zbudowanego wokół tego schematu zaginęła po III wieku i musiała zostać odtworzona przez uczonych epoki Qing na podstawie cytatów. Tę historię oraz resztę narzędzi szkoły symboli i liczb opisuje strona szkoły Xiangshu.
Najczęściej zadawane pytania
Najnowsze wpisy
Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.
