NL (Nederlands)
ᛘ
Maðr
een mens
Een mens: de vreugde van anderen en aarde in afwachting
- Sound
- m /m/
- Positie
- 14
- Group
- Týrs ætt
- Descended from
- Ouder Futhark Mannaz (*mann-)
- Short-twig form
- ᛙ
- Unicode
- U+16D8
- Tijdsframe
- Een heel leven
- Ja / Nee
- Ja, via medemensen
Rechtop
- een mens
- mensheid
- gezelschap
- sterfelijkheid
- verwantschap
- ambacht
- de menselijke maat
- een specifiek iemand
In the rune poems
Maðr er moldar auki; mikil er græip á hauki.
De mens is een vermeerdering van het stof; groot is de klauw van de havik.
Maðr er manns gaman ok moldar auki ok skipa skreytir. homo mildingr.
De mens is de vreugde van de mens, een vermeerdering van het stof en versierder van schepen. Mens; vorst.
Across the scripts
ᛗ
Mannaz
De voorouder, opgebouwd uit twee verticale staven met gekruiste verbindingslijnen. De Oudengelse strofe stelt dat eenieder de ander moet ontvallen, daar het vlees aan de aarde wordt toevertrouwd.
ᛘ
Maðr
Jonger Futhark
Hernieuwd getekend: de dubbele staaf smolt samen tot een enkele staaf met opgeheven armen, dicht genoeg bij Algiz om in latere handschriften voor verwarring te zorgen.
ᛗ
Mann
Engeland behield de dubbele staafvorm van het Oudere Futhark. In het Oudengels betekende man een persoon van elk geslacht; de vernauwing tot volwassen man ontstond pas later.
Moldar auki
Beide Noordse runengedichten gebruiken dezelfde uitdrukking, en het is de meest sobere constatering in het hele corpus: maðr er moldar auki. De mens is een vermeerdering van het stof.
Mold is aarde, teelaarde, de grond. Auki is toename, toevoeging, vermeerdering. Een mens is datgene waar de aarde uiteindelijk meer van zal bezitten.
Dat twee onafhankelijke gedichten naar dezelfde formulering grijpen, suggereert een spreekwoordelijk karakter in plaats van een dichterlijke vondst. De Oudengelse strofe komt langs een langere, christelijke weg tot hetzelfde besluit: iedereen moet elkaar verlaten, want de Heer beveelt dat het kwetsbare vlees aan de aarde wordt overgeleverd. Drie tradities, één slotsom.
Het Noorse gedicht voegt daar de rijmregel over de haviksklauw aan toe (auki tegen hauki), waarin lezers weleens een echo van de sterfelijkheid zochten, maar wat vermoedelijk vooral een metrisch rijm is.
De vreugde van de mens
De IJslandse strofe doet iets wat het Noorse gedicht nalaat: zij plaatst het stof in het midden en omringt het.
Maðr er manns gaman, de mens is de vreugde van de mens. Dan het stof. En ten slotte skipa skreytir, de versierder van schepen.
Op volgorde gelezen vormt dit een volledige uitspraak over het menselijk bestaan in drie delen: wij zijn elkaars vreugde, wij keren terug naar de aarde, en tussendoor versieren wij schepen. Het is het meest kernachtige stuk poëzie in de runentraditie, zonder vals optimisme of wanhoop. Het somt op wat waar is.
Manns gaman is een Oudnoordse zegswijze voor goed gezelschap en vriendschap. Het sluit aan bij de Hávamál, die benadrukken dat het leven draaglijk wordt door anderen: vuur, zonlicht, gezondheid en een oprechte levenswandel zijn goed, net als iemand hebben om mee te spreken.
Skipa skreytir verdient aparte aandacht. De Noordse volkeren versierden hun gebruiksvoorwerpen: scheepsboegen, windvanen, sleden en de Oseberg-wagen. De zinsnede maakt vakmanschap, in plaats van krijgsmoed of vroomheid, tot het derde doel van de mens.
De mens is meervoudig
Geen van beide strofen beschrijft een individu op zichzelf. Het IJslandse gedicht definieert de mens door anderen; het Oudengelse door verwanten.
Dit staat haaks op de moderne neiging om deze rune louter als het individuele zelf te zien. De Oudnoordse samenleving dreef op verwantschap: rechtspositie, bescherming, weergeld en spreekrecht op het þing hingen af van de familieband. Wie buiten dat netwerk viel, bezat geen rechten om te verliezen.
Wanneer Maðr verschijnt in een legging over identiteit, is de kernvraag dan ook niet wie de vrager op zichzelf is, maar tussen wie hij staat.
In de duiding
Maðr kent twee hoofdniveaus en de vraagstelling wijst doorgaans uit welke geldt.
Als een specifiek persoon is het de meest concrete rune: het betreft een duidelijk aanwijsbaar iemand en de context maakt duidelijk wie. Als de menselijke conditie belichaamt zij de gedeelde grenzen: alledaagse sterfelijkheid, gewone beperkingen en het besef dat een toestand geen uitzondering vormt. Zij werkt verhelderend bij vragen waarin de vrager zichzelf buiten de regels heeft geplaatst.
Het ambachtelijke aspect van skipa skreytir levert een opbouwende laag: wat iemand met eigen handen voortbrengt. Dit is een getrouwe lezing van de oude tekst.
De eindigheid blijft altijd voelbaar. Beide gedichten delen dezelfde vier woorden. Maðr kondigt geen dood aan, maar trekt een duidelijke horizon; bij vragen over hoe lang iets uitgesteld kan worden, wijst die horizon vaak de weg.
Als letterteken
Langtakige vorm ᛘ, korttakige vorm ᛙ, waarbij de armen zijn gereduceerd tot korte strepen aan één zijde.
De langtakige variant lijkt sterk op ᛦ ýr (de omgekeerde Algiz), waardoor middeleeuwse kopiisten ze in handschriften verwarden. De moderne esoterie heeft die verwarring overgenomen. Het zijn echter verschillende tekens met eigen klanken en een gescheiden geschiedenis.
Questions to sit with
- Over wie gaat dit in werkelijkheid?
- Waar heb je jezelf beschouwd als een uitzondering op een regel die voor iedereen geldt?
- Wij zijn elkaars vreugde, wij keren terug naar het stof en tussendoor versieren wij schepen. Aan welke van deze drie besteed je deze week je aandacht?
Veelgestelde vragen
Laatste Berichten
Ontdek de oude wijsheid van tarotkaarten en ontgrendel de mysteries van je spirituele reis. Onze blog is jouw toegangspoort tot het begrijpen van de rijke symboliek, betekenissen en praktische toepassingen van tarot lezen.
