De Tarot

Een gezelschapsspel voordat het een orakel werd

De Tarot begon als vermaak. Aan de hoven van Noord-Italië in de jaren 1430 en 1440 lieten rijke families zoals de Visconti's en Sforza's uit Milaan handgeschilderde decks met trionfi (triomfen) maken voor een slagenspel dat sterk leek op het moderne bridge. De oudst bewaarde kaarten, zoals het Visconti di Modrone-deck in Yale, worden op basis van watermerken gedateerd tussen 1437 en 1442. Het waren luxe-objecten: bladgoud achter de troefkaarten en hofkaarten, zilver achter de getalkaarten, beschilderd met leden van de heersende geslachten in de kleding van hun tijd. Slijtage op bewaarde exemplaren toont aan dat ze daadwerkelijk werden geschud en gespeeld, niet alleen bewaard.

De tweedelige structuur die het deck nog steeds typeert, was vanaf het begin aanwezig. Vier kleuren (bekers, zwaarden, staven en munten) bevatten de alledaagse kaarten, met daarboven een reeks van 21 genummerde troefkaarten plus een ongenummerde Dwaas. Die troefkaarten werden de Grote Arcana; de overige kaarten vormen de Kleine Arcana. Het oudste complete bewaarde deck van 78 kaarten, de Sola Busca, bevatte al raadselachtige, alchemistische beelden die ver buiten de grenzen van een gewoon kaartspel gingen.

Hoe een salonspel veranderde in toekomstduiding

De overgang van spel naar waarzeggerij vond plaats in Frankrijk. In 1781 publiceerde de predikant Antoine Court de Gébelin een omvangrijk geschrift waarin hij beweerde dat de kaarten het laatst overgebleven fragment waren van oude Egyptische wijsheid: een verloren "Boek van Thoth". Hoewel er geen enkel bewijs voor deze theorie bestond, sloeg het idee aan tijdens de Europese fascinatie voor de Egyptische oudheid. In dezelfde periode schreef de occultist Jean-Baptiste Alliette onder het pseudoniem Etteilla een van de eerste handleidingen voor het lezen van kaarten. Hij kende aan elke kaart een vaste betekenis toe, definieerde leggingen en introduceerde het lezen van omgekeerde kaarten. Samen veranderden zij een kaartspel in een instrument voor divinatie.

De Golden Dawn en het Rider–Waite–Smith-deck

Het deck kreeg zijn meest systematische vorm in het victoriaanse Engeland. Éliphas Lévi had de 22 troefkaarten al gekoppeld aan de 22 letters van het Hebreeuwse alfabet en de 22 paden van de kabbalistische Levensboom. De Hermetic Order of the Golden Dawn, opgericht in Londen in 1888, werkte dit idee uit tot een compleet systeem van correspondenties. Ze brachten het complete deck van 78 kaarten onder op de Levensboom en stelden het elementaire schema vast dat de kleuren nu nog dragen: Staven bij Vuur, Bekers bij Water, Zwaarden bij Lucht en Pentakels bij Aarde. Elke kleur loopt van Aas tot en met Tien, gevolgd door vier hofkaarten.

Die precisie vroeg om nieuwe illustraties. In 1909 publiceerden Golden Dawn-lid Arthur Edward Waite en kunstenares Pamela Colman Smith het Rider–Waite–Smith-deck. Waite verwisselde de nummers van Kracht en Gerechtigheid (Kracht werd VIII, Gerechtigheid XI) om de troefkaarten af te stemmen op de dierenriem. Colman Smith bracht een nog ingrijpender verandering aan: ze illustreerde elke kaart van de Kleine Arcana met een menselijke scène in plaats van enkel kleursymbolen. Daardoor is een Acht van Zwaarden of Tien van Bekers in één oogopslag te begrijpen. Die keuze veranderde een abstract occult raadsel in een verhalend hulpmiddel, en het is de reden dat het RWS-deck de referentie vormt binnen Tarot Academy.

De Reis van de Dwaas

In volgorde gelezen vertellen de Grote Arcana één verhaal. Auteur Eden Gray noemde dit in de jaren zeventig "De Reis van de Dwaas". De Dwaas, genummerd als 0, stapt van een klif een nieuwe cyclus in en doorloopt drie reeksen van zeven kaarten: de vorming van het ego, een afdaling in crisis en schaduw, en een integratie die eindigt bij De Wereld. Het is dezelfde structuur die mytholoog Joseph Campbell de "Reis van de Held" noemde.

Het moderne deck: projectie en therapie

In de twintigste eeuw verdween het occulte keurslijf naar de achtergrond en ontstond er ruimte voor een psychologische benadering. Carl Jung verklaarde de aantrekkingskracht van de kaarten niet door magische krachten, maar door archetypen uit het collectief onbewuste. Voor een seculiere lezer werkt het deck als een rorschachtest: 78 gedrukte beelden zonder eigen kracht, waardevol omdat een meerduidige afbeelding uitnodigt om er je eigen situatie op te projecteren. Steeds meer therapeuten gebruiken tarot op vergelijkbare wijze: als een visueel vocabulaire dat helpt een gevoel te benoemen, op veilige afstand te beschouwen en te bespreken. In alle gevallen ligt de waarde bij de lezer, niet bij de kaart.

Die openheid maakt het deck ook gevoelig voor misbruik. Op sociale media leunen korte "algemene lezingen" vaak op het Barnum-effect: de neiging om een vage, vleiende uitspraak op te vatten als speciaal voor jou geschreven. Ervaren kaartlezers, zowel esoterisch als seculier, richten vragen liever naar binnen: minder "komt mijn ex terug" en meer "wat projecteer ik hierop, en wat wil ik zelf echt". Zo gebruikt is het deck op zijn waardevolst: een heldere spiegel in plaats van een glazen bol.