Thurisaz

De vorm

Een verticale staaf met een driehoek die uit het midden van één zijde steekt. Het is een van de weinige runen waarvan de vorm werkelijk beeldend is: een doorn op een stengel, of bij voorkeur de Scandinavische naam, iets met een lichaam eraan.

De letter overleefde het schriftsysteem. Toen het Oudengels in het Latijns alfabet werd geschreven, hielden schrijvers ᚦ als þ aan, omdat het Latijn geen letter had voor dat geluid. De thorn bleef eeuwenlang in de Engelse schrijftaal en werd pas verdreven door de continentale drukpersen, die het type niet hadden en het vervingen door y. Dat is de bron van het nep-archaïsche "Ye Olde": de y op die uithangborden is een verminkt þ, en het woord was altijd "the".

Reus of doorn

Het gereconstrueerde Proto-Germaans *þurisaz betekent een reus, een van de þursar of jötnar, de vijandige machten die in de Noordse mythologie tegenover de goden staan. Beide Scandinavische gedichten houden die lezing aan en zijn er allebei somber over.

Het Oudengels koos een andere weg en noemde de rune ðorn, een doorn. Of dit een authentiek oudere alternatieve lezing is of een christelijke verzachting die een heids monster in een plant verandert, is bediscussieerd en onopgelost. Beide lezingen komen samen op hetzelfde praktische punt, wat waarschijnlijk verklaart waarom geen van beiden de andere heeft verdrongen: beide benoemen iets dat degene die het vastpakt verwondt.

Een derde associatie wordt vaak toegevoegd: die legt een verband tussen de rune en Þunraz, de dondergod, en daarmee met Thor. De naam is fonetisch verwant en Thors rol is het doden van reuzen, dus het verband is aantrekkelijk. Het is niet gedocumenteerd voor de periode van het Elder Futhark en wijst de rune in de tegenovergestelde richting van de reuzenlezing, waardoor ze het wapen tegen de dreiging wordt in plaats van de dreiging zelf. Beide lezingen zijn in omloop; geen van beiden is bewezen.

De enige rune waarover de gedichten het eens zijn

Uruz heeft drie gedichten die drie verschillende dingen beschrijven. Fehu heeft drie gedichten die redetwisten over de vraag of rijkdom goed is. Thurisaz krijgt eenstemmigheid, en het is slecht nieuws in elke taal.

Oudengels: vastpakken is een kwaad, onmetelijk wreed voor wie er tussen rust. Noors: de reus veroorzaakt pijn aan vrouwen, en weinigen worden vrolijk van ongeluk. IJslands: kwelling van vrouwen, bewoner van rotsen, echtgenoot van een reuzin.

Wanneer drie onafhankelijke middeleeuwse getuigenissen over een rune zo samenkomen, staat de lezing op veel steviger grond dan gebruikelijk. Thurisaz is een vijandige kracht. Moderne boeken die haar presenteren als "doorbraak" of "katalytische energie" hebben het niet mis over haar gedrag in een lezing, maar zijn aanzienlijk meer op hun gemak daarmee dan welke historische bron ook.

In inscripties en vloekformules

Als de letter þ verricht ze gewoon werk door het gehele corpus.

Ze verschijnt ook in de kleine groep ondubbelzinnig agressieve inscripties. De stenen van Björketorp en Stentoften in Blekinge, in de zesde of zevende eeuw in Proto-Noors uitgehouwen, bevatten vloekformules die degene bedreigen die het monument beschadigt. De tekst van Björketorp spreekt van ginnarunaz, machtige runen die er verborgen zijn, en profeteert een verraderlijke dood en vernieling voor wie de steen breekt. Björketorp is 4,2 meter hoog, zodat de dreiging was ontworpen om gelezen te worden.

Thurisaz is ook de helft van een bind-rune die in de moderne occulte literatuur wordt beschreven als een krijgshaftige ligatura met Algiz (ᛉ), die bescherming en agressie combineert. Bind-runen zelf zijn echt en goed gedocumenteerd; deze specifieke combinatie is een moderne bewering en geen gedocumenteerde IJzertijdformule, en verdient als zodanig behandeld te worden.

In lezing, rechtop

Thurisaz is de rune van kracht met een scherpe punt. In een spread markeert ze gewoonlijk een punt waarop iets zal worden weerstaan, verdedigd, gebroken of gesneden.

Rechtop wordt ze doorgaans gelezen als kracht die haar werk doet. Een gehandhaafde grens, een obstakel dat beschermend blijkt te zijn, een confrontatie die een situatie opheldert die niets anders had opgehelderd. De doorn houdt dingen buiten de heg.

De waarschuwing in de gedichten verdwijnt niet wanneer ze rechtop staat. Thurisaz kost iets. Het is de rune van de ruzie die je terecht hebt gevoerd maar waarvoor je nog steeds betaalt, en lezers die haar als ondubbelzinnig positief behandelen zijn achteraf geneigd verrast te zijn.

In lezing, omgekeerd

Thurisaz keert om, en omgekeerd duidt ze er gewoonlijk op dat de kracht de verkeerde kant op is gegaan.

Naar binnen gerichte agressie: zelfaanval, een persoon die zichzelf afbreekt. Of naar buiten gerichte agressie zonder aanleiding: een uitgelokte ruzie, kwaadwilligheid, iemand die het scherpe uiteinde gebruikt omdat hij dat graag doet. Ze kan ook worden gelezen als het omgekeerde falen: de verdediging die niet wordt opgetrokken, een persoon die blootgesteld staat zonder enige doorn.

De praktische test is of het scherpe tussen jou en een dreiging staat, of tussen jou en jezelf.

Moderne esoterische lagen

Het element, de boom en de godheid die hierboven worden vermeld, komen uit de twintigste-eeuwse revival, voornamelijk van Thorsson en Aswynn. Geen enkele middeleeuwse bron kent ze toe.

Thurisaz heeft meer moderne occulte aandacht getrokken dan de meeste runen in de rij, grotendeels vanwege de reus en de verbinding met Thor. Sommige materialen behandelen haar als een rune die met rituele voorzichtigheid moet worden gehanteerd. Die benadering is een esthetische keuze van de afgelopen honderd jaar, geen geerfde instructie.

De Armanen-rij van Guido von List uit 1902 heeft een Thorn of Thurs op de derde positie met betekenissen van zijn eigen verzinsel. Zoals de rest van dat systeem heeft het geen basis in het epigrafische archief en droeg later ideologische bagage van de Völkisch-beweging mee naar de symboliek van het Derde Rijk.

Met andere runen

Thurisaz met Algiz (ᛉ) is het klassieke defensieve paar: de doorn en de opgeheven hand, de dreiging tegemoetgetreden met dekking.

Thurisaz met Uruz (ᚢ) is ruwe kracht plus een snijrand, en is in geen enkele positie zelden zacht.

Thurisaz met Naudhiz (ᚾ) of Hagalaz (ᚺ) stapelt tegenspoed op tegenspoed. In het gezelschap van Hagals ætt wordt het gewoonlijk geen gekozen gevecht meer maar iets dat je overkomt.

Thurisaz met Gebo (ᚷ) of Wunjo (ᚹ) is een echte spanning die aandachtig lezen waard is: scherpheid tegenover wederkerigheid of tevredenheid. Vaak wijst het op een relatie waarbij de grens van de één de wonde van de ander is.

Thurisaz met Tiwaz (ᛏ) plaatst de kracht onder de wet, en is de meest verdedigbare versie van conflict die de rij biedt.