Эзотерикалық мектептер

Бұл 1902 жылдан басталады

Руна оккультизмінің нақты басталу күні бар. Бұл эзотерикалық дәстүр үшін сирек кездесетін жағдай және өте пайдалы факт.

1902 жылы австриялық жазушы Гвидо фон Лист катарактаға ота жасатып, он бір ай бойы зағип болып жатты. Осы кезеңде, өзінің айтуынша, ол руналардың шынайы мағынасы туралы аян алды. Ол 1908 жылы нәтижелерін Das Geheimnis der Runen («Руналар құпиясы») деген атпен жариялады.

Оның жасап шығарғаны Арманен Футархы болды. Бұл он сегіз рунадан тұратын қатарды ол Hávamál-дың Ljóðatal бөліміндегі Один тізбектейтін он сегіз дұғадан шығарды.

Мұның бәрін әшкерелейтін нәрсе осы сан. Ешбір тарихи руналық әліпбиде он сегіз әріп болмаған. Ежелгі Футаркта жиырма төрт, Кіші Футаркта он алты, Англо-Саксон Футоркында жиырма тоғыз немесе одан да көп әріп бар. Фон Лист он үшінші ғасырдағы исланд поэмасындағы шумақтар санына сәйкестендіріп қатарды жасанды түрде құрастырды, содан соң оны барлық басқа әліпбилердің бастапқы түпнұсқасы ретінде ұсынды.

1902 жылға дейін руна оккультизмі туралы айтудың өзі артық. Руналар тек антикварлық және филологиялық тақырып болып, Софус Бугге сияқты ғалымдар оларды зерттеп, аударған. Одан кейін оларға таңылған кез келген эзотерикалық мағына тікелей немесе жанама түрде Венадағы соқыр адамның аянынан бастау алады.

Одан кейін не болды

Фон Листтің жүйесі оккульттік кітап дүкендерінде қалып қойған жоқ.

Оны халықтық қайта өрлеуді, нәсілдік теорияны және мистицизмді біріктіретін неміс ұлтшылдық ағымы, яғни Völkisch қозғалысы қолға алды. Оларға христиандықпен басып-жаншылған ежелгі германдық даналық жазуы туралы идея өте тиімді болды.

Осылайша ол Үшінші Рейхке енді. Мыңдаған жылдық ата-баба жадына ие екенін мәлімдеген оккультист Карл Мария Вилигут СС офицері және Генрих Гиммлердің кеңесшісі болып, Вевельсбургте рундық және ғұрыптық мәселелермен айналысты.

Оның салдары заттардан айқын көрінеді. СС төсбелгісі 1932 жылы Вальтер Хек жасаған қос Совило. Ол бұл пішінге фон Листтің рунаны Sig (жеңіс) деп қате оқуы арқылы келді. Альгиз Lebensrune немесе өмір рунасы ретінде Лебенсборн құжаттарында қолданылды, ал оның төңкерілген түрі өлімді белгіледі. Отала СС дивизияларының төсбелгілерінде пайда болды. Тиваз оқу-жаттығу бөлімдерінің белгілерінде көрінді. Түрлендірілген Вуньо Гитлерюгендтің ауылдық қызметінің белгісі ретінде қызмет етті.

Бұл қандай да бір белгісіз түсіндірме немесе тек өткен күннің тарихы емес. Отала әлі күнге дейін Жала жабуға қарсы лиганың (ADL) Жек көрушілік символдарының дерекқорында тіркелген. Қос Совилоны Германияда және басқа да бірнеше елде көрсетуге заңмен тыйым салынған. Бұл пішіндердің кейбірін әлі де әсіре оңшыл топтар белсенді түрде қолданады.

Мұның ешқайсысының Темір дәуіріне ешқандай қатысы жоқ. Бұл екі мың жылдық әліпбиді жиырмасыншы ғасырда иемденіп алу әрекеті. Осыны білу жай ғана әріпті қолдану мен белгілі бір қозғалыстың идеясын білмей қайталаудың арасындағы үлкен айырмашылық.

Соғыстан кейінгі қайта құру

Бүгінгі күні адамдар жиі кездестіретін руналардың қайта жаңғыруы соғыстан кейін және негізінен ағылшын тілінде жасалған, кейінірек пайда болған жеке бағыт.

Ральф Блум, The Book of Runes, 1982 жыл. Коммерциялық тұрғыдан өте сәтті болған бұл кітап тас кесектерімен бірге сатылды және заманауи рунамен бал ашудың тікелей ізашарына айналды. Блум өз әдісін И Цзин мен тароға негіздеп жасағанын ашық айтты. Ол өзінің жеке ретін қолданды және тарихи негізі мүлдем жоқ бос рунаны енгізді.

Эдред Торссон (Стивен Флауэрс) 1980-жылдардың ортасынан бастап бұл тақырыпқа нақты филологиялық дайындықпен келді (оның германистика бойынша докторлық дәрежесі бар) және тарихи тұрғыдан әлдеқайда негізделген жүйені жасап шығарды. Қазіргі кезде дәстүрлі деп ұсынылатын стихиялар мен құдайларға қатысты сәйкестіктердің көпшілігі осы бағыттан тарайды.

Фрейя Асвинн, Leaves of Yggdrasil, 1988 жыл. Ол скандинавиялық дереккөздерге және жеке тәжірибеге қатты баса назар аударатын параллельді жүйені дамытты.

Осы үш автордың еңбектері руна жинақтарындағы кітапшалардың көп бөлігін құрайды. Бұл еңбектер ойластырылған және олардың көпшілігі жақсы негізделген. Бірақ олардың жазылғанына қырық жыл болды, және бұл Темір дәуіріндегі оюшының сенген нәрсесі емес.

Заманауи сәйкестіктер кестесінің шынайы сипаттамасы мынадай: ол ортағасырлық поэмаларға сүйенген, сапасы әртүрлі филологиямен негізделген және құрастырушы қай автордың жүйесін оқығанына байланысты қалыптасқан жиырмасыншы ғасырдың соңындағы синтез.

Заманауи пұтқа табынушылық: бөлек мәселе

Екі түрлі нәрсені бір-бірімен шатастырмау өте маңызды, бірақ танымал әдебиеттер мұны жиі жасайды.

Пұтқа табынушылық (Heathenry) немесе Асатру (Ásatrú) мен Форн Сид (Forn Siðr), христианияға дейінгі германдық тәжірибені қайта құрастыратын қазіргі заманғы діни қозғалыс. Ол бірнеше елде ресми дін ретінде танылған. Исландияның Ásatrúarfélagið ұйымы 1973 жылы ресми мойындалып, Рейкьявикте ғибадатхана салып жатыр. Оның діни қызметкерлері, қауымдары, ғұрыптық күнтізбелері бар, сондай-ақ әдістері мен дереккөздері туралы айтарлықтай ішкі пікірталастары жүріп жатады.

Оның ішінде жақсы құжатталған және ашық мойындалған бөлініс бар. Инклюзивті (әмбебап) пұтқа табынушылық діннің кез келген адам үшін ашық екенін қолдайды. Ал халықтық (folkish) пұтқа табынушылық оны ата-тегіне немесе ұлттық негізде шектейді. Қозғалыстың әсіре оңшылдармен қиылысатын тұсы да осы жер. Ірі инклюзивті ұйымдар нәсілшілдікті жоққа шығаратын нақты қоғамдық мәлімдемелер жасаған, ал екі топтың арасындағы айтыс ашық жүргізіледі.

Сонымен, қандай да бір руна пішінін СС қолданғаны оны қазір тағып жүрген адам туралы ештеңе айтпайды, және көптеген адамдар руналарды ешқандай саяси астарсыз пайдаланады. Дегенмен, тарих шынайы, және кейбір топтар бұл символдарды әдейі қолданады.

Мұның практикалық салдары айқын: бірнеше нақты пішіндер оларды қолданушы бақылай алмайтын қоғамдық мағынаға ие. Отала мен қос Совило осының ең айқын мысалы. Бұл кімнің оқитыны туралы үкім емес, символдың қалай қабылданатыны туралы факт.

Тұжырымды қалай тексеруге болады

Шежіре құжатталғандықтан, руна мағыналары туралы мәлімдемелерді қадағалауға болады. Бірнеше сұрақ қою арқылы көптеген мәселені шешуге болады.

Бұл қай әліпби? Егер жүйеде он сегіз руна болса, бұл Арманен және ол ойлап табылған. Егер ол Блумның ретімен Ежелгі Футарктың жиырма төрт рунасын қолданса, бұл 1982 жылғы нұсқа.

Бос руна бар ма? Онда бұл жинақ, басқа не мәлімдесе де, Блумнан бастау алады.

Мағынасы қай поэмадан алынған? Кеназ жарқырауды білдіреді деген тұжырым екі скандинавиялық дереккөзге қарсы бір ағылшын дереккөзіне сүйенеді. Бұл қорғауға болатын редакторлық таңдау, бірақ ол таңдау ретінде көрініп тұруы керек.

Симметриялық рунаға төңкерілген мағына ұсыныла ма? Жиырма төрт рунаның тоғызын төңкеруге болмайды. Иса немесе Гебо үшін теріс (merkstave) мағыналарды ұсынатын кітап пішіндерге негізделмеген.

Дереккөз көрсетілген бе? Ежелгі скандинавиялық дәстүрге сәйкес деген сөз көбінесе Торссон ұсынады немесе фон Лист мәлімдейді дегенді білдіреді. Нақты аты аталған нұсқа әлдеқайда пайдалырақ және кем емес қызықты.