Εσωτεριστικές σχολές

Όλα ξεκινούν το 1902

Ο ρουνικός αποκρυφισμός έχει συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης, κάτι ασυνήθιστο για εσωτεριστική παράδοση και εξαιρετικά χρήσιμο για την ιστορική έρευνα.

Το 1902, ο Αυστριακός συγγραφέας Guido von List υποβλήθηκε σε εγχείρηση καταρράκτη και πέρασε έντεκα μήνες τυφλός. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, δέχθηκε μια αποκάλυψη για το αληθινό νόημα των ρούνων. Δημοσίευσε τα ευρήματά του στο Das Geheimnis der Runen (Το μυστικό των ρούνων) το 1908.

Αυτό που δημιούργησε ήταν το Armanen Futharkh: μια σειρά δεκαοκτώ ρούνων, τους οποίους άντλησε από τα δεκαοκτώ ξόρκια που απαριθμεί ο Οντίν στο τμήμα Ljóðatal του ποιήματος Hávamál.

Αυτός ο αριθμός αποτελεί την απόδειξη της επινόησης. Κανένα ιστορικό ρουνικό αλφάβητο δεν περιέχει δεκαοκτώ γράμματα. Το Πρεσβύτερο Futhark έχει είκοσι τέσσερα, το Νεότερο Futhark δεκαέξι, και το Αγγλοσαξονικό Futhorc είκοσι εννέα ή περισσότερα. Ο von List κατασκεύασε εκ των υστέρων μια σειρά για να ταιριάζει με τον αριθμό των στροφών ενός ισλανδικού ποιήματος του 13ου αιώνα, παρουσιάζοντάς την ως την πρωταρχική μήτρα από την οποία είχαν εκφυλιστεί όλες οι ιστορικές σειρές.

Πριν από το 1902 δεν υπήρχε ουσιαστικός ρουνικός αποκρυφισμός. Οι ρούνοι αποτελούσαν αρχαιοδιφικό και φιλολογικό αντικείμενο, αποκρυπτογραφημένοι από τον Sophus Bugge και μελετημένοι από γλωσσολόγους. Οτιδήποτε εσωτεριστικό συνδέθηκε μαζί τους στη συνέχεια πηγάζει, άμεσα ή έμμεσα, από το όραμα ενός τυφλού άνδρα στη Βιέννη.

Τι συνέβη στη συνέχεια

Το σύστημα του von List δεν περιορίστηκε στα ράφια των αποκρυφιστικών βιβλιοπωλείων.

Υιοθετήθηκε από το κίνημα Völkisch, ένα γερμανικό εθνικιστικό ρεύμα που συνδύαζε τη λαϊκή αναβίωση, τις φυλετικές θεωρίες και τον μυστικισμό. Για αυτούς, η ιδέα μιας αρχαίας γερμανικής γραφής σοφίας που καταπνίγηκε από τον Χριστιανισμό ήταν εξαιρετικά πρόσφορη.

Από εκεί πέρασε στο Τρίτο Ράιχ. Ο Karl Maria Wiligut, ένας αποκρυφιστής που ισχυριζόταν ότι κατείχε προγονική μνήμη χιλιάδων ετών, έγινε αξιωματικός των SS και σύμβουλος του Heinrich Himmler, αναλαμβάνοντας ρουνικά και τελετουργικά ζητήματα στο κάστρο Wewelsburg.

Οι συνέπειες είναι ορατές στα ιστορικά αντικείμενα. Το έμβλημα των SS είναι ένα διπλό Sowilo, σχεδιασμένο το 1932 από τον Walter Heck, αποτέλεσμα της παρερμηνείας του ρούνου από τον von List ως Sig (νίκη). Ο ρούνος Algiz χρησιμοποιήθηκε ως Lebensrune (ρούνος της ζωής) στα έγγραφα του προγράμματος Lebensborn, ενώ η αντεστραμμένη μορφή του σηματοδοτούσε τους θανάτους. Ο Othala εμφανίστηκε σε εμβλήματα μεραρχιών των SS. Ο Tiwaz κοσμούσε σήματα μονάδων εκπαίδευσης. Μια παραλλαγή του Wunjo χρησίμευσε ως σήμα αγροτικής υπηρεσίας της Νεολαίας του Χίτλερ.

Αυτό δεν αποτελεί ασήμαντη υποσημείωση ούτε αρχαία ιστορία. Ο Othala εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στη βάση δεδομένων συμβόλων μίσους της Anti-Defamation League (ADL). Η δημόσια προβολή του διπλού Sowilo απαγορεύεται από τον νόμο στη Γερμανία και σε άλλες χώρες. Ορισμένα από αυτά τα σύμβολα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ενεργά από ακροδεξιές ομάδες.

Τίποτα από αυτά δεν έχει σχέση με την Εποχή του Σιδήρου. Πρόκειται για μια ιδιοποίηση ενός αλφαβήτου δύο χιλιάδων ετών κατά τον 20ό αιώνα. Η επίγνωση αυτής της διαφοράς διαχωρίζει τη χρήση ενός αρχαίου γράμματος από την ακούσια αναπαραγωγή συνθημάτων ενός πολιτικού κινήματος.

Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση

Η αναβίωση των ρούνων με την οποία έρχονται σε επαφή οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα αποτελεί μεταγενέστερη και σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητη εξέλιξη, δομημένη μετά τον πόλεμο και κυρίως στην αγγλική γλώσσα.

Ralph Blum, The Book of Runes, 1982. Σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία, κυκλοφόρησε σε κασετίνα με πήλινα πλακίδια και αποτέλεσε τον άμεσο πρόγονο της σύγχρονης ρουνομαντείας. Ο Blum παραδέχθηκε ανοιχτά ότι βάσισε τη μέθοδό του στο I Ching και στα ταρώ, χρησιμοποίησε μια δική του αυθαίρετη διάταξη και εισήγαγε τον λευκό ρούνο (κενό ρούνο), ο οποίος στερείται οποιουδήποτε ιστορικού ερείσματος.

Ο Edred Thorsson (Stephen Flowers), από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, εισήγαγε πραγματική φιλολογική κατάρτιση στο αντικείμενο. Κάτοχος διδακτορικού στις γερμανικές σπουδές, δημιούργησε ένα σύστημα πολύ πιο προσηλωμένο στις ιστορικές πηγές. Οι περισσότερες αντιστοιχίες στοιχείων και θεοτήτων που παρουσιάζονται σήμερα ως παραδοσιακές προέρχονται από αυτόν τον κλάδο.

Η Freya Aswynn, στο έργο της Leaves of Yggdrasil (1988), ανέπτυξε ένα παράλληλο σύστημα με έντονη έμφαση στις παλαιοσκανδιναβικές πηγές και στην προσωπική πρακτική.

Αυτοί οι τρεις συγγραφείς διαμόρφωσαν σχεδόν όλο το υλικό που συναντά κανείς στα εγχειρίδια των σύγχρονων σετ ρούνων. Το έργο τους είναι στοχαστικό και σε μεγάλο βαθμό τεκμηριωμένο. Ωστόσο, έχει ηλικία μόλις σαράντα ετών και δεν αντικατοπτρίζει τις πεποιθήσεις ενός χαράκτη της Εποχής του Σιδήρου.

Η ειλικρινής περιγραφή ενός σύγχρονου πίνακα αντιστοιχιών είναι: μια σύνθεση των τελών του 20ού αιώνα, βασισμένη σε μεσαιωνικά ποιήματα, επηρεασμένη από φιλολογία ποικίλης ποιότητας και διαμορφωμένη από το σύστημα όποιου συγγραφέα έτυχε να διαβάσει ο εκάστοτε επιμελητής.

Ο σύγχρονος παγανισμός είναι διαφορετικό ζήτημα

Είναι κρίσιμο να μη συγχέονται δύο διαφορετικά πράγματα, αν και η λαϊκή βιβλιογραφία το πράττει συχνά.

Ο σύγχρονος γερμανικός παγανισμός (Heathenry: γνωστός και ως Ásatrú, Forn Siðr κ.ά.) είναι ένα σύγχρονο θρησκευτικό κίνημα που ανακατασκευάζει τις προχριστιανικές γερμανικές πρακτικές. Αποτελεί αναγνωρισμένη θρησκεία σε αρκετές χώρες. Η ισλανδική ένωση Ásatrúarfélagið αναγνωρίστηκε επίσημα το 1973 και έχει ανεγείρει ναό στο Ρέικιαβικ. Διαθέτει κλήρο, εκκλησιάσματα, τελετουργικό ημερολόγιο και ουσιαστικό εσωτερικό διάλογο σχετικά με τις μεθόδους και τις ιστορικές πηγές.

Στους κόλπους του υπάρχει μια καταγεγραμμένη και ανοιχτά αναγνωρισμένη διάσπαση. Ο συμπεριληπτικός (inclusive) ή οικουμενικός παγανισμός υποστηρίζει ότι η θρησκεία είναι ανοιχτή σε όλους. Αντίθετα, ο εθνοκεντρικός (folkish) παγανισμός θέτει περιορισμούς με βάση την καταγωγή ή τη φυλή, αποτελώντας το σημείο επαφής του κινήματος με την ακροδεξιά. Οι κυριότερες συμπεριληπτικές οργανώσεις έχουν εκδώσει σαφείς δημόσιες διακηρύξεις που απορρίπτουν τον ρατσισμό, και ο διάλογος μεταξύ των δύο πλευρών διεξάγεται ανοιχτά.

Συνεπώς, το γεγονός ότι ένα ρουνικό σχήμα χρησιμοποιήθηκε από τα SS δεν αποκαλύπτει τίποτα για τις πεποιθήσεις του ατόμου που το φορά σήμερα, και πάρα πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν ρούνους χωρίς κανένα πολιτικό περιεχόμενο. Ταυτόχρονα, η ιστορία είναι πραγματική και ορισμένες ομάδες χρησιμοποιούν σκόπιμα αυτά τα σύμβολα.

Το πρακτικό συμπέρασμα είναι σαφές: ορισμένα συγκεκριμένα σχήματα φέρουν δημόσιο νόημα που ο χρήστης τους δεν μπορεί να ελέγξει. Ο Othala και το διπλό Sowilo είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Αυτό αφορά τον τρόπο με τον οποίο εκλαμβάνεται ένα σύμβολο από την κοινωνία, και όχι μια κρίση για τα προσωπικά κίνητρα εκείνου που το φέρει.

Πώς να ελέγξετε έναν ισχυρισμό

Επειδή η γραμμή διαδοχής είναι πλήρως καταγεγραμμένη, οι ισχυρισμοί σχετικά με τις έννοιες των ρούνων μπορούν να επαληθευτούν, και μερικές απλές ερωτήσεις αρκούν.

Ποιο αλφάβητο χρησιμοποιείται; Εάν ένα σύστημα περιλαμβάνει δεκαοκτώ ρούνους, πρόκειται για το Armanen και αποτελεί επινόηση. Εάν χρησιμοποιεί τους είκοσι τέσσερις ρούνους του Πρεσβύτερου Futhark με τη διάταξη του Blum, προέρχεται από το 1982.

Υπάρχει λευκός ρούνος; Τότε το σετ κατάγεται από τον Ralph Blum, ανεξάρτητα από οποιουσδήποτε ισχυρισμούς περί αρχαιότητας.

Από ποιο ποίημα αντλείται η σημασία; Η ερμηνεία ότι ο Kenaz σημαίνει φώτιση ακολουθεί μια μεμονωμένη αγγλοσαξονική πηγή απορρίπτοντας δύο σκανδιναβικές. Πρόκειται για θεμιτή συντακτική επιλογή, η οποία όμως οφείλει να παρουσιάζεται ως τέτοια.

Αποδίδεται αντεστραμμένη σημασία σε συμμετρικό ρούνο; Εννέα από τους είκοσι τέσσερις ρούνους έχουν γεωμετρική συμμετρία και δεν αντιστρέφονται. Ένα βιβλίο που παρέχει αντεστραμμένες ερμηνείες για τον Isa ή τον Gebo αγνοεί τη φυσική μορφή των γραμμάτων.

Κατονομάζεται η πηγή; Η φράση η αρχαία σκανδιναβική παράδοση διδάσκει σημαίνει σχεδόν πάντα ο Thorsson προτείνει ή ο von List ισχυρίστηκε. Η επώνυμη αναφορά είναι ασύγκριτα πιο χρήσιμη και εξίσου συναρπαστική.