Onn

Η μόνη περίπτωση που δεν χρειαζόταν εκβιασμό

Αυτή είναι η πιο παράδοξη περίπτωση σε ολόκληρο το αλφάβητο, και είναι παράδοξη προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από όλες τις άλλες.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, οι μεσαιωνικοί σχολιαστές έπαιρναν ένα όνομα που σήμαινε ράβδο μετάλλου, αγρό, ερυθρότητα ή τρόμο και του επέβαλλαν με το ζόρι ένα δέντρο. Εδώ είχαν μπροστά τους ένα όνομα που ήταν ήδη δέντρο: το παλαιό ιρλανδικό onn σημαίνει φράξος (μελία)· ωστόσο, εκείνοι επέλεξαν να του αποδώσουν τον ασπάλαθο (aiten).

Δεν χρειαζόταν να κάνουν απολύτως τίποτα. Το όνομα ταίριαζε από μόνο του απόλυτα στο σχέδιό τους. Και όμως το ανέτρεψαν.

Αυτό το μοναδικό γεγονός αποκαλύπτει για την δενδρική παράδοση περισσότερα από όσα δείχνουν όλες οι εκβιασμένες περιπτώσεις μαζί. Αποδεικνύει ότι ο κατάλογος δεν καταρτίστηκε με προσεκτική ετυμολογική ανάλυση και σπάνιες αυθαιρεσίες. Συγκροτήθηκε αποσπασματικά, από διάφορες πηγές, σε διαφορετικές εποχές, από ανθρώπους που δεν διασταύρωναν τη δουλειά τους: και κάπου μέσα σε αυτή τη διαδικασία, ένας αληθινός φράξος εκτοπίστηκε από έναν αγκαθωτό θάμνο ασπαλάθου χωρίς κανείς να το προσέξει.

Αυτό σημαίνει επίσης ότι το Όγκαμ κατέληξε να έχει δύο διεκδικήσεις για τον φράξο. Το Nin, που σημαίνει διχάλα, αποδόθηκε ως φράξος. Το Onn, που κυριολεκτικά σημαίνει φράξος, στερήθηκε αυτή την αναγνώριση.

Αυτός που πληγώνει τα άλογα

Το Congnaid ech είναι το πιο δυσνόητο από τα τρία kennings και εκείνο που έχει προκαλέσει τις περισσότερες διαφωνίες.

Μία ερμηνεία το συνδέει απευθείας με τον φράξο: το ξύλο της μελίας ήταν το κατεξοχήν υλικό για κοντάρια δοράτων στη βόρεια Ευρώπη, ίσιο στις ίνες του, ανθεκτικό στις κρούσεις και αρκετά εύκαμπτο ώστε να μην θρυμματίζεται. Το δόρυ τραυματίζει τα άλογα, και η σύγκρουση του ιππικού με φάλαγγα δορυφόρων ήταν μια σκληρή και αιματηρή μάχη.

Μια δεύτερη ανάγνωση το συνδέει με τον ασπάλαθο, υποστηρίζοντας το μεσαιωνικό σχόλιο: ο ασπάλαθος φέρει πυκνά και κοφτερά αγκάθια, και ένα άλογο που περνά μέσα από τέτοιους θάμνους πληγώνεται σοβαρά. Ίσως αυτός ακριβώς να ήταν ο λόγος που οι σχολιαστές κατέφυγαν στον ασπάλαθο, συλλογιζόμενοι αναδρομικά από αυτό το kenning αντί από το ίδιο το όνομα του γράμματος.

Μια τρίτη προσέγγιση συνδέει το congnaid με τα εξαρτήματα των ίππων ή τον τροχό: ο φράξος αποτελούσε το καθιερωμένο ξύλο για μέρη πολεμικών αρμάτων, αμαξών και λαβών εργαλείων, ακριβώς επειδή απορροφά τους κραδασμούς χωρίς να ραγίζει.

Το Lúth fían, στήριγμα των πολεμικών ομάδων, ταιριάζει απόλυτα τόσο με το δόρυ όσο και με τη σκληραγωγημένη ζωή των πολεμιστών fían. Το Bráthair bethi, αδελφός της σημύδας, συνιστά μια ευθεία δήλωση συγγένειας ανάμεσα σε δύο δέντρα: αποτελεί μία από τις σαφέστερες αποδείξεις ότι ο συντάκτης εκείνου του στίχου είχε πράγματι στο μυαλό του ένα δέντρο για αυτό το γράμμα, ό,τι κι αν αποφάσισε αργότερα η πραγματεία Auraicept.

Ο φράξος μέσα από δύο αλφάβητα

Ο φράξος είναι ένα από τα ελάχιστα δέντρα που διαθέτουν δικό τους γράμμα τόσο στο Όγκαμ όσο και στους γερμανικούς ρούνους, και οι δύο παραδόσεις τον αντιλαμβάνονται σχεδόν πανομοιότυπα.

Ο αγγλοσαξονικός ρούνος Æsc πήρε το όνομά του από τον φράξο, και η παλαιοαγγλική ποιητική στροφή του περιγράφει ένα δέντρο εξαιρετικά ψηλό, αγαπητό στους ανθρώπους, ακλόνητο στις ρίζες του, που διατηρεί τη θέση του ακόμα κι όταν πολλοί πολεμιστές τού επιτίθενται. Ο τελευταίος αυτός στίχος ερμηνεύεται συνήθως ως ποιητική μετάβαση από το ζωντανό δέντρο στο δόρυ που κατασκευάζεται από αυτό, καθώς η παλαιοαγγλική λέξη æsc σημαίνει και τα δύο: ένα δόρυ που στέκεται αγέρωχο στο τείχος ασπίδων εν μέσω σφοδρής μάχης.

Το kenning του Όγκαμ lúth fían, στήριγμα των πολεμικών ομάδων, εκφράζει την ίδια ακριβώς παρατήρηση από την ιρλανδική πλευρά.

Τα δύο αλφάβητα δεν συνδέονται γενεαλογικά ούτε δανείστηκαν στοιχεία το ένα από το άλλο. Και τα δύο αφιέρωσαν ανεξάρτητα ένα γράμμα στον φράξο και τα δύο συνέδεσαν αμέσως τη σκέψη τους με τα όπλα, επειδή ο φράξος ήταν το κατεξοχήν υλικό για κοντάρια δοράτων, γεγονός πασίγνωστο και στις δύο πλευρές της θάλασσας.

Στην ερμηνεία

Το Onn συμβολίζει το υλικό που μεταφέρει και συνάμα κόβει.

Ο φράξος είναι το ξύλο για κοντάρια, λαβές, τροχούς και άξονες: τα μέσα που μεταβιβάζουν την ανθρώπινη δύναμη στον εξωτερικό κόσμο. Επιλέγεται ακριβώς γι' αυτές τις ιδιότητες: κάμπτεται υπό φορτίο και επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα χωρίς να σπάει. Σε ένα ρίξιμο, το Onn υποδηλώνει το μέσο δράσης: το εργαλείο, το όχημα ή τη διάταξη μέσω της οποίας η προσπάθεια κάποιου βρίσκει ουσιαστική εφαρμογή.

Το Congnaid ech συνοδεύεται από μια προειδοποίηση. Οι ίδιες ιδιότητες που καθιστούν τον φράξο εξαιρετική λαβή εργαλείου, τον μετατρέπουν σε φονικό δόρυ, και το πιο εντυπωσιακό kenning του γράμματος μιλά για τον τραυματισμό ενός ζώου που μετέφερε κάποιον. Το Onn μπορεί να επισημάνει ένα μέσο που προκαλεί φθορά σε αυτό ακριβώς που το μεταφέρει.

Το Bráthair bethi προσφέρει μια ηπιότερη τρίτη διάσταση: τη συγγένεια και την αρμονική σύζευξη δύο πραγμάτων της ίδιας φύσης. Η σημύδα ήταν το πρώτο γράμμα του αλφαβήτου, και αυτό το σημείο απλώνεται πίσω προς εκείνη την αφετηρία.

Τα σύγχρονα σετ συχνά του αποδίδουν τον ασπάλαθο, με έννοιες συλλογής, ελπίδας και σύνδεσης. Αυτό απλώς αναπαράγει ένα μεσαιωνικό σχόλιο που παραμέρισε ένα γνήσιο όνομα δέντρου.