Onn

حرفی که نیازی به تحمیل معنا نداشت

این عجیب‌ترین مورد در تمام الفبای اوگام است، و شگفتی آن در جهتی کاملاً معکوس نسبت به دیگر موارد قرار دارد.

در هر جای دیگر، شارحان قرون وسطایی نامی را که به معنای شمش فلز، دشت، سرخی یا وحشت بود برمی‌گرفتند و به زور نام یک درخت را بر آن تحمیل می‌کردند. اما در اینجا با نامی روبرو بودند که خود از پیش یک درخت بود: واژه ایرلندی باستان onn به معنای زبان‌گنجشک است؛ با این حال، آنان به جای آن خارخرزه (aiten) را به آن اختصاص دادند.

نیازی نبود هیچ کاری انجام دهند. نام این حرف خودبه‌خود با الگوی درختی همراهی می‌کرد. با این همه، آنان آن را نادیده گرفتند.

همین یک حقیقت بیش از تمام موارد تحمیلی دیگر، ماهیت سنت درختی اوگام را آشکار می‌سازد. این نشان می‌دهد که این فهرست از طریق ریشه‌شناسی دقیق و بازسازی‌های محتاطانه ساخته نشده است، بلکه به صورت تکه‌تکه، از منابع گوناگون، در زمان‌های مختلف و توسط افرادی گردآوری شده که کار یکدیگر را بازبینی نمی‌کردند: در این میان، یک زبان‌گنجشک واقعی با بوته‌ای از خارخرزه جایگزین شد و هیچ‌کس متوجه این جابجایی نشد.

این امر همچنین بدان معناست که اوگام در نهایت با دو مدعی برای درخت زبان‌گنجشک روبرو شد: Nin، که به معنای دوشاخه است، به زبان‌گنجشک تفسیر شد، در حالی که Onn، که به معنای واقعی کلمه زبان‌گنجشک است، از این انتساب محروم ماند.

زخمی‌کننده اسبان

Congnaid ech دشوارترین و بحث‌برانگیزترین عبارت در میان این سه کنینگ است.

یک تفسیر آن را مستقیماً به درخت زبان‌گنجشک پیوند می‌زند: چوب زبان‌گنجشک چوب اصلی ساخت نیزه در شمال اروپا بود، دارای رگه‌های مستقیم، مقاوم در برابر ضربه و به قدر کافی منعطف که خرد نشود. نیزه اسب‌ها را زخمی می‌کند، و نبرد سواره‌نظام در برابر صف نیزه‌داران برخوردی ویژه و خونین بود.

تفسیر دوم آن را به خارخرزه مرتبط می‌داند که از حاشیه قرون وسطایی پشتیبانی می‌کند: خارخرزه تیغ‌های تیزی دارد و اسبی که از میان آن رانده شود زخمی بیرون می‌آید. شاید دقیقاً به همین دلیل شارحان به سراغ خارخرزه رفتند و به جای تکیه بر خود نام، از این کنینگ به عقب استدلال کردند.

دیدگاه سوم congnaid را به یراق اسب یا چرخ کالسکه مربوط می‌داند: زبان‌گنجشک چوب استاندارد برای ساخت قطعات ارابه، گاری و دسته‌های ابزار بود، زیرا بدون ترک خوردن ضربه را جذب می‌کند.

Lúth fían (توشه گروه‌های جنگاور) هم با نیزه و هم با زیست رزم‌آوران fían سازگار است. Bráthair bethi (برادر درخت توس) بیانی آشکار از پیوند میان دو درخت است: این یکی از روشن‌ترین نشانه‌هایی است که سراینده این ابیات، صرف‌نظر از آنچه رساله Auraicept بعداً مقرر کرد، مسلماً یک درخت را برای این حرف در ذهن داشته است.

درخت زبان‌گنجشک در دو الفبا

زبان‌گنجشک از معدود درختانی است که هم در اوگام و هم در رون‌های ژرمنی دارای یک حرف اختصاصی است، و هر دو سنت آن را تقریباً به گونه‌ای یکسان تعبیر می‌کنند.

رون آنگلوساکسون Æsc به نام درخت زبان‌گنجشک نام‌گذاری شده است، و بند شعر انگلیسی باستان آن درختی بسیار بلند، عزیز برای مردمان و استوار بر پایه خویش را توصیف می‌کند که پابرجا می‌ماند حتی اگر جنگاوران بسیاری بر آن هجوم برند. سطر پایانی معمولاً به عنوان گذار شعر از درخت زنده به نیزه‌ای که از آن ساخته می‌شود خوانده می‌شود، زیرا واژه انگلیسی باستان æsc به هر دو معنا به کار می‌رود: نیزه‌ای که در دیواره سپرها حین نبرد پایدار می‌ایستد.

کنینگ اوگام lúth fían (توشه گروه‌های جنگاور)، همین مشاهده را از زاویه دید ایرلندی بازگو می‌کند.

این دو الفبا پیوندی تباری با یکدیگر ندارند و هیچ‌یک از دیگری وام نگرفته است. هر دو به طور مستقل حرفی را به زبان‌گنجشک اختصاص دادند و هر دو بی‌درنگ به سلاح اندیشیدند، زیرا زبان‌گنجشک همان چوبی است که دسته نیزه را از آن می‌ساختند و همگان در هر دو سرزمین این حقیقت را می‌دانستند.

در خوانش و تفسیر

Onn ماده‌ای است که حمل می‌کند و هم‌زمان می‌بُرد.

زبان‌گنجشک چوب دسته‌ها، چرخ‌ها و محورهاست: همان ابزارهایی که نیروی انسان را به جهان پیرامون منتقل می‌کنند. این چوب دقیقاً به همین دلیل برگزیده می‌شود: زیر بار خم می‌شود و بدون آنکه درهم شکند به حالت نخست بازمی‌گردد. در چیدمان، Onn نشان‌دهنده وسیله اقدام است: ابزار، مرکب یا سازوکاری که کوشش فرد از طریق آن در جهان جامه عمل می‌پوشد.

Congnaid ech هشداری را به همراه دارد. همان ویژگی‌هایی که زبان‌گنجشک را به دسته‌ای مناسب برای ابزارها بدل می‌سازد، آن را به نیزه‌ای مرگبار تبدیل می‌کند، و رساترین کنینگ این حرف از آسیب به حیوانی سخن می‌گوید که کسی را حمل می‌کرده است. Onn می‌تواند نشانگر ابزاری باشد که به آنچه آن را به پیش می‌برد آسیب می‌رساند.

Bráthair bethi خوانش ملایم‌تری را به دست می‌دهد: خویشاوندی، و به ویژه جفت‌شدن دو پدیده هم‌تبار. توس نخستین حرف الفبا بود، و این نشانه به سوی آن سرآغاز دست می‌یازد.

دسته‌های مدرن معمولاً خارخرزه را با معانی گردآوری، امید و پیوند به این حرف نسبت می‌دهند. این رویکرد صرفاً دنباله‌روی از یادداشتی قرون وسطایی است که نام درختی اصیل و شایسته را مخدوش کرد.