Ger

Zarówno możnym, jak i potrzebującym

Staroangielski poemat runiczny na ogół zakłada hierarchiczny porządek świata. Jego strofy zwracają się do tanów, wojowników, możnych i lordów; przykłady czerpie z dworów i majątków, a określenie æþelingas pojawia się wielokrotnie.

Dwie strofy wyłamują się z tego schematu, a ta jest jedną z nich.

Beorhte bleda beornum ond ðearfum, czyli jasne owoce dla możnych i dla potrzebujących. Ziemia daje jednym i drugim, a poemat mówi o tym wprost, zamiast pozostawiać to w domyśle.

Strofa Dæg czyni dokładnie to samo, nazywając dzień radością i nadzieją eadgum and earmum: dla zamożnych i nędzarzy, pożytkiem dla wszystkich.

Zaledwie dwie na dwadzieścia dziewięć, i obie dotyczą naturalnych cykli, których nikt nie posiada na własność. Plony i wschód słońca przychodzą na własnych warunkach i nie podlegają niczyjej dystrybucji. Poeta to dostrzega, i właśnie to dostrzeżenie stanowi sedno.

Runa, którą trzeba było przebudować dwukrotnie

Jera w Starszym futharku składała się z dwóch oddzielnych kątowych elementów skierowanych w przeciwne strony, bez ciągłego pnia. Pod względem graficznym jest to najbardziej niezwykła runa w pierwotnym rzędzie i oba późniejsze pisma z niej zrezygnowały.

Powód był czysto praktyczny. Dwa swobodne elementy trudno wyryć w sposób jednolity i łatwo pomylić z dwoma osobnymi znakami lub uszkodzeniem materiału. Każda inna runa posiada pionowy trzon; tej go brakowało.

Anglia zamknęła ją w jedną połączoną formę ᛄ, zachowując dźwięk /j/. Skandynawia poszła o krok dalej, ponieważ język staronordycki utracił także nagłosowe j- w nazwie, pozostawiając ár. Tam runa podążyła za swoim mianem, stała się runą a i została narysowana od nowa jako ᛅ.

Tak więc jedna litera, dwa problemy i dwa odmienne rozwiązania: Anglia poprawiła kształt, Skandynawia poprawiła kształt i zmieniła dźwięk.

Czyje to plony

Strofa przypisuje to, że ziemia rodzi owoce, woli God, halig heofones cyning, czyli Bogu, świętemu królowi niebios.

Jest to wyraźna rama chrześcijańska, warta odnotowania, ponieważ w innych miejscach ten poemat zazwyczaj operuje wieloznacznością. Słowo drihten w strofie Feoh oznacza zarówno świeckiego lorda, jak i Pana Boga; strofa Os po cichu wykorzystuje wyłącznie znaczenie ust dla słowa, które oznacza również pogańskie bóstwo. Tutaj nie ma żadnego podwójnego dna: król niebios został nazwany wprost.

To, czego ta religijna oprawa nie zmienia, to sam mechanizm. Ziemia daje plon, to obdarowywanie ma charakter sezonowy i nikt nie panuje nad jego rytmem. Poeta chrześcijański i pogański opisaliby dokładnie to samo pole.

Stawka w rolnictwie również pozostawała niezmienna. Kroniki anglosaskie odnotowują lata głodu, a nieurodzaj w gospodarce samowystarczalnej nie oznaczał gorszego roku, lecz śmierć.

We wróżbie

Ger to owoc pracy wykonanej wcześniej.

W rozkładzie oznacza zbieranie tego, co zasiało się w przeszłości, i należy do najbardziej jednoznacznie pomyślnych run. Jej jedynym ograniczeniem jest czas: żniw nie da się przyspieszyć perswazją, ponieważ wszystko, na co rolnik miał wpływ, zakończyło się miesiące temu, a decyzję podejmuje pole. Na pytania o to, kiedy coś nastąpi, Ger odpowiada pełnym cyklem, co zazwyczaj trwa dłużej, niż życzyłby sobie pytający.

To, co wnosi strofa angielska, to bezstronność. Ziemia obdarowuje zarówno możnych, jak i potrzebujących, dlatego Ger nie dzieli ludzi na zasługujących i niezasługujących. Rozróżnia natomiast pracę wykonaną od zaniechanej. W rozkładach, w których pytający uważa, że coś mu się należy, bywa to znacznie bardziej pouczające rozróżnienie.

Runa ta spoczywa ponadto w samym środku surowego ættu, po gradzie, potrzebie i lodzie. Cokolwiek innego oznacza Ger, niesie ze sobą pewność, że ten trudny odcinek ma wpisany w siebie naturalny kres.