Eoh

Jedyny bezpośredni świadek

Runa cisu boryka się z nietypowym problemem, a ta strofa stanowi jego rozwiązanie.

Gdy młodszy futhark porzucił Eihwaz, nazwa ýr (cis) została przypisana do innej litery, ᛦ, wywodzącej się z runy Algiz. W rezultacie norweskie i islandzkie strofy ýr opisują cis, choć genealogicznie należą do runy ochrony. Każda książka zestawiająca trzy poematy pod hasłem Eihwaz po cichu cytuje strofę odnoszącą się do innego znaku.

Staroangielskie eoh to bezpośrednia kontynuacja Eihwaz pod względem kształtu oraz dźwięku, a jej strofa rzeczywiście mówi o cisie. Czyni to z niej jedyne jednoznaczne świadectwo poetyckie wyjaśniające, jak ten znak nazywano i co ta nazwa oznaczała.

Jeden świadek o jasnym pochodzeniu ma w tym wypadku większą wartość niż trzy źródła o wątpliwym rodowodzie.

Szorstki z zewnątrz, mocno wrośnięty w ziemię

Strofa stanowi zestawienie cech fizycznych, w którym każde określenie zostało dobrane celowo.

Utan unsmeþe treow: drzewo szorstkie z zewnątrz. Kora cisu łuszczy się, jest czerwonawa i nieregularna, a dojrzałe pnie tworzą zrośnięte, pofałdowane struktury, które przypominają raczej wiązkę pędów niż pojedynczy pień.

Heard hrusan fæst: twardy, mocno osadzony w ziemi. Cisy korzenią się głęboko i wyjątkowo trudno je wyrwać lub przesunąć.

Wyrtrumun underwreþyd: wsparty na swych korzeniach. To powtórzenie nie jest wypełniaczem: pień starego cisu często ulega całkowitemu wypróchnieniu od środka, a drzewo utrzymuje się przy życiu dzięki zewnętrznym słojom i rozbudowanemu systemowi korzeniowemu. To, co trzyma je w pionie, pozostaje niewidoczne dla oka.

Wyn on eþle: radość w posiadłości. Cis jest stałym elementem krajobrazu, sadzonym lub chronionym na czyjejś ziemi, przeżywającym kolejne pokolenia swoich właścicieli.

Strażnik ognia

Hyrde fyres, czyli strażnik lub opiekun ognia, to sformułowanie, które przyciąga największą uwagę, choć nie doczekało się jednoznacznego wyjaśnienia.

Najbardziej oszczędna interpretacja ma charakter praktyczny. Drewno cisowe pali się powoli, daje dużo ciepła i mało dymu, dzięki czemu doskonale nadawało się do podtrzymywania ognia na noc: żar nie gasł, a palenisko można było łatwo rozniecić o poranku. Drewno, które zatrzymuje w sobie ogień, staje się jego strażnikiem.

Druga interpretacja wskazuje na żywicę: cis jest na tyle łatwopalny, że norweski poemat dla ýr wspomina o jego skłonności do skwierczenia i przypalania podczas spalania.

Trzecia łączy cis z wyrobem pochodni, choć to domena runy cen.

Żadnej z tych hipotez nie da się ostatecznie udowodnić. Pewne jest natomiast, że autor wymienił szorstką korę, głębokie korzenie, oparcie konstrukcyjne oraz podtrzymywanie ognia: cztery praktyczne fakty dotyczące obcowania z tym konkretnym drzewem, spisane przez kogoś, kto dobrze je znał.

Samo drzewo

Taxus baccata to drzewo pod każdym względem niezwykłe, a runa czerpie z całego bogactwa jego cech.

Jest wiecznie zielone i wyraźnie odcina się w krajobrazie północnej zimy. Cechuje je niezwykła długowieczność: wiele cisów rosnących przy brytyjskich kościołach jest bezsprzecznie starszych niż same świątynie, a wiek niektórych szacuje się na tysiące lat. Cis jest silnie trujący w niemal każdej części (igłach, korze, nasionach), z wyjątkiem czerwonej osnówki owocu.

Z cisu wyrabiano także słynne łuki. Angielskie długie łuki wycinano z drewna cisowego, wykorzystując granicę między twardzielem a bielem jako naturalny kompozyt. Z czasem popyt przewyższył krajowe zasoby i w późnym średniowieczu Anglia masowo sprowadzała drewno cisowe z kontynentu, wprowadzając prawa nakazujące kupcom dołączanie łuczysk do innych towarów handlowych.

Długowieczność, trucizna, broń i cmentarz: runa nazwana imieniem takiego drzewa z natury nie mogła mieć prostego, jednoznacznego znaczenia.

W interpretacji

Eoh to wytrwałość, która kryje w sobie coś niebezpiecznego.

W rozkładzie oznacza to, co przetrwało: siłę, która ocalała mimo okoliczności zdolnych ją zniszczyć, zobowiązanie dotrzymane w warunkach łamiących wszystko inne, człowieka wciąż stojącego na nogach. Podczas gdy Ur reprezentuje surową witalność, a Ger dopełniający się cykl, Eoh oznacza trwanie niezależne od jakichkolwiek pór roku czy okoliczności.

Trucizna nie jest tu tylko ozdobnikiem. Cis trwa po części dlatego, że okazuje się śmiertelny dla każdego, kto chciałby go zjeść. Runa niesie ze sobą tę samą ostrość: mechanizmy obronne skuteczne właśnie dlatego, że mają swoją cenę, oraz odporność opartą na twardości, która dla innych bywa trudna do zniesienia.

Szczegół dotyczący wypróchniałego pnia wnosi bardzo konkretną i pożyteczną wskazówkę interpretacyjną. To, co podtrzymuje daną strukturę, nie jest widoczne na pierwszy rzut oka. Eoh często wskazuje sytuację lub osobę trwającą dzięki ukrytej, głębokiej podstawie, a nie dzięki temu, co prezentuje na zewnątrz.