طلسم‌ها · اقبال و گشایش

بودای

نام‌های دیگر: بودای خندان، هوتی، پو-تای، راهب با کیسه پارچه‌ای

راهبی دوره‌گرد در سده دهم با یک کیسه، که در سراسر جهان به اشتباه خود بودا پنداشته می‌شود.

در یک نگاه

او کیست
چی‌تسی، راهب چان از استان چجیانگ، درگذشته ۹۱۶ م
نام چینی
بودای، کیسه پارچه‌ای
نام ژاپنی
هوتی
شناخته‌شده به عنوان
تجسم مایتریا، بودای آینده
همراه دارد
کیسه پارچه‌ای، گاهی کدو قلیانی، تسبیح یا بادبزن
آنچه نیست
سیدهارتها گوتاما

او واقعاً که بود

یک راهب بودایی مکتب چان به نام چی‌تسی که در استان چجیانگ می‌زیست و در سال ۹۱۶ میلادی درگذشت. او مدام در سفر بود، کیسه پارچه‌ای بزرگی حاوی اندک دارایی‌اش و هدیه‌هایی برای کودکان بر دوش می‌کشید، هر جا شب می‌رسید می‌خوابید، تنومند و گشاده‌رو بود و کمترین علاقه‌ای به رفتار مانند صاحب‌منصبان متکبر نداشت.

لقب او، بودای، صرفاً به معنای کیسه پارچه‌ای است. در ژاپن همین نویسه‌ها به‌صورت هوتی خوانده می‌شوند. او شخصیتی تاریخی است نه افسانه‌ای، و روایات مربوط به او در مجموعه‌های زندگی‌نامه‌ای بودیسم چان ثبت شده است نه در متون مقدس.

چگونه او را بودا دانستند

سنت چان بر این باور است که بودای تجسم زمینی مایتریا، بودای آینده بود. شعری که به او در واپسین دم حیات نسبت داده شده، به‌منزله آشکار شدن این ماهیت در نظر گرفته شد. از آن پس در معابد چینی او را در هیبت مایتریا تصویر کردند، به‌ویژه در نخستین تالاری که زائر به آن پا می‌گذارد.

این همان نکته بنیادینی است که تقریباً همه نادیده می‌گیرند. این تندیس چاق و خندان، سیدهارتها گوتاما، بودای تاریخی نیست که همواره به‌صورت زاهدی لاغراندام تصویر می‌شود. او شخصیتی کاملاً دیگر است: راهبی چینی که بودای آینده پیش از موعد مقرر شناخته شد. نام غربی رایج بودای خندان این تمایز را زدوده و خاستگاه همه سوءتفاهم‌ها پیرامون او شده است.

در ژاپن او به جمع هفت خدای بخت، شیچیفوکوجین، پیوست؛ جایی که هوتی ایزد فراوانی و تندرستی به شمار می‌رود. عمدتاً از طریق همین پیوند مردمی بود که او به‌جای یک شمایل صرفاً دینی، به نماد خوش‌یمنی و گشایش کارها بدل شد.

کیسه، شکم و رسم دست کشیدن بر آن

کیسه نشانه اصلی اوست. این کیسه وسایل شخصی‌اش، خوراکی برای کودکان و در نگرش معنوی، اندوه‌های جهان را در بر دارد که او به دوش می‌کشد تا دیگران نیازی به تحمل آن نداشته باشند. کدو قلیانی، بادبزن و رشته تسبیح در نگاره‌های گوناگون پدیدار می‌شوند و معانی فرعی خود را دارند.

رسم دست کشیدن بر شکم این تندیس سنتی برخاسته از دکان‌ها و خانه‌هاست نه صومعه‌ها، و در آموزه‌های بودایی هیچ پایه‌ای ندارد. این حرکتی کاملاً زنده، فراگیر و بی‌آزار است، درست مانند لمس پای یک تندیس مفرغی برای خوش‌شانسی در یک کلیسای جامع اروپایی: ابراز مهربانی صمیمانه مردم به چهره‌ای محبوب.

این تندیس‌ها در چند حالت شناخته‌شده ساخته می‌شوند که هر یک با معنایی تجاری به فروش می‌رسند: نشسته بر انبوه سکه‌ها برای ثروت، با شمش طلا در دست برای رونق کسب‌وکار، با کودکانی که از او بالا می‌روند برای صمیمیت خانواده، با بادبزن برای دور کردن گرفتاری‌ها یا ایستاده با دست‌های برافراشته برای شادی. این برداشت‌ها تجاری هستند و نزد فروشندگان متفاوت تفسیر می‌شوند.

خریدن و گذاشتن تندیس

هیچ منعی برای داشتن تندیس بودای وجود ندارد و این تندیس‌ها در معابد و فروشگاه‌های سراسر شرق آسیا به‌وفور عرضه می‌شوند. با این حال در بودیسم چینی او چهره‌ای براستی محترم است؛ نکته‌ای که شایسته است هنگام تهیه آن به‌عنوان شیء تزئینی مد نظر باشد.

توصیه‌های کاربردی از سنت بازاریان پیروی می‌کند: رو به در ورودی نهاده شود، بالاتر از سطح زمین باشد و هرگز در حمام یا مستقیماً روی کف زمین قرار نگیرد. فنگ شویی نیز قواعدی درباره جهت‌ها می‌افزاید که به آن دانش مربوط است نه بودیسم، و در بخش فنگ شویی همین کتابخانه شرح داده شده است.

روش چیدمان تندیس بودای

این سنت‌ها ریشه در باورهای مردمی و بازاری دارند نه آیین‌های صومعه‌ای.

  1. تندیس را رو به در ورودی بگذارید تا با لبخند به هر کس وارد می‌شود خوشامد بگوید.
  2. آن را بالاتر از سطح زمین روی تاقچه، میز یا پیشخوان بگذارید و از حمام دور نگه دارید.
  3. اگر پیرو تعابیر بازار هستید، حالت تندیس را متناسب با نیت خود برگزینید: سکه برای پول، کودکان برای خانواده، بادبزن برای گره‌گشایی.
  4. اگر مایلید بر شکم آن دست بکشید. این رفتاری مردمی و دلنشین است که مبنای دینی ندارد اما هیچ منعی هم برای آن نیست.
  5. با تندیسی که در معبد تبرک شده مانند اسباب‌بازی ارزان‌قیمت برخورد نکنید. اینها اشیای احترامی هستند و با حرمت نگهداری می‌شوند.

سودمندترین نکته درباره این تندیس آن است که او بودای تاریخی را نشان نمی‌دهد. یادآوری این موضوع موشکافی بیهوده نیست؛ معنای نماد و سنتی را که از آن برآمده دگرگون می‌سازد.

پرسش‌هایی برای تامل

  • جهان یک قرن تمام راهبی چینی را بودا نامیده است. چه نام‌های نادرست دیگری را بی‌تأمل پذیرفته‌ایم؟
  • می‌گویند او غم‌های دیگران را در کیسه‌اش حمل می‌کند. آیا طلسمی می‌خواهید که بار را بر دوش کشد نه آنکه فقط آن را براند؟
  • دست کشیدن بر شکم هیچ ریشه‌ای در متون کهن ندارد اما همه انجامش می‌دهند. این آیین‌های مردمی واقعاً از کجا سرچشمه می‌گیرند؟

پرسش‌های متداول

آخرین نوشته‌ها

حکمت باستانی کارت‌های تاروت را کشف کنید و اسرار سفر معنوی خود را باز کنید. وبلاگ ما دروازه شما به درک نمادگرایی غنی، معانی و کاربردهای عملی خواندن تاروت است.