Talizmany · Szczęście i gościnność

Budai

Znany także jako: Śmiejący się Budda, Hotei, Pu-Tai, mnich z płóciennym workiem

Wędrowny mnich z X wieku z workiem, mylony na całym świecie z samym Buddą.

W skrócie

Kto
Qici, mnich chan z prowincji Zhejiang, zm. 916 n.e.
Nazwa chińska
Budai, płócienny worek
Nazwa japońska
Hotei
Utożsamiany z
Wcielenie Maitrei, przyszłego Buddy
Nosi
Płócienny worek, niekiedy tykwę, korale modlitewne lub wachlarz
Nie
Siddhartha Gautama

Kim był

Mnich buddyzmu chan o imieniu Qici, żyjący w prowincji Zhejiang, zmarły w 916 roku n.e. Wędrował drogami, nosił wielki płócienny worek mieszczący cały jego skromny dobytek i drobiazgi dla dzieci, sypiał tam, gdzie zastała go noc, a przy tym był tęgi, pogodny i zgoła niechętny do przybierania póz dostojnika.

Jego przydomek, Budai, oznacza po prostu płócienny worek. W Japonii te same znaki odczytuje się jako Hotei. To postać historyczna, a nie mitologiczna, a źródłami wiedzy o nim są zbiory biograficzne tradycji chan, a nie święte pisma.

Jak stał się Buddą

Tradycja chan uznaje, że Budai był wcieleniem Maitrei, Buddy mającego nadejść w przyszłości. Wiersz przypisywany mu na łożu śmierci odczytano jako ujawnienie tej tożsamości. Odtąd w chińskich świątyniach przedstawia się go jako Maitreję, często w pierwszej sali, do której wchodzi odwiedzający.

To kluczowy szczegół, który niemal każdemu umyka. Gruby, roześmiany posąg nie przedstawia Siddharthy Gautamy, historycznego Buddy, którego ikonografia ukazuje jako smukłego ascetę. Mamy do czynienia z zupełnie inną postacią: chińskim mnichem postrzeganym jako przyszły Budda wyprzedzający swój czas. Przyjęta na Zachodzie nazwa Śmiejący się Budda zaciera tę różnicę i stanowi źródło prawie wszystkich nieporozumień.

W Japonii dołączono go do Siedmiu Bogów Szczęścia, Shichifukujin, gdzie Hotei uchodzi za bóstwo obfitości i dobrego zdrowia. Przede wszystkim za sprawą tego skojarzenia stał się symbolem pomyślności w wymiarze ludowym, a nie wyłącznie kultowym.

Worek, brzuch i pocieranie

Worek to jego znak rozpoznawczy. Mieści osobiste rzeczy, podarki dla dzieci, a w ujęciu religijnym, troski świata, które mnich niesie, by ulżyć innym. Tykwa, wachlarz i sznur korali pojawiają się w rozmaitych przedstawieniach, niosąc ze sobą pomniejsze znaczenia.

Zwyczaj pocierania brzucha posążka wywodzi się ze sklepów i domów, a nie z klasztorów, i nie posiada podstaw w pismach buddyjskich. To autentyczny, powszechny i nieszkodliwy gest, z tej samej kategorii co dotykanie stopy posągu na szczęście w europejskiej katedrze: ludowy odruch zrodzony wokół lubianej postaci.

Same figurki wytwarza się w ustalonym zestawie póz, z których każda sprzedawana jest z przypisaną intencją: siedzący na monetach na bogactwo, trzymający sztabkę złota na powodzenie w interesach, z wspinającymi się dziećmi na pomyślność rodziny, z wachlarzem na odpędzenie kłopotów czy stojący z uniesionymi rękami na radość. To interpretacje czysto handlowe, różniące się u poszczególnych sprzedawców.

Zakup i ustawienie figurki

Nie ma żadnych przeciwwskazań, by posiadać posążek Budaia, a figurki sprzedaje się zarówno w świątyniach, jak i sklepach w całej Azji Wschodniej. W buddyzmie chińskim mnich ten cieszy się jednak autentyczną czcią, o czym warto pamiętać, gdy traktuje się go jedynie jako zabawną ozdobę.

Praktyczne zasady pokrywają się ze zwyczajami kupców: postawić go naprzeciw drzwi wejściowych, powyżej poziomu podłogi, nigdy w łazience ani bezpośrednio na ziemi. Praktyka feng shui dokłada do tego reguły kierunków, które należą do tamtego systemu, a nie do buddyzmu, i zostały omówione w odpowiedniej sekcji tej biblioteki.

Jak ustawiać figurkę Budaia

Zwyczaje mają charakter ludowy i handlowy, a nie klasztorny.

  1. Ustaw figurkę przodem do wejścia, by witała każdego przekraczającego próg.
  2. Trzymaj ją powyżej poziomu podłogi, na półce, stole lub ladzie, z dala od łazienek.
  3. Wybierz pozę odpowiadającą zamierzeniom według handlowych znaczeń: monety na pieniądze, dzieci na spokój w rodzinie, wachlarz na rozproszenie trosk.
  4. Pocieraj brzuch, jeśli masz na to ochotę. To ludowy gest bez uzasadnienia doktrynalnego, lecz i bez żadnych zakazów.
  5. Nie traktuj figurki poświęconej w świątyni jak zwykłego bibelotu. To przedmioty kultu, z którymi należy obchodzić się z szacunkiem.

Najbardziej pożyteczna rzecz, jaką warto wiedzieć o tym posążku, to fakt, że nie przedstawia on Buddy historycznego. Przypominanie o tym to nie pedanteria; zmienia to sens wizerunku i tradycję, z której wyrasta.

Z czym łączy się Budai

Komercyjne talizmany, obok których najczęściej go widujemy.

Pytania do refleksji

  • Świat przez całe stulecie nazywał chińskiego mnicha Buddą. Jakie inne błędne pojęcia przejęliśmy bez zastanowienia?
  • Mówi się, że niesie ludzkie troski w swoim worku. Czy wolałbyś talizman, który przyjmuje ciężar na siebie, zamiast go odpierać?
  • Pocieranie brzucha nie ma podstaw w doktrynie, a robią to wszyscy. Skąd właściwie biorą się takie zwyczaje?

Często zadawane pytania

Następny Łapacz snów
Wszystkie dwadzieścia amuletów

Najnowsze wpisy

Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.