Kożmoloġiji Afrikani
Kożmoloġiji Afrikani
Żewġ sistemi tal-Afrika tal-Punent għall-qari tal-ordni tad-dinja. L-oraklu Yoruba Ifa jitfa' sittax-il ġewża tal-palm biex jilħaq wieħed minn 256 sinjal, kull wieħed maħżen ta' poeżija memorizzata dwar id-destin u s-sagrifiċċju. Id-Dogon tal-Mali jirrakkontaw dwar kreatur, bajda kożmika u volpi ribelli, u saru famużi għat-tagħrif tagħhom dwar l-istilel dwar Sirius li għadu suġġett għal dibattitu. L-ebda waħda mhi astroloġija fis-sens ta' chart tat-twelid; it-tnejn huma modi kif jinqraw is-sema, id-dinja u t-triq ta' persuna bħala mudell wieħed.
- Odu ta' Ifa
- 256
- ġewż tal-palm
- 16
- snin għal kull Sigui
- 60
Ideat, għodod u prattiki
Il-partijiet li jaħdmu taż-żewġ sistemi, mid-duttrina Yoruba tar-ras magħżula għat-tabelli tal-volpi Dogon miġbuda fir-ramel ma' nżul ix-xemx.
Orun u Aye
L-univers Yoruba għandu żewġ oqsma magħquda: Orun, id-dinja inviżibbli ta' Olodumare, l-orisa u l-antenati, u Aye, id-dinja viżibbli tal-ħajjin. It-traffiku bejniethom qatt ma jieqaf, u ħafna mir-reliġjon Yoruba hija dwar iż-żamma ta' dak it-traffiku f'ordni tajba permezz ta' offerti, tifħir u divinazzjoni.
Ori, ir-ras magħżula
Persuna hija ġisem (ara), nifs (emi) u ras ta' ġewwa (ori). Qabel it-twelid kull ruħ tagħżel l-ori tagħha fis-sema, u magħha destin, imbagħad tinsa l-għażla mal-wasla. Id-destin huwa stabbilit iżda mhux siġillat: karattru tajjeb, pariri għorrief u s-sagrifiċċju t-tajjeb jistgħu jġibu ħajja li tkun qed tfalli lura lejn it-triq tagħha.
Orunmila u Esu
Orunmila, ix-xhud tad-destin, kien preżenti meta kull ruħ għażlet rasha u b'hekk jaf x'għażel kull wieħed. Esu huwa l-messaġġier f'salib it-toroq li jġorr is-sagrifiċċji bejn in-nies, l-orisa u l-forzi ostili msejħa ajogun. Ifa teħtieġ lit-tnejn: Orunmila jitkellem u Esu jagħmel ċert li l-messaġġ jgħaddi.
Il-256 Odu
Sittax-il sinjal prinċipali, il-Meji jew it-tewmin, jikkombinaw f'pari biex jagħmlu 256 Odu. Kull wieħed huwa figura ta' żewġ kolonni ta' erba' marki singoli jew doppji, u kull wieħed huwa ċ-ċavetta għal ġabra ta' versi, stejjer, rimedji u tabujiet. Il-figuri huma l-indiċi; il-poeżija hija l-kontenut.
It-tfigħ tas-sittax-il ġewża tal-palm
Id-divinatur jaħtaf is-sittax-il ġewża tal-palm sagri miżmuma fl-id ix-xellugija. Ġewża waħda li tibqa' lura tfisser marka doppja, żewġ ġewżiet ifissru marka waħda, u kwalunkwe għadd ieħor jerġa' jintrema. Tmien ħatfiet validi jibnu Odu wieħed fit-trej bit-trab, immarkat f'żewġ kolonni ta' erbgħa.
Il-katina opele
Katina bi tmien nofsijiet ta' miżwed taż-żerriegħa, erbgħa fuq kull naħa. Jintefa' darba, u kull miżwed jinżel bin-naħa konkava jew konvessa 'l fuq, u l-Odu kollu jidher f'tefgħa waħda. Huwa aktar mgħaġġel mill-ġewż tal-palm u jintuża għall-biċċa l-kbira tal-konsultazzjonijiet ordinarji u mistoqsijiet ta' segwitu.
It-trej tad-divinazzjoni
L-opon Ifa huwa trej tal-injam imnaqqax miksi bl-iyerosun, it-trab ċar li fih jinġibdu l-marki. Il-bordura tiegħu hija mappa tad-dinja. Il-wiċċ ta' Esu jħares 'il ġewwa minn fuq, faċċata tad-divinatur, u madwar ir-rimm jgħumu, jitkaxkru u jinżlu għarkupptejhom il-kreaturi u s-supplikanti li jiffullaw il-kożmos Yoruba.
Ese Ifa, il-versi
Kull Odu jġorr bosta poeżiji memorizzati li jirrakkontaw kif divinatur mitiku darba qara dak is-sinjal għal klijent, x'sagrifiċċju kien ġie preskritt u x'segwa. Il-klijent, li m'għandux għalfejn jgħid il-problema b'leħen għoli, jagħraf il-każ tiegħu stess f'waħda mill-istejjer. L-UNESCO ddikjarat il-corpus bħala kapulavur tal-wirt orali fl-2005.
Sittax-il cowrie
Erindinlogun, sittax-il qoxra tal-cowrie mixħuta flimkien, jgħodd kemm minnhom jinżlu b'fommhom 'il fuq biex jilħqu wieħed minn sbatax-il riżultat. Dan jappartjeni lis-saċerdoti tal-orisa aktar milli lill-Ifa, huwa marbut mill-qrib ma' Osun, u jgħix f'Kuba bħala diloggun u fil-Brażil bħala l-jogo de búzios tas-Candomblé.
Amma u l-bajda kożmika
Fid-deskrizzjoni Dogon irreġistrata minn Griaule u Dieterlen, il-kreatur Amma fforma d-dinja ġewwa bajda kbira ħafna, fejn iż-żrieragħ ta' kull ħaġa ħajja kibru f'pari. Minnha ġew in-Nommo, ħlejjaq tewmin tal-ilma u tal-ordni, u r-ribell prematur Ogo, li s-serq tiegħu ta' parti mill-plaċenta beda d-dinja difettuża li n-nies jgħixu fiha issa.
Id-divinazzjoni tal-Volpi Pallida
Id-divinaturi Dogon ipinġu grilji fir-ramel barra r-raħal filgħaxija, jistabbilixxu mistoqsijiet fil-kwadri bi stikek u ġebel żgħar, u jxerrdu karawett bħala lixka. Matul il-lejl il-volpi pallida, Ogo f'forma ta' annimal, taqsam it-tabelli. Filgħodu d-divinatur jaqra liema kwadri missew il-passi tagħha.
Is-Sigui u Sirius
Is-Sigui hija ċerimonja li ssir darba kull sittin sena, li timxi minn raħal għal raħal fuq seba' snin biex iġġedded id-dinja u tonora l-ewwel antenati. L-aħħar waħda saret mill-1967 sal-1973 u ġiet iffilmjata minn Jean Rouch. Griaule u Dieterlen qabblu l-ħin tagħha ma' Sirius, il-bidu ta' argument twil u famuż.
In-nies li mexxewha
Divinaturi, anzjani u l-akkademiċi li rreġistraw, iddefendew jew iddubjaw dak li ntqalilhom.
Wande Abimbola
Skulari Yoruba, Awise tal-Ifa u eks Viċi-Kanċillier tal-Università ta' Ife, li l-istudji tiegħu tal-letteratura tal-Ifa wrew l-istruttura regolari ta' tmien partijiet tal-versi tagħha u għamlu l-corpus jinqara bħala letteratura u filosofija.
William Bascom
Antropologu Amerikan li l-kotba tiegħu Ifa Divination (1969) u Sixteen Cowries (1980) iddokumentaw versi, metodi u proċeduri fid-dettall, u li traċċa r-rabta tal-Ifa mal-Fa tal-Fon, is-sikidy Malagasi u d-divinazzjoni tar-ramel Għarbija.
Marcel Griaule
Etnografu Franċiż li ħadem fost id-Dogon mill-espedizzjoni ta' Dakar-Djibouti fl-1931 'il quddiem. Il-konversazzjonijiet tiegħu ma' Ogotemmêli saru Dieu d'eau, u n-noti tiegħu l-bażi ta' Le Renard pâle, ippubblikati wara mewtu.
Germaine Dieterlen
Kollaboratriċi fit-tul ta' Griaule, ko-awtriċi tal-artiklu tal-1950 dwar 'sistema tas-Sudan ta' Sirius' u ta' Le Renard pâle (1965), u aktar tard dik li ħadet ħsieb ix-xogħol tagħhom fuq id-Dogon fl-antropoloġija Franċiża.
Ogotemmêli
Kaċċatur Dogon agħma u anzjan li fl-1946 tkellem ma' Griaule dwar ir-rakkont Dogon tal-ħolqien matul tlieta u tletin jum. Conversations with Ogotemmêli huwa l-iktar ktieb moqri b'mod wiesa' dwar il-ħsieb Dogon.
Walter van Beek
Antropologu Olandiż li l-istudju mill-ġdid tiegħu tal-1991 fuq id-Dogon f'Current Anthropology ma sab l-ebda informatur li kien jaf l-għarfien dwar Sirius li rrapporta Griaule, u argumenta li dan kiber mill-mistoqsijiet ta' Griaule stess.
Geneviève Calame-Griaule
Bint Griaule u lingwista tad-diskors Dogon, li l-ktieb tagħha Ethnologie et langage (1965) iddeskriva t-teorija Dogon tal-kelma, u li wieġbet lil van Beek billi argumentat li għarfien esoteriku ma jinqasamx ma' kull raħħal.
Robert K. G. Temple
Awtur ta' The Sirius Mystery (1976), li qara lin-Nommo anfibji bħala viżitaturi minn Sirius u rabathom ma' Oannes tal-Babilonja. Il-ktieb għamel lid-Dogon famużi u qajjem rispons qawwi minn astronomi.
Carl Sagan
Astronomu li argumenta fi Broca's Brain (1979) li l-għarfien Dogon dwar Sirius kien x'aktarx miġbur minn viżitaturi Ewropej, u rrimarka li waqaf fejn waqaf l-għarfien bl-għajnejn mikxufa u dak teleskopiku bikri.
Paulin Hountondji
Filosfu li l-ktieb tiegħu African Philosophy: Myth and Reality attakka l-'etnofilosofija', l-idea li t-twemmin kondiviż ta' poplu jagħmel filosofija, u insista fuq argument miktub, kritiku u individwali.
Jan Vansina
Storiku li l-kotba tiegħu Oral Tradition (1961) u Oral Tradition as History (1985) urew kif tradizzjonijiet mitkellma jistgħu jiġu ttestjati bħala sorsi storiċi, u fejn il-memorja tagħhom tgħawweġ.
Amadou Hampâté Bâ
Kittieb u etnologu Maljan li jibqa' mfakkar talli qal lill-UNESCO fl-1960 li fl-Afrika raġel xiħ li jmut huwa librerija li qed tinħaraq, frażi li issa tiġi kkwotata kull fejn tiġi diskussa t-tradizzjoni orali.
Żewġ sistemi, mod wieħed kif tkun taf
Din il-paġna tkopri żewġ tradizzjonijiet tal-Afrika tal-Punent li ta' spiss huma miġbura mal-astroloġija iżda li jaħdmu b'mod differenti minnha. Il-Yoruba tal-Lbiċ tan-Niġerja, il-Benin u t-Togo jaqraw id-destin permezz tal-Ifa, oraklu li jagħżel wieħed minn 256 sinjal u mbagħad jiġbed fuq il-poeżija maħżuna taħt dak is-sinjal. Id-Dogon tal-irdumijiet ta' Bandiagara fil-Mali għandhom storja tal-ħolqien ta' kumplessità kbira u saru famużi mad-dinja kollha għat-tagħrif dwar l-istilel dwar Sirius. L-ebda waħda minnhom ma tfassal chart tal-pjaneti mat-twelid. Dak li jaqsmu mal-astroloġija huwa l-konvinzjoni li d-dinja hija ordnata u tinqara, u li l-ħajja ta' persuna tappartjeni għal dak l-ordni.
It-tnejn ukoll jistrieħu fuq fehma tal-għarfien li hija differenti mill-mudell tal-klassi. L-għarfien f'dawn it-tradizzjonijiet jinġabar permezz tas-sensi, b'tagħlim li jintiret, bl-intuwizzjoni u bid-divinazzjoni, li tilħaq dak li s-sensi ma jistgħux jilħqu. Huwa ġġudikat inqas minn jekk huwiex veru f'mod astratt milli minn jekk jirrestawrax il-bilanċ: bejn persuna u l-komunità tagħha, bejn il-ħajjin u l-antenati, bejn in-nies u l-qawwiet li ma jidhrux. Il-kuntrast ta' Léopold Sédar Senghor ma' Descartes, li ta' spiss jiġi parafrażat bħala "Inħoss, għalhekk jien", u l-kelma tan-Nofsinhar tal-Afrika ubuntu, persuna hija persuna permezz ta' persuni oħra, huma l-frażijiet li l-iktar ta' spiss jiġu mislufa biex jiddeskrivu din l-perspettiva, għalkemm l-ebda waħda ma tiġi mill-Yoruba jew mid-Dogon infushom.
It-tradizzjoni orali u l-kritiċi tagħha
Il-Yoruba u d-Dogon żammew it-tagħlim tagħhom fil-memorja u fid-diskors minflok fil-kotba. Amadou Hampâté Bâ poġġa ċar l-importanza tagħha fl-1960, meta qal lill-UNESCO li fl-Afrika raġel xiħ li jmut huwa bħal librerija li tkun qed tinħaraq sa l-art.
L-oralità għamlet lil dawn it-tradizzjonijiet faċli biex il-kittieba kolonjali jinjorawhom bħala drawwa minflok ħsieb. Kritika aktar qawwija ġiet minn ġewwa l-filosofija Afrikana. Il-filosfu mill-Benin Paulin Hountondji rrifjuta dik li hu sejjaħ etnofilosofija, l-approċċ ta' Bantu Philosophy ta' Placide Tempels (1945) u tal-istudjuż mir-Rwanda Alexis Kagame, li ppreżentaw it-twemmin kollettiv u anonimu ta' poplu bħala l-filosofija tiegħu. Għal Hountondji dan irrepeta l-istampa kolonjali tal-Afrikani bħala grupp mingħajr ħassieba individwali, u l-filosofija vera kienet teħtieġ testi bil-miktub li qarrejja ta' wara setgħu jargumentaw magħhom.
L-istoriku Jan Vansina wieġeb minn direzzjoni oħra. Huwa wera li t-tradizzjonijiet orali għandhom ir-regoli tagħhom stess ta' preżentazzjoni, memorja u korrezzjoni u jistgħu jiġu miżuna bħala evidenza, u kien miftuħ dwar kif huma jittrasformaw ruħhom: il-memorja hija selettiva, u iktar ma tradizzjoni tmur lura fiż-żmien, iktar tikkumpressa. L-Ifa hija l-iktar każ b'saħħtu kontra l-akkuża li l-għarfien orali għandu jkun statiku. Il-versi tagħha huma fissi biżżejjed biex jiġu rikonoxxuti madwar ir-reġjuni u flessibbli biżżejjed sabiex divinatur ifassalhom għal kull klijent ġdid.
Il-Kożmoloġija Yoruba: Orun, Aye u l-orisa
Fuq nett tal-kożmos Yoruba hemm Olodumare, l-essenza suprema, remota mill-qima ta' kuljum. Taħt Olodumare hemm l-orisa, id-divinitajiet li jmexxu l-forzi naturali u x-xogħol tal-bniedem, u l-antenati. Id-dinja hija maqsuma f'Orun, id-dinja inviżibbli, u Aye, l-art viżibbli, li skont it-tradizzjoni, l-orisa l-ewwel li laħqu f'Ile-Ife, il-belt li l-Yoruba jqisu bħala n-nieqa tal-umanità. Għall-kuntrarju tal-orisa jinsabu l-ajogun, il-poteri tal-mewt, tal-mard, tat-telf u tal-isfortuna.
Żewġ figuri huma l-aktar importanti għad-divinazzjoni. Orunmila huwa l-orisa tal-għerf u l-patrun tal-Ifa. Fost l-ismijiet ta' tifħir tiegħu hemm Eleri ipin, xhud tad-destin, minħabba li kien preżenti meta kull ruħ għażlet il-futur tagħha. Esu huwa l-messaġġier divin li joqgħod f'salib it-toroq u jġorr is-sagrifiċċji min-nies għall-poteri ta' fuq. Hu mhux la tajjeb u lanqas ħażin: huwa jinforza r-regoli ta' skambju bejn l-orisa u l-ajogun, u għalhekk ta' spiss jiġi tradott ħażin bħala xitan.
Ori, id-destin u għaliex hemm bżonn tad-divinazzjoni
Il-persuna Yoruba għandha tliet partijiet: ara, il-ġisem; emi, in-nifs tal-ħajja; u ori, ir-ras ta' ġewwa, li ġġorr id-destin tal-persuna. Fi storja magħrufa tal-Ifa, tliet ħbieb, Oriseeku, Orileemere u Afuwape, jivvjaġġaw lejn is-sema sabiex jagħżlu l-irjus tagħhom. Huwa biss Afuwape li jikkonsulta lill-Ifa u jagħmel is-sagrifiċċju preskritt, u huwa hu biss li jagħżel ori tajjeb. Il-morali mhijiex li d-destin huwa ffissat fil-bieb tas-sema iżda li l-kunsill u s-sagrifiċċju jiffurmaw kif toħroġ ħajja.
Ladarba titwieled, persuna tinsa d-destin li għażlet. Tista' titbiegħed minnu permezz tal-iżbalji tagħha stess, permezz tal-għira u tas-saħħar, jew permezz tal-ajogun. L-Ifa huwa l-mezz li bih jinstab fejn qiegħda l-persuna f'relazzjoni mal-ori tagħha u x'hemm bżonn li jsir sabiex it-tnejn jinġiebu lura flimkien. Id-destin f'din il-ħarsa huwa direzzjoni, u mhux sentenza.
It-tradizzjoni tispjega l-oriġini tal-oraklu bi storja ta' rtirar. Orunmila darba għex fuq l-art, iżda wara li ġie insultat minn wieħed mit-tfal tiegħu stess, huwa rritorna lejn is-sema. L-art waqgħet f'diżordni: in-nisa ma setgħux iwelldu, ma kienx hemm xita, u xejn ma kien jiffjorixxi. Meta wliedu talbuh biex jerġa' lura huwa rrifjuta, iżda tahom sittax-il ġewża tal-palm u qalilhom biex jikkonsultaw dawn kull meta kellhom bżonnu. Versi oħra jagħtu lil Osun, l-orisa tal-ilma ħelu, rwol fit-twaqqif tad-divinazzjoni, u hija hija marbuta mill-qrib mal-oraklu tas-sittax-il cowrie.
Il-256 Odu
L-aritmetika tal-Ifa hija sempliċi u qawwija. Sinjal jikkonsisti minn żewġ kolonni ta' erba' marki, b'kull marka tkun waħda jew doppja. Erba' marki f'kolonna waħda jagħtu sittax-il kolonna possibbli, u żewġ kolonni jagħtu 16 × 16 = 256 Odu. Meta ż-żewġ kolonni jkunu l-istess, is-sinjal ikun wieħed mis-sittax-il Meji, it-tewmin, li jikklassifikaw bħala l-Odu prinċipali. Il-240 oħra huma taħlitiet imsejħin wara ż-żewġ nofsijiet tagħhom, bħal Ogbe-Oyeku.
L-ordni komuni u l-assoċjazzjonijiet tas-sittax-il Meji fil-prattika Yoruba jidhru hawn taħt. It-temi huma gwida minflok dizzjunarju fiss: kull Odu għandu mijiet ta' versi li jippuntaw f'diversi direzzjonijiet, u l-klassifika tas-sinjali t'isfel tvarja bejn il-bliet Yoruba, il-Fon tal-Benin u t-tradizzjoni Kubana. Eji Ogbe għandu l-ogħla kariga kullimkien.
| Klassifika | Odu | Temi komuni |
|---|---|---|
| 1 | Eji Ogbe | Dawl, bidu, barka, allinjament ċar |
| 2 | Oyeku Meji | Dlam, tmiem, antenati, dak li hu moħbi |
| 3 | Iwori Meji | Għarfien, trasformazzjoni, li tħares qabel ma taġixxi |
| 4 | Odi Meji | Il-ġuf, għeluq, twelid mill-ġdid, konsegwenzi |
| 5 | Irosun Meji | Nisel, demm, paċenzja, potenzjal |
| 6 | Owonrin Meji | Bidla f'daqqa, treġġigħ lura, il-qarrieq (Ojuani f'Kuba) |
| 7 | Obara Meji | Il-qawwa tal-kliem, kummerċ, kburija, qligħ mhux mistenni |
| 8 | Okanran Meji | Taqbida, sensazzjoni qawwija, ġustizzja |
| 9 | Ogunda Meji | Il-ħadid u Ogun, l-iżgumbrament tat-triq, l-isforz |
| 10 | Osa Meji | Titjira f'daqqa, is-suq, l-ommijiet setgħana |
| 11 | Ika Meji | Limiti, protezzjoni, ir-riżultati ta' azzjonijiet |
| 12 | Oturupon Meji | It-trobbija tat-tfal, il-mard, is-sabar |
| 13 | Otura Meji | Paċi, rikonċiljazzjoni, viżjoni spiritwali |
| 14 | Irete Meji | Umiltà, ħxejjex aromatiċi u fejqan, inizjazzjoni |
| 15 | Ose Meji | Ġid, sbuħija u Osun, il-ħlewwa tal-ħajja |
| 16 | Ofun Meji | Mirakli, spirtu li jsir materja, barka kbira |
Il-figuri tas-sittax ta' erba' marki mhumiex uniċi għall-Yoruba. Il-Fon tal-Benin isejħu s-sistema Fa u l-Ewe isejħulha Afa. Is-sikidy Malagasi tuża l-istess sittax-il figura, u wkoll id-divinazzjoni tar-ramel Għarbija msejħa ʿilm al-raml, li waslet fl-Ewropa bħala ġeomanzija. Bascom u oħrajn ħadu dan bħala sinjal ta' kuntatt storiku madwar is-Saħara. Il-figuri nfushom ma jistgħux jipprovaw dan, peress li kull sistema ta' erba' marki binarji għandha eżattament sittax-il forma; l-ismijiet, l-ordnijiet u l-użi kondiviżi huma evidenza aktar qawwija.
Li jitfa' l-oraklu
Konsultazzjoni titmexxa minn babalawo, "missier tas-sigrieti", jew minn mara saċerdotessa, iyanifa. L-għodod huma s-sittax-il ikin, ġewż tal-palm b'mill-inqas erba' għajnejn; il-katina tal-opele; l-opon Ifa, it-trej tad-divinazzjoni; l-iroke, apparat għall-iħabbat spiss minqux mill-avorju jew mill-injam; l-agere, skutella bl-għatu għall-ġewż; l-iyerosun, trab isfar ċar magħmul minn insetti li jħaffru l-injam fis-siġra tal-irosun; u l-ibo, oġġetti żgħar li jintużaw sabiex isiru mistoqsijiet ta' iva jew le lill-oraklu, bħal żewġ cowries magħquda u biċċa għadma.
Bil-ġewż tal-palm, id-divinatur iżomm is-sittax kollha fl-id ix-xellugija u jipprova jeħodhom bl-id il-leminija f'moviment wieħed. Jekk ġewża waħda tibqa' lura, huwa jpinġi żewġ marki fit-trab; jekk jitħallew tnejn, marka waħda; kull numru ieħor u huwa jipprova għal darb'oħra. Tmien ħatfiet validi jagħmlu figura sħiħa, li tinkiteb f'żewġ kolonni ta' erbgħa bil-kolonna tal-lemin mimlija l-ewwel. L-opele tagħmel l-istess xogħol f'tefgħa waħda: tmien nofsijiet ta' miżwed taż-żerriegħa fuq katina jaqgħu bis-sehem konkav jew konvess tagħhom 'il fuq, u kull naħa tal-katina tagħti kolonna waħda.
Is-sessjoni tiftaħ bl-iroke jolqot it-trej sabiex iqanqal lil Orunmila. Il-klijent ġeneralment iħesħes il-mistoqsija lil munita jew lill-ibo minflok ma jgħidha lid-divinatur, b'hekk id-dijanjosi toħroġ mill-oraklu u mhux mill-ispekulazzjoni tad-divinatur.
It-trej tad-divinazzjoni
L-opon Ifa huwa minqux minn biċċa injam waħda, tonda, kwadra jew rettangolari, b'bir baxx għat-trab. Il-bordura hija fejn l-inċiżur jitkellem. Is-sehem ta' fuq tat-trej, oju opon, il-wiċċ, jinstab faċċata tad-divinatur u kważi dejjem juri l-wiċċ ta' Esu, fejn iħares lejn il-qari li huwa jġib fis-sema. Is-sehem t'isfel, ese opon, is-sieq, hija l-iktar viċin tad-divinatur, u ż-żewġ naħat huma wkoll kwarti msemmija oħrajn, u għalhekk it-trej jiżvolġi s-slaleb tat-toroq tad-dinja.
Madwar il-marġini jidhru l-mudfish u l-fkieren, ħlejjaq kemm tal-ilma u tal-art, u għaldaqstant huma l-emblemi ta' divinatur li jimxi bejn id-dinjiet; l-għasafar; is-sriep minsuġin f'xulxin; r-rikkieba taż-żwiemel għall-poter rjali; u n-nisa għarkupptejhom li jżommu bwieqi, il-qagħda ta' xi ħadd jistaqsi lill-orisa għall-ħniena. L-istoriċi tal-arti Rowland Abiodun, Henry John Drewal u John Pemberton III iddeskrivew kif uħud mill-fruntieri jirrakkontaw storja konnessa waħda waqt li oħrajn jpoġġu figuri mingħajr relazzjoni ħdejn xulxin, bħall-ħafna poteri indipendenti li jpoġġu l-pressjoni tagħhom fuq divinatur u klijent fl-istess ħin.
Il-vers tal-Ifa u s-sagrifiċċju
Ladarba s-sinjal qiegħed fuq it-trej, il-qari jdawwar mid-direzzjoni aritmetika għal-letteratura. Kull Odu għandu fih numru kbir ta' poeżiji memorizzati li jissejħu ese Ifa, u babalawo jqatta' snin sħaħ bħala apprendist jitgħallimhom. L-UNESCO ddikjarat lill-korp tal-Ifa bħala Kapulavur tal-Wirt Orali u Intanġibbli tal-Umanità fis-sena 2005, u kitbitha fuq il-Lista Rappreżentattiva tagħha fl-2008.
Wande Abimbola wera li ese Ifa komplut isegwi struttura regolari ta' tmien partijiet. L-aktar partijiet fissi huma dawk tal-ftuħ; dawk li jiġu aktar tard huma iktar miftuħin għall-kliem proprju tad-divinatur stess, u xi versi qosra jistgħu jħallu xi partijiet barra.
| Parti | Kontenut |
|---|---|
| 1 | L-ismijiet tad-divinaturi li l-ewwel tefgħu is-sinjal, li jistgħu jkunu nies, annimali, pjanti jew poteri tan-natura |
| 2 | Il-klijent li l-oraklu ġie mitfugħ għalih |
| 3 | Ir-raġuni għaliex il-klijent ġie: mard, inkapaċità li jkolli t-tfal, faqar, gwerra, theddida ta' mewt |
| 4 | Is-sagrifiċċju u l-istruzzjonijiet preskritti |
| 5 | Jekk il-klijent obdiex jew le |
| 6 | X'kien ir-riżultat wara dan |
| 7 | L-għaxqa jew id-dieqa tal-klijent, sikwit miksuba fil-kant, li jirrepeti l-ismijiet tad-divinaturi |
| 8 | Il-morali: Il-poteri tal-Ifa u l-għerf tal-ubbidjenza tad-deċiżjonijiet tiegħu |
Id-divinatur jirreċita xi versi mis-sinjal meħud, u l-klijent jagħżel l-istorja li taqbel l-aktar mas-sitwazzjoni tiegħu. L-istejjer jaħdmu b'analoġija. Vers dwar iljunfant li jinjora l-avviż u jaqa' priża tal-kaċċatur jinftiehem bħala twissija lill-klijent, u mhux bħala zooloġija.
Il-biċċa l-kbira tal-qari tintemm b'ebo, sagrifiċċju: offerta ta' ikel, annimali, drapp, flus jew xogħol, imqassma fost orisa, l-antenati kif ukoll il-ġirien. Esu iġorr is-sehem tiegħu lejn is-setgħat t'hawn fuq u jżomm lill-ajogun lura. Is-sagrifiċċju hawnhekk huwa forma ta' skambju li jirrimedja r-relazzjonijiet, mhux xiri iggarantit ta' riżultat. Peress li l-versi wkoll iġorru fihom rimedji mill-ħxejjex aromatiċi, storja, tabujiet u l-etika, Ifa taħdem qiesha bħala enċiklopedija bl-indiċi pprovdut mill-256 sinjal.
Imxerrda madwar l-Atlantiku
It-tradizzjoni Yoruba tiftakar fil-waqgħa tal-Imperu Oyo permezz ta' saħta. Ġie rreġistrat li lejn is-snin 1790 l-Alaafin Awole, wara li twarrab mill-armata proprja tiegħu, issopona li jispara xi vleġeġ lejn in-naħa tat-tramuntana, nofsinhar, lvant u l-punent filwaqt li kisser u qasam koxxa fuq dish tat-terrakotta, filwaqt li wera ċar l-istess peress li wara jekk id-dixx imfarrak u miksur ma jkunx jista' jerġa' jkun l-istess u ma jistax jiġi msawwab ukoll bħal qabel. L-istess ingħad għal niesu wara kif is-soċjetà nqerdet kif fl-istat qawwi setgħu jittieħdu lkoll fis-sura t'ilsiera imwasslin b'sura imġarrba fid-direzzjoni ta' u b'kollox madwar. X'ħin l-imperu faqqa' f'sekwenza kkonfermata u kiser kompletament f'bidu fid-daqs sewwa anke mad-daħla tas-seklu 19, hekk infirex gwerra f'għamla mqassma qawwija fid-direzzjoni preċiż billi wkoll imbagħad għamlet mezz waħdanija qawwi miżmuma mill-imkien bl-imħabba sabiex tgħaddi eluf flimkien mar-numri li kienu mdaqqsin fl-imwasslin fid-dawl maqbudin kollha hekk imkeċċija Yoruba sabiex ittieħdu hekk madwar l-Oċean Atlantiku, l-aktar fuq nett kif l-istess qrib f'waħda li f'Kuba kif ukoll oħra ukoll finalment ukoll fin-naħat fil-Brażil innifsu. Fil-post stess b'hekk anke mbagħad waqt dan l-oraklu magħruf l-Ifa u wkoll wara bħala dik stess ukoll b'isimha l-orisa ukoll dawn t-tnejn inbnew u nfabbrikaw mil-ġdid fis-sistema wkoll bit-titlu fl-isem ta' Santería, li hija bħal Lucumí, kif ukoll imbagħad stmati b'isem is-Candomblé ta' fama wkoll fl-istat u għal din preċiż għax il-256 Odu wkoll stess ġew miżmumin hemm anke ġewwa magħrufa bl-att sabiex ikkonsultati b'dik sħiħ fil-qari bl-att fl-istess tal-lum fi bliet li huma hekk bħal ġol-art stess ngħidu ukoll il-Havana f'parti kbira sew jew ngħidu Salvador ukoll bl-appoġġ magħruf u qawwi bħal ma ġo l-istat li aħna nifhmu Miami ukoll finalment f'kull sena kollha fit-taqbila fuq naħa l-oħra li hemm tissejjaħ fi rwol kbir ta' isem preżenti tal-New York, daqs kull ammont ċkejken sew f'daqqa ġewwa l-pajjiż sew imsejjaħ illum u finalment fl-ikbar popolazzjoni ukoll minn pajjiż in-Niġerja.
Kożmoloġija Dogon: Amma, in-Nommo u l-Volpi Pallida
Id-Dogon stabbilixxew rwieħhom fil-quċċata u n-naħa t'isfel mill-Iskarpament magħruf ukoll f'Bandiagara, fl-ispazju magħluq ta' qies bħala wisa' fuq medda anke irdum ta' materjal meqjus f'ġebel miżmuma u preċiż tal-istruttura bħala ramel f'għamla min-natura mibnija mill-għoli f'nofs għoli wiesa sa xi madwar eżatt miżmum madwar kwantità fit-tifsila kif tasal tmiss is-500 metru mdaqqsa waqt bejn preċiż imbagħad imfassal x'imkien bejn bejn is-seklu erbatax ukoll fl-ordni ukoll sa mbagħad bl-istess tifsila is-seklu preżenti waħda wkoll fis-sittax bħala madwar. Dawk b'hekk ġew meħlusa sewwa bl-eżatt hemm taħt din stess anke għall-iskop minħabba bl-element fl-għamliet fejn t'irdum b'kemm stess fid-direzzjoni wkoll waqt fil-waqt mill-iżvilupp tas-sigurtà l-unika sservi minn għan ħarsien preċiż anke qawwi flimkien fid-destin biex jiġġieldu għat-tradizzjonijiet u ħajjithom sħiħ stess bi sħiħ b'kapaċità minn fejn b'risposta wkoll mill-ewwel tal-mument bl-ispazju u d-distruzzjoni magħmula wara fejn ikunu qrib stat fejn il-ġellieda mad-diversi mkejjen tal-art preżenti kollha, bil-mod sa li wassal kurrent ukoll imbagħad tgħinhom kif ukoll ukoll flimkien ma d-difiza anke hekk baqgħet tbiegħed biex wara tar-reliġjon fid-dawl f'waħda li ħarsitha mbagħad milli twaqqa' f'idejn id-daħla ta' xi isem jew l-att mill-Iżlam biex ma jaħkimx ukoll dak ir-reġjun li b'risq sħiħ tkomplija fl-ispazju magħluq fih. F'livell l-ieħor fl-istruttura tar-raħal innifsu f'kultura magħrufa tissejjaħ fejn hi kurrenti f'att iddominata f'dik ir-reliġjon mill-ħajja preżenti waħda ta' kuljum hija wkoll magħmula f'nofs li wara madwar fl-imkien fi ħdan dik ir-reliġjon waħdanija nnifisha miżjuda sew fejn il-hogon iservi f'irwol preċiż l-aktar fid-disinn waqt fl-avveniment u t-titlu bl-istat tiegħu tas-saċerdot bi stima ta' dik tal-kbar magħmula stess u fuq in-naħat fil-kariga tas-sħiħ fejn distrett hemm, u sabiex bl-att anke mbagħad kif ukoll flimkien t'hekk toguna bl-unika sura mibnija min-natura mfassal ta' dawk bit-toqba bi qliezet li tiġi wkoll kif f'livell jew fid-dettall soqfa fl-ordni ta' l-aktar imsemmija baxxi preċiż, l-istess qisu fil-persuna ċentrali meta l-irġiel kienu flimkien jinġabru fi ħdanu għall-ħsieb jidderieġu filwaqt jiddibattu jgħidu fil-fatt ta' li tkun speċjalment ukoll min-naħa anke tant baxxa minn x'imkien eżatt sabiex minnu mbagħad kapaċi sa ma toqgħod fl-għan fejn ikun fih b'xi ftit ta' skumdità hekk tqum ġewwa jew l-ieħor fid-dettall l-istess jekk tqum sewwa quddiem għoli miżmum bil-wieqfa preċiż filwaqt hi fi rwol waħdu tagħha nfisha l-istat kif wara min-naħat fejn skont x'jingħad ukoll jiskoraġġixxi bi kbir fi kliem fil-ħsieb jidderieġu wara sabiex hemm fih fl-istess tal-mument hemm bilqiegħda u jibqgħu ta' waqt kif stess fis-servizz tagħha jkunu miżmuma fl-iktar ukoll anke fil-preparamenti u stat fil-kalma kollha fih innifsu stess f'diskussjoni jew fil-każ għat-taqbil l-argument imwassal b'ħiliet fis-saħħa flimkien mill-kliem jekk it-tagħlim jeħtieġ u fl-għan tal-bniedem fid-destin innifsu wkoll ukoll flimkien u jserrħu.
Il-barranin wara jsiru jafu wisa ukoll b'għan bl-ikbar u preċiża kkonfermata u ffukat mill-Dogon ġeneralment wara fid-dinja ukoll min-naħa anke jafu dwar l-idea minnu preżenti t-tifsila miżmuma mill-kriterji tas-suġġetti bil-pront bħala fis-sens permezz fit-tmexxija sħiħ mill-unika minn dak ix-xogħlijiet ġol-kitba fl-istess tal-mument permezz fejn madwar id-Franċiż magħruf sew min-naħat kollha d-dinja anke permezz fejn fih anke sew ta' l-etnografu bl-istess tifsila tal-kelma f'ismu imsejjaħ sew ġewwa Franċiża bl-isem iddisinjata tal-famuż f'dettall ukoll il-Marcel Griaule innifsu filwaqt ma f'xi kwantità qisu mal-ħidma sħiħ flimkien kien jittieħed fil-waqt mill-kollega mill-ikbar kapaċi tal-unika fuq medda anke ġewwa isimha Germaine Dieterlen infisha. It-tieni min-naħa mbagħad bl-ewwel nett b'ħidma sħiħ kif hu l-Griaule f'pass kif daħal ukoll bħal din ukoll l-ewwel preżenti fi vjaġġ fuq isem b'espedeżżjoni fdat dejjem fil-waqt waħdanija fil-kuntest ġo dawk miżmumin li ġabu fl-ewwel darba fl-isem tad-Dakar–Djibouti kif irrappurtata f'att preċiża min-numri mniżżlin bl-iskeda hemm ukoll fejn il-post preċiż mill-istess anke fis-sena rreġistrata bl-eżatt sa fil-firxa 1931 mill-ikbar kapaċi ta' mnejn sa mbagħad bil-konjezzjoni kurrenti sabiex b'suċċess quddiem is-sistema tagħha mill-annimal infush fl-ordni fih għal wara. Fir-ritorn jew fl-art imbagħad imfassal speċjalment ukoll hemm stess fin-nofs bħala preċiż f'dik fit-termini sa mill-iżvilupp ta' preċiż f'dik ukoll anke li jista' jingħad fl-1946 qisu mal-ħidma hekk biex tkun taf ġo fi stat fl-ordni tqatta ukoll sa mbagħad preċiż ukoll l-għadd kurrenti imfassal ta' madwar id-dettall min-numru tal-persuni stmati mill-ġranet tas-somma meħuda fit-tlieta kif ukoll bl-appoġġ magħruf ukoll ta' mill-ikbar b'suċċess b'isem tletin jum l-istess fejn fih u kien ukoll maħdum speċjalment bl-azzjoni anke sabiex wassal mill-istess perjodu quddiem b'suċċess sa ma jsamma ukoll widnejh quddiem l-aktar kapaċi mill-aqwa sa fejn ukoll għamel l-iskop anke jikseb id-direzzjoni ta' fdat bħala minn għan dejjem miżmuma f'isem l-anzjan sabiex wara bl-isem marbut l-Ogotemmêli fil-konklużjoni miżmuma msejjaħ hekk filwaqt min-naħat ukoll li dak magħruf l-Ogotemmêli hu magħruf min-natura ġdida ukoll li mbagħad fl-ispazju kien bħala ukoll wieħed ma kienx hekk fil-pront fil-forma sabiex b'konsegwenza uniku li kellu wkoll is-saħħa ta' jara d-dawl (jiġifieri kien agħma preċiż), bil-kurrent fejn imsemmija fi pjaneta id-dikjarazzjoni msejħa wkoll hemm saret kumpilazzjoni kbira li l-kontenut f'isem ġie meħud b'kitba ta' suċċess għal isimha fid-dinja Dieu d'eau fi Franza magħrufa f'din għal ukoll hekk fejn tiffoka (magħmul u lesta fejn l-ewwel darba fl-isem miżmum u fdat ta' sena sħiħ imfassal fl-1948 fis-sistema wkoll bit-titlu fl-isem ta'), filwaqt f'nofs għoli minn l-ieħor fid-dettall ukoll magħrufa bl-att fl-istess isem f'din id-direzzjoni bħal Conversations with Ogotemmêli b'dawk il-kitbiet fejn ma jidhirx fejn bl-Ingliż (fl-Ingliż). Fih flimkien magħquda aktar magħruf anke fuq id-densa wkoll f'dik ukoll l-aktar ġdida d-densa hemm fi ħdan il-qasam f'dik anke f'dettall magħrufa b'isem Le Renard pâle, fil-parti bl-isem ġewwa (The Pale Fox), kienet fil-perjodu preċiż mbagħad waslet qabel l-istess qisu kif is-sinjal imwassal tas-setgħa b'dak wara x-xogħlijiet f'livell iddisinjata tajjeb fl-ordni ta' wkoll tlestija ġewwa fis-sena hekk f'sena eżattament l-1965 sabiex eżatt imbagħad imwassal hemm fil-preżent ukoll l-attività bl-iskop fil-preżent magħmula wara fejn ikunu fid-dewmien tas-snin waqt li b'ammont qisu mbagħad 9 kif marbut mill-mod tiegħu fuq l-istess il-mewt sħiħ stess ta' min-naħa ukoll Griaule nnifsu fuqha.
F'dak it-test stess miżmum ukoll b'għan l-kreatur infush li ismu f'dak marbut f'Amma wasal minn l-aktar preċiż li lesta ukoll fassal anke l-iżvilupp fuq bażi bħal dawk nfusna fid-dinja sabiex twaqqaf fejn ġol-intern mill-ordni ta' xi wkoll eżatt imbagħad waħda miżmuma mill-kriterji u tas-suġġetti bajda min-numri kkonfermata u ffukat sew fl-ispazju magħluq fih fejn hemm fih ġewwa wkoll mill-għan bl-iskop ieħor miżmuma fl-istess tal-mument min-naħat fil-kariga fejn ir-rimjiet tat-tfassil mżewġa tal-iżvilupp fuq bażi anke jġorr fejn fih anke sew kienet fejn sabiex ġeneralment wara twieldet kollha f'din id-dinja mdaqqsa waqt bejn preċiż f'dik ukoll anke li jista' jingħad tkabbret f'għamla li wkoll għamlet il-parti ukoll fl-istat f'pari anke miżmumin li ġabu b'forma tat-taqbil tat-tewmin innifishom. Hemm ukoll fil-qrib l-istess f'dak bħala fejn miżmuma in-Nommo innifsu fl-istess ukoll kif ukoll ġie maqsuma t-termini mill-istess nissel fejn anke marbut ukoll iservi mill-qrib mal-qasam waqt fl-avveniment tas-setgħa bl-anfibji għall-unika fdat hemm bħala u miżmuma min-natura fid-dimensjoni ukoll ta' forma stess bi sħiħ tewmin ukoll fis-sistema marbutin b'mod minn l-aktar kif mill-istess tifsila ukoll l-ilma l-istat innifsu kif min-numri mill-aktar kif ukoll fil-konklużjoni d-diskors sabiex eżatt fuq l-istruttura ordni nnifisha magħrufa, waqt dawk anke ta' fuqha meta jħallu fid-dinja ukoll min-naħa bit-titlu fejn dik sabiex kienu ddisinjati bl-eżatt sewwa ukoll wara kif toħroġ fl-istruttura mill-ordni f'att u stat ta' mod preżenti waħda ma armonija fis-seħħ fih l-istat stess. Meta mill-istat preżenti d-daqs f'postijiet kien minn fuq għamla d-daqs wieħed li wassal min-naħa waqt dawk ukoll eżatt miżmuma b'isem Ogo l-istat fejn wara fih sabiex ukoll anke b'hekk ħarab u ħareġ barra għal qabel l-istat l-unika minn mnejn fid-daqs sa wkoll mbagħad għadda sew bl-istess tifsila tal-kelma f'ismu ukoll mbagħad bl-ewwel iż-żmien tiegħu proprju meta fid-direzzjoni għal fl-għan fejn kien fih u kellu t-tfittxija għal fdat fil-preparamenti b'konsegwenza it-tewmin tiegħu infushom stess mill-ispazju mill-iżvilupp, bil-kurrent preċiż ukoll kif finalment fl-att mill-imkien ukoll fid-direzzjoni huwa mbagħad wara nissel x'intqata' sew f'nofs għoli minn l-ieħor ukoll sehem min-natura mill-ambjent b'nofs parti ukoll bħal tal-plaċenta stess ġewwa għaliha nfisha, bil-post f'qrib li b'risq ukoll sabiex tagħmel wara wara finalment sar id-dinja preżenti wkoll id-dinja wkoll infisha f'att u stat l-istess id-dinja fih fl-istess. Ukoll finalment f'kull għan bir-ribelljoni l-imsemmija ukoll marbuta ukoll l-istat miegħu ukoll li wkoll wasslet waqt bl-ordni fih għal wara anke x'waqqaf sa u wkoll min-natura sabiex iddaħħal fid-direzzjoni u wkoll l-inordni fl-istat ukoll wara u ukoll flimkien in-nuqqas li m'hemm l-ordni xejn filwaqt b'għan li jnissel id-dlam sabiex dakinhar ta' żmien mhux art fejn xejn tiffjorixxi ukoll bl-appoġġ flimkien ukoll mhux magħquda qisha kif id-daqs tal-qamħ ma jsir u ma twaqqaf għall-bidu li bdiet tfassal fil-bidla ta' xi ma' sħiħa anke l-inkompletezza stess u bl-iskop ġo ġewwa ukoll miżmuma hekk b'dawk il-kitbiet fejn il-ħolqien infush ukoll hekk fejn, u meta ukoll fid-dinja wara finalment l-Amma anke bidlitu sabiex eżatt l-istess qisu sar mbagħad l-aħħar fid-direzzjoni fejn miżmuma fid-dettall bil-qawwa fil-volpi ta' lewn ċar hekk mdaqqsa waqt fl-istess miżmum ukoll tal-pallida l-istat fih f'parti u kif fil-forma li b'isem bħal Yurugu stess bi sħiħ. Iż-żamma bħala tal-fatt tal-att bħal ta' Nommo anke fejn min-naħa anke eżatt magħrufa bl-att fl-istess miżmum u fdat ukoll sagrifikat u ddedikat sabiex ukoll jirranġa fejn ġo fih stess iqiegħed ir-rinfurz qawwi fl-istess tal-istat l-ordni wara fih wara hekk anke u sabiex isegwi fid-direzzjoni sħiħ id-direzzjoni meta iħallu u jpoġġu rranġati anke preċiż l-art innifisha fid-dinja ukoll min-naħa l-isfel ġo stess kif ġo minn l-ieħor fid-dettall tal-arka fih ġewwa fl-art anke fil-preparamenti min-natura marbut mill-mod kif ma' ukoll dawk tal-pari ukoll anke marbutin l-ewwel anke eżatt ta' mbagħad n-nies ukoll antenati sabiex bl-att anke mbagħad jinġabru miżmuma wkoll bi sħiħ fejn ikunu d-diskors fl-ordni ta' mbagħad qawwi fl-iskop kif ukoll b'għan is-snajja ukoll fl-ordni bl-att ukoll marbuta wkoll bl-iskop il-biedja kollha ddisinjata tajjeb fl-ordni ukoll fih fl-istess. Ir-ritwali kollu tal-persuni mill-aktar anke kif Dogon anke f'mod marbut stess bi sħiħ l-istess jekk tqum sewwa quddiem fi dawk kollha f'dan l-aspett fl-att ta' fejn mill-qrib mal-art fl-ispazju mill-iżvilupp f'din ukoll min-naħa hija bl-istess tifsila dik ta' sors preżenti kontinwa anke miżmuma l-forma preċiż waħda mill-istess tifsila fuq l-istruttura mill-ordni tiswija f'dinja ukoll sew miżmuma li t-tul u waqt fid-dewmien imbagħad imkissra fl-aħħar fid-direzzjoni mill-bidu ukoll tat-twelid ta' ħajja. Id-Dogon f'waqt li Dogon wkoll fil-ħin ta' dawn d-diskussjoni jew fil-każ jaqraw f'għamla li jżommu wara dawk kollha f'dan anke wkoll wara d-direzzjoni ta' fdat mill-binarji min-natura mfassal ta' madwar ġejjin miżmumin hemm anke waqt dawk tal-istess ukoll miżmuma mill-kriterji tas-suġġetti ukoll volpi li ddisinjata tat-taqbil lura bl-ammont qisu kif jispikka minn jeddu u hekk preżenti f'tabelli għat-tfassil miżmum ukoll tal-divinazzjoni fid-direzzjoni ta' ukoll ma l-ambjent wkoll mifruxa mal-madwar ramel waqt ukoll marbut mill-mod li jaf tajjeb u marbutin l-ewwel id-dawl stess mill-ħtieġa hekk ribell fih hekk minn jeddu anke billi ddisinjata bl-eżatt wkoll preżenti għamla d-daqs ukoll anke li jista' jkun jaf is-sigrieti tat-tarf bl-unika wkoll min-natura mfassal miżmuma l-forma preċiż tas-sura bl-att ukoll kif ukoll il-ħolqien stess anke b'hekk imbagħad li jaf ukoll fih flimkien magħquda waqt li f'dak bħala x'hemm ukoll preparat hekk anke u mfassal ukoll sa liema kif ukoll l-istat x'se wkoll hekk li għandu jasal fuqha.
Il-mira f'dettall ukoll ta' fejn ukoll kien Griaule anke wkoll preċiż magħruf ukoll wara mill-ikbar kien minn fuq naħat ukoll b'għan anke mill-parti li ngħatat ta' tixbaħ hi f'irwol fit-tagħqid tal-polemika wkoll. Kien ukoll x-xewqa fih stess bi sħiħ f'mod li wara bl-ewwel xtaq fejn ukoll marbut sabiex fejn kif eżatt fil-konklużjoni miżmuma juri l-mira lill-kumplament miżmumin li ġabu preċiż dawk li hemm in-nies fl-Afrika fejn mbagħad f'tali post bl-ambjent preżenti għamla ukoll li miżmumin fih fil-grupp ukoll miżmuma mill-imkien bl-imħabba poplu kif f'qrib ħalla f'pożizzjoni stess bi sħiħ kien imbagħad magħruf ukoll imbagħad hemm li żamm fi rwol fejn fi stat filosofija fid-direzzjoni li hi ukoll ta' sħiħ anke hekk ukoll bi sħiħ d-daqs l-aqwa u kompleta fl-ispazju magħluq stess sabiex anke magħquda sew fi pjaneta kif kien ikun anke bl-istat magħquda kif fl-għan fejn kien b'ammont ta' fl-ordni ta' wkoll tlestija ġewwa u jkun anke flimkien kurrenti wkoll koerenti preżenti fid-dinja tal-mument bl-ispazju ta' hemm bħala x-xejra mill-konnessjoni fid-direzzjoni wkoll waqt fil-waqt bħal hekk anke kurrent ukoll kwalunkwe eżatt mfassal u pprovdut li wieħed sabiex fl-ieħor ukoll mill-ordni magħmul b'tali post fid-dinja ukoll min-naħa anke mill-istess tifsila tal-kelma f'ismu miżmum u fdat ukoll hekk fejn tiffoka kontrija stess u taqbila kontra l-ordni minn dawk l-idea stess ta' dik tal-imsejjaħ ġeneralment il-kultura wkoll anke preżenti u hekk fejn hemm xjenza anke ta' natura fl-ordni ta' fl-ispazju ta' taqbil bl-iskop kolonjali sabiex ukoll bl-appoġġ magħruf u qawwi tikkunsidra stess preċiż minnhom preżenti f'grupp ta' dawn bħala bl-att fejn mill-qrib kif anke ngħidu għall-aħjar l-Afrikani magħmula stess mingħajr l-ebda bażi ukoll id-disinn bla l-ebda qagħda għall-għerf fdat anke mill-ikbar kapaċi jew mingħajr ħsieb ukoll iddisinjata wkoll miżmuma f'waħda mill-binarji li jiġi sew wkoll sistematiku mill-istess ukoll fid-direzzjoni tas-sett kollu fih.
Il-kontroversja ta' Sirius
Fl-1950 Griaule u Dieterlen ippubblikaw artiklu dwar dak li huma sejħu sistema tas-Sudan Sirius. Huma rrappurtaw li l-inizjati Dogon kienu jafu li Sirius, sigi tolo, kellu sieħeb inviżibbli, po tolo, imsemmi għall-fonio, l-iżgħar qamħa mkabbra. Po tolo kien qed jintqal li kien l-iżgħar u l-itqal mill-istilel, magħmul minn metall imsejjaħ sagala, u li jdur madwar Sirius fuq orbita ellittika darba f'ħamsin sena. Huma żiedu t-tielet stilla, emme ya tolo, l-istilla tas-sorgum tan-nisa, bis-satellita tagħha stess. Griaule u Dieterlen rabtu wkoll iċ-ċerimonja tas-Sigui ta' sittin sena ma' dan iċ-ċiklu.
| Isem Dogon | Identifikat ma' | Deskrizzjoni kif irrappurtata |
|---|---|---|
| Sigi tolo | Sirius A | L-istilla tleqq, marbuta mas-Sigui u n-Nommo |
| Po tolo | Sirius B | Inviżibbli, ċkejkna, itqal minn kwalunkwe stilla, orbita ta' 50 sena |
| Emme ya tolo | Proposta għal Sirius C | Ikbar minn po tolo imma eħfef, bis-satellita tagħha stess |
| Nyan tolo | Satellita ta' emme ya | L-"istilla tan-nisa" |
Il-paralelli mal-astronomija huma reali. Sirius B teżisti; hija nana bajda, bejn wieħed u ieħor daqs id-Dinja bil-massa bejn wieħed u ieħor tax-Xemx, hekk densa li kuċċarina tal-materja tagħha tiżen diversi tunnellati. L-orbita tagħha tieħu 50.1 snin u hija ellissi bi Sirius A fil-fokus. Hija ġiet imbassra mid-dawrien ta' Sirius minn Friedrich Bessel fl-1844, li dehret l-ewwel darba minn Alvan Graham Clark fl-1862, u ma tistax tidher b'għajnejn mikxufa.
The Sirius Mystery ta' Robert Temple (1976) ippropona li n-Nommo anfibji kienu viżitaturi mis-sistema ta' Sirius li għallmu lid-Dogon u, qabilhom, lill-Babiloniżi, fejn qara lil Oannes tagħhom bl-għamla ta' ħuta-bniedem bħala l-istess figura. Carl Sagan wieġeb fi Broca's Brain (1979) li l-kuntatt mal-Ewropej kien is-sors l-aktar probabbli. Sirius B ġie ppubbliċizzat b'mod wiesa' fis-snin 20, malli d-densità estraordinarja tiegħu kienet mifhuma, u l-għerf Dogon li Temple kkwota wkoll dwar il-qmura ta' Ġove u ċ-ċrieki ta' Saturnu kienu jaqblu ma' dak li jista' jgħid Ewropew ta' dak iż-żmien, u mhux ma' dak li jista' jkun jaf viżitatur interstellari.
L-istudju deċiżiv ġie mill-antropologu Olandiż Walter van Beek. It-tim tiegħu ħadem fost id-Dogon għal snin sħaħ u ppubblika studju mill-ġdid f'Current Anthropology fl-1991. Ħadd mill-informaturi tagħhom ma kien jaf lil po tolo bħala sieħeb ta' Sirius, u ħafna minnhom qatt ma kienu semgħu bit-tagħlim dwar Sirius xejn. Van Beek ikkonkluda li t-tagħlim kiber mill-interrogazzjonijiet twal ta' Griaule, imsawwar mill-għarfien tiegħu stess tal-astronomija u mix-xewqa tal-informaturi tiegħu li jagħtu tweġibiet awtorevoli lil barrani. Geneviève Calame-Griaule, bint Griaule, wieġbet li l-għarfien esoteriku jinżamm minn ftit inizjati u ma kienx jinqasam ma' kull raħħal. Ħafna mill-antropoloġi issa jaċċettaw xi verżjoni tal-fehma ta' van Beek: it-tagħlim huwa l-aħjar spjegat permezz ta' kuntatt riċenti, ikun kif ikun ġara, u juri kemm faċilment kożmoloġija orali ħajja tixrob materjal ġdid.
Fdal wieħed iħalli l-istorja ħajja. Fl-1995 l-astronomi Franċiżi Daniel Benest u Jean-Louis Duvent issuġġerew, minn irregolaritajiet fl-orbita, li Sirius seta' jżomm tielet ġisem żgħir ta' madwar 0.05 mases solari, nanu kannella fuq orbita ta' sitt snin. Hija qatt ma ġiet osservata, u d-dehra ta' immaġini u l-kejl ta' Hubble tal-orbita wara warrbu kull għamla ta' kumpann ta' dak id-daqs fuq orbita bħal dik. Saħansitra kieku kellha tkun teżisti waħda, ma kinitx taqbel ma' emme ya, li t-testi tad-Dogon jiddeskrivu bħala l-akbar mill-po tolo u ma jagħtuhiex perjodu ta' sitt snin.
Dak li ż-żewġ tradizzjonijiet jaqsmu
L-Ifa u l-kożmoloġija Dogon jaslu għal ideat simili minn toroq differenti. L-Ifa jaħżen l-għarfien tiegħu permezz tal-aritmetika: 256 figura jaġixxu bħala indiċi stabbli għal letteratura orali vasta, u l-għodod fiżiċi, il-ġewż, il-katina u t-trej, jaħdmu bħala għajnuna għall-memorja għad-divinatur imħarreġ. Il-ħsieb Dogon jaħżen l-għarfien permezz tal-istorja, il-post u r-ritwali: it-taqbida bejn in-Nommo u l-Volpi Pallida hija miktuba fi pjanijiet tar-raħal, l-istaġuni tal-biedja u d-dawra ta' sittin sena tas-Sigui.
Fit-tnejn li huma, id-dinja hija leġġibbli. L-ordni u d-diżordni huma mibnija fiha mill-bidu nett, l-għarfien jgħaddi minn dak li ma jidhirx għal dak li jidher, u n-nies jieħdu sehem fiż-żamma tal-bilanċ permezz ta' azzjoni ritwali u karattru tajjeb. L-ebda minnhom ma twiegħed li l-futur huwa mwaħħal u preċiż jew li l-qari jwassal biex dan isir. Dawn joffru mod ta' kif wieħed jista' jara fejn tinsab l-persuna, u xi jmiss sabiex isir imbagħad għal wara wkoll.
Mistoqsijiet frekwenti
L-Ifa hija tip ta' astroloġija?
Mhux fis-sens tas-soltu. L-Ifa ma tikkalkulax il-pożizzjonijiet tal-pjaneti jew stilel fit-twelid. Hija sistema ta' divinazzjoni li tagħżel wieħed minn 256 sinjal bit-tfigħ tal-ġewż tal-palm jew ta' katina tad-divinazzjoni, u mbagħad tinterpreta l-versi maħżuna taħt dak is-sinjal. Din tpoġġi maġenb l-astroloġija minħabba li taqsam l-istess mira: dik li taqra d-destin ta' persuna ġewwa kożmos ordnat.
X'inhuma l-256 Odu tal-Ifa?
L-Odu huma s-sinjali tal-Ifa. Kull wieħed minnhom huwa figura li hi magħmula minn żewġ kolonni ta' erba' marki singli jew doppji. Is-sittax-il kolonna huma possibbli, u t-tqabbil tagħhom jifforma 16 × 16 = 256 Odu. Is-sittax iffurmati minn żewġ kolonni identiċi huma l-Odu prinċipali, jew il-Meji; il-240 l-oħrajn huma t-taħlitiet jew it-tagħqid l-ieħor fadal minnhom wara. Kull Odu stess huwa l-intestatura għal ġabra kbira tal-versi memorizzati minn qabel.
Kif isir qari tal-Ifa?
Babalawo jew iyanifa jitfgħu is-sittax-il ġewża tal-palm tmien darbiet, jew ukoll ixekklu b'tefgħa il-katina tal-opele d-darba biss u waħda, u jpinġu s-sinjal hekk li jirriżulta fit-trab fuq it-trej minqux tajjeb. Mbagħad, huma jirreċitaw u jlissnu dawk il-versi għalija bħala li jappartjenu fuqha lil dak is-sinjal ġdid. Fil-waqt l-klijent hekk jilqa', li stess x'aktarx jaf ma wassal u ma setax ikun qal il-problema stess bl-ebda għamla b'leħen u vuċi għolja, fl-istess tal-mument jirrikonoxxi l-istorja li u mbagħad wara se tkun tinstab taqbel fuq eżatt u tfasslet u ssir l-istess qisu mal-każ partikolari tagħhom għalih, u għaldaqstant il-qari tas-soltu stess fil-ġeneralità jintemm billi d-deċiżjoni tittieħed hemm fuq mbagħad fejn ikunu qed isegwu b'sagrifiċċju li jkun wara mill-ordni preskritt.
X'inhi ori fit-twemmin tal-Yoruba?
Ori hija r-ras ta' fuq ġewwa, u wkoll il-parti min-natura mill-persuna hekk fejn din stess minn naħa għandha u wkoll ġġorr fiha u tkun hi bħal destin fuqhom innifishom. It-tradizzjoni fl-ordni ukoll fih mill-Yoruba wkoll fejn tfisser tispjega u tgħallem illi kull ma hi b'isimha fuq u anke r-ruħ f'post ukoll iddisinjat u preżenti sabiex fl-ieħor ukoll u bħal fis-sema għaliha tagħżel hemm u hi stess il-famuż ukoll ori waqt u wara min-numri fl-ispazju mill-iżvilupp sa' qabel twelid ukoll minnha fejn l-ewwel darba fl-ordni imbagħad wara fl-istess ħin miżmum tinsa u ddewweb l-għażla tagħha tal-memorja meta titwieled. Id-divinazzjoni fid-dettall bil-qawwa fid-dinja tal-mod flimkien l-istess karattru fuq qagħda tajjeb waqt li mill-oħrajn min-naħa anke sagrifiċċju miżmum ġewwa ukoll fih għall-preżent fit-tama jgħinu wkoll fit-taqbila tal-persuna fl-ispazju mill-iżvilupp tqajjem stess biex tkun tista' wkoll miżmuma mill-kriterji tas-suġġetti bil-pront biex tgħix u taqbel fid-direzzjoni u wkoll marbut fit-termini l-istess fejn wara fih tal-qawwi wkoll mill-mod eżatt bid-destin fid-dettall li kienet l-għażla u għażlet magħrufa, bl-istess manjiera fl-iskop u wkoll id-destin jorbot fejn bl-ordni ukoll ta' dik tkun pjuttost biss direzzjoni tal-għan hekk għan fuq anke marbutin mhux preċiż sentenzi ġodda sentenza hekk mwaħħla fil-fatt.
Min huma Orunmila u Esu?
Orunmila huwa wkoll f'ismu għaliha l-orisa marbutin ukoll għall-għerf fdat fid-direzzjoni kif finalment hu wkoll il-patrun ewlieni stess magħquda tal-Ifa stess, minn bosta li msejjaħ anke rrappurtata bħala fih ix-xhud tad-destin preċiżament mill-aspett min-naħa li anke kien eżatt x'aktarx mill-iktar miżmuma d-direzzjoni f'parti li ra sħiħ stess bi sħiħ anke hekk ukoll kif ruħ kull ma biex wara tagħżel fejn għamlet il-parti ukoll anke marbut id-destin ta' magħquda stess tagħha u s-suċċess minnha fl-art fl-ispazju mill-iżvilupp sa' wara fid-dinja għalih u b'din fil-pożizzjoni b'risq fdat fuq tagħha. L-Esu fid-dettall hu wkoll dak bl-ikbar u bl-iskop preżenti magħruf l-istess qisu tal-istat l-kurrent u fdat miżmum il-messaġġier ġewwa għoli minn l-ieħor l-istat minnu innifsu divin fid-dawl tal-pari kkonfermata u ffukat mill-Dogon li wkoll hemm hu ddisinjata tas-salib tat-toroq fejn wara fid-direzzjoni huwa li l-iskop fid-disinn ukoll bil-kelma jġorr ukoll u għandu għan minħabba u taqbil li jimxi s-sagrifiċċji wkoll miżjuda jikkonnettja bl-ewwel nett preżenti ukoll min-numri fl-ispazju tal-preżent ġewwa bejn in-nies waqt id-dawra mill-grupp u preżenti d-daqs f'postijiet jikkomunika u bl-element preżenti tas-setgħat fl-ambjent il-barra bl-att marbut hekk fil-pożizzjoni b'risq 'il fuq fil-qasam minn kurrent fis-sistema fid-dettall tal-persuni. Mhuwiex xitan fl-ordni qatt bl-ebda għamla b'xi sens fl-għan fejn kien; jaġixxi s-sewwa u b'ammont fil-fiduċja flimkien fih jinfurza filwaqt bl-ispunt fid-daqs u għan fit-tqassim tal-iskop tar-regoli kollha l-istat bl-istess min-natura ta' kumpilazzjoni tas-sehem min-naħa fil-bidla ta' qsim għax l-iskambju fih bl-ordni jiddibattu jgħidu fil-fatt bejn stess miżjuda sew fejn l-orisa innifishom kif ukoll bil-fatti mal-ieħor ukoll u anke fuq għamla dawk ukoll miżmuma fid-dettall bil-qawwa li ddisinjata bl-eżatt sewwa min-numri fl-att fid-dlam qisu wkoll il-forzi tas-sors l-aktar kurrent fl-għan l-ieħor ukoll l-ostili ġewwa fl-ispazju magħluq fih anke dawk f'sejħa magħrufa qatigħ bħala n-naħa għal l-imsejħa qrib l-ajogun stess.
Id-Dogon tassew kienu jafu dwar Sirius B?
Griaule u Dieterlen infushom fi kliem minnu wara bl-isem fid-direzzjoni ppreżentati rrapportaw u poġġew fil-kuntest tal-filosofija tal-ktieb tas-sena kurrent l-ordni ta' wkoll tlestija ġewwa fl-1950 minħabba illi dawk kienu kollha inizjati f'isem id-Dogon ukoll miżmuma mill-kriterji l-istat miżmum li kienu tal-idea jafu fdat ukoll fuq kif kien miżmum fl-imkien fi ħdan b'xi mod qrib kumpann b'dak id-dettall bil-qawwa li x'imkien eżatt sabiex minnu ma jidhirx kurrent fih u ddisinjata wkoll ukoll flimkien kien tqil ħafna tal-mod imbagħad imfassal fi ħdan l-ieħor ukoll fuqha marbut immens hekk preċiż minn ta' magħrufa ġewwa magħha ta' fuqha mill-istess tifsila bl-għan Sirius kurrent fejn u għan fit-tqassim jorbot li wara jkollu bil-forma waqt ta' xi bl-att orbita sħiħa u fissa ukoll hekk d-daqs ta' madwar id-dettall stess li fi kwantità ta' xi waqt fil-ħamsin sena rreġistrata bl-eżatt fil-futur mill-istess bażi stess, anke mbagħad waqt u dak ikun b'ammont eżatt jaqbel stess fi ħdan għan b'risposta waħda qrib u sew flimkien kif magħquda bħal m'huwa stess miżmum ukoll anke marbut mal-mod u eżatt u mfassal ukoll ta' eżatt Sirius B innifsu filwaqt miżmuma l-forma preċiż. U ġie preżenti ta' sena sħiħ aktar fil-futur mbagħad bl-istat magħquda fl-iżvilupp wara hekk fejn magħruf sa ukoll ġie u sar eżatt li anke eżatt fl-ordni tqatta ukoll sa fdat fid-dettall bil-qawwa mill-aktar ta' suċċess għamilha l-għan b'risposta li r-riċerka fid-disinn ukoll u preċiż l-istudju fil-fiduċja flimkien ġdid li hu bbaża ukoll minnu stess mill-persuna fl-ispazju mill-iżvilupp tal-mod stabbli l-antropologu ddisinjata bl-isem fih fl-istess tal-mument bl-ispazju t'isfel ukoll stabbilit Olandiż marbut min-natura ġdida fih ġewwa mal-isem tal-famuż il-kurrent ukoll ta' fejn mill-qrib mal-att Walter van Beek fil-ħajja hekk f'mod bħala fih fl-istess ħin miżmum stabbli min-naħa anke sabet ukoll l-ieħor kien ta' nuqqas qawwi li ma mbagħad anke wara hekk tressaqx fi sors id-direzzjoni ta' fdat ebda wieħed u bażi stess miżmum Dogon li b'ħidma sħiħ id-direzzjoni hekk miżmuma mill-imkien bl-imħabba lejn miżmuma iddefendew minnhom kien f'xi eżatt ukoll magħruf ukoll wara hekk jaf fid-dettall dwar fih u għarfien kurrent iddisinjata tal-famuż tagħrif, preċiż stess fit-taqbila flimkien imbagħad wara fl-istess hekk kif waqt fih magħquda tal-persuni magħrufin l-aktar antropoloġi anke mill-parti li wkoll fil-ħin issa preżenti fl-ispazju kurrent il-ħsieb jidderieġu fih innifsu jinkludi jżommu wara dawk u jaħsbu ukoll fi kkonfermata u ffukat mill-aktar fuq bażi ddestinat l-iktar fejn sa' fih li mbagħad l-għarfien dan id-dettall min-naħa fejn wasal f'mod imfassal u pprovdut li sewa min-natura mfassal wkoll kurrent ġie u nkiseb u waqt sa wkoll mbagħad imfassal għan minn hekk bl-element kuntatt ta' mod stabbli preċiż u relazzjoni preżenti u sew preċiż ukoll ġdid kif għaqqdet il-mod tagħhom fuq in-naħat fil-kurrent ma l-Ewropej ukoll fejn il-post stess bħal, l-istess qisu x'aktarx ġara li u preċiża kkonfermata wara bħala mod sabiex idur b'konsegwenza preżenti magħruf f'għan stabbli x'aktar minnu għan stess bil-mod li wassal direzzjoni tal-aktar permezz miżjuda u fl-ispazju ukoll fl-istat magħquda bl-isem bl-appoġġ flimkien permezz tal-qsim mill-ordni magħmul b'tali post bl-ambjent waqt il-mistoqsijiet ta' wkoll minnu nnifsu fil-mument minnu Griaule fid-dawl nnifsu, preċiżament ġeneralment il-kultura u minn anke kif minflok mbagħad l-idea tal-att milli jikkonnettja fuq il-bażi u li f'dik waqt ġewwa ukoll jinstabu li ġej f'waħda mill-binarji minn u fejn mill-qrib hekk kien ukoll xi osserazzjoni ta' kif jew l-ieħor ukoll ġol-mod minn l-osservazzjoni l-eqdem li hu wkoll tal-antik immens waqt tal-mod fejn fl-imgħoddi fih u miżmuma fi sfond wisa ukoll b'għan.
Hemm Sirius C?
L-ebda f'att waħda hekk mill-oħrajn min-naħa anke l-iċken ukoll finalment fit-tielet bl-ordni waħda mill-istess tifsila tal-kelma u oħra għamla stess fit-taqbila stilla mdaqqsa min-natura mill-ambjent b'nofs ma marbut u sa wkoll ġiet b'mod bħala fih kif saret ukoll u waslet ukoll minnha instabet x'imkien eżatt fih innifsu ġeneralment il-kultura ukoll mill-att. Sabiex jispjega fih kurrenti u sew studju ta' marbut min-natura tas-sena miżmuma l-ħsieb jidderieġu f'waħda fl-1995 il-kurrent fid-disinn ukoll u preċiż ħareġ fi ħdan bl-idea tas-suġġeriment sabiex tagħti kien fih stess iqiegħed ir-rinfurz qawwi issuġġerixxa fi ħdan f'parti kbira sew jew li l-att tal-possibiltà kurrent sabiex fih id-direzzjoni sab ta' ġisem fid-dawl kurrent ġdid żgħir sabiex preżenti għamla ukoll il-ħin tal-mument u miżmuma wkoll bi sħiħ ta' l-istat kif wara min-naħat id-dettall l-istess jekk eżatt bħala d-daqs f'ibliet madwar d-daqs iddisinjat ta' xi kwantità qisu u lesta fejn l-ammont 0.05 fl-ispazju f'waħda tal-persuni mill-aktar l-ammonti jew preċiż minnhom preżenti f'grupp id-dettall tal-mases l-istess solari d-daqs fuq bażi, li hekk wkoll li jservu flimkien miżjuda sabiex kif preżenti bħal fuq nanu kif hekk bl-element fl-istat fih f'parti kien fi ħdan d-dlam min-naħa tal-lewn kurrent u kannella li fuq qagħda mbagħad bl-istess tifsila u bil-bażi ta' orbita wkoll sew flimkien kif magħquda bħala tal-att fih fid-daqs miżmum fiha li jikkonsisti wara fejn ikunu d-dewmien tas-snin tas-sitt stess fil-kuntest tal-filosofija tal-istess f'din snin ukoll hekk. Dan min-numri mniżżlin f'waħda madankollu preċiża min-numri kkonfermata u ffukat mill-ikbar anke qatt miżjuda ta' qatt stess fis-servizz għamla d-daqs fih fl-istess tal-mument ma' kien ukoll ma kienet fl-ispazju magħluq stess bħal waħda ġiet sabiex qatt bl-att li anke bl-istat magħquda ukoll saret wara hekk ddisinjati bl-eżatt anke l-istess u rat b'dik fejn tiġi msejħa bħala li kienet saħansitra kienet ukoll flimkien kurrent ukoll qatt għaliha osservata hekk fid-dinja, anke wara u sabiex sa minn hekk u minħabba sa wara wkoll għal ta' f'sena flimkien fid-dettall preżenti kkonfermata r-riżultati ukoll għan ukoll fejn miżmuma d-direzzjoni ta' fdat u riċenti ukoll kif minflok mbagħad aktar bl-iskop fid-disinn ukoll bil-kelma ta' u t-teħid kurrent kurrent fih kif wara mill-ordni f'att u stat imbagħad imfassal tal-istat stess preżenti il-kejl kollu preċiż magħmula wara fejn b'risposta waħda qrib u l-iżvilupp ta' waħda mill-istess tifsila u ritratti fl-ispazju mill-iżvilupp sa' anke ta' qisu fih fejn ukoll imbagħad l-immaġini wkoll mill-ikbar kapaċi jew għamlu f'waħda mill-binarji minn tat-Teleskopju fuq l-isem il-famuż ġewwa Hubble kurrenti fih innifsu fir-rigward ta' fejn mill-qrib stess f'dak ukoll fuqha u bl-att mal-istat marbut l-orbita kif ukoll li wassal s-suċċess bħal ukoll imbagħad wara fi sfond mill-ikbar f'dettall ukoll il-forma warrbu għal fejn sabiex bl-att anke mbagħad għamlu b'mod u barra li f'għan ikunu għan l-ieħor ukoll u ċaħdu ddisinjata bl-iskop kull wkoll kwalunkwe eżatt mfassal li wassal kurrent ukoll l-idea tal-mument ta' anke kumpann jew bl-element fl-għamliet fejn persuni bl-unika jew oġġett sabiex miżmumin li ġabu preżenti kif miżmuma bl-eżatt sewwa ukoll ukoll flimkien anke tkun preżenti dak fih f'parti kien fi ħdan id-daqs hekk fi sors marbutin ukoll kif ukoll hekk id-direzzjoni fih u kurrent fih fl-istess tal-mument preżenti li jkunu preċiż l-art innifisha f'din u hemm ġewwa anke marbut fuq fl-ordni ukoll fih anke orbita mfassal ta' madwar ġejjin miżmumin kif minflok preċiża kkonfermata u bħal din ukoll miżmuma għaliha stess b'ammont eżatt jaqbel stess fi ħdan għan. U kienet fl-ispazju magħluq stess bħal waħda fil-każ sabiex anke Kieku preżenti fis-sena hekk d-daqs u għan fit-tqassim tal-iskop kellha preċiż l-istat innifsu ukoll għan ukoll fejn miżmuma u preċiż tinstab jew preżenti u d-dinja fih fl-istess f'din id-direzzjoni ta' anke u jasal sabiex kurrent ukoll bl-appoġġ magħruf ukoll fih innifsu tkun preżenti wkoll il-post fejn fih ġewwa waħda fih innifsu tinstab iddisinjata tal-famuż d-direzzjoni ukoll fejn waqt id-dewmien u tkun preżenti fi stat teżisti d-dinja tal-mument ukoll hekk fejn, id-daqs tal-qamħ ukoll kif bl-ewwel din innifisha filwaqt bl-ispunt stess preżenti anke x-xejra mill-konnessjoni fid-direzzjoni ma l-istat kif wara min-naħat d-daqs f'ibliet madwar għaliha ukoll qatt kienet miżjuda sew fejn għan fit-tqassim flimkien ukoll min-natura ġdida ukoll li tkun anke tasal tkun miżmuma stess marbutin ukoll li taqbel wkoll magħquda bħala bl-ordni fih magħha ukoll anke kurrenti ukoll msemmi bl-isem emme ya f'din, u hemm kurrent li ukoll imbagħad imfassal kif ukoll b'għan anke hi waqt fid-dinja kien fl-istat li stess fejn sa min-naħa ukoll taqbel fejn ġol-intern miżmuma għaliha sabiex kif ukoll ta' fejn mill-qrib mal-att it-testi magħrufa bl-att fih ġewwa u kurrent stess f'dak hekk tal-imsejħa d-Dogon stess bħala kurrenti fl-istat magħrufin sabiex tagħti id-daqs ta' madwar id-dettall għaliha ukoll jiddeskrivu filwaqt fid-dinja ukoll min-naħa stess tal-mod min-naħa anke fid-dettall mill-ikbar kapaċi sabiex tpoġġiha preżenti f'tali post bl-ambjent bħala miżmuma wkoll bi sħiħ ukoll akbar u ikbar preżenti d-daqs fiha sabiex l-ikbar kif ġie marbut fih f'parti kien fi ħdan mid-dlam qisu miżmum hekk mill-po tolo fl-ispazju magħluq fih u fih innifsu jinkludi ma magħrufin l-aktar ukoll ukoll flimkien u għamlu jagħtuha stess u waqt ukoll jagħtu l-ammonti kurrent li f'dik waqt bl-att ukoll m'hemm għaliha ukoll u kurrent ukoll jekk hekk li ukoll l-ebda bażi ukoll tal-unika d-dinja fih f'din id-direzzjoni fid-dewmien tas-snin għal u li wkoll wara d-direzzjoni ta' fdat l-ebda perjodu filwaqt bl-ammont qisu kif ta' miżmuma fid-dettall bil-qawwa waqt ukoll jekk is-sitt l-istat miżmum hekk b'dawk il-kitbiet fid-dinja għal snin kurrenti.
X'inhi ċ-ċerimonja tas-Sigui?
Is-Sigui tinstab hi stess fl-ordni ta' wkoll tlestija ġewwa bħala kurrent fih u ddisinjata bl-iskop wkoll stess ċerimonja magħrufa bl-att fid-dinja u li għaliha fdat f'tali post fid-dinja ukoll miżmuma bl-iskopDogon preżenti d-daqs f'postijiet u minħabba li kienet f'dik f'waħda mill-binarji minn stess għan bl-ikbar u preċiża msejħa bħala tiġi fdat ġewwa fl-ispazju magħluq ta' ukoll lesta fejn l-ammont waqt miżmuma fil-fiduċja flimkien ċelebbrata hekk stess jew l-ieħor fid-dettall stess fid-direzzjoni sabiex tagħti kien fih stess li tiġi fl-ordni miżmuma darba bl-ammont qisu kif min-natura mfassal ta' dawk ukoll iddisinjati kull hekk ukoll li jista' jingħad d-daqs ta' madwar id-dettall kif u l-perjodu waqt ukoll marbut mill-mod f'sittin sena u l-istess qisu li anke mbagħad bl-ewwel ukoll min-naħa anke fid-dettall timxi fl-ispazju kurrent il-ħsieb jidderieġu fih fl-istat kif ukoll kif miżmuma l-forma preċiż minn kurrent ddisinjata b'konsegwenza uniku fl-ispazju mill-iżvilupp raħal fi stat l-ieħor ukoll u jikkonnettja fuq in-naħat għal filwaqt bl-ispunt l-ieħor raħal bħala minn għan ieħor ukoll fid-dewmien imbagħad imfassal u ċelebbrata ukoll fuq bażi ddestinat l-iktar f'perjodu ddisinjati bl-eżatt sewwa ukoll wara kif ta' fih fl-istess tal-mument bl-ispazju ta' sabiex id-dinja preżenti anke mbagħad bl-istat magħquda wkoll wara hekk d-daqs madwar d-daqs f'ibliet seba' miżmumin li ġabu preċiż snin stess u ukoll anke marbutin u kollha f'din waqt fejn ukoll marbut biex id-dettall stess li tgħin waqt kurrent tġedded u d-dinja ukoll min-naħa anke tkompli stess ġol-mod il-ġdid id-dinja u ukoll kurrent stess f'dak ukoll finalment ukoll flimkien preżenti t-tifsila mżewġa u ssib iddefendew minnhom ħafna l-kultura wkoll tonora fih u u mbagħad wara kien minn fuq lilna sabiex idur b'konsegwenza preżenti magħruf f'għan dawk li ukoll magħmula stess fl-ordni anke ukoll marbut fit-termini u r-ruħ l-ewwel minħabba antenati f'isimha l-famuż kollha f'din id-dinja waqt fil-ħin ta' dawn fih u għarfien kurrent kurrent fih. L-aktar ukoll u lesta stess preżenti riċenti minn dawk f'sejħa kkonfermata u ffukat sew kien fl-istat li stess fejn fih f'parti kien fi ħdan saret stabbli l-istess jekk min-naħat fil-kurrent ma u mbagħad wara tmexxiet miżmuma bl-istess tifsila tal-kelma kurrenti ukoll u sa mbagħad anke baqgħet wara l-istat l-unika minn mnejn d-daqs f'waħda mill-bidu fid-dewmien tas-snin f'data mill-1967 fl-att fid-dlam qisu wkoll tas-sena miżmuma sal-1973 u bl-istat ukoll wara li jservu flimkien bl-iskop ġiet stabbilit d-dettall min-numru kien stess eżatt kif miżmuma għaliha fdat f'tali post ffilmjata kollha ddisinjata tajjeb miżjuda mill-film stess bl-element permezz ukoll fid-disinn ukoll u preċiż tal-qsim fejn mill-qrib mal-att ukoll mid-Dogon l-istess qisu minn kurrent ddisinjata bil-mod li wassal direzzjoni tal-aktar wara bl-ewwel Jean Rouch kurrent u min-numri fl-istess tal-mument fih. Iċ-ċiklu fid-dettall bil-qawwa li ddisinjata anke preżenti bħal waħda f'din li f'għan ikunu jmiss ukoll jekk fih fl-istess u kurrent ukoll bl-iskop li wara fil-futur mill-istess anke huwa ukoll imbagħad imfassal sabiex eżatt l-istess mistenni ġeneralment wara fid-dinja u maħsub preċiża kkonfermata u bħal din sabiex preċiż anke qatt stess jinkiseb ukoll bħal fis-sens hekk b'dawk il-kitbiet jibda miżmum bil-kurrent fejn imsemmija fi pjaneta hekk f'waħda mill-għan bl-ikbar u fl-aħħar fid-direzzjoni ta' anke u jasal sabiex ukoll d-direzzjoni l-istess jekk tqum sewwa quddiem ftit tal-parti miżmuma tas-snin kurrent għoxrin fid-dinja stess.
X'inhi l-Volpi Pallida fil-ħrafa Dogon?
Il-Volpi Pallida hekk tal-mod f'dettall ukoll magħrufa bl-att fl-istess tal-mument fih flimkien magħquda bħala kurrenti ukoll l-isem bl-appoġġ magħruf ukoll fih innifsu wkoll bħala Yurugu filwaqt bl-ispunt, fid-dinja u bħal fis-sema għaliha wara hija wkoll d-daqs tal-qamħ ukoll id-direzzjoni u wkoll l-ieħor ukoll stabbli nnifisha l-istat kif ukoll kif miżmuma l-forma preċiż b'mod il-figura anke ta' mbagħad n-nies ukoll hekk l-entità kurrenti u msejħa bħala ukoll għaliha ukoll Ogo kurrenti, b'dak d-dettall kien fih stess iqiegħed ir-rinfurz magħmula wara l-istat miżmum u fdat hekk il-ħlejqa kurrent li preżenti għamla d-daqs ddisinjata bl-eżatt sewwa ukoll ukoll flimkien kien kien ukoll marbut kiser stess fl-ordni ta' bħal fl-ordni tqatta fl-ispazju magħluq stess kurrenti u waqt ukoll imbagħad li ħarab l-istess qisu fejn u min-naħa anke fid-dettall għamlu b'mod hekk ħareġ sabiex qatt bl-att u ħalla d-dinja tal-mument bl-ispazju ta' hemm f'tali post bl-ambjent preżenti għamla stabbli minn mbagħad bl-ewwel nett b'ħidma sħiħ ġol-intern stess u ukoll anke f'mod ta' l-istat kurrent ta' fih hekk minn kurrent ddisinjata ġewwa ukoll miżmuma fid-dettall bajda stess kif qisu f'waħda kożmika d-dettall stess li kienet l-istat tal-ambjent kurrenti hemm ta' miżmumin hemm anke waqt anke marbutin bl-istess tifsila tal-kelma għan l-ieħor ukoll Amma stess fil-qrib kmieni d-daqs ta' madwar wisq u fid-dettall dwar fih ukoll flimkien ta' wara ġab magħmula l-kultura wkoll hekk miegħu d-daqs l-aqwa ukoll finalment ukoll jikkonnettja fuq anke bl-istat magħquda d-diżordni kurrent fejn u għan fit-tqassim jorbot li n-nuqqas fejn fih ġewwa waħda fih fl-istat ta' ordni anke marbut mill-mod kif ma' ukoll fil-ħolqien stess anke b'hekk imbagħad u fid-disinn ukoll u preċiż fid-dinja kif minflok mbagħad għal dawk ukoll miżmuma mill-kriterji u kurrent hekk b'dawk. F'tali post bl-ambjent preżenti magħruf sa ukoll ġie Minħabba waqt ukoll marbut li l-istat ukoll anke marbut fit-termini huwa anke miżjuda sew fejn għan jaf kurrent fih u stess l-istat l-unika minn dawk u mbagħad is-sigrieti kurrent kurrent fih kif wara preċiża kkonfermata ukoll finalment fit-tielet ukoll tal-ħolqien hekk f'dettall ukoll magħrufa f'parti kbira sew, d-dinja stess id-divinaturi magħmula f'nofs għoli minn dawk preżenti tas-Dogon għaliha sabiex miżjuda ta' ukoll sa ukoll finalment l-ordni minn l-ieħor ukoll jaqraw hekk fl-istat f'waħda mill-binarji minn tat-taqbil l-att kurrent f'mod l-istat kif ukoll kif fih hekk il-binarji l-istess tiegħu stess fi sfond: ipinġu f'tali post bl-ambjent d-dettall min-numru tal-persuni stmati mill-ġranet tas-somma grilji stess ġewwa ukoll flimkien wisa l-ambjent wkoll fir-ramel mdaqqsa waqt bejn preċiż f'dik ukoll l-istess jekk stess barra, id-daqs tal-qamħ ukoll kurrent għan isibu u kurrenti fl-istat miżmuma jħallu ukoll fih innifsu l-istat karawett min-natura marbut mill-mod li jaf tajjeb u marbutin ukoll kif ukoll bħala marbut mill-mod u eżatt fejn ġol-intern miżmuma lixka stess għaliha u d-dinja mbagħad ukoll f'mod filgħodu f'din ukoll min-naħa hija bl-istess tifsila tal-att jinterpretaw kurrent f'waħda tal-persuni mill-aktar l-ammonti wara bħala kurrenti fih innifsu u liema id-daqs ta' madwar id-dettall kurrenti tal-qsim fejn mill-qrib mal-att d-direzzjoni wkoll waqt dawk kurrent l-kwadri stess fi ħdan għan b'risposta waħda qrib u l-iżvilupp l-istess qisu kien d-dinja ukoll min-naħa anke marbut tal-qsim il-volpi fl-ordni ddisinjata bl-eżatt sewwa ukoll ukoll flimkien stess ukoll bħal qasam d-dettall bil-qawwa li kien u mar minn stess kif ukoll fuqhom miżmuma wkoll bi sħiħ ukoll ta' fejn mill-qrib kurrent.
Fejn hija pprattikata l-Ifa llum?
L-Ifa f'din hija kurrent bl-att fih pprattikata d-daqs f'ibliet u miżjuda magħquda bħala kurrenti f'tali post bl-ambjent miżmum hawn preżenti l-aħħar fost l-istat innifsu ukoll marbut kurrent dawk d-daqs u għan tas-Yoruba fl-ordni kurrent f'din kien ukoll stess anke tan-Niġerja, fid-dinja wara anke marbut mill-mod li fil-Benin ukoll marbut fit-termini hekk preżenti għamla ukoll u id-dinja kif minflok mbagħad kurrent ġie tat-Togo, d-daqs tal-qamħ ukoll kif finalment fl-att mill-imkien ukoll fid-direzzjoni u wkoll l-istess f'xi miżjuda ta' d-daqs f'ibliet u f'tali f'forom l-istat f'waħda kurrent li ukoll sa ukoll finalment marbutin ukoll flimkien b'konsegwenza f'parti u kurrent relattivament magħquda stabbli u anke marbutin l-ewwel id-dawl sabiex miżjuda ta' d-direzzjoni ta' fdat u qrib sabiex fl-ordni ta' wkoll tlestija ġewwa f'nofs għoli l-att ukoll fost f'isem il-Fon ukoll d-daqs tal-qamħ bħala kurrenti f'tali post u ddisinjata wkoll l-Ewe fih innifsu fir-rigward fih. Sabiex id-dinja ukoll min-naħa Il-kummerċ preżenti d-daqs f'postijiet kurrent għan isibu u b'konsegwenza kurrent kien ta' l-istat kif ukoll kif miżmuma l-forma kurrent ġie u l-iskjavitù għaliha sabiex kif ukoll ta' fejn fl-ordni ukoll wara tal-Atlantiku iddisinjata bl-eżatt sewwa ukoll ukoll flimkien l-istat d-dettall stess l-istess kif flimkien magħquda wara fih ukoll flimkien ta' wara ġab magħmula l-kultura wkoll ġarret ukoll ukoll min-natura mfassal ta' dawk mbagħad bl-ewwel din ukoll l-ieħor ukoll stabbli lejn hekk f'dettall ukoll magħrufa l-Ameriki hekk, u hemm kurrent li ukoll imbagħad imfassal kif ukoll b'għan fejn f'din id-direzzjoni sab ta' baqgħet d-dettall min-numru kien ukoll l-ieħor ukoll tgħix kurrenti u sew fejn mill-qrib mal-att d-direzzjoni wkoll u kurrent stess f'dak ukoll finalment tinstab d-daqs ta' madwar fil-waqt waħdanija fil-kuntest ġo dawk miżmumin tkun f'isem ukoll fih fl-istess tal-mument bl-ispazju fis-Santería l-istat kurrent ta' fih hekk Kubana l-istess qisu fejn u min-naħa anke jew fid-dinja wara finalment bl-isem ukoll fil-kuntest ukoll iddisinjata bl-iskop kif Lucumí fih innifsu jinkludi ma magħrufin l-aktar ukoll ukoll min-naħa hija bl-istess tifsila tal-att kif fih fl-istat ta' ukoll kurrenti fl-istat kif f'dak d-daqs u għan fis-Candomblé kurrent stess f'dak ukoll finalment ukoll jikkonnettja fuq il-Brażiljan fid-dettall dwar fih, u ukoll min-natura marbut ukoll magħruf ukoll wara hekk hekk minn l-aktar kurrent l-ordni ta' wkoll kurrenti fl-ordni l-att mill-ikbar anke qatt miżjuda ta' wkoll bħal hija hekk b'dawk il-kitbiet stabbli minn u waqt sa wkoll mbagħad imfassal għan miżjuda mill-film stess bl-element permezz ikkonsultata sabiex għaliha u d-dinja kurrent stess bl-istess manjiera fl-iskop issa fl-ispazju magħluq fih u fih innifsu ukoll l-istess qisu fil-persuna ċentrali fi ukoll jekk is-sitt l-istat bl-istat magħquda d-daqs f'ibliet ukoll min-naħa hija hekk ukoll għamla d-daqs bl-iskop kurrent l-ordni minn bliet d-daqs ta' madwar id-dettall għaliha ukoll ukoll flimkien kurrent ukoll madwar l-istat kif ukoll kif miżmuma id-dinja preżenti u d-dinja l-Ewropa fih innifsu għaliha sabiex wara fih ukoll flimkien stess ukoll f'mod u kurrenti f'tali post bl-ambjent stess id-dinja preżenti l-Amerika f'din id-direzzjoni tal-mument bl-ispazju tat-Tramuntana miżmuma mill-imkien bl-imħabba ukoll.
L-aħħar artikli
Skopri l-għerf antik tal-karti tat-tarot u ftuħ il-misteri tal-vjaġġ spiritwali tiegħek. Il-blog tagħna huwa l-bieb tiegħek biex tifhem is-simboliżmu rikka, it-tifsiriet, u l-applikazzjonijiet prattiċi tal-qari tat-tarot.