ᛏ

Tir

gwiazda lub gwiazdozbiór; w starszej warstwie bóg Týr

Jedyny punkt na niebie, który się nie porusza

Sound
t /t/
Pozycja
17
Group
Ætt Tira
Descended from
Starszy futhark Tiwaz (*Tīwaz, bóg Týr)
Unicode
U+16CF
Czas
Niezmiennie, przez całą noc
Tak / Nie
Tak, i jutro wciąż będzie to prawdą

Pozycja prosta

  • niezawodność
  • stały znak
  • dotrzymanie wiary
  • sprawiedliwość
  • honor
  • przewodnictwo w nocy
  • stałość
  • to, co nie zawodzi

In the rune poems

Tir biþ tacna sum, healdeð trywa wel wiþ æþelingas; a biþ on færylde ofer nihta genipu, næfre swiceþ.

Tir to pewny znak; wiernie dotrzymuje wiary szlachetnym, zawsze mknie swoim szlakiem ponad mgłami nocy i nigdy nie zawodzi.

Staroangielski poemat runiczny · Tir

Across the scripts

ᛏ

Tiwaz

Starszy futhark

Przodek, nazwany imieniem boga, którego miano wywodzi się z praindoeuropejskiego *dyēus (ojciec niebios), wspólnego rdzenia Zeusa i Jowisza.

ᛏ

Týr

Młodszy futhark

Skandynawia wprost wymienia boga w obu poematach, nazywając go jednorękim oraz resztkami wilka, zakładając znajomość mitu o Fenrirze.

ᛏ

Tir

Anglosaski futhorc

Anglia zachowała kształt znaku, lecz zamiast bóstwa opisała gwiazdę, stosując ten sam zabieg, który przekształcił runę Ansuz w usta.

Bóg, którego tu nie ma

Oba poematy nordyckie wymieniają Týra i oba nazywają go jednorękim. Wersja islandzka dodaje ulfs leifar, czyli resztki wilka, a żaden z autorów nie objaśnia tych określeń, gdyż słuchacze doskonale znali ów mit.

Staroangielska strofa nie wspomina o żadnym bogu. Tir to tacna sum, czyli pewny znak; wiernie dotrzymuje wiary szlachetnym; jest a biþ on færylde ofer nihta genipu, zawsze na swoim szlaku ponad mgłami nocy; wreszcie næfre swiceþ, nigdy nie zawodzi.

Mowa o ciele niebieskim, utożsamianym zazwyczaj z Gwiazdą Polarną lub z niezachodzącym gwiazdozbiorem okołobiegunowym.

To ten sam zabieg, który poemat zastosował wobec runy Ansuz, objaśniając imię bóstwa za pomocą łacińskiego słowa os (usta). Kwestia tego, czy w anglosaskiej Anglii pamięć o bogu rzeczywiście zatarła się, czy też świadomie unikano jego imienia, pozostaje nierozstrzygnięta w obu przypadkach. Pogańskie imię przetrwało jednak w innych źródłach: Tiw widnieje w nazwach miejscowych, a angielskie słowo Tuesday (wtorek) to dosłownie dzień Tiwa, stanowiący bezpośrednią kalkę łacińskiego dies Martis (dnia Marsa).

Anglia miała więc to bóstwo w swoim języku, a mimo to wolała opisać gwiazdę.

Dochowanie wiary

Niezwykłe jest to, że zastępczy obraz niesie dokładnie to samo znaczenie.

Bóg przysiąg staje się gwiazdą, która healdeð trywa wel, czyli wiernie dochowuje wiary. Staroangielskie trywa to wierność i dobra wiara, sama istota przysięgi, od której wywodzą się współczesne angielskie słowa truth (prawda) oraz true (prawdziwy, wierny). Strofa stosuje wobec gwiazdy stałej dokładnie takie słownictwo, jakim opisuje się człowieka dotrzymującego danego słowa.

Sformułowanie næfre swiceþ oznacza «nigdy nie zawodzi» lub «nigdy nie zwodzi». Swican to ten sam czasownik, którego strofa Mann używa do opisania nieuchronnej zdrady między ludźmi: każdy człowiek musi zawieść innego. Ludzie podlegają słabości (swicaþ), podczas gdy gwiazda nie zawodzi nigdy.

Poeta z epoki chrześcijańskiej znalazł sposób na zachowanie istoty runy przy jednoczesnym odrzuceniu jej pogańskiego patrona. Pozostała niezawodność, stałość i wierność w trudnych warunkach. Niezależnie od tego, czy był to świadomy kunszt poetycki, czy szczęśliwa zamiana, zabieg ten okazał się w pełni udany.

Ponad mgłami nocy

Określenie ofer nihta genipu to niezwykle trafna obserwacja, przy której warto się zatrzymać.

Genip oznacza mgłę, gęste chmury i mrok, czyli zjawiska przesłaniające widok. Gwiazda znajduje się ponad nimi, podążając swoim torem bez względu na to, co dzieje się w niższych warstwach powietrza.

Stanowi to praktyczną podstawę astronawigacji oraz nocnych podróży w ogóle, a zarazem łączy ten znak z poprzedzającą go bezpośrednio runą Sigel. Sigel to słońce, nadzieja żeglarzy za dnia. Tir to stały punkt odniesienia w nocy. Razem tworzą w futhorcu kompletny przewodnik orientacji w przestrzeni pozbawionej punktów orientacyjnych.

Tradycja nordycka, skupiona na postaci boga, całkowicie traci ten wymiar. To jedno z nielicznych miejsc, w których angielska innowacja wniosła do tradycji runicznej treść nieobecną w pierwowzorze.

We wróżbie

Tir to niezawodność wystawiona na próbę.

W świetle angielskiej strofy runa ta wskazuje na jedyny element sytuacji, na którym można bezwzględnie polegać: osobę dotrzymującą danego słowa, niezłomną zasadę lub stały punkt odniesienia w zmiennych okolicznościach. To znak pomyślny i wyważony; nie zapowiada głośnego triumfu, lecz niezłomną solidność.

Wymiar sprawiedliwości wywodzi się bezpośrednio od postaci bóstwa i pozostaje standardową nowoczesną interpretacją, przejętą ze starszego futharku. Doskonale pasuje do spraw sądowych, sporów formalnych i wszelkich procedur kończących się wyrokiem, sprzyjając temu, po czyjej stronie leży rzeczywista racja.

Motyw wysokiej ceny, dominujący w ujęciu nordyckim (dłoń Týra złożona jako okup za spętanie bestii), w tej strofie w ogóle się nie pojawia. Kto szuka tego wątku, musi sięgnąć do źródeł skandynawskich. Tradycja angielska oferuje w zamian stałość: to, co niezmiennie podąża wyznaczonym szlakiem ponad wszelkimi zawirowaniami pogody.

Questions to sit with

  • Na czym w tej sytuacji możesz naprawdę polegać?
  • Kto w twoim otoczeniu dotrzymuje słowa, nawet gdy wiąże się to z osobistym kosztem?
  • Gwiazda świeci ponad mgłą bez względu na pogodę na dole: co stanowi twój stały punkt odniesienia?

Często zadawane pytania

W staroangielskiej strofie oznacza gwiazdę: pewny znak, który dochowuje wiary szlachetnym, zawsze mknie swym szlakiem ponad mgłami nocy i nigdy nie zawodzi. Utożsamia się ją najczęściej z Gwiazdą Polarną. Starsza warstwa nazwy odnosi się do boga Týra, o którym poemat wprost nie wspomina.

Z tego samego powodu, dla którego przekształcił runę Ansuz w usta. Kwestia tego, czy w Anglii zapomniano o dawnym bogu, czy też świadomie unikano jego imienia, pozostaje nierozstrzygnięta. Samo imię bezsprzecznie przetrwało: Tiw pojawia się w nazwach miejscowych, a angielskie słowo Tuesday (wtorek) to dzień Tiwa, kalka łacińskiego dies Martis. Bóstwo było więc obecne w języku, lecz autor postanowił opisać gwiazdę.

W zaskakująco niewielkim stopniu. Bóg przysiąg stał się gwiazdą, która healdeð trywa wel (wiernie dotrzymuje wiary), wykorzystując słownictwo odnoszące się do człowieka dotrzymującego słowa. Staroangielskie trywa to wierność i źródło słowa true. Z kolei zwrot næfre swiceþ (nigdy nie zawodzi) wykorzystuje ten sam czasownik, którym strofa Mann opisuje ludzką zawodność.

Tworzą one dwie dopełniające się połowy astronawigacji. Sigel to słońce, nadzieja żeglarzy za dnia. Tir to stały punkt odniesienia w nocy, wznoszący się ponad mgłami. Razem zapewniają orientację w przestrzeni pozbawionej punktów lądowych. Tradycja nordycka, wymieniająca w tym miejscu boga, całkowicie zatraciła to zestawienie.

Wymiar sprawiedliwości i słusznego wyroku wywodzi się od bóstwa i pozostaje powszechną współczesną interpretacją, sprzyjającą temu, kto ma rzeczywistą rację. W angielskiej strofie brak jednak motywu ofiary znanej z mitologii nordyckiej, gdzie Týr płaci dłonią za spętanie wilka. Anglia w zamian kładzie nacisk na niezłomną stałość.

Anglosaksońskie futhorc

Najnowsze wpisy

Odkryj starożytną mądrość kart tarota i odkryj tajemnice swojej duchowej podróży. Nasz blog jest Twoją bramą do zrozumienia bogatej symboliki, znaczeń i praktycznych zastosowań czytania tarota.