Isa

Το σχήμα

Μία κάθετη γραμμή. Τίποτα άλλο.

Αυτό καθιστά την Isa τον πιο απλό ρούνο στη σειρά και δημιουργεί ένα πρακτικό πρόβλημα για τους χαράκτες: ένας απλός κορμός είναι επίσης το βασικό στοιχείο των περισσότερων άλλων ρούνων, επομένως ένα ημιτελές ή φθαρμένο γράμμα μπορεί εύκολα να εκληφθεί λανθασμένα ως Isa. Σε φθαρμένες επιγραφές, μια σειρά από κάθετες γραμμές μπορεί να είναι μια ακολουθία ρούνων i, ένα διακοσμητικό διαχωριστικό ή τα απομεινάρια ενός εντελώς διαφορετικού συμβόλου.

Στο Νεότερο Futhark αυτό γίνεται δομικό στοιχείο. Η σειρά των δεκαέξι ρούνων είναι χτισμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου από έναν κορμό με έναν ή δύο κλάδους, και οι παραλλαγές με κοντά κλαδιά μειώνουν αυτές τις γραμμές τόσο πολύ, ώστε η διαφορά μεταξύ των γραμμάτων να είναι μόλις λίγα χιλιοστά γωνίας.

Τι σημαίνει το όνομα

Πρωτογερμανικό *īsaz, πάγος. Πρόκειται για μία από τις αδιαμφισβήτητες ετυμολογίες: παλαιοαγγλικό is, αρχαίο σκανδιναβικό íss, σύγχρονο γερμανικό Eis, αγγλικό ice. Και τα τρία ρουνοποιήματα το κατονομάζουν και μιλούν για την ίδια ουσία.

Αυτό που διαφέρει είναι η στάση τους απέναντί του.

Τρία ποιήματα, τρεις ιδιοσυγκρασίες

Οι στροφές της Isa αποτελούν το πιο σαφές παράδειγμα διαφωνίας μεταξύ των ρουνοποιημάτων σε ολόκληρο το σώμα κειμένων, και αξίζει να διαβαστούν παράλληλα.

Το παλαιοαγγλικό ποίημα είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου θαυμαστικό. Ο πάγος είναι πολύ κρύος και απίστευτα ολισθηρός, αλλά λάμπει διάφανος σαν γυαλί, σαν πολύτιμοι λίθοι, ένα δάπεδο φτιαγμένο από την παγωνιά που χαίρεσαι να το βλέπεις. Τρεις από τις πέντε προτάσεις του μιλούν για ομορφιά.

Το νορβηγικό ποίημα του αφιερώνει δύο στίχους χωρίς κοσμητικά επίθετα: ο πάγος ονομάζεται πλατιά γέφυρα, στην οποία ο τυφλός πρέπει να καθοδηγείται. Ένα παγωμένο ποτάμι είναι πραγματικά ένας δρόμος σε μια χώρα χωρίς δρόμους. Είναι επίσης η επιφάνεια μέσα από την οποία δεν μπορείς να δεις, και ο δεύτερος στίχος προειδοποιεί να μην πατήσεις πάνω του χωρίς έναν έμπειρο οδηγό.

Το ισλανδικό ποίημα δεν έχει καθόλου ζεστασιά: φλοιός των ποταμών, στέγη των κυμάτων και αφανισμός των καταδικασμένων. Εδώ χρησιμοποιείται η λέξη feigr, ο αρχαίος σκανδιναβικός όρος για κάποιον του οποίου ο θάνατος είναι ήδη προδιαγεγραμμένος.

Όμορφος, χρήσιμος, θανατηφόρος. Κάθε ειλικρινής ερμηνεία της Isa πρέπει να περιλαμβάνει και τις τρεις αυτές όψεις.

Στις επιγραφές

Ως γράμμα, ο ρούνος i είναι εξαιρετικά συνηθισμένος: αποδίδει ένα συχνό φωνήεν και εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε εκτενή επιγραφή.

Έχει έναν μοναδικό ρόλο. Σε διάφορα κείμενα του Πρεσβύτερου Futhark και μεταγενέστερων εποχών εμφανίζονται σειρές επαναλαμβανόμενων κορμών. Όταν διαβάζονται ως ρούνοι, συνήθως ερμηνεύονται ως πολλαπλοί ρούνοι i. Το αν πρόκειται για μαγική επανάληψη, μέθοδο μέτρησης, γέμισμα κενού ή φθορά της πέτρας, παραμένει αντικείμενο διαφωνιών. Οι λίθοι του Björketorp και του Stentoften στο Blekinge φέρουν περίφημες φόρμουλες καταρών με ασυνήθιστες ακολουθίες, όπου κάθε ανάγνωση απαιτεί απόφαση για το ποιες κάθετες γραμμές είναι γράμματα.

Στην ερμηνεία

Η Isa αντιπροσωπεύει την παύση. Δεν είναι απόφαση αναμονής ούτε ήττα: είναι μια κατάσταση στην οποία τίποτα δεν είναι σε θέση να κινηθεί προς το παρόν.

Ένα παγωμένο σχέδιο, μια σχέση σε αναστολή, ένα ανεπεξέργαστο πένθος, μια διαπραγμάτευση όπου και οι δύο πλευρές έχουν σιωπήσει. Το ιδιαίτερο γνώρισμά της είναι ότι δεν φέρνει ούτε πρόοδο ούτε κατάρρευση. Ο πάγος συντηρεί ό,τι περικλείει: τίποτα δεν χάνεται και τίποτα δεν κερδίζεται.

Έχει και μια δεύτερη όψη, που πηγάζει από την παλαιοαγγλική στροφή: τη διαύγεια του πάγου. Η κίνηση σταματά και το νερό γίνεται διαφανές. Ένα μεγάλο μέρος αυτού που μοιάζει με στασιμότητα σε ένα ρίξιμο είναι το έργο της Isa: τίποτα δεν συμβαίνει στην επιφάνεια ενώ στα βάθη γίνεται ορατό κάτι που δεν μπορούσε να διακριθεί μέσα στην κίνηση.

Η νορβηγική προειδοποίηση ισχύει και για τις δύο περιπτώσεις. Μια παγωμένη επιφάνεια μπορεί να διασχιστεί, αλλά μπορεί και να σπάσει. Η Isa σε ένα ρίξιμο για σχέδια συχνά σημαίνει ότι η διαδρομή είναι βατή, αλλά δεν πρέπει να την εμπιστευτείτε χωρίς κάποιον που τη γνωρίζει καλά.

Γιατί δεν έχει αντίστροφη σημασία

Η Isa είναι μία μόνο κάθετη γραμμή. Αν την αναποδογυρίσετε, παραμένει ακριβώς ο ίδιος ρούνος. Δεν υπάρχει άλλη κατεύθυνση για ανάγνωση.

Άλλοι οκτώ ρούνοι του Πρεσβύτερου Futhark μοιράζονται αυτήν την ιδιότητα: Gebo, Hagalaz, Naudhiz, Jera, Eihwaz, Sowilo, Ingwaz και Dagaz, καθιστώντας εννέα από τους είκοσι τέσσερις ρούνους αδύνατο να αντιστραφούν. Όσοι χρησιμοποιούν αντίστροφες σημασίες χειρίζονται αυτούς τους ρούνους με τρεις τρόπους: διαβάζουν την όρθια σημασία αφήνοντας τους γύρω ρούνους να τη χρωματίσουν, λαμβάνουν υπόψη την πτώση με την όψη προς τα κάτω, ή θεωρούν την ίδια την έλλειψη αντιστροφής ως μήνυμα, καθώς με έναν αμετάβλητο ρούνο δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει.

Ορισμένα σύγχρονα εγχειρίδια αποδίδουν παρ' όλα αυτά αντίστροφη Isa. Στο σχήμα του συμβόλου δεν υπάρχει βάση για κάτι τέτοιο και αυτός ο ιστότοπος δεν το υιοθετεί.

Σύγχρονα εσωτεριστικά στρώματα

Οι αντιστοιχίες που δίνονται παραπάνω (σλήθρα, γίγαντες του παγετού, βαρύς χειμώνας) προέρχονται από την αποκρυφιστική αναβίωση του εικοστού αιώνα και όχι από μεσαιωνικές πηγές, κυρίως από τα συστήματα του Edred Thorsson και της Freya Aswynn της δεκαετίας του 1980.

Η Isa απέκτησε επίσης στη σύγχρονη πρακτική τον ρόλο του ρούνου δεσίματος ή παγώματος: χρησιμοποιείται για να σταματήσει, να κρατήσει ή να ακινητοποιήσει μια κατάσταση, συχνά σε συνδυασμούς ή χαραγμένη πάνω από άλλον ρούνο. Αυτή η χρήση ταιριάζει με το όνομα, αλλά δεν έχει ιστορική τεκμηρίωση. Καμία αρχαία ή μεσαιωνική πηγή δεν περιγράφει τη χρήση του ρούνου i για την ανάσχεση γεγονότων.

Το αρμανικό σύστημα του Guido von List δεν έχει άμεσο ισοδύναμο, καθώς η επινοημένη σειρά του αφαίρεσε αρκετά γράμματα του Πρεσβύτερου Futhark και αναδιέταξε άλλα.

Σε συνδυασμό με άλλους ρούνους

Η Isa μαζί με το Naudhiz (ᚾ) διπλασιάζει τον εξαναγκασμό: όχι απλώς σταμάτημα, αλλά σταμάτημα από συνθήκες που δεν επιδέχονται διαπραγμάτευση. Αυτό το ζευγάρι αποτελεί τον πιο σκληρό συνδυασμό στο ætt του Hagal.

Η Isa μαζί με το Jera (ᛃ) προσφέρει μια πιο ελπιδοφόρα εκδοχή της ίδιας ακινησίας. Το Jera είναι ο κύκλος του έτους, και ο πάγος είναι μια εποχή και όχι μια οριστική ετυμηγορία. Μαζί συνήθως συμβουλεύουν μια συγκεκριμένη και όχι επ' αόριστον αναμονή.

Η Isa με το Sowilo (ᛊ) ή το Dagaz (ᛞ) προμηνύει την αρχή του ξεπαγώματος: ο ήλιος ή η αυγή που νικούν την παγωνιά.

Η Isa με το Fehu (ᚠ) ή το Ehwaz (ᛖ) παγώνει αυτό που ορίζεται από την κίνηση: πόρους που δεν είναι προσβάσιμοι ή ένα ταξίδι που δεν μπορεί να ξεκινήσει.

Η Isa με το Kenaz (ᚲ) απαιτεί προσοχή. Ο πυρσός ενάντια στον πάγο είναι μία από τις λίγες άμεσες αντιθέσεις, και οι απόψεις διίστανται ως προς το αν σημαίνει το σπάσιμο του εμποδίου ή τη μάταιη σπατάλη δυνάμεων.