Eþel

Υπερβολικά αγαπητό

Η πρώτη λέξη στην κρίση της στροφής απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά επειδή οι μεταφράσεις συστηματικά την αμβλύνουν.

Eþel byþ oferleof æghwylcum men: ένα κτήμα είναι oferleof για κάθε άνθρωπο. Το πρόθεμα ofer- σημαίνει υπερβολικά, πέρα από το μέτρο. Ο ποιητής δεν αναφέρει απλώς ότι οι άνθρωποι αγαπούν βαθιά τη γη τους. Λέει ότι την αγαπούν περισσότερο απ' όσο τους ωφελεί.

Τα σύγχρονα βιβλία ρούνων συνήθως δεν ερμηνεύουν έτσι το σύμβολο. Η καθιερωμένη ανάγνωση μιλά για κληρονομιά, δεσμούς προγόνων και αίσθημα ασφάλειας με τρόπο απλοϊκό και καθησυχαστικό. Η στροφή αντίθετα ξεκινά επισημαίνοντας αυτόν τον δεσμό ως γνωστή ανθρώπινη αδυναμία.

Στη συνέχεια θέτει έναν όρο, ακριβώς όπως οι στροφές Feoh και Nyd. Gif he mot ðær rihtes and gerysena on brucan on bolde bleadum oftast: εάν μπορεί εκεί να χαίρεται ό,τι είναι δίκαιο και αρμόζον, στο σπίτι του, συχνότερα σε ευημερία.

Η αξία του κτήματος εξαρτάται από το αν μπορεί να αξιοποιηθεί ουσιαστικά. Μια ιδιοκτησία που δεν μπορεί κανείς να απολαύσει δεν καλύπτεται από την υπόσχεση της στροφής, και το ποίημα δεν αναφέρει τι αξίζει σε μια τέτοια περίπτωση.

Πατρίδα, όχι απλώς ιδιοκτησία

Η παλαιοαγγλική λέξη eþel είναι ευρύτερη από τη σκανδιναβική συγγενική της, γεγονός που μετατοπίζει το κέντρο βάρους του ρούνου.

Στην αρχαία σκανδιναβική, το óðal αποτελεί συγκεκριμένη νομική κατηγορία: γη που ανήκει στην οικογένεια τόσο καιρό ώστε να καταστεί αναπαλλοτρίωτη, με τους συγγενείς να διατηρούν δικαίωμα προτίμησης σε περίπτωση πώλησης. Ο θεσμός αυτός επιβιώνει στο νορβηγικό δίκαιο μέχρι σήμερα ως odelsrett.

Το παλαιοαγγλικό eþel περιλαμβάνει αυτή την έννοια, αλλά δηλώνει επίσης πατρίδα, γενέθλια γη, την επικράτεια στην οποία ανήκει ένας λαός. Το Beowulf το χρησιμοποιεί για τη γη για την οποία ευθύνεται ένας βασιλιάς. Η λέξη απαντά σε όλη την παλαιοαγγλική ποίηση με αυτή την ευρύτερη σημασία, και οι ελεγείες τη χρησιμοποιούν διαρκώς για ό,τι έχει χάσει ένας εξόριστος.

Επομένως, ενώ η σκανδιναβική εκδοχή αφορά το εμπράγματο δίκαιο, η αγγλική παράδοση μιλά για το ανήκειν σε έναν τόπο. Η σύνθετη λέξη eþelweard (φύλακας της πατρίδας) και κύρια ονόματα όπως Æthelred (ευγενής βουλή, από το συγγενές æþel) ανήκουν στο ίδιο σημασιολογικό πεδίο.

Ένας ρούνος ως ολόκληρη λέξη

Το Eþel αποτελεί ένα από τα πιο ξεκάθαρα αγγλικά παραδείγματα ρούνου που αντιπροσωπεύει το ίδιο του το όνομα αντί για μια φωνητική αξία, και η απόδειξη βρίσκεται στο πιο διάσημο σωζόμενο παλαιοαγγλικό χειρόγραφο.

Στο μοναδικό σωζόμενο χειρόγραφο του Beowulf, Cotton Vitellius A. xv, ο γραφέας γράφει τον ρούνο ᛟ τρεις φορές ως αυτόνομο λογόγραμμα αντί για τη λέξη eþel. Το έπος είναι κατά τα άλλα γραμμένο σε λατινικό αλφάβητο. Ο ρούνος εισήχθη ως στενογραφική συντόμευση, και ο αναγνώστης αναμενόταν να προφέρει ολόκληρη τη λέξη.

Αυτή η πρακτική ονομάζεται begriffsrunen. Είναι το αγγλικό αντίστοιχο του σουηδικού λίθου του Stentoften, όπου ο ρούνος Jera στέκεται μόνος του δηλώνοντας καλή σοδειά. Δύο ανεξάρτητες παραδόσεις που χρησιμοποιούν έναν ρούνο ως έννοια και όχι απλώς ως γράμμα.

Αυτό αποδεικνύει επίσης ότι η γνώση των ρούνων δεν περιοριζόταν στους τεχνίτες που σκάλιζαν σε πέτρα και οστό. Ένας μοναστικός γραφέας που αντέγραφε λαϊκή ποίηση σε λατινικό εργαστήριο κατέφυγε στον ρούνο για ταχύτητα, βέβαιος ότι οι αναγνώστες του θα κατανοούσαν το νόημα.

Πριν από το dæg, όχι μετά

Μια μικρή λεπτομέρεια διάταξης αξίζει να καταγραφεί, καθώς οι πίνακες ρούνων διαφέρουν και οι προσεκτικοί αναγνώστες το παρατηρούν.

Ο λίθος του Kylver (περίπου 400 μ.Χ.), το αρχαιότερο πλήρες φούθαρκ, κλείνει τη σειρά με το dagaz και μετά το othala. Το βρακτεάτη του Vadstena (περίπου 500 μ.Χ.) αντιστρέφει τη σειρά: othala πριν από το dagaz.

Το παλαιοαγγλικό ρουνικό ποίημα ακολουθεί τη διάταξη του Vadstena. Το Eþel καταλαμβάνει την εικοστή τρίτη θέση και το Dæg την εικοστή τέταρτη, ακολουθούμενα από τις πέντε αγγλικές προσθήκες.

Καμία από τις δύο διατάξεις δεν είναι λανθασμένη και δεν υπάρχει αντικειμενικό κριτήριο για την επιλογή της μίας έναντι της άλλης. Αυτός ο ιστότοπος ακολουθεί το Kylver για το Πρεσβύτερο Φούθαρκ και το ποίημα για το Φούθορκ, γι' αυτό και οι δύο σειρές καταλήγουν διαφορετικά. Πρόκειται για συντακτική επιλογή, όχι αδιαμφισβήτητο αρχαιολογικό πόρισμα.

Σύγχρονη χρήση και παραποιήσεις

Αυτός ο ρούνος φέρει το σοβαρότερο σύγχρονο βάρος από όλα τα σημεία και των δύο σειρών, γεγονός που πρέπει να διατυπώνεται καθαρά και όχι να κρύβεται σε υποσημειώσεις.

Κατά το Τρίτο Ράιχ, το σύμβολο, αποκαλούμενο συνήθως ρούνος Odal, ιδιοποιήθηκε μέσω του συστήματος του Guido von List του 1902 και της ιδεολογίας αίματος και γης του κινήματος völkisch, για την οποία ένας ρούνος που σήμαινε προγονική γη ταίριαζε απόλυτα. Εμφανίστηκε σε εμβλήματα μεραρχιών των SS, συμπεριλαμβανομένης της 7ης Ορεινής Εθελοντικής Μεραρχίας SS Prinz Eugen, κυρίως σε παραλλαγή με τα σκέλη στραμμένα προς τα έξω.

Το σύμβολο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από νεοναζιστικές ομάδες, και η Anti-Defamation League το περιλαμβάνει στη βάση δεδομένων συμβόλων μίσους. Εμφανίστηκε σε πρόσφατες ακροδεξιές συγκεντρώσεις και στη γραφιστική πολιτικής εκστρατείας το 2020, προκαλώντας άμεσες αντιδράσεις.

Ο ίδιος ο ρούνος είναι ένα γράμμα δύο χιλιάδων ετών, ονομασμένο από έναν πραγματικό νομικό θεσμό που διατηρείται στο νορβηγικό δίκαιο ως odelsrett, και αμέτρητοι άνθρωποι μελετούν τους ρούνους χωρίς κανένα πολιτικό κίνητρο. Η ιδεολογική οικειοποίηση είναι πρόσφατη και δεν έχει ιστορική σύνδεση με τις ρίζες του συμβόλου.

Και οι δύο διαπιστώσεις ισχύουν, και η δεύτερη δεν αναιρεί την πρώτη. Από όλους τους ρούνους, αυτός κινδυνεύει περισσότερο να εκληφθεί δημόσια ως δήλωση την οποία ο κάτοχός του ουδέποτε σκόπευε να κάνει.

Στην ερμηνεία

Το Eþel ενσαρκώνει ό,τι παραλάβατε και όχι ό,τι χτίσατε με τις δικές σας δυνάμεις.

Σε ένα άνοιγμα υποδεικνύει κληρονομιά με κάθε έννοια: ακίνητη περιουσία και χρήματα, αλλά εξίσου οικογένεια, τόπο καταγωγής, το όνομα που σας δόθηκε και τις παραδοχές μέσα στις οποίες μεγαλώσατε. Δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις σε ερωτήματα για το σπίτι, τα οικογενειακά καθήκοντα και εκείνες τις πτυχές μιας κατάστασης που ο ενδιαφερόμενος δεν επέλεξε ο ίδιος.

Η αγγλοσαξονική αντίληψη της πατρίδας διευρύνει το νόημά του πέρα από το αυστηρά σκανδιναβικό νομικό πλαίσιο. Δεν αφορά μόνο την κατοχή αλλά την προέλευση, καθιστώντας το φυσικό ρούνο για ζητήματα επιστροφής, εξορίας και της αμφιβολίας αν ένας τόπος σας ανήκει ακόμη.

Και η προειδοποίηση του ποιητή για το oferleof παραμένει επίκαιρη: σε όρθια θέση το Eþel είναι ευνοϊκό, αλλά περιέχει μια προειδοποίηση για την υπερβολική προσκόλληση την οποία οι περισσότερες αναγνώσεις παραλείπουν. Το ερώτημα που θέτει δεν είναι αν αγαπάτε αυτό το μέρος, αλλά αν αυτή η αγάπη σας κοστίζει υπερβολικά.