Galdr

Tungkol sa pag-awit

Ang salitang galdr ay nagmula sa pandiwang gala (sumigaw, umawit, tumawag). Ito rin ang pinagmulan ng salitang Ingles na to yell at ng pagtilaok ng tandang sa Old Norse.

Nililinaw ng pinagmulan ng salita na ang galdr ay ginagawa gamit ang boses. Hindi ito nakasulat o nakaukit na orasyon. Ito ay binibigkas nang malakas, karaniwang inaawit nang mataas sa halip na sinasalita lang.

May iba't ibang salita para sa mahika ang Old Norse at magkakaiba ang kahulugan ng mga ito. Ang seiðr ay ibang gawain na may kinalaman sa pangitain at mga isyu sa kasarian na hindi komportable ang mga sinaunang manunulat. Ang galdr ay pagganap gamit ang boses. Ang rúnar ay mga marka. Madalas paghaluin ng mga makabagong manunulat ang tatlong ito, ngunit malinaw ang pagkakaiba nila sa mga sinaunang teksto.

Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pag-unawa sa paksang ito.

Mayroon itong sariling sukat

Ang pinakamalakas na patunay na ang galdr ay isang pormal na gawain ay ang pagkakaroon nito ng sariling sukat ng tula sa Old Norse.

Ang galdralag (sukat ng incantation) ay kinikilala sa tekstong Eddic at inilarawan ni Snorri Sturluson sa kanyang Háttatal. Makikilala ito sa pamamagitan ng pag-uulit na may kaunting pagbabago (sinasabi ang isang linya at inuulit sa ibang paraan). Nagbibigay ito ng kakaibang epekto kumpara sa ordinaryong tula.

Hindi basta-basta ginagawa ang mga sukat ng tula. Bumubuo ng sariling sukat ang isang kultura para sa isang partikular na layunin. Ang pagkakaroon ng galdralag ay nagpapatunay na ang inawit na orasyon ay isang pormal na genre at hindi lamang basta inimbento.

Ginagamit ang galdralag sa mga teksto para sa mga sumpa, orasyon ng paggapos, at mga salitang nag-uutos.

Ang inilalarawan ng mga teksto

Tatlong bahagi ang nagbibigay ng pinakamaraming impormasyon.

Sa Ljóðatal (ang listahan ng mga awit sa dulo ng Hávamál), inisa-isa ni Óðinn ang labingwalong orasyon na alam niya. Ginagamit ang mga ito para sa mga praktikal na bagay (pagtulong sa kalungkutan at sakit, pagpapurol sa sandata ng kaaway, paglaya sa gapos, pagpigil sa palaso, pagpapakalma sa bagyo, paglaban sa mangkukulam, pagprotekta sa mga tauhan, at pakikipag-usap sa patay). Hindi niya itinuro ang panglabingwalo.

Tinuruan ng valkyrie na si Sigrdrífa si Sigurðr sa Sigrdrífumál. Dito magkasamang lumabas ang galdr at runes. Tinuruan niya ito ng mga runes para sa tagumpay, alak, panganganak, at iba pa. Sinabi rin niya kung saan dapat iukit ang mga ito kasama ng mga pandiwang payo.

Ang Buslubæn sa Bósa saga ay isang buong tula ng sumpa na nagtatapos sa isang bugtong tungkol sa runes na kailangang sagutin ng nakikinig.

Ipinakita sa Egils saga ang gawain sa totoong buhay. Nagtayo si Egill ng níðstöng (isang poste ng pagkutya na may ulo ng kabayo) at sumumpa laban sa isang hari at reyna. Sa ibang pagkakataon, umukit siya ng runes para pagalingin ang isang babaeng nagkasakit dahil sa maling ukit ng ibang tao.

Kung saan ginagamit ang runes

Madalas hindi napapansin ang bahaging ito.

Ang galdr ay tunog. Ang runes ay mga marka. Pinagsama ang dalawang ito sa panitikan (itinuro pareho sa Sigrdrífumál at nagtapos sa runes ang Buslubæn). Ang ugnayang ito sa panitikan ang batayan ng modernong gawain ng pag-awit sa mga pangalan ng rune.

Iba ang ipinapakita ng mga ukit. Walang nakaukit na utos para umawit ng rune. Walang nakasulat tungkol sa tono ng pag-awit at walang natirang teksto mula sa panahon ng runes na nag-uugnay sa dalawa.

Maaaring totoo ang ugnayan. Madaling isipin na binibigkas ng isang manlililok ang kanyang inuukit. Ang mga inulit na runes sa anting-anting ng Lindholm at sibat ng Kragehul ay tinitingnan bilang nakasulat na awit (ang pag-uulit sa bagay ay katumbas ng pag-uulit sa boses).

Magandang pakinggan ang teoryang ito. Ang totoo ay malinaw na nakatala ang galdr sa panitikan ng ika-13 siglo at malinaw din ang pagsusulat ng runes sa mga ukit, ngunit ang ugnayan ng dalawa ay nagmula sa panitikan at hindi sa mga bagay na nahukay.

Kung saan napunta ang salita

Hindi natapos ang galdr sa panahon ng mga Viking. Matagal itong nanatili at nagbago ng anyo.

Inugnay ang salita sa tradisyon ng grimoire sa Iceland (galdrabók o aklat ng mahika, galdrastafir o mahiwagang tungkod). Pagsapit ng ika-17 siglo, ang galdr ay naging isang nakasulat at nakaguhit na gawain sa halip na inaawit. Ang mga paglilitis sa pangkukulam sa Iceland noong siglong iyon ay ginawa laban sa mga galdramenn, at ang mga ebidensya ay karaniwang mga aklat o iginuhit na staves at hindi mga awit.

Ito ay isang malaking pagbabago sa kahulugan (ang salita para sa pag-awit ay naging salita para sa pagguhit sa loob ng anim na raang taon).

Kinuha ng modernong tradisyon ng rune ang unang kahulugan at ginamit ito sa runes. Naging sikat ang pag-awit sa mga pangalan ng rune bilang isang paraan ng pagninilay o mahika. Ang gawaing ito ay binuo noong ika-20 siglo mula sa paglalarawan noong ika-13 siglo ng isang gawain na hindi isinulat ang pamamaraan.