De amuletten

Veelgestelde vragen

Welk amulet is het oudst?

Gemeten naar ononderbroken gedocumenteerd gebruik zijn dat de Egyptische vormen. Scarabeeën en wedjat-ogen werden al vanaf het derde millennium voor Christus gemaakt en waren onder Romeins bewind nog steeds in productie, een tijdspanne van bijna drieduizend jaar. Blauwe oogkralen in het oostelijke Middellandse Zeegebied zijn van vergelijkbare ouderdom, maar moeilijker exact te dateren omdat een kraal in een graf al een erfstuk geweest kan zijn.

Kun je een amulet dragen uit een traditie die niet de jouwe is?

Voor de meeste van deze twintig wel, en de tradities zelf bevestigen dat. De nazar, de hamsa en de Egyptische motieven hebben millennia lang religieuze en etnische grenzen overschreden en werden van meet af aan verhandeld. De uitzonderingen betreffen levende gesloten of semi-gesloten praktijken, met name het inheemse Noord-Amerikaanse erfgoed en enkele Zuidoost-Aziatische tempelamuletten, waar regels gelden over vervaardiging en dracht. Elk artikel licht de eigen situatie toe.

Moet een amulet gezegend worden?

Dat hangt geheel van het voorwerp af. Een nazarkraal wordt van nature als beschermend beschouwd en behoeft niets extra's. Een Japanse omamori is bij aankoop al gewijd en verliest zijn werking zodra hij geopend wordt. Een klassieke talisman heeft zonder inwijding geen betekenis, omdat juist het ritueel er een talisman van maakt in plaats van een gegraveerde schijf. De pagina's beschrijven de eigen voorschriften van de traditie zonder iets bij te verzinnen.

Waarom gebruiken zoveel amuletten de kleur blauw?

Daar zijn twee elkaar versterkende redenen voor. Blauw was lange tijd een kostbare, kunstmatig vervaardigde kleur in plaats van een alomtegenwoordig natuurlijk pigment, waardoor een blauw voorwerp aanzien uitstraalde. Daarnaast waren in het oostelijke Middellandse Zeegebied, waar het geloof in het boze oog het sterkst leefde, lichte ogen zeldzaam en werden zij het meest verdacht van het werpen van de kwalijke blik; de blauwe kraal beantwoordt het gevaar dus in zijn eigen kleur.

Zijn deze amuletten religieuze voorwerpen?

Sommige wel, andere niet, en verscheidene zijn beide afhankelijk van wie ze vasthoudt. Thors hamer in een tiende-eeuws graf was een religieus statement. Dezelfde vorm aan een hedendaagse sleutelhanger is dat doorgaans niet. Waar een symbool heilig is voor een levende gemeenschap, wordt dat nadrukkelijk vermeld, omdat dit bepalend is voor de aankoop, het dragen en het afscheid nemen van het voorwerp.