Talismannen · Tegen het boze oog

Het Oog van Horus

Ook bekend als: Wedjat, udjat, het gave oog

Een oog dat vernietigd werd en weer heel gemaakt is, wat verklaart waarom Egypte het vierduizend jaar lang droeg.

In één oogopslag

Herkomst
Oude Egypte
Egyptische naam
Wedjat, het gave of geheelde oog
Vroegste gebruik
Oude Rijk, 3e millennium v.Chr.
Materialen
Faience, carneool, lapis lazuli, goud
Betekent
Heelheid, herstel, gezondheid
Niet hetzelfde als
Het Oog van Ra

Wat het voorstelt

Een menselijk oog met een wenkbrauw erboven, een rechte lijn die vanaf de binnenste ooghoek naar beneden loopt en een gekrulde spiraal vanaf de buitenste hoek. Die twee onderste markeringen zijn niet menselijk. Het zijn de koptekeningen van een valk, hoogstwaarschijnlijk een lannervalk, en zij maken van een getekend oog het oog van een god die een valk is.

Het Egyptische woord is wedjat, afkomstig van een wortel die gaaf, heel of ongedeerd betekent. Het is niet het alziende oog van waakzaamheid dat latere Europese tradities ervan maakten. Het is het oog dat beschadigd raakte en vervolgens werd hersteld, en het amulet belichaamt een aanspraak op datzelfde herstel.

De mythe achter het symbool

Horus en Seth strijden om de troon van Egypte na de moord op Osiris. Tijdens die strijd rukt Seth het oog van Horus uit of verwondt het ernstig. Thoth, de god van het schrift en de berekening, herstelt het oog, waarna Horus het geheelde oog aan zijn overleden vader schenkt als het ultieme offer.

Die opeenvolging verklaart de kracht van het symbool. Het oog is niet krachtig omdat het ziet, maar omdat het werd verwoest en terugkeerde. Het offeren van het wedjat werd het oermodel voor elk ritueel offer in Egypte, en het amulet draagt de belofte in zich dat wat gebroken is, weer heel gemaakt kan worden.

Een hardnekkige theorie stelt dat de zes onderdelen van het oog staan voor de breuken van een half tot een vierenzestigste in de Egyptische graanmaat, zoals gebruikt in teksten als de Rhind-papyrus, en dat ze optellen tot drieënzestig vierenzestigsten, waarbij het ontbrekende deel werd aangevuld door de helende adem van Thoth. Het is een prachtig verhaal. Alan Gardiner stelde dit in 1927 voor en het werd bijna een eeuw lang als feit herhaald. Jim Ritter ontkrachtte het in 2003 in zijn publicatie Closing the Eye of Horus, waarin hij aantoonde dat de hiëratische maatinhoudstekens en de onderdelen van het getekende oog een volkomen gescheiden en traceerbare geschiedenis kennen. Die rekenkunde is een moderne romantische gedachte en geen Egyptische werkelijkheid.

Hoe het werd gebruikt

Het is het meest voorkomende amulet van Egypte, bij duizenden vervaardigd in geglazuurde faience: betaalbaar voor iedereen in eenvoudige klei en vorstelijk uitgevoerd in goud en inlegwerk voor de elite. Gedragen als hanger tijdens het leven. Geschilderd op de zijkant van doodskisten zodat de overledene naar buiten kon kijken. Gewikkeld in de linnen windsels van mummies en in het bijzonder gelegd op de snede van de balseming, omdat die wond weer geheeld moest worden.

Het reisde ook wijd en zijd. Fenicische handelaren, Griekse en Romeinse contacten en het gemak waarmee een kraal meegenomen kon worden, verspreidden het wedjat over het hele Middellandse Zeegebied, waar het opging in een veel grotere traditie van oogamuletten die nog altijd voortleeft.

Het Oog van Horus en het Oog van Ra

Deze twee worden voortdurend met elkaar verward, zelfs op sieraden die onder de ene naam worden verkocht en de andere afbeelding dragen. Het zijn fundamenteel verschillende begrippen.

Het Oog van Horus is het verwonde en genezen oog, verbonden met de maan, met heelheid en herstel. Het Oog van Ra is het oog van de zonnegod dat als een zelfstandige, gevaarlijke godin wordt uitgestuurd (geïdentificeerd met Hathor, Sachmet, Wadjet en anderen), die op pad gaat om te vernietigen en overreed moet worden om terug te keren. Het ene is een belofte van genezing. Het andere is een ontketend wapen.

Soms werden ze op identieke wijze afgebeeld, een overlap waar de Egyptische religie geen enkel probleem mee had. Wie bescherming en genezende werking zoekt, heeft het wedjat nodig.

Hoe het wedjat werd gemaakt en gedragen

De productie van het amulet gebeurde op industriële schaal in Egypte, en de plaatsing ervan werd bepaald door vaste regels in plaats van persoonlijke voorkeur.

  1. Gegoten in geglazuurde faience voor het gewone volk, of gesneden uit carneool, lapis lazuli en goud voor wie het kon betalen.
  2. Doorboord aan de bovenkant of zijkant om aan een koord geregen te worden, op kleding genaaid of plat op het lichaam gelegd.
  3. Bij leven om de hals gedragen, doorgaans in combinatie met andere amuletten in plaats van afzonderlijk.
  4. Geschilderd op de linkerzijde van een kist op ooghoogte, zodat de overledene erdoorheen naar het oosten keek.
  5. Gelegd over de balsemingsinsnijding, de operatieve wond die het amulet geacht werd weer heel te maken.

Spiegelbeeldige paren waren gebruikelijk en welbewust gekozen. Een linker en een rechter wedjat werden vaak samen gedragen of neergelegd.

Waar het Oog van Horus bij hoort

De doelen die het diende en de Egyptische symbolen waar het naast stond.

Vragen ter reflectie

  • Het wedjat ontleent zijn kracht aan het feit dat het eerst beschadigd raakte. Verandert dat de reden waarom u er een zou dragen?
  • Egypte maakte een strikt onderscheid tussen het genezende oog en het vernietigende oog. Waar zou u die grens trekken bij uw eigen symbolen?
  • Hoeveel van wat u gelooft over een oud symbool stamt uit de cultuur die het schiep, en hoeveel uit de eeuw die het herontdekte?

Veelgestelde vragen

Volgende Cornicello
Alle twintig amuletten

Laatste Berichten

Ontdek de oude wijsheid van tarotkaarten en ontgrendel de mysteries van je spirituele reis. Onze blog is jouw toegangspoort tot het begrijpen van de rijke symboliek, betekenissen en praktische toepassingen van tarot lezen.