UZ (o'zbekcha)
Фол ташлаш усуллари
Танга ва замонавий ташлаш усуллари
Уч танга, олти марта ташлаш, тахминан бир дақиқа. Танга усули аксарият амалиётчилар учун мингяпроқнинг ўрнини фақат тезлиги туфайли эгаллади ва шу тариқа оракулнинг математикасини сездирмай ўзгартирди. Бугун дунёда қилинаётган деярли ҳар бир фол шу усулда ўтказилади.
- 3
- танга
- 6
- ташлаш
- 1/8
- ҳаракатланувчи чизиқ эҳтимоли
Жараён ва унинг вариантлари
Асосий усулни ўрганиш бир дақиқадан кам вақт олади. Қуйидагиларнинг аксарияти у очиқ қолдирган танловлар ва унинг ёнида пайдо бўлган муқобиллар ҳақида.
🪙
Уч танга, бир чизиқ
Хитой
Тандан бошлаб
Учаласини бирга ташланг ва комбинацияни ўқинг. Олти марта ташлаш гексаграммани пастдан юқорига қуради, бутун жараён эса мингяпроқ усулининг бир соатига қиёсан тахминан бир дақиқа олади.
➕
Қийматларни белгилаш
Хитой
Тандан бошлаб
Герб уч, рақам эса икки деб ҳисобланади, ёки анъанага кўра тескариси. Уч танга йиғиндиси 6, 7, 8 ёки 9 бўлади: бу мингяпроқ берадиган қари ин, ёш ян, ёш ин ва қари янни худди шу схемада беради.
🤔
Қайси томон ян
бутун дунё
замонавий давр
Анъанавий хитой тангаларида ёзувли томон одатда ин, бўш томон эса ян деб олинади, бу Ғарб қўлланмаларининг аксарияти гербдан айтадигани билан тескари. Муҳими бир андозани танлаб, уни ҳеч қачон ўзгартирмасликдир.
📊
Текисланган эҳтимоллик
бутун дунё
Тандан бошлаб
Ҳар бир ҳаракатланувчи чизиқ саккиздан бир, ҳар бир барқарор чизиқ эса саккиздан уч марта чиқади, ин ва ян орасида симметрик. Мингяпроқ ҳаракатланувчи янни ҳаракатланувчи индан уч баравар эҳтимолли қилади; танга эса бу номутаносибликни бутунлай йўқ қилади.
✳️
Ҳаракатланувчи чизиқларни белгилаш
бутун дунё
Тандан бошлаб
Уч герб ёки уч рақам ҳаракатланувчи чизиқни беради, у чизилаётганда доира ёки хоч билан белгиланади. Аралаш ташлашлар барқарор чизиқ беради. Ҳаракатланувчиларини ағдариш иккинчи гексаграммани ҳосил қилади.
⬆️
Пастдан қуриш
Хитой
Чжоудан бошлаб
Биринчи ташлаш пастки чизиқ, олтинчиси эса юқориги чизиқ бўлиб, бу гексаграммалар ўқилиш тартибига мос келади. Тартибни тескари қилиш бошловчиларнинг энг кўп учрайдиган хатоси бўлиб, бутунлай бошқа шакл беради.
🀄
Анъанавий тангалар
Хитой
Тандан бошлаб
Квадрат тешикли думалоқ бронза тангалар, уларнинг шакли осмон ва ерни рамзийлаштиради. Цин давридаги тангалар фолбинлик учун кенг сотилади, аммо бир хил учта танга ҳам худди шундай яхши ишлайди.
🎲
Зар усуллари
бутун дунё
20-аср
Тоқ ёки жуфт деб ўқиладиган битта зар танга эҳтимоллигини такрорлайди; учта зар ёки саккиз қиррали зар ҳам шунга ўхшаш ишлатилиши мумкин. Тангадан тезроқ ва тангани четига тушиб қолиши ёки мебель остига думалаб кетишидан кўра камроқ хавфли.
🔴
Ўн олти-донали усуллар
бутун дунё
20-аср
Уч, беш, етти ва бир нисбатидаги мунчоқ, шарча ёки донадан ҳар бир чизиқ учун биттадан тортиб олинади. Мурослашган нуқтаи назар: танга тезлигида мингяпроқ эҳтимоллиги, тақсимот аҳамиятли деб ҳисоблаган ҳар ким учун ҳалол жавоб.
📱
Дастур ва иловалар
бутун дунё
1980-йиллардан бошлаб
Дастурлар псевдотасодифий манбадан чизиқлар яратади, одатда танга эҳтимоллиги билан, баъзан эса мингяпроқ имконияти билан. Амалиётчилар алгоритм жисмоний ҳаракатнинг ўрнини боса оладими деган масалада кескин иккига бўлинган.
⚛️
Аппарат тасодифийлиги
бутун дунё
замонавий давр
Баъзи воситалар псевдотасодифий алгоритмлар ўрнига атмосфера шовқини ёки квант манбаларига таянади. Бу дастурий ташлашга қаратилган эътирозни бартараф қилиши ёки қилмаслиги кимнинг эътирозни қандай тушунишига боғлиқ.
🥉
Битта танга ва бошқа қисқа йўллар
бутун дунё
замонавий
Битта тангани олти марта ташлаш ҳаракатланувчи чизиқларни ажратмасдан чизиқ турларини беради, шунинг учун иккинчи босқич керак бўлади. Ишлайди, аммо кўпинча ўқувчи фол эмас, шунчаки гексаграмма хоҳлаётганидан далолат беради.
Материаллар, тарих ва эътирозлар
Усул қаердан келиб чиққани, одамлар нима билан фол очишлари ҳамда поялар четга қўйилганда нима йўқотилгани ҳақидаги узоқ давом этаётган баҳс.
Тан давридаги силжиш
7–10-асрлар
Хитой
Танга ташлаш одатда Тан давригача бориб тақалади, ўша даврда поялардан тезроқ муқобил кенг қўлланила бошлаган. Ягона асос манба сақланмаган, ўзгариш эса доктринал эмас, амалий бўлганга ўхшайди.
Вен Ван Гуа амалиёти
Хандан бошлаб
Хитой
Хитой тилида сўзлашувчи ҳудудлардаги етакчи профессионал усул уч тангани одатий равишда ишлатади, чунки унинг таҳлили ҳаракатланувчи чизиқларнинг нозик тақсимотига эмас, шохлар ва фазаларга таянади.
Чжу Сининг афзал кўриши
12-аср
Фуцзянь
Чжу Си мингяпроқ маросимини батафсил кодификация қилиб, уни тўғри усул деб билган, бу кўп жиҳатдан танга қулайлик жиҳатидан ғолиб чиққанидан кейин ҳам поялар нуфузини сақлаб қолишининг сабабидир.
Вилгелм-Бейнс
1950
Ғарб
Ғарб китобхонларининг аксариятини ҳар икки усул билан таништирган нашр, у танга жараёнини тезроқ танлов сифатида тасвирлайди. Инглиз тилидаги амалиётнинг тангага мойиллиги ҳам шундан келиб чиқади.
Думалоқ танга, квадрат тешик
хитой анъанаси
Хитой
Тангаларнинг ўзи бир диаграмма сифатида ўқилади: думалоқ четлар осмонни, квадрат тешик эса ерни билдиради. Бу дастлаб тангалар ҳамманинг чўнтагида борлиги учун қилинган танловга ёқимли асосдир.
Эҳтимоллик эътирози
20-асрдан бошлаб
бутун дунё
Тангага қаратилган энг яхши ҳужжатлаштирилган танқид: икки усул ўлчанадиган даражада турли тақсимот беради, шунинг учун улар бир-бирининг ўрнини боса олмайди. Тарафдорлари эса маъно частотада эмас, талқинда деб жавоб беришади.
Мунчоқли мурослашув
20-аср
Ғарб
Мингяпроқ эҳтимоллигини унинг соатисиз сақлаш йўли сифатида Ғарб қўлланмаларида кенг тарғиб қилинган. Тўғри нисбатдаги ўн олти дона тортиб олиниб қайта қўйилади, бир чизиқ учун бир тортиш.
Санъатдаги тасодиф
1951-йилдан бошлаб
Нью-Йорк
Жон Кейж бастакорлик қарорлари учун гексаграмма ташлаган, кейинчалик эса шу мақсадда компьютер яратган сонлардан фойдаланган. Жисмоний ташлаш ўрнига алгоритм қўйишнинг эрта намунаси.
Фолбинлик иловалари
2010-йиллардан бошлаб
бутун дунё
Телефон иловалари ташлашни амалда ишқаланишсиз қилиб қўйди, буни баъзи амалиётчилар усулнинг етуклиги, бошқалари эса маслаҳатлашишни атайлаб қиладиган тўхтамнинг йўқолиши деб ҳисоблайди.
Тангаларингизни танлаш
замонавий
бутун дунё
Бир хил учта танга хизмат қилади. Амалиётчилар кўпинча махсус тўплам сақлашади, бу қайси томон ян деб белгиланганини эслаб қолиш амалий масаласини ҳар қандай маросимий сабабдан кўра кўпроқ ҳал қилади.
Амалий носозликлар
доимий
ҳамма жойда
Тангалар четига тушиб қолади, думалаб кетади ёки столдан йиқилади. Одат шунчаки қайта ташлашдир; анъанада муваффақиятсиз ташлашни белги деб биладиган ҳеч нарса йўқ.
Мингяпроқ усули
Чжоудан бошлаб
Хитой
Номутаносиб эҳтимоллиги ва маросим доираси билан секин асл усул. Кўп амалиётчилар уни бир соатга арзийди деб ҳисоблаган саволлар учун сақлайди, қолган ҳамма нарса учун эса тангадан фойдаланади.
Усул бир хатбошида
Уч танга олинг. Қайси томон уч қийматли ян ва қайси томон икки қийматли ин эканини ҳал қилинг ва кейин фикрингизни ўзгартирманг. Учаласини бирданига ташланг ва қийматларни қўшинг: йиғинди 6, 7, 8 ёки 9 бўлади. Олти ҳаракатланувчи ин чизиғи, тўққиз ҳаракатланувчи ян, етти билан саккиз эса барқарор шакллар. Чизиқни чизинг, яна ташланг ва гексаграммани олти ташлашда пастдан юқорига қуринг. Ҳаракатланувчи чизиқларни ағдариб, иккинчи гексаграммани олинг.
Бутун жараён шу. У тахминан бир дақиқа олади, бу эса унинг мавжуд бўлишининг ягона сабабидир.
Қайси томон ян?
Бу бошловчиларни бошқа ҳар қандай нарсадан кўра кўпроқ чалғитади, ҳалол жавоб эса умумий қоида йўқлигидир. Анъанавий тангалар билан хитой амалиёти одатда ёзувли томонни ин, бўш томонни эса ян деб олади. Замонавий тангалар билан ишлайдиган Ғарб қўлланмалари эса одатда гербни ян қилади.
Икки андоза бир-бирига мослаштирилиши мумкин эмас ва бу аҳамиятли эмас. Муҳими шуки, бошлашдан олдин бир андозани белгилаб, ўқишлар ичида ёки орасида уни ҳеч қачон ўзгартирмаслигингиз керак. Махсус танга тўплами сақлайдиган амалиётчилар, бошқа нарсалар қатори, қайси томонни танлаганини эслаб қолиш масаласини ҳал қилишади.
Тангалар нимани ўзгартирди
Танга усули шунчаки тезроқ мингяпроқ эмас. У бошқа тасодифийлаштиргич, ва бу фарқ ўлчанадиган нарсадир.
Уч танга билан тўртта натижанинг ҳар бирида аниқ эҳтимоллик бор: ҳаракатланувчи ян учун саккиздан бир, ҳаракатланувчи ин учун саккиздан бир, ҳар бир барқарор чизиқ учун саккиздан уч. Тақсимот ин ва ян орасида симметрик.
Мингяпроқ симметрик эмас. У ҳаракатланувчи янни ўн олтидан уч марта, ҳаракатланувчи инни эса ўн олтидан бир марта беради, шунда ўзгарувчи ян чизиғи ўзгарувчи ин чизиғидан уч баравар эҳтимолли, барқарор ин эса энг кўп учрайдиган натижадир. Минг саволни ҳар икки йўл билан ташласангиз, жавоблар тизимли равишда фарқ қилади.
Бунинг аҳамияти ҳақиқатан баҳсли. Бир тарафдорлар номутаносиблик ян билан иннинг қандай хатти-ҳаракат қилишига оид ҳақиқий нарсани акс эттиради ва уни текислаш оракулни ўзгартиради дейди. Бошқалари эса маъно талқинда пайдо бўлади, кириш тақсимоти эса тасодифий деб ҳисоблайди. Ҳар икки тарафда ҳам ўн йиллаб амалиёт қилганлар бор.
Агар баҳс ишонарли туюлса-ю, бир соат вақтингиз бўлмаса, ўн олти-донали усул масалани ҳал қилади: уч, беш, етти ва бир нисбатидаги мунчоқ ёки дона, ҳар бир чизиқ учун бир марта тортиб олиниб, мингяпроқ тақсимотини танга тезлигида такрорлайди.
Тангадан нарида
Зар ҳам ишлайди ва тангани четига тушиб қолиши ёки диван остига думалаб кетишидан қутқаради. Тоқ ёки жуфт деб ўқиладиган битта зар танга билан бир хил эҳтимоллик беради, турли уч-зарли ва саккиз қиррали схемалар ҳам қўлланилади.
Дастур ташлашни амалда лаҳзада қилиб қўйди. Кўп дастурлар танга эҳтимоллигини амалга оширади, айримлари мингяпроқ имкониятини таклиф этади, бир нечтаси эса псевдотасодифий алгоритм ўрнига атмосфера ёки квант шовқинидан фойдаланадиган аппарат тасодифийлигига таянади. Дастурий ташлашга қаратилган эътироз камдан-кам ҳолда тасодифийлик сифати ҳақида; у кўпроқ оракулнинг ишлаши учун жисмоний ҳаракат ва диққат оралиғи кераклиги ҳақида. Бу яхшироқ тасодифий сон генератори жавоб бера оладиган савол эмас.
Бу амалиётчини қаерга олиб келади
Танга минг йилдан ортиқ вақтдан бери асосий усул бўлиб келмоқда. Хитой тилида сўзлашувчи ҳудудлардаги етакчи профессионал амалиёт бўлган Вен Ван Гуа уларни стандарт сифатида ишлатади, чунки унинг таҳлили чизиқларга бириктирилган шохлар ва фазаларга таянади, ҳаракатланувчи чизиқ тақсимотининг нозик жиҳатларига эмас.
Оқилона иш позицияси, Тандан бери хитой амалиётининг кўп қисми танлаган йўл ҳам шу: тангани стандарт сифатида ишлатиш ва поялар соатга арзийдиган кўринган саволлар учун сақлашдир. Анъанада пуризм талаб қилинмайди, ҳеч қандай қадимий матн ҳам тангани буюрмайди ёки тақиқламайди, чунки улар классик матндан бир минг йил кейин пайдо бўлган.
Кўп бериладиган саволлар
So'nggi maqolalar
Taro kartalarining qadimiy donishmandligini kashf eting va ma'naviy yo'lingizdagi sirlarni oching. Blogimiz taro o'qishning boy ramziyligi, ma'nolari va amaliy qo'llanilishini tushunishga eltuvchi darvozadir.
