Ενούμα Άνου Ενλίλ

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει το Ενούμα Άνου Ενλίλ;

Πρόκειται για το incipit της σειράς, τις εναρκτήριες λέξεις της που χρησιμοποιούνται ως τίτλος: «Όταν ο Άνου και ο Ενλίλ». Ο πρόλογος αφηγείται ότι ο Άνου, ο Ενλίλ και ο Έα, οι μεγάλοι θεοί, θέσπισαν τη Σελήνη και τα σημάδια του ουρανού ώστε να μπορούν να διαβαστούν τα σχέδιά τους εκεί. Τα σφηνοειδή έργα ονομάζονταν τακτικά κατ' αυτόν τον τρόπο, από την πρώτη τους γραμμή και όχι από περιγραφικό τίτλο.

Πόσες πινακίδες και οιωνούς περιλαμβάνει η σειρά;

Περίπου εβδομήντα πινακίδες που περιλαμβάνουν κάπου επτά χιλιάδες οιωνούς. Ο αριθμός είναι κατά προσέγγιση, καθώς οι αρχαίες βιβλιοθήκες της Νινευή, της Βαβυλώνας και της Ουρούκ διατηρούσαν ελαφρώς διαφορετικές εκδόσεις που χώριζαν και αριθμούσαν το υλικό με διαφορετικό τρόπο, οπότε η ίδια πινακίδα μπορεί να φέρει δύο διαφορετικούς αριθμούς ανάλογα με την έκδοση.

Πώς είναι διατυπωμένος ένας τυπικός οιωνός;

Ως μια διμερής υποθετική πρόταση. Αρχικά το σημάδι: «Αν η Σελήνη περιβάλλεται από άλω και ο Δίας στέκεται μέσα σε αυτήν». Στη συνέχεια η ερμηνεία: μια δήλωση για τον βασιλιά, τη σοδειά, τον πόλεμο ή την πλημμύρα. Οι οιωνοί ανέρχονται σε χιλιάδες επειδή οι συντάκτες διαφοροποιούσαν κάθε παράμετρο: μήνα, ημέρα, νυχτερινή φυλακή, χρώμα, κατεύθυνση, συνοδούς πλανήτες και ανέμους.

Ποιες είναι οι τέσσερις ενότητες της σειράς;

Κάθε ενότητα αντιστοιχεί σε έναν θεό. Ο Σιν, ο θεός της Σελήνης, ανοίγει τη σειρά με τις σεληνιακές εμφανίσεις και εκλείψεις (πινακίδες 1 έως 22). Ο Σαμάς, ο θεός του Ηλίου, καλύπτει τα φαινόμενα της ανατολής και τις ηλιακές εκλείψεις (23 έως 36). Ο Αντάντ, ο θεός της καταιγίδας, περιλαμβάνει τη βροντή, τη βροχή, τα ουράνια τόξα και τους σεισμούς (37 έως 49). Η Ιστάρ κλείνει το έργο με τους πλανήτες και τους απλανείς αστέρες (50 έως 70).

Προέβλεπε το Ενούμα Άνου Ενλίλ γεγονότα για μεμονωμένα άτομα;

Όχι. Οι οιωνοί του απευθύνονται στον βασιλιά, στη χώρα και σε δημόσιες υποθέσεις: πόλεμος, σοδειά, πλημμύρες, σταθερότητα του θρόνου. Η προσωπική αστρολογία εμφανίζεται μόνο στο τέλος της βαβυλωνιακής παράδοσης, με τα πρώτα γενέθλια ωροσκόπια γύρω στο 410 π.Χ., πολύ μετά τη συγκρότηση της σειράς, και βασίζεται στον νεοεφευρεθέντα ζωδιακό και όχι στη λογική των οιωνών της σειράς.

Τι είναι η Πινακίδα της Αφροδίτης του Αμμισαντούκα;

Η πινακίδα 63 της σειράς. Διασώζει είκοσι ένα χρόνια καταγεγραμμένων πρώτων και τελευταίων ορατοτήτων της Αφροδίτης επί βασιλείας του Αμμισαντούκα της Βαβυλώνας τον δέκατο έβδομο αιώνα π.Χ., όπου κάθε καταγραφή συνδέεται με έναν οιωνό. Αποτελεί το αρχαιότερο εκτενές πλανητικό αρχείο που σώζεται, και επειδή ο κύκλος της Αφροδίτης μπορεί να χρονολογηθεί αστρονομικά, αποτελεί το θεμέλιο της σύγχρονης επιστημονικής συζήτησης για την παλαιοβαβυλωνιακή χρονολόγηση.

Μπορούσε να αποτραπεί ένας δυσοίωνος οιωνός από τη σειρά;

Ναι, και αυτός ήταν ο κύριος σκοπός της παρατήρησης. Ο οιωνός αντιμετωπιζόταν ως θεϊκή προειδοποίηση και όχι ως τελεσίδικη απόφαση. Η συνήθης απάντηση ήταν το ναμπούρμπι (namburbi), μια τελετουργία απαλλαγής που ζητούσε από τους θεούς να αποτρέψουν το κακό· για οιωνούς εκλείψεων που απειλούσαν τη ζωή του βασιλιά, η αυλή μπορούσε να ενθρονίσει έναν υποκατάστατο βασιλιά για να απορροφήσει το σημάδι. Και οι δύο διαδικασίες περιγράφονται στη σελίδα της βαβυλωνιακής παράδοσης.

Πού βρέθηκαν οι πινακίδες της σειράς;

Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τη βιβλιοθήκη του Ασσουρμπανιπάλ στη Νινευή, την οποία ανέσκαψαν οι Λέγιαρντ και Ρασσάμ στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα και φυλάσσεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο, με επιπλέον αντίγραφα από τη Βαβυλώνα, την Ουρούκ και άλλες τοποθεσίες. Αντίγραφα και προσαρμογές της δεύτερης χιλιετίας έχουν βρεθεί επίσης πολύ πέρα από τη Μεσοποταμία, στη Χαττούσα, στο Εμάρ, στην Ουγκαρίτ και στα Σούσα, αποδεικνύοντας πόσο νωρίς διαδόθηκε το υλικό.

Υπάρχει πλήρης σύγχρονη έκδοση ή μετάφραση;

Όχι ακόμη. Η σειρά έχει εκδοθεί κατά ενότητες: η θεμελιώδης επισκόπηση του Βάιντνερ, οι τόμοι των Ράινερ και Πίνγκρι για τους πλανητικούς οιωνούς συμπεριλαμβανομένης της Πινακίδας της Αφροδίτης, η έκδοση της Ρόχμπεργκ για τις πινακίδες των σεληνιακών εκλείψεων, του φαν Σολντ για τους ηλιακούς οιωνούς, και άλλες. Σημαντικά τμήματα, ιδίως της μετεωρολογικής ενότητας, αναμένουν ακόμη πλήρη έκδοση.

Χρησιμοποιεί η σειρά τον ζωδιακό ή τα ζώδια;

Όχι. Το Ενούμα Άνου Ενλίλ προηγείται του ζωδιακού κατά αιώνες. Το πλαίσιο αναφοράς του είναι οι ορατοί αστερισμοί, το ιδεατό ημερολόγιο των 360 ημερών και η αντιστοίχιση μηνών, φυλακών και τεταρτημορίων του ουρανού στις τέσσερις χώρες Ακκάδ, Ελάμ, Αμουρρού και Σουμπάρτου. Ο ζωδιακός των δώδεκα ζωδίων ήταν μεταγενέστερη βαβυλωνιακή επινόηση γύρω στον πέμπτο αιώνα π.Χ., σχεδιασμένη για υπολογισμούς και όχι για την ανάγνωση των οιωνών.