Ansuz

Το σχήμα

Ένα κατακόρυφο στέλεχος με δύο βραχίονες που κατηφορίζουν λοξά από την κορυφή προς την ίδια πλευρά, σαν ένα Fehu (ᚠ) ανεστραμμένο στον οριζόντιο άξονα. Εκεί όπου οι κλάδοι του Fehu υψώνονται, οι κλάδοι του Ansuz κατέρχονται.

Η μορφή αντιστοιχεί στενά στο λατινικό F αντεστραμμένο, αποτελώντας έναν από τους ρούνους που επικαλούνται συχνότερα οι μελετητές οι οποίοι υποστηρίζουν την καταγωγή των ρούνων από λατινική ή βορειοϊταλική γραφή.

Ο θεός και η αλλαγή του ονόματος

Η πρωτογερμανική λέξη ansuz σημαίνει θεός, ειδικότερα ένας από τους Æsir, την κυρίαρχη οικογένεια θεοτήτων του σκανδιναβικού πανθέου. Ο πληθυντικός επιβιώνει στο παλαιοσκανδιναβικό æsir και σε κύρια ονόματα σε όλο τον γερμανικό κόσμο: Oswald, Osmund, Ansgar και Ásmundr περιέχουν όλα αυτή τη ρίζα.

Πρόκειται για ένα απολύτως ασφαλές ανακατασκευασμένο όνομα, το οποίο τοποθετεί μια παγανιστική θεότητα στην τέταρτη θέση του αλφαβήτου. Αυτό δημιούργησε πρόβλημα στους χριστιανούς γραφείς, και η απόκλιση ανάμεσα στα ποιήματα φανερώνει ακριβώς πώς χειρίστηκε το ζήτημα κάθε παράδοση.

Τρία ποιήματα, τρία διαφορετικά θέματα

Το Ansuz αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα στο σώμα των πηγών όπου οι μεσαιωνικές μαρτυρίες αποκλίνουν πλήρως μεταξύ τους.

Το παλαιοαγγλικό ποίημα διαβάζει το όνομα ως os, λατινική λέξη για το στόμα, και διαμορφώνει μια εντελώς ακίνδυνη στροφή όπου η ομιλία περιγράφεται ως πηγή σοφίας και παρηγοριά των συμβούλων. Ένας θεός μετατρέπεται σε μέλος του σώματος. Το κατά πόσο πρόκειται για χριστιανικό εξαγνισμό του παγανιστικού ονόματος ή για γνήσια παράλληλη παράδοση παραμένει αντικείμενο συζήτησης· ωστόσο, αγγλοσαξονικά σχόλια σε άλλα χειρόγραφα συνδέουν τον ρούνο με τον Woden (Όντιν) ως αρχηγό κάθε ομιλίας, γεγονός που δείχνει ότι η παλαιότερη συσχέτιση δεν είχε ξεχαστεί, αλλά παραμεριστεί.

Το νορβηγικό ποίημα ακολουθεί μια τρίτη εκδοχή και διαβάζει το óss ως εκβολές ποταμού, προσθέτοντας έπειτα τον συνηθισμένο ασύνδετο δεύτερο στίχο για τα θηκάρια των σπαθιών.

Το ισλανδικό ποίημα δεν κάνει κανέναν συμβιβασμό. Κατονομάζει ρητά τον Óðinn: τον υπέργηρο Gautr, πρίγκιπα του Ásgarðr και άρχοντα της Valhalla. Στη χριστιανική Ισλανδία του 15ου αιώνα αυτό είναι αξιοσημείωτο, και αποτελεί την ισχυρότερη απόδειξη ότι το αρχικό όνομα του ρούνου αναφερόταν πράγματι σε θεό.

Οι σύγχρονες αναγνώσεις που συνενώνουν και τις τρεις παραδόσεις, αντιμετωπίζοντας το Ansuz ως θεϊκό λόγο, προχωρούν σε μια σύνθεση την οποία δεν κάνουν οι ιστορικές πηγές. Αυτή η συνένωση λειτουργεί στην πράξη, παραμένει όμως νεότερη σύνθεση και όχι άμεση κληρονομιά.

Ο Όντιν και οι ρούνοι

Το ποίημα Hávamál περιγράφει τον Όντιν να κρέμεται για εννέα νύχτες στο ανεμοδαρμένο δέντρο, πληγωμένος από δόρυ, θυσιασμένος ο ίδιος στον εαυτό του, προτού πάρει τους ρούνους κραυγάζοντας και πέσει πίσω στο έδαφος. Τους αποκτά μέσα από προσωπική θυσία και όχι ως δώρο ή λάφυρο κλοπής.

Αυτός ο μύθος καταγράφεται σε ένα ισλανδικό χειρόγραφο του 13ου αιώνα και αφορά τους ρούνους γενικά και όχι ειδικά αυτό το γράμμα. Αποτελεί την αιτία για την οποία ολόκληρη η γραφή συνδέεται με τον Όντιν στη σύγχρονη πρακτική, καθώς και τον λόγο που το Ansuz θεωρείται κατεξοχήν δικό του γράμμα.

Χρειάζεται ωστόσο σαφής διάκριση: ο μύθος αποτελεί αυθεντική μεσαιωνική σκανδιναβική λογοτεχνία, δεν συνιστά όμως μαρτυρία για το πώς αντιλαμβάνονταν το αλφάβητο οι άνθρωποι του 4ου αιώνα.

Στις επιγραφές

Ως γράμμα a, συγκαταλέγεται στους πιο συχνούς ρούνους των επιγραφών.

Φέρει επίσης μία από τις πιο πολυσυζητημένες λέξεις της ρουνολογίας: το alu, το οποίο απαντά σε βρακτεάτες, φυλαχτά και ταφικές τεφροδόχους σε ολόκληρη την επικράτεια του Πρεσβύτερου Φούθαρκ. Η ετυμολογία του συνδέεται με την μπίρα (ale) και τη μέθη, και κατ' επέκταση με εκστατικές καταστάσεις, προστασία και επικοινωνία με τους νεκρούς. Αποτελεί ό,τι πιο κοντινό διαθέτει το σώμα των πηγών σε τυπική μαγική φόρμουλα, χωρίς κανείς να μπορεί να προσδιορίσει με βεβαιότητα την ακριβή λειτουργία του.

Το ρήμα faihido, «έγραψα» ή «χάραξα/έβαψα», περιέχει τον ίδιο ρούνο και εμφανίζεται στις επιγραφές κατασκευαστών που απαρτίζουν μεγάλο μέρος των σωζόμενων κειμένων, συμπεριλαμβανομένου του λίθου του Einang (ek goðagastiz runo faihido).

Στην ανάγνωση, σε όρθια θέση

Το Ansuz αντιπροσωπεύει το μήνυμα. Ερμηνεύεται ως η στιγμή κατά την οποία κάτι περνά από το ανείπωτο στον προφορικό λόγο: μια συμβουλή που φτάνει, ένας δάσκαλος, ένα σήμα, μια είδηση ή η φράση που αναδιατάσσει μια κατάσταση.

Φέρει κύρος. Εκεί όπου άλλοι ρούνοι περιγράφουν συνθήκες, το Ansuz συνήθως υποδεικνύει μια παρέμβαση έξω από το ίδιο το άτομο, συχνά μέσα από τα χείλη κάποιου άλλου. Σε ένα ρίξιμο σχετικά με μια απόφαση, συχνά φανερώνει ότι η απάντηση θα έρθει με τη μορφή εξωτερικής πληροφόρησης και όχι ως εσωτερική ενόραση.

Η ερμηνεία της έμπνευσης απορρέει από τη σύνδεση με τον Όντιν και όχι από τα ποιήματα, όντας ιστορικά η λιγότερο τεκμηριωμένη. Παραμένει ωστόσο η πιο διαδεδομένη σύγχρονη χρήση: το Ansuz ως ο ρούνος της ιδέας που εμφανίζεται ολοκληρωμένη.

Στην ανάγνωση, σε ανάστροφη θέση

Το Ansuz δεν είναι συμμετρικό σχήμα, επομένως αντιστρέφεται καθαρά, καθώς ολόκληρος ο συμβολισμός του αφορά ένα μήνυμα που φτάνει ανέπαφο.

Σε ανάστροφη θέση υποδηλώνει την αποτυχία του μηνύματος: ψέματα, κακές συμβουλές, μια προειδοποίηση που αγνοήθηκε, λόγια που παρακούστηκαν ή μια επικοινωνία που δεν βρίσκει αποδέκτη. Καλύπτει επίσης την ευγλωττία χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, το άτομο που μιλά όμορφα χωρίς να λέει τίποτα, καθώς και τη χειριστική χρήση του λόγου.

Αξίζει να ληφθεί υπόψη και η διάσταση της σιωπής: το ανάστροφο Ansuz υποδεικνύει ενίοτε εκείνο που κανείς δεν τόλμησε να πει, όταν το να ειπωθεί ήταν το μόνο ζητούμενο.

Σύγχρονα εσωτεριστικά στρώματα

Ο φράξος, το στοιχείο του αέρα και η απόδοση στον Όντιν προέρχονται από την αναβίωση του εικοστού αιώνα, κυρίως από τον Edred Thorsson και τη Freya Aswynn. Η σύνδεση με τον Όντιν διαθέτει καλύτερη ιστορική βάση από τις περισσότερες σύγχρονες αντιστοιχίες, ωστόσο η κατανομή συγκεκριμένου δέντρου και στοιχείου δεν τεκμηριώνεται ιστορικά.

Η σειρά Armanen του Guido von List (1902) περιλαμβάνει το Os με σημασίες δικής του επινόησης. Αυτό το σύστημα δεν έχει καμία βάση στα επιγραφικά δεδομένα και ενσωματώθηκε αργότερα στο κίνημα Völkisch και στον ναζιστικό μυστικισμό, ένα ιστορικό πλαίσιο που αξίζει να γνωρίζει κανείς όταν συναντά σημασίες που παρουσιάζονται ως «αρχαίες» χωρίς αναφορά πηγής σε σύγχρονα βιβλία.

Σε συνδυασμό με άλλους ρούνους

Το Ansuz μαζί με το Raidho (ᚱ) στέλνει το μήνυμα σε απόσταση: ειδήσεις που καταφθάνουν μέσα από ένα ταξίδι ή συμβουλές σχετικά με μια μετακίνηση.

Το Ansuz με το Kenaz (ᚲ) είναι ο συνδυασμός που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι αναγνώστες για τη διδασκαλία και τη μελέτη: ο λόγος ενωμένος με τη δάδα.

Το Ansuz με το Isa (ᛁ) ή το Naudhiz (ᚾ) αντιπροσωπεύει το μπλοκαρισμένο μήνυμα. Πρόκειται για έναν από τους πιο ξεκάθαρους αρνητικούς συνδυασμούς της σειράς: κάτι πρέπει να ειπωθεί, αλλά οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν.

Το Ansuz με το Thurisaz (ᚦ) φέρνει αιχμηρά λόγια, και ερμηνεύεται είτε ως αναγκαία αντιπαράθεση είτε ως σύγκρουση που προκαλεί βλάβη, ανάλογα με τη θέση.

Το Ansuz με το Mannaz (ᛗ) περιορίζει το νόημα στην ανθρώπινη συμβουλή, και συνήθως αφορά ένα συγκεκριμένο πρόσωπο του οποίου η γνώμη έχει βαρύτητα.