Ang mga Carbonate

Ang nag-uugnay sa pamilyang ito

Mga mineral na binuo sa paligid ng grupong CO3 ang mga carbonate. Ito rin ang kanilang kahinaan. Kapag nalagyan ito ng asido, naglalabas ito ng carbon dioxide. Ito ang bumubula kapag pinatakan ng suka ang limestone, at ganoon din ang mangyayari sa lahat ng bato sa pahinang ito.

Mga copper carbonate ang malachite at azurite. Magkalapit ang kemikal na istruktura ng dalawang ito kaya't unti-unting nagiging malachite ang azurite kapag nababasa. Ito ang dahilan kung bakit naging berde ang mga asul na kalangitan sa ilang medieval na pinta. Dahil din dito kaya pumupusyaw ang azurite kapag inimbak sa mamasa-masang lugar sa loob ng ilang dekada.

Manganese carbonate ang rhodochrosite, na may mga guhit na kulay rosas at puti dahil sa pagkakabuo nito ng patong-patong sa loob ng mga siwang. Calcium carbonate naman ang calcite, ang pinakakaraniwang mineral na may iba't ibang anyo o polymorphic. Matatagpuan ito sa daan-daang hugis ng kristal, at ang malinaw nitong uri na Iceland spar ay may malakas na double refraction kaya nitong hatiin ang imahe ng isang linya.

Bisita ng pamilyang ito ang rhodonite. Isa itong manganese silicate kaysa carbonate, at mas matigas ito sa antas na 6. Kasama ito rito dahil laging magkatabi ang rhodonite at rhodochrosite sa pamilihan maging sa minahan.

Kung paano ito nabubuo

Nabubuo ang mga copper carbonate sa oxidised zone na nasa ibabaw ng mga deposito ng tanso. Dito humahalo ang tubig-alat na may tunaw na tanso sa mga batong carbonate. Iyon ang dahilan kung bakit magkasama ang malachite at azurite, at kung bakit matatagpuan sila sa itaas ng mga minahan ng tanso mula Katanga hanggang Arizona at sa Ural mountains.

Sa ngayon, ang mga deposito sa Congo ang nagbibigay ng karamihan sa mga may guhit na malachite sa buong mundo. Sa kasaysayan, kinuha ng Ehipto ang malachite sa Sinai at sa Eastern Desert simula pa noong Predynastic period. Dinudurog nila ito para gawing berdeng pampaganda sa mata na makikita sa bawat pinta sa libingan. Nagbigay naman ang Ural deposits ng Russia ng mga malalaking palamuti noong ikalabing-walo at ikalabinsiyam na siglo, kabilang na ang mga kwartong puro malachite.

Nabubuo ang rhodochrosite sa mga hydrothermal vein kasama ng mga silver at manganese ore. Mula sa Capillitas sa Argentina ang mga nakaguhit na stalactitic, sa mga minahan mula pa noong panahon ng Inca. Matatagpuan naman ang mga magagandang kristal sa Sweet Home mine sa Colorado.

Nabubuo ang calcite kahit saan mayroong carbonate rock, at minimina ang Iceland spar sa Helgustadir sa Iceland.

Mga bato ng pamilyang ito

• Malachite (Cu₂CO₃(OH)₂, Mohs 3.5). Isang copper carbonate na may mga guhit. Dinudurog ito noon bilang pampaganda sa mata sa Ehipto at berdeng pigmento sa buong Europa. Lason ang alikabok nito at nakasasama rin kapag nasa tubig, ngunit napakaganda nito sa lahat ng iba pang aspeto.
• Azurite (Cu₃(CO₃)₂(OH)₂, Mohs 3.5). Isang madilim na asul na copper carbonate na unti-unting nagiging berde habang nagiging malachite. Ito ang dahilan kung bakit nag-iba ang kulay ng mga kalangitan sa maraming medieval na pinta.
• Rhodochrosite (MnCO₃, Mohs 3.5). Rosas at may guhit na manganese carbonate na pambansang bato ng Argentina. Matatagpuan ito sa mga minahan mula pa noong panahon ng Inca. Malambot ito at natutunaw sa asido kaya hindi ito dapat isuot bilang araw-araw na singsing.
• Calcite (CaCO₃, Mohs 3). Ang pinakakaraniwang mineral na may maraming anyo. Dito nagmumula ang Iceland spar. Ang double refraction nito ang pinakamalakas na ebidensya para maging Viking sunstone.
• Rhodonite (MnSiO₃, Mohs 6). Rosas na manganese silicate na may itim na oxide. Isinama ito rito dahil pinsan nito ang rhodochrosite, kahit na isa talaga itong silicate at mas matigas.

Mga pangkalakal na pangalan at pagkakahawig

Madalas na nilalagyan ng resin ang malachite para tumibay dahil marupok ang likas na materyal nito. Mayroon ding reconstituted malachite, o durog na pulbos na pinaghalo gamit ang pampatigas. Masyadong pantay ang itsura nito sa ilalim ng loupe, habang ang tunay na may guhit na malachite ay may mga iregular at pabilog na guhit na may iba't ibang lapad.

Ibinibenta rin ang mga tininang howlite at magnesite bilang mga berde at rosas na bato sa kaparehong presyo ng pamilyang ito.

Madalas ding reconstituted ang rhodochrosite. Makikita ito sa pantay-pantay na magaspang na tekstura nito at kawalan ng tunay na mga guhit.

Tinitinahan ng iba't ibang kulay ang calcite at ibinibenta sa ilalim ng mga inimbentong pangalan. Karaniwang puti, pulot, kahel, berde, asul, at rosas ang natural na kulay ng calcite, kaya mas matingkad ang mga tininang bato.

Ang pinakamabisang pagsusuri para sa pamilyang ito ay isang maingat na acid test, kahit nakakasira ito kaya mas mabuting gawin lang sa sariling bato. Bubula ang isang patak ng malabnaw na asido sa nakatagong bahagi kung ito ay carbonate, at hindi kung silicate.

Alituntunin sa pag-aalaga batay sa istruktura

Sa pamilyang ito pinakamahalaga ang mga tagubilin sa pag-aalaga.

Huwag na huwag ilalagay ang isang carbonate sa kahit anong uri ng asido kabilang na ang suka, katas ng lemon, karamihan sa panlinis ng alahas, cola, at tubig sa swimming pool. Huwag gagamit ng ultrasonic cleaner. Linisin lamang ito gamit ang tuyo o bahagyang basang malambot na tela.

May seryosong babala sa lason ang mga may tanso sa pamilyang ito. Naglalabas ng mga copper compound ang malachite, azurite, at chrysocolla kapag nasa tubig at kapag naging alikabok. Ligtas hawakan ang isang batong pakinis at selyado. Delikado naman ang pagliha, paggiling, o pag-tumble sa mga ito nang walang kontrol sa alikabok. Walang kahit anong mineral na may tanso ang dapat idirekta sa paggawa ng inuming elixir.

Madaling magasgas ang rhodochrosite sa tigas nitong 3.5 kaya mas bagay itong palawit kaysa singsing. Pang-display lang din ang calcite sa tigas nitong 3.

Rhodonite lang ang matibay para sa araw-araw na pagsusuot sa tigas nitong 6.