Τα ανθρακικά

Τι συνδέει την οικογένεια

Τα ανθρακικά είναι ορυκτά δομημένα γύρω από την ανθρακική ομάδα CO3, και αυτή ακριβώς η ομάδα είναι η αδυναμία τους: η προσθήκη οξέος απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα, προκαλώντας τον χαρακτηριστικό αναβρασμό που βλέπετε όταν το ξύδι έρχεται σε επαφή με τον ασβεστόλιθο. Κάθε λίθος σε αυτή τη σελίδα αντιδρά με αυτόν τον τρόπο.

Ο μαλαχίτης και ο αζουρίτης είναι ανθρακικά άλατα του χαλκού και χημικά βρίσκονται τόσο κοντά ώστε ο αζουρίτης μετατρέπεται αργά σε μαλαχίτη παρουσία νερού. Αυτή η μετατροπή εξηγεί γιατί σε ορισμένους μεσαιωνικούς πίνακες οι ουρανοί έχουν γίνει πράσινοι και γιατί ένα δείγμα αζουρίτη που φυλάσσεται σε περιβάλλον με υγρασία μπορεί να θαμπώσει με το πέρασμα των δεκαετιών.

Ο ροδοχρωσίτης είναι ανθρακικό μαγγάνιο με ρόδινες και λευκές ζώνες στα σημεία όπου αναπτύχθηκε κατά στρώματα μέσα σε κοιλότητες. Ο ασβεστίτης είναι ανθρακικό ασβέστιο, το πιο πολυμορφικό κοινό ορυκτό, με εκατοντάδες κρυσταλλικές μορφές, και η διαυγής ποικιλία του, ο ισλανδικός κρύσταλλος, εμφανίζει τόσο ισχυρή διπλή διάθλαση ώστε διπλασιάζει μια τυπωμένη γραμμή.

Ο ροδονίτης είναι ο φιλοξενούμενος της οικογένειας. Πρόκειται για πυριτικό και όχι ανθρακικό μαγγάνιο, με μεγαλύτερη σκληρότητα 6, και συγκεντρώνεται εδώ επειδή αποτελεί τον σταθερό συνοδό του ροδοχρωσίτη τόσο στην αγορά όσο και στα κοιτάσματα.

Πώς σχηματίζεται

Τα ανθρακικά του χαλκού σχηματίζονται στην οξειδωμένη ζώνη πάνω από τα κοιτάσματα χαλκού, όπου τα υπόγεια ύδατα που μεταφέρουν διαλυμένο χαλκό αντιδρούν με ανθρακικά πετρώματα. Γι' αυτό ο μαλαχίτης και ο αζουρίτης συνυπάρχουν στη φύση και βρίσκονται στην κορυφή των ορυχείων χαλκού από την Κατάνγκα έως την Αριζόνα και τα Ουράλια Όρη.

Τα κοιτάσματα του Κονγκό προμηθεύουν σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του ταινιωτού μαλαχίτη παγκοσμίως. Ιστορικά, η Αίγυπτος εκμεταλλευόταν τον μαλαχίτη στο Σινά και στην Ανατολική Έρημο ήδη από την Προδυναστική περίοδο, αλέθοντάς τον για την πράσινη σκιά ματιών που εμφανίζεται σε κάθε ταφική τοιχογραφία, ενώ τα ρωσικά κοιτάσματα των Ουραλίων τροφοδότησαν τα τεράστια διακοσμητικά έργα του 18ου και 19ου αιώνα, συμπεριλαμβανομένων ολόκληρων αιθουσών μαλαχίτη.

Ο ροδοχρωσίτης σχηματίζεται σε υδροθερμικές φλέβες μαζί με μεταλλεύματα αργύρου και μαγγανίου. Το ταινιωτό σταλακτιτικό υλικό προέρχεται από το Καπιγίτας στην Αργεντινή, από εκμεταλλεύσεις της εποχής των Ίνκας, ενώ εξαιρετικοί κρύσταλλοι εξορύσσονται από το ορυχείο Sweet Home στο Κολοράντο.

Ο ασβεστίτης σχηματίζεται σχεδόν παντού όπου υπάρχουν ανθρακικά πετρώματα, και ο ισλανδικός κρύσταλλος εξορυσσόταν στο Χέλγκουσταδιρ της Ισλανδίας.

Οι λίθοι αυτής της οικογένειας

• Μαλαχίτης (Cu₂CO₃(OH)₂, Mohs 3,5). Ταινιωτός ανθρακικός χαλκός, που αλεθόταν για το αιγυπτιακό μακιγιάζ ματιών και ως πράσινη χρωστική σε όλη την Ευρώπη. Τοξικός ως σκόνη και στο νερό, αλλά πανέμορφος από κάθε άλλη άποψη.
• Αζουρίτης (Cu₃(CO₃)₂(OH)₂, Mohs 3,5). Βαθύς μπλε ανθρακικός χαλκός που πρασινίζει αργά καθώς μετατρέπεται σε μαλαχίτη, γι' αυτό και οι μεσαιωνικοί ουρανοί έχουν αλλάξει χρώμα σε πολλούς πίνακες.
• Ροδοχρωσίτης (MnCO₃, Mohs 3,5). Ρόδινος ταινιωτός ανθρακικός λίθος του μαγγανίου, εθνικός λίθος της Αργεντινής, που εντοπίζεται σε ορυχεία της εποχής των Ίνκας. Μαλακός, διαλυτός στα οξέα και εντελώς ακατάλληλος για δαχτυλίδια καθημερινής χρήσης.
• Ασβεστίτης (CaCO₃, Mohs 3). Το πιο πολυμορφικό κοινό ορυκτό και η πηγή του ισλανδικού κρυστάλλου, του οποίου η διπλή διάθλαση αποτελεί την ισχυρότερη υποψηφιότητα για τον ηλιόλιθο των Βίκινγκ.
• Ροδονίτης (MnSiO₃, Mohs 6). Ροζ πυριτικό μαγγάνιο με μαύρες φλέβες οξειδίου. Κατατάσσεται εδώ μαζί με τον συγγενή του ροδοχρωσίτη, παρότι χημικά είναι πυριτικό ορυκτό και πολύ σκληρότερο.

Εμπορικές ονομασίες και απομιμήσεις

Ο μαλαχίτης σταθεροποιείται πολύ συχνά με ρητίνη, καθώς μεγάλο μέρος του φυσικού υλικού είναι εύθρυπτο, κάτι που θεωρείται σύνηθες. Υπάρχει επίσης ανασυσταμένος μαλαχίτης, δηλαδή σκόνη μέσα σε συνδετικό υλικό, ο οποίος φαίνεται υπερβολικά ομοιόμορφος κάτω από μεγεθυντικό φακό. Ο γνήσιος ταινιωτός μαλαχίτης έχει ακανόνιστες ομόκεντρες ζώνες ποικίλου πάχους.

Ο βαμμένος χαουλίτης και ο βαμμένος μαγνησίτης πωλούνται ως πράσινοι και ροζ λίθοι σε όλο το εύρος τιμών αυτής της οικογένειας.

Ο ροδοχρωσίτης είναι συχνά ανασυσταμένος, κάτι που διακρίνεται από μια ομοιόμορφη κοκκώδη υφή χωρίς πραγματικές ταινιώσεις.

Ο ασβεστίτης βάφεται σε κάθε πιθανό χρώμα και πωλείται με επινοημένα ονόματα. Τα φυσικά χρώματα του ασβεστίτη είναι το λευκό, το μελί, το πορτοκαλί, το πράσινο, το μπλε και το ροζ, ενώ το βαμμένο υλικό είναι συνήθως πολύ πιο κορεσμένο.

Ο πιο χρήσιμος έλεγχος για ολόκληρη αυτή την οικογένεια είναι μια διακριτική δοκιμή με οξύ, η οποία είναι καταστροφική και ενδείκνυται μόνο για δείγμα που σας ανήκει εξ ολοκλήρου: μια σταγόνα αραιού οξέος σε ένα μη ορατό σημείο θα προκαλέσει αναβρασμό σε ένα ανθρακικό ορυκτό, αλλά όχι σε ένα πυριτικό.

Φροντίδα που υπαγορεύεται από τη δομή

Αυτή είναι η οικογένεια όπου οι οδηγίες φροντίδας έχουν τη μεγαλύτερη σημασία.

Μην τοποθετείτε ποτέ ένα ανθρακικό ορυκτό σε οξύ οποιουδήποτε είδους, συμπεριλαμβανομένου του ξυδιού, του χυμού λεμονιού, των περισσότερων υγρών καθαρισμού κοσμημάτων, των αναψυκτικών τύπου κόλα και του νερού πισίνας. Μην χρησιμοποιείτε ποτέ συσκευή υπερήχων. Καθαρίζετε με στεγνό ή ελαφρώς νωπό μαλακό πανί.

Τα μέλη που περιέχουν χαλκό συνοδεύονται από πραγματική επισήμανση τοξικότητας. Ο μαλαχίτης, ο αζουρίτης και η χρυσόκολλα απελευθερώνουν ενώσεις χαλκού στο νερό και ως σκόνη. Ένα γυαλισμένο, σφραγισμένο κομμάτι με κανονική χρήση είναι ασφαλές. Το τρίψιμο, το τρόχισμα ή η λείανση σε περιστροφικό κάδο χωρίς σύστημα απαγωγής σκόνης είναι επικίνδυνα, και κανένα ορυκτό χαλκού δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται για την παρασκευή πόσιμου ελιξιρίου με άμεση επαφή.

Ο ροδοχρωσίτης με σκληρότητα 3,5 χαράσσεται σχεδόν από οτιδήποτε και είναι κατάλληλος για μενταγιόν παρά για δαχτυλίδι. Ο ασβεστίτης με σκληρότητα 3 αποτελεί ορυκτό για προθήκη.

Ο ροδονίτης με σκληρότητα 6 είναι το μοναδικό μέλος που είναι αρκετά ανθεκτικό για καθημερινή χρήση.