Hellenistic na astrolohiya

Ano ang Hellenistic na astrolohiya

Ang Hellenistic na astrolohiya ay ang sistema ng horoskopikong astrolohiya na nabuo sa Ehipto (sa ilalim ng mga Ptolemy at mga unang Romanong emperador), mula noong humigit-kumulang ikalawang siglo BCE, at ginawa sa Griyego at Latin hanggang sa ikapitong siglo CE. Ang natatanging imbensyon nito ay ang birth chart. Bago pa niyan, ang ibig sabihin ng astrolohiya sa sinaunang Near East ay pagbabasa sa kalangitan para sa mga babala ukol sa hari, sa ani, at estado. Inayos ng mga Hellenistic na astrologo ang umaangat (rising) na degree sa silangan sa sandali ng kapanganakan, inayos ang kalangitan sa labindalawang lugar sa paligid nito, at pagkatapos ay may masasabi na tungkol sa katawan, pamilya, trabaho, at kapalarang kinakaharap ng isang tao. Ang Ascendant, mga bahay, mga aspeto, pamamahala sa sign, at mga lot ay nagmula lahat sa panahong ito. Kung kaya't itinuturing itong ninuno ng bawat anyo ng Western, Islamic at Indian na horoskopikong astrolohiya sa kalaunan.

Tatlong pamana

Binuo ang sistemang ito mula sa tatlong mas lumang tradisyon. Nagbigay ang Babylon ng mga obserbasyon at aritmetika (mga siglo ng talaan ng mga babala (omens) tulad ng pitumpung tablet ng Enuma Anu Enlil); ang isang zodiac na may labindalawang pantay-pantay na sign na tatlumpung degree ang isa sa ika-limang siglo BCE; at ang unang mga personal na horoscope (na ang pinakaluma ay nakapetsa sa 410 BCE). Sinasabi ng cuneiform horoscopes na iyon, (base sa ipinapakita ng pag-aaral tungkol dito ni Francesca Rochberg) na may inilistang mga planeta sa petsa ng kapanganakan ngunit walang Ascendant at walang mga bahay. Ang Ehipto naman ang nagbigay sa tatlumpu't anim na mga decan (mga grupo ng bituin na nagsabi ng mga oras ng gabi sa loob ng dalawang libong taon); at isang relihiyon kung saan kabilang ang mga rehiyon ng kalangitan sa mga partikular na diyos at espiritu. Samantala nagbigay naman ang Griyego ng heometriya at pilosopiya: ang spherical na cosmos kung saan ang Mundo ang nasa gitna; ang Stoic na doktrina ng sympatheia na nagbigkis sa langit at lupa sa iisang buhay na katawan; at ang gawing ipaliwanag kung bakit gumagana ang isang bagay. Ang tatlong ito ay nagtagpo sa Alexandria (kasama ang aklatan nito at ang halong Greek at Egyptian na mga iskolar na pamayanan (scholarly class)). Ipinapakita ng Antikythera mechanism (isang kalkulator na may gear noong ikalawa o unang siglo BCE na sumusubaybay sa zodiac, Buwan at mga eklipse), ang antas ng astronomikal na pagkalkula na naaabot na ng mundong ito.

Mga aklat sa ilalim ng mga sinaunang pangalan

Lumilitaw na kumpleto at mahigpit ang pagkakabuhol-buhol sa sistema sa mga mapagkukunan. Nagbunsod ito sa karamihan ng mga istoryador na isiping idinisenyo ito sa maikling panahon ng mga natutong grupo ng taong nagtatrabaho sa loob o malapit sa mga templo ng Ehipto (sa halip na umusbong lang mula sa kinagawiang pagsasanay). Isinulat ang mga nagtatag na teksto nito sa ilalim ng mga hiniram na pangalan. Ang pinakamahalaga sa mga ito ay iniugnay kay Nechepso, isang hari ng dinastiyang Saite na madalas na iniuugnay kay Necho II, at kay Petosiris, isang kilalang pari ng Hermopolis mula ikaapat na siglo BCE. Nawawala ang kanilang mga manwal na sadyang isinulat sa mahihirap na tula, ngunit sinipi ito ng mga awtor sa mga sumunod na panahon pagdating sa usaping eklipse, haba ng buhay at sa Lot of Fortune. Binubuo muli ng pag-aaral ni Stephan Heilen (tungkol sa Hadrian horoscope (Hadriani genitura)) kung gaano nakadepende sa mga taong ito ang mga sumunod na tradisyon. May ikalawang kalipunan ng teknikal na mga sulat ang pinaikot naman sa pangalan ni Hermes Trismegistus, ang Greek Hermes na sumanib sa Egyptian na si Thoth. Kabilang sa mga astrological Hermetica na ito (kaiba sa pilosopikal na Corpus Hermeticum), ang Panaretus sa pitong mga lot, nagtatrabaho sa astrological medicine, at mga naunang pahayag sa labindalawang bahay. Kabilang sa iba pang mga sinaunang pangalan si Asclepius; Critodemus (kung saan ang kanyang nawawalang Vision ay tumalakay sa haba ng buhay); at Serapio ng Alexandria (na isang sinaunang manunulat sa pagpili ng oras).

Ang hour-marker

Nangangahulugang ang Griyegong horoskopos na 'hour-marker' o pananda-ng-oras, kung saan nagmula ang salitang Ingles na horoscope. Ito ang eksaktong degree ng zodiac na tumatawid sa silangang abot-tanaw (eastern horizon) sa isang partikular na oras at lugar. Dahil ang mga sign ay nangangailangan ng iba't ibang haba ng oras upang umangat sa iba't ibang mga latitude, ginawa ito ng mga astrologo mula sa mga talahanayan ng mga oras ng pag-angat (ang anaphorai) na kinalkula para sa bawat klima ng mundo na natuklasan. Umiikot ang kalangitan nang isang beses sa isang araw kaya nagbabago ang Ascendant ng isang degree tuwing apat na minuto. Dahil dito posibleng magkaiba ang mga tsart ng dalawang taong isinilang sa parehong araw at sa parehong lungsod. Iyon ang bumagong konsepto nito. Ang omen astrology o ang nakabatay sa hulang astrolohiya ay naghintay ng pambihirang mga pangyayari sa kalangitan; Samantala, pinahinto naman ng horoskopikong astrolohiya ang regular na pag-ikot ng kalangitan sa isang sandali at isang lugar. Nakatayo ang Ascendant para sa native, na nangangahulugang katawan, kasiglahan at karakter, at naging panimulang punto mula sa kung saan binilang ang lahat ng iba pa sa tsart.

Ang labindalawang lugar (o bahay)

Mula sa Ascendant, hinati ang tsart sa mga lugar (topoi sa wikang Griyego), at kilala ngayon bilang mga bahay. Hindi tulad ng mga sign na umiikot sa kalangitan, naayos ang mga bahay sa lokal na abot-tanaw at meridian. Sa pinakamaagang pagsasanay nito (early practice), ang bawat lugar ay isa sa mga sumusunod na sign: ang sign na umaangat ang unang lugar, ang pangalawa ay ang susunod na sign, at patuloy hanggang sa dulo ng zodiac. Isang mas lumang pamamaraan na may walong lugar ang octotopos. Pinanatili ito sa Astronomica ni Manilius at sa Firmicus Maternus, na nagbigay-kredito rito kay Asclepius. Sakop ng walong bahay nito ang buhay, ari-arian, kapatid, magulang, mga bata, sakit, kasal, at kamatayan. Ang sistema na may labindalawang bahay naman (ang dodekatropos) ay iniuugnay kay Hermes. Inalis nito ang octotopos at naging pamantayan para sa bawat isa sa mga sumunod na tradisyon. Ipinapakita ng mga Griyegong pangalan sa labindalawang lugar kung paano sila naintindihan noon:

• Una, ang Helm (Oiax) o Hour-marker: buhay, katawan, karakter. Ang Merkuryo ang nagagalak dito.
• Pangalawa, ang Gate ng Hades: kabuhayan at mga ari-arian.
• Pangatlo, ang Diyosa (Thea): mga kapatid, maiikling paglalakbay. Ang Buwan ang nagagalak dito.
• Pang-apat, ang Subterranean Pivot: mga magulang, lupa, pundasyon, ang dulo ng buhay.
• Ikalima, Good Fortune: mga bata, kasiyahan. Ang Benus ang nagagalak dito.
• Ika-anim, Bad Fortune: sakit, pinsala, mga tagapaglingkod. Ang Marte ang nagagalak dito.
• Ikapito, ang Setting: kasal, mga kapareha (partners), lantarang kalaban.
• Ikawalo, ang Idle Place: kamatayan, mamanahin (inheritance).
• Ikasiyam, ang Diyos (Theos): relihiyon, paglalakbay sa ibang bansa, panghuhula (divination). Ang Araw ang nagagalak dito.
• Ikasampu, ang Midheaven: aksyon, propesyon, reputasyon.
• Ikalabing-isa, ang Good Spirit (Agathos Daimon): mga kaibigan, kakampi (allies), mga pag-asa. Ang Hupiter ang nagagalak dito.
• Ikalabindalawa, ang Bad Spirit (Kakos Daimon): pagdurusa, pagkabilanggo, lihim na kalaban. Ang Saturno ang nagagalak dito.

Kung bakit ang kahulugan ng mga lugar ay iyon na nga

Dalawang ideya ang tumutukoy sa karamihan sa mga kahulugang ito. Ang una ay ang pamamaraan ng kagalakan ng planeta (planetary joys), kung saan ang bawat isa sa pitong planeta ay nagagalak (rejoices) sa iisang lugar. Nagagalak ang mga planeta sa araw tulad ng Araw, Hupiter, at Saturno, sa ibabaw ng abot-tanaw (horizon); ang mga planeta sa gabi naman tulad ng Buwan, Benus, at Marte, ay nagagalak sa ibaba nito; kabilang ang Merkuryo sa parehong planeta, kaya nagagalak ito sa abot-tanaw na nasa unang puwesto. Kinuha ng mga benefic na sina Hupiter at Benus ang mga lugar ng Good Spirit at Good Fortune, at ang mga malefic na sina Saturno at Marte naman sa Bad Spirit at Bad Fortune. Ang paghahati sa araw at gabi na tinatawag na sekta, ay mismo ring pangunahing doktrina. Sa isang day chart, ang Araw ang nangunguna, si Hupiter ay nasa pinakamatulungin nitong posisyon, at pinapahinahon naman (tempered) si Saturno; sa night chart naman, ang Buwan ang nangunguna, ang Benus ay nasa pinakamagandang posisyon, at pinapahinahon si Marte. Ipinangatwiran ng mga modernong astrologo (higit sa lahat ay si Chris Brennan) na nagtatrabaho mula sa mga pagsasalin ng Project Hindsight na ang planetary joys ang susi sa buong sistema ng bahay.

Ang pangalawang ideya ay ang pag-iwas (aversion). Sa heometriyang Hellenistic, nakikita lamang ng mga planeta ang isa't isa sa mga anggulo ng pamilyar na aspeto. Base sa bilang mula sa umaangat (rising) na sign, ang pangalawa, ika-anim, ikawalo, at ikalabindalawang sign ay hindi nakakagawa ng naturang anggulo, kaya hindi nila makikita ang Ascendant. Palibhasa'y mahihiwalay sila mula sa lugar ng katawan at ng buhay, naging maligalig (difficult) ang mga lugar na iyon: kung paano dumarating at umaalis ang kabuhayan, mga sakit, kamatayan, at nakatagong problema.

Ang Thema Mundi at ang mga aspeto

Ang Thema Mundi (ang tsart ng mundo), ay isang gawa-gawang (mythical) horoscope ng paglikha na ginagamit bilang modelo sa pagtuturo. Hindi ito kailanman mangyayari sa kalangitan dahil inilalagay nito ang Benus nang dalawang sign mula sa Araw, (higit sa abot kung gaano kalayo lumilihis ang Benus). Umaangat ang Cancer nang kasama ang Buwan, nakaupo ang Araw sa Leo, at sumusunod sa ayos ang iba pang mga planeta batay sa bilis sa kanilang sariling mga sign: Merkuryo sa Virgo, Benus sa Libra, Marte sa Scorpio, Hupiter sa Sagittarius at Saturno sa Capricorn. Batay sa bilang palabas (outward) mula sa dalawang ilaw, kumukuha rin ang bawat planeta ng tugmang sign (matching sign) sa kabilang panig na siyang nagbibigay ng buong sistema ng mga pamamahala. Ang parehong diagram ay nagbibigay sa mga aspeto ng katangian nito, dahil ang bawat anggulo mula sa sign ng Araw ay pumupunta sa partikular na sign ng planeta:

• Sextile, 60°: ang sign ni Benus. Palakaibigan at medyo nakakatulong.
• Square, 90°: ang sign ni Marte. Tensyon, salungatan, aksyon.
• Trine, 120°: ang sign ni Hupiter. Madali at malakas na nakakasoporta.
• Opposition, 180°: ang sign ni Saturno. Paghaharap at sagabal.

Kung susukatin naman mula sa Buwan sa Cancer ay umuulit ang pattern sa kabilang direksyon. Ang heometriya noon ay naging isang bokabularyo: kaya ang distansya sa bilog ngayon ay nagdadala na ng kahulugan.

Fortune at Spirit

Ang mga lot, (o kleroi sa wikang Griyego at kalaunan ay nakilala sa Latin bilang Arabic Parts), ay mga kinalkulang punto. Sinusukat ng astrologo ang arko (arc) sa pagitan ng dalawang planeta at ipapalabas (project) ang parehong arko mula sa Ascendant, na nagbubunga ng isang sensitibong punto para sa isang paksa (tulad ng kasal, mga anak o pangangailangan (necessity)). Ang dalawang pinakamahalagang lot ay kumukuha sa arko sa pagitan ng Araw at Buwan. Ang Lot of Fortune, (kung binibilang mula sa Araw hanggang sa Buwan sa isang day chart at binabaliktad sa gabi), ay lunar sa karakter at nagsasalita para sa katawan, kalusugan, kayamanan at anumang nangyayari nang kusa sa isang tao. Ang Lot of Spirit naman (na siyang kabaliktarang imahe nito at solar sa karakter), ay tumutukoy sa isip, mga intensyon, pagkilos, at karera. Ang pagpapares na ito ay nagpapakita ng dalawang malakas na kulto sa Hellenistic Alexandria: Ang Tyche, ang diyosa ng kapalaran na ipinapakita gamit ang timon at isang cornucopia, na nag-angat at sumira nang hindi isinasaalang-alang ang pagiging karapat-dapat; at ang Agathos Daimon, ang mabuting espiritu ng patnubay at probidensiya (providence).

Timing a life (pag-oras sa buhay)

Hindi binabasa ng mga Hellenistic na astrologo ang isang tsart bilang hindi nagbabagong (still) larawan. Ang pamamaraan ng time-lord ang nagpasa sa awtoridad nito mula sa isang planeta patungo sa isa pa habang nabubuhay. Sa taunang mga profection (annual profections), sumusulong ang Ascendant nang isang sign sa bawat taon. Ang pinuno na umabot sa sign na iyon ay magiging panginoon (lord) ng taon at nagbibigay kulay sa mga mangyayari. Sa zodiacal releasing, na kilala mula kay Vettius Valens, inilalabas ang mga Lot of Fortune at Spirit sa pamamagitan ng mga sign sa panahon na itinatakda ng mga namumunong planeta: ang panahon mula sa Fortune ay nagpapahiwatig sa katawan at materyal na kalagayan, samantalang ang mula naman sa Spirit ay tumutukoy sa karera at sadya (deliberate) na pagkilos. Hinati ng ibang paraan ang buhay sa decennials o kinakalkula ang inaasahang haba nito. (Isa itong paksa na mahabang tinalakay ni Critodemus at ginagamit din sa materyal na Nechepso-Petosiris). Ipinapalagay ng mga pamamaraang ito na kahit na ang pagbabago ng kapalaran ay sumusunod sa isang masusukat na pagkakasunud-sunod (measurable order).

Apat na sanga

Nang umiral ang tsart ay inilagay na ito sa iba't ibang gamit. Inilapat ng mundane na astrolohiya (ang pinakalumang sanga nito), ang mga bagong pamamaraan sa mga lungsod, bansa, eklipse, at panahon. Ang pag-aaral tungkol sa kapanganakan, ang Genethlialogy, ay naging sentro ng tradisyon. Hinuhusgahan ng Katarchic na astrolohiya ang tsart ng simula, ang sandali sa paglalayag, pagpapakasal o pagpapatayo ng gusali, at pumipili ng magandang sandali nang pauna (advance). Ang sining na ito ay kilala na ngayon bilang electional na astrolohiya. Mula rito ay lumaki ang mga pagtatanong, mga tsart na nai-cast para sa sandali na itinanong ang astrologo; kung saan ito ay binuo bilang horary na astrolohiya ng mga medieval at unang modernong mga astrologo. Sakop ng tula ni Dorotheus ng Sidon ang parehong pag-aaral sa mga ipinanganak at sa mga simula, at dahil sa Arabic na salin nito, naging isa ito sa mga pangunahing pinagmumulan (sources) ng pag-aaral noong medieval.

Ang kapalaran at ang mga pilosopo

Ang astrolohiya sa panahong ito ay nauugnay sa pilosopikal na argumento tungkol sa kapalaran o tadhana (heimarmene). Nakita ng mga Stoic ang cosmos bilang isang kadena ng mga sanhi na pinapatakbo ng katwiran na galing sa diyos (divine principle) o logos. Upang magpanatili ng lugar para sa moral na responsibilidad, ginamit ni Chrysippus ang isang imahe ng silindro na itinulak pababa sa dalisdis. Nanggagaling ang tulak mula sa labas ngunit ang pag-roll nito ay nagmumula sa sariling hugis ng silindro. Base sa astrolohiya, ipinapakita sa tsart ang pagtulak (push) habang ipinapakita ng karakter ng native kung paano niya ito ginagawa. Ang layunin ng pag-aaral nito ay hindi upang takasan ang tadhana kundi ang harapin ito nang mahinahon at mamuhay nang naaayon sa kung ano ang tinatawag ng mga Stoic na smooth flow o maayos na daloy ng buhay. Isang tulamg Stoic na eksakto para sa espiritung ito ang Astronomica ni Manilius.

Inilagay ng mga manunulat na Platonist, Hermetic at Gnostic ang tsart sa loob ng isang kuwento ng kaluluwa. Bumababa ang kaluluwa mula sa saklaw ng nakapirming mga bituin sa pamamagitan ng pitong mga saklaw (spheres) ng planeta. Ito ay humuhugot ng isang katangian o pasanin sa bawat isa, at ibibigay din itong muli pagbalik niya. Inilalarawan ng Poimandres, (ang unang treatise ng Corpus Hermeticum) ang pag-akyat na iyon. Ang mga grupong Gnostic ang kumuha ng pinakamalungkot na pananaw na ito (gloomiets view): titingnan ang mga planeta bilang nagkukulong, at namumuno (archons) sa mga depektibong nilikha; at ang pag-alam lamang tungkol sa paraan ng mga ito ang nag-iisang paraan para makalabas (way out). Ang mas malawak na mga sulat na Hermetic ay mas may pag-asa; tinawag nito ang inayos na cosmos (ordered cosmos) bilang pangalawang diyos kung saan matututunang unawain ng isip ang mga paggalaw nito.

Ano ang ipinapakita ng mga papiro (papyri)

Nagbibigay ang magagandang guidebook (kabilang dito ang Tetrabiblos ni Ptolemy, Anthology ni Valens, ang tula ni Dorotheus at ang Mathesis ni Firmicus) ng mga panuntunan. Nanatili at nakaligtas ang mga pang-araw-araw na kaugalian sa mga papiro (papyri). Nagbigay ang mga tambak na basura sa Oxyrhynchus at iba pang mga site sa Egypt ng mga orihinal na horoscope sa Griyego, ang ilan ay nasa Demotic, at nagmula sa unang siglo BCE hanggang ika-limang siglo CE; kinolekta ito nina Otto Neugebauer at H. B. van Hoesen (sa pamamagitan ng Greek Horoscopes noong 1959). Karamihan ay sa anyo ng calculation sheet: isang petsa ng kapanganakan, ang rising sign, ang Araw, Buwan at ang mga planeta sa pamamagitan ng sign at degree. Halos wala itong inilalaman na anumang interpretasyon. Ang pinakamalamang na paliwanag ay isinulat ng mga astrologo ang aritmetika at ibinigay nila nang malakas ang pagbabasa sa kliyente.

Pagbawi sa mga teksto

Naging maliwanag muli ang mga teorya sa pamamagitan ng dalawang mahahabang proyekto. Mula 1898 hanggang 1953 nag-katalogo ang mga iskolar na Europeo ng mga Griyegong astrological manuscript sa mga aklatan ng Europa at naglathala ng mga sipi mula sa mga iyon sa labindalawang tomo (volumes) ng Catalogus Codicum Astrologorum Graecorum. Sa gayo'y naisalba ang mga natitira mula kina Nechepso, Petosiris, Hermes at ang mga huling compiler gaya ni Rhetorius ng Egypt, kung saan ang Compendium nito ang nagmarka sa pagtatapos ng klasikal na yugto (classical phase). Noong 1993, sinimulan ng Project Hindsight ang pagsasalin sa mga Griyego at Latin na manunulat patungo sa Ingles, kasama ng mga whole-sign house, sekta, ang mga lot at time-lord na pamamaraan na naibalik na muli sa astrolohiya pagkatapos ng ilang siglong pagpapabaya.

Ang daan patungo sa India

Nakarating ang pinakamatagal na pamana sa silangan (east). Isang Griyegong astrological text mula sa Ehipto ang nakarating sa kanlurang India sa kahabaan ng mga daanan ng kalakalan sa Red Sea at isinalin sa Sanskrit noong ikalawang siglo CE sa korte ng Western Kshatrapas; kalaunan ay inayos ito muli ni Sphujidhvaja bilang isang mahabang tula (ang Yavanajataka, ang Horoscopy ng mga Griyego). Dinala nito ang Ascendant (lagna, mula sa Griyegong salita), ang labindalawang lugar at ang mga decan (drekkana) tungo sa pag-aaral ng Indian. Pinetsahan ni David Pingree (na syang nag-edit sa teksto), ang pagkakasalin sa 149/150 CE at ang tula sa 269/270 CE, at tiningnan niya ang palitan na dumadaloy lamang sa iisang daanan (one-way); gayunpaman kinwestyon ng iskolarship sa kalaunan ang parehong mga petsa at ang pananaw sa kaisahang-daang (one-way) iyon. Pinagsama ng mga Indian na astronomo ang Greek na framework at ang sarili nilang lunar mansions, ang mga nakshatra, at sa doktrina ng karma. Ang resulta nito (ang Jyotisha) ay ang pagpanatili ng patuloy na paggamit sa maraming mga pamamaraan ng Hellenistic hanggang sa kasalukuyan.

Paano basahin ang seksyong ito

Inaalis ng mga card sa itaas nang paunti-unti ang Hellenistic na tsart, mula sa Ascendant at ang labindalawang bahay patungo sa mga lot, mga time-lord, at ang daan patungo sa India. Pinapangalanan naman ng mga figure sa ibaba ang mga may-akda na isinulat ang sistemang ito at ang mga iskolar na naka-diskubre rito. Basahin ito sa tabi ng mga pahinang Babylonian at Egyptian para sa mga nauna (mga lumipas), at pati na rin sa tabi ng mga pahina ng mga bahay, aspeto at ang Lot of Fortune kung paano ginagamit ang mga parehong ideya ngayon. Ang Hellenistic na astrolohiya at ang kasaysayan nito ay bukas sa lahat na mayroon sa limampu't dalawang wika (52) ng sistemang Tarot Academy.