Ang mga dekano sa itaas

Mga astronomikong kisame

Noong mga 1470 BCE, lumipat ang mga dekano mula sa loob ng mga takip ng kabaong patungo sa mga kisame ng mga libingan at templo. Nasa hindi natapos na libingan ni Senenmut ang pinakamaagang kilalang halimbawa: mga dekano, ang Sirius, ang Orion at apat na planeta sa isang kalahati, ang mga bituing hindi kailanman lumulubog sa kabila, at labindalawang bilog ng buwan sa pagitan. Sa loob ng labinlimang siglo, patuloy na ipininta ng mga tagapagtayo ng Ehipto ang kalangitan sa itaas.

ang pinakamaagang kilalang kisame
mga 1470 BCE
kalahati ng kalangitan
2
mga dekano sa itaas
36

Pagbasa sa isang ipinintang langit

Kung ano ang ipinapakita ng isang astronomikong kisame sa Ehipto at kung nasaan ang mga dakilang halimbawa: ang timog na kalahati kasama ang mga dekano at planeta nito, ang hilagang kalahati kasama ang mga hindi namamatay na bituin nito, ang mga bilog ng buwan, at ang mga libingan, templo at tekstong nagdala sa disenyo sa loob ng labinlimang siglo.

🏛️

Ang kisame bilang langit

mga libingan at templo ang ideya

Ang isang libingan o templo sa Ehipto ay modelo ng daigdig: ang sahig ang lupa at ang kisame ang langit. Karamihan sa mga kisame ay may simpleng dilaw na bituin sa asul na saligan. Iilan ang lumalampas pa at inilalatag nang may kaayusan ang tunay na kalangitan: ang mga dekano, ang mga planeta, ang mga hilagang konstelasyon at ang mga buwan.

⚰️

Mula sa takip ng kabaong patungong kisame

Gitna hanggang Bagong Kaharian mga 2100–1470 BCE

Unang lumitaw ang mga talaan ng dekano na ipininta sa loob ng mga takip ng kabaong, isang langit na direktang nasa ibabaw ng patay. Nang tumigil ang paggawa ng mga talaang iyon sa kabaong, muling lumitaw ang parehong mga talaan ng bituin sa mas malaking sukat, sa mga kisame ng mga silid ng libingan. Nanatili ang mga dekano sa kanilang lugar sa ibabaw ng katawan; ang sukat lamang ang nagbago.

🌌

Ang kisame ni Senenmut

Deir el-Bahri mga 1470 BCE

Ang hindi natapos na libingan ni Senenmut, katiwala ni Hatshepsut, na inukit sa bato sa ilalim ng harapang patyo ng templo nito, ang may pinakamaagang kilalang astronomikong kisame. Ipininta nang may ingat sa isang libingang hindi kailanman natapos, itinakda nito ang padrong sinundan ng mga sumunod na kisame sa loob ng mga siglo.

⭐

Ang timog na kalahati

mga dekano at planeta mula kay Senenmut

Inililista ng isang kalahati ng disenyo ang mga dekano sa mga kolum, na nagtatapos kay Sah, ang mga bituin ng Orion, at kay Sopdet, ang Sirius, na bawat isa ay nakatayo sa isang bangka. Sa gitna nila naglalayag ang mga planeta bilang mga diyos sa mga bangka. Kay Senenmut, apat ang lumilitaw, ang Hupiter, Saturno, Merkuryo at Venus; wala ang Marte, at pinagtatalunan pa rin kung bakit.

🐂

Ang hilagang kalahati

ang mga bituing hindi namamatay mula kay Senenmut

Ipinapakita ng kabilang kalahati ang mga hilagang konstelasyon, ang mga bituing hindi kailanman lumulubog: ang Meskhetiu, ang hita ng toro na siyang ating Araro, isang diyosang hipopotamus, isang buwaya, isang leon at isang pigurang may sibat. Maliban sa Meskhetiu, halos hula lamang ang pagtutugma ng mga pigurang ito sa mga modernong bituin.

⭕

Labindalawang bilog ng buwan

ang kalendaryo mula kay Senenmut

Taglay din ng hilagang kalahati ng kisame ni Senenmut ang labindalawang bilog, na bawat isa ay hinati sa dalawampu't apat na bahagi at may nakasulat na pangalan ng buwan, nakaayos sa dalawang hanay. Ikinakabit nila ang langit sa kalendaryo ng mga pista ng taon. Hindi tiyak kung ano ang kinakatawan ng dalawampu't apat na bahagi.

⏳

Isang kisame sa maliit na anyo

Karnak mga 1380 BCE

Ang batong water clock ni Amenhotep III mula sa Karnak, ang pinakamatandang clepsydra na tiyak ang petsa, ay may disenyo ng kisame sa palibot ng labas nito: mga dekano, planeta at hilagang konstelasyon sa mga hanay. Umaagos ang tubig mula sa isang butas malapit sa base at minamarkahan ang mga oras sa loob, habang nakaukit ang langit sa panlabas na dingding.

👑

Ang arko ni Seti I

Lambak ng mga Hari mga 1290–1279 BCE

Ang nakaarkong kisame sa ibabaw ng silid ng libing ni Seti I, ang pinakaganap na pinalamutiang libingan sa Lambak ng mga Hari, ay isa sa pinakamahuhusay na astronomikong kisame: mga dekano at planeta sa isang panig, ang mga hilagang konstelasyon sa kabila, sa matitingkad na kulay sa ibabaw ng sarkopago ng hari.

🌠

Ang Aklat ni Nut

Abydos mga 1290 BCE

Sa isang kisame ng Osireion, ang cenotaph ni Seti I sa Abydos, nakaarko sa ibabaw ng silid ang diyosa ng langit na si Nut, na may mga teksto sa kanyang katawan: kung paano dumaraan sa kanya ang araw bawat gabi at kung paano namamatay ang bawat dekano, dinadalisay sa bahay ng pag-eembalsamo at muling sumisikat pagkalipas ng pitumpung araw.

🌃

Si Nut sa ibabaw ng mga huling hari

Lambak ng mga Hari ika-12 siglo BCE

Sa mga sumunod na maharlikang libingan, ang diyosa mismo ang sumasakop sa kisame. Kinopya ang Aklat ni Nut sa libingan ni Ramesses IV, at sa silid ng libing ni Ramesses VI, dalawang pigura ni Nut ang nakaunat nang magkatalikuran upang dalhin ang Aklat ng Araw at ang Aklat ng Gabi, ang paglalakbay ng araw sa kanyang katawan.

🏺

Ang kisame sa Ramesseum

Kanlurang Thebes ika-13 siglo BCE

Sa templong pang-alaala ni Ramesses II, lumipat ang astronomikong kisame sa isang bulwagan ng templo. Pinagsasama nito ang mga dekano, mga planeta at ang mga hilagang konstelasyon sa isang hanay ng labindalawang buwan at ng kanilang mga pista. Pinanatili ng mga templo ang tema hanggang sa panahong Ptolemaic at Romano, nang idagdag ng Esna at Dendera ang sodyako.

📚

Mga pamilya ng mga talaan ng dekano

ang tradisyon ng pagkopya Bagong Kaharian hanggang panahong Romano

Hindi lahat ng talaan ng dekano sa mga kisame ay nagkakatugma. Pinangkat sila nina Neugebauer at Parker sa mga pamilya ayon sa kanilang mga pangalan at pagkakasunod-sunod, at pinangalanan ayon sa mga maagang saksi tulad nina Senenmut at Seti I. Kumopya ang mga pintor mula sa mga aklat ng huwaran, kaya sinusundan ng mga pamilya ang isang linya ng mga kopya, hindi ng mga bagong obserbasyon.

Mga patron, tagatuklas at patnugot

Ang mga opisyal at haring nagpapinta ng langit sa ibabaw ng kanilang mga libingan at templo, at ang mga naghukay at iskolar na nakatuklas, naglathala at nag-unawa sa mga kisame.

Senenmut

aktibo noong mga 1470 BCE Thebes

Katiwala ni Hatshepsut at tagapagturo ng kanyang anak na babae, ang pinakamakapangyarihang opisyal ng kanyang paghahari. Ang kanyang ikalawang libingan, na inukit sa ilalim ng harapang patyo ng templo ni Hatshepsut sa Deir el-Bahri at hindi kailanman natapos, ang may pinakamaagang kilalang astronomikong kisame.

Hatshepsut

naghari noong mga 1479–1458 BCE Thebes

Ang babaeng hari na sa kanyang paghahari lumitaw ang unang astronomikong kisame, sa libingan ng kanyang katiwala. Ang kanyang templo sa Deir el-Bahri sa itaas nito ang tagpuan, at ang kultura ng kanyang korte ang pinagmulan ng disenyo.

Amenhotep III

naghari noong mga 1390–1352 BCE Thebes

Hari na sa ilalim niya ginawa ang batong water clock na natagpuan sa Karnak, na ang panlabas na dingding ay inukitan ng mga dekano, planeta at hilagang konstelasyon: ang disenyo ng kisame na nakabalot sa isang sisidlang panukat ng oras.

Seti I

naghari noong mga 1290–1279 BCE Thebes at Abydos

Hari na ang libingan sa Lambak ng mga Hari ay may dakilang astronomikong arko sa ibabaw ng silid ng libing, at ang cenotaph sa Abydos, ang Osireion, ay nagdadala ng Aklat ni Nut. Walang ibang hari ang nag-iwan ng dalawang gayong kalangitan.

Ramesses II

naghari 1279–1213 BCE Thebes

Anak ni Seti, na ang templong pang-alaala, ang Ramesseum, ay nagdala ng astronomikong kisame sa isang bulwagan ng templo at nagdagdag ng hanay ng labindalawang buwan kasama ang kanilang mga pista.

Giovanni Battista Belzoni

1778–1823 Padua at Ehipto

Dating malakas na taong pansirko na naging manggagalugad, na pumasok sa libingan ni Seti I noong 1817 at siyang unang nakakita sa makabagong panahon ng astronomikong arko nito. Itinanghal sa London di-nagtagal ang kanyang mga kopya ng palamuti ng libingan.

Margaret Murray

1863–1963 London

Ehiptologo na naghukay sa Osireion sa Abydos noong 1902 at 1903 kasama si Flinders Petrie, na naglantad sa cenotaph na ang kisame ay nagtataglay ng Aklat ni Nut.

Henri Frankfort

1897–1954 Leiden, Chicago at London

Arkeologo na namuno sa sumunod na paglilinis ng mga labi sa Osireion at naglathala ng The Cenotaph of Seti I at Abydos noong 1933, kabilang ang mga teksto ng Aklat ni Nut.

Herbert Winlock

1884–1950 New York

Direktor ng mga paghuhukay ng Metropolitan Museum sa Deir el-Bahri, na ang ekspedisyon ay nakatuklas sa ikalawang libingan ni Senenmut noong 1927 kasama ang pinakamatandang astronomikong kisame.

Otto Neugebauer at Richard Parker

1899–1990 at 1905–1993 Providence

Mananalaysay ng agham at Ehiptologo na ang Egyptian Astronomical Texts, na inilathala mula 1960 hanggang 1969, ay nagtipon at naghambing sa mga kisame, at naglaan ng isang buong tomo sa mga dekano, planeta, konstelasyon at sodyakong ipininta sa mga ito.

Ang kisame bilang langit

Itinuring ng mga tagapagtayo ng Ehipto ang isang libingan o templo bilang isang modelo ng daigdig. Ang sahig ang lupa, ang mga haligi ang mga halamang tumutubo mula rito, at ang kisame ang kalangitan. Karamihan sa mga kisame ay nagpapakita nito nang simple, na may mga hanay ng limang-tulis na dilaw na bituin sa isang madilim na asul na saligan, o may mga buwitreng nagbubuka ng kanilang mga pakpak sa ibabaw ng axis ng templo. Mas malayo pa ang nararating ng isang maliit na pangkat. Ito ang mga astronomikong kisame, na naglalahad ng kalangitan ayon sa pagkaunawa ng mga astronomong Ehipsiyo: ang mga dekano sa kanilang pagkakasunod-sunod, ang mga planeta, ang mga hilagang konstelasyon, at ang mga buwan ng taon. Sila ang pangunahing sanggunian, pagkatapos ng mga talaan sa kabaong, para sa mga talaan ng dekano noong ikalawa at unang milenyo BCE, at marami sa nalalaman tungkol sa mga pangalan ng bituin ng Ehipto ay nagmula sa kanila.

Mula sa mga takip ng kabaong patungo sa mga kisame

Unang lumitaw ang mga dekano bilang mga diagonal na talaan ng bituin na ipininta sa loob ng mga kahoy na takip ng kabaong, karamihan mula sa Asyut, mula noong mga 2100 BCE at sa mga sumunod na siglo. Ang takip ay isang langit na inilagay nang direkta sa ibabaw ng katawan, at ang talaan ng bituin ay nagbigay sa namatay ng mga oras ng gabi. Nang mawala ang paggamit ng mga talaan sa kabaong, muling lumitaw ang mga dekano sa Bagong Kaharian sa isang mas malaking ibabaw, ang kisame ng silid ng libingan. Nanatili ang parehong lohika. Ang langit ay nasa ibabaw pa rin ng namatay, at hawak pa rin nito ang mga bituing nagmarka ng oras, ngunit ang mga kisame ay hindi na gumana bilang orasan. Ibinibigay nila ang mga dekano bilang isang talaan na may mga larawan, hindi bilang isang grid ng mga oras at linggo, kaya ipinapakita nila kung ano ang mga bituin, habang ang mga talaan sa kabaong ay nagpakita kung ano ang kanilang ginawa.

Ang kisame ni Senenmut

Ang pinakamaagang kilalang astronomikong kisame ay nasa libingan ni Senenmut, katiwala ni Reyna Hatshepsut at ang pinakamakapangyarihang opisyal ng kanyang paghahari, noong mga 1470 BCE. Ito ang kanyang ikalawang libingan, na iniukit nang malalim sa bato sa Deir el-Bahri upang ang mga silid nito ay tumakbo sa ilalim ng harapan ng templo ni Hatshepsut. Ang libingan ay hindi natapos kailanman, at si Senenmut ay hindi inilibing dito, ngunit ang kisame ng isang silid ay ipininta nang buong pag-iingat. Ang ekspedisyon ng Metropolitan Museum sa ilalim ni Herbert Winlock ang nakatuklas sa libingan noong 1927. Ang kisame ay nahahati sa timog at hilagang kalahati, at halos bawat sumunod na astronomikong kisame ay sumunod sa pagkakahating iyon. Kung bakit ninais ng opisyal na ito, sa panahong iyon, ang kalangitan sa ibabaw ng kanyang libingan ay hindi alam. Kabilang ito sa isang paghahari na nagbunga rin ng mga bagong uri ng palamuti sa templo at libingan.

Ang timog na kalahati

Taglay ng timog na kalahati ng kisame ni Senenmut ang mga dekano, na nakasulat sa mga kolum kasama ang kanilang mga pangalan, at ang mga bituin sa timog. Sa isang dulo ay nakatayo si Sah, ang mga bituin ng Orion, bilang isang lalaki sa isang bangka na lumilingon sa kanyang balikat, at si Sopdet, Sirius, bilang isang babae sa kanyang sariling bangka sa likod niya. Sa gitna ng mga dekano lumilitaw ang mga planeta, na ipinapakita rin bilang mga diyos sa mga bangka. Apat ang naroroon: Hupiter, Saturno, Merkuryo at Venus, ang huli ay nauugnay sa isang tagak. Ang Marte, na tinawag na Horus na Pula sa mga talaang Ehipsiyo, ay nawawala. Iniisip ng ilang iskolar na ang pagkawala ay sumasalamin sa isang tunay na kalangitan kung saan ang Marte ay wala sa paningin, at nagmungkahi ng mga petsa para sa gayong pagsasaayos. Iniisip naman ng iba na ito ay isang pagkakamali o pinili ng pintor. Hindi pa nareresolba ang tanong, at kailangan ang pag-iingat, dahil ang kisame ay kopya ng mga talaan ng huwaran sa halip na isang talaan ng obserbasyon.

Ang hilagang kalahati

Ipinapakita ng hilagang kalahati ang mga circumpolar na konstelasyon, ang mga bituin na hindi kailanman lumulubog sa ilalim ng abot-tanaw at dahil dito ay hindi kailanman namatay. Tinatawag sila ng mga tekstong Ehipsiyo na mga hindi nasisira, at inilalagay na ng mga Teksto ng Piramide ang namatay na hari sa kanila. Sa mga kisame lumilitaw sila bilang isang pangkat ng malalaking pigura: Meskhetiu, na iginuhit bilang isang toro o bilang hita ng toro, na siyang pitong bituin ng ating Araro; isang diyosang hipopotamus na nakatayo nang tuwid na may buwaya sa kanyang likod; isang leon; isang buwaya; isang pigurang may ulong palkon na may hawak na sibat; at ilang iba pa. Ang Meskhetiu ang tanging pagkakakilanlang tiyak. Ang mga panukala para sa hipopotamus, na napakalaki sa mga kisame, ay kinabibilangan ng mga bituin ng Draco at ng Ursa Minor, ngunit ang mga hugis sa mga kisame ay naka-istilo at ang mga pagtutugma ay hindi tiyak.

Ang mga bilog ng buwan

Sa pagitan ng mga pigura sa hilaga, ang kisame ni Senenmut ay nagtataglay ng labindalawang bilog sa dalawang hanay, bawat isa ay nahahati sa dalawampu't apat na bahagi at may nakasulat na pangalan ng isang buwan. Ang mga pangalan ng buwan ay nagmula sa kalendaryo ng pista ng buwan. Ikinakabit ng mga bilog ang ipinintang kalangitan sa taon: ang mga bituin sa itaas ay ang mga bituin ng mga buwan kung kailan ginanap ang mga kapistahan sa templo. Kung ano ang kinakatawan ng dalawampu't apat na bahagi ay pinagtatalunan, kung saan ang mga oras ng araw at gabi ang pinakakaraniwang mungkahi. Binago ng mga susunod na kisame ang tema. Ang kisame sa Ramesseum, halimbawa, ay pinalitan ang mga bilog ng isang hanay ng labindalawang buwan bilang mga nakatayong diyos kasama ang kanilang mga pista.

Isang water clock na may langit

Lumilitaw ang parehong disenyo sa isang bagay na ginawa para sa pagsukat ng oras. Ang isang batong water clock mula sa Karnak, na may inskripsiyon para kay Amenhotep III noong mga 1380 BCE, ang pinakamatandang tiyak na napetsahang clepsydra. Umagos ang tubig sa isang maliit na butas malapit sa base nito, at ang mga marka sa loob ay nagpakita ng mga oras habang bumababa ang antas, na may magkakaibang sukatan para sa iba't ibang buwan. Sa labas nito, sa mga banda, naroroon ang mga dekano, ang mga planeta at ang mga hilagang konstelasyon, ang mga elemento ng isang astronomikong kisame na nakabalot sa sisidlan. Ginawa ng orasan sa pamamagitan ng tubig ang ginawa ng mga dekano sa pamamagitan ng pagsikat. Ipinapakita ng palamuti nito na ang disenyo ng kisame ay isang karaniwang larawan ng kalangitan, na ginamit saanman nilalayon ang kalangitan, maging sa ibabaw ng katawan, sa bubong ng templo o sa paligid ng isang orasan.

Ang arko ni Seti I

Ang libingan ni Seti I, noong mga 1290 hanggang 1279 BCE, ay kabilang sa pinakaganap na pinalamutian na mga libingan sa Lambak ng mga Hari. Pumasok dito si Giovanni Belzoni noong 1817. Sa ibabaw ng silid ng libing, kung saan nakatayo ang alabaster na sarkopago ng hari, ay may isang nakaarkong kisame na ipininta bilang kalangitan. Ang isang panig ay nagdadala ng mga dekano kasama ang mga planeta, ang kabilang panig ay ang mga hilagang konstelasyon, at ang mga kulay ay nananatiling matingkad. Ang talaan ng dekano nito ay kabilang sa ibang pamilya kaysa kay Senenmut, at ang paghahari ni Seti ay nagbunga ng higit sa isang pamilya ng mga talaan, na nagpapahiwatig na ang mga iskolar sa korte ay nagrerebisa sa lumang materyal sa halip na kumukopya ng iisang modelo.

Ang Aklat ni Nut sa Abydos

Nagtayo rin si Seti I ng isang cenotaph sa Abydos, ang Osireion, isang gusali sa ilalim ng lupa sa likod ng kanyang templo kung saan pinarangalan si Osiris. Hinukay ito ni Margaret Murray noong 1902 at 1903, at ang koponan ni Henri Frankfort ang naglinis pa ng mga labi nito at naglathala nito noong 1933. Sa isang kisame roon, ang diyosa ng langit na si Nut ay nakaarko sa ibabaw ng silid, ang kanyang katawan ang bumubuo sa kalangitan, na may mga teksto at larawan sa paligid niya. Ang komposisyong ito ay kilala ngayon bilang Aklat ni Nut. Ipinapaliwanag nito kung paano pumapasok ang araw sa kanyang bibig sa gabi, dumaraan sa kanyang katawan sa gabi at isinisilang mula sa kanya sa madaling-araw, at kung paano sumusunod ang mga dekano sa isang katulad na landas: bawat isa ay namamatay, gumugugol ng pitumpung araw sa bahay ng pag-eembalsamo ng kabilang-buhay, dinadalisay at muling isinisilang sa silangang abot-tanaw. Ang teksto ay kinopya sa libingan ni Ramesses IV, at ang mga papiro noong panahong Romano ay nagpapanatili ng isang mas huling komentaryo dito, kabilang ang mga papiro ng Carlsberg sa Copenhagen. Naglathala si Alexandra von Lieven ng isang bagong edisyon ng buong tradisyon noong 2007.

Si Nut sa ibabaw ng mga haring Ramesside

Sa mga maharlikang libingan noong ikalabindalawang siglo BCE, ang diyosa ang naging pangunahing paksa ng kisame. Sa silid ng libing ni Ramesses VI, dalawang mahabang pigura ni Nut ang nakahiga nang magkatalikuran sa buong kisame, na nagdadala ng Aklat ng Araw at Aklat ng Gabi, ang paglalakbay ng araw sa kanyang katawan oras-oras. Ang parehong mga libingan, nina Ramesses VI, VII at IX, ay nagdadala ng mga Ramesside star clock, isang hiwalay at mas teknikal na anyo ng tradisyong dekanal na sakop sa sarili nitong pahina. Ang pangkalahatang epekto ay isang paglipat mula sa listahan patungo sa kuwento. Ang timog-at-hilagang balangkas nina Senenmut at Seti I ay tumuturing sa kalangitan bilang isang katalogo; ang mga kisame ni Nut ay tumuturing dito bilang katawan ng isang diyosa kung saan dumaraan ang araw at mga bituin.

Ang mga templo at ang tradisyon ng pagkopya

Mula sa paghahari ni Ramesses II, ang astronomikong kisame ay lumitaw din sa mga templo. Ang Ramesseum, ang kanyang templong pang-alaala sa kanlurang Thebes, ay may isa sa isang bulwagan sa likod ng dakilang bulwagang hypostyle nito, na may mga dekano, planeta, hilagang konstelasyon at ang labindalawang buwan. Ang tema ay nanatili sa palamuti ng templo sa loob ng higit sa isang libong taon, hanggang sa mga panahong Ptolemaic at Romano, kung kailan idinagdag ng mga templo sa Esna at Dendera ang labindalawang tanda ng sodyako sa mga dekano. Sa buong panahong iyon ay nagbago ang mga talaan ng dekano. Sina Otto Neugebauer at Richard Parker, na nag-edit sa mga kisame sa ikatlong tomo ng Egyptian Astronomical Texts noong 1969, ay nag-uri sa mga talaan sa mga pamilya ayon sa kanilang mga pangalan at pagkakasunod-sunod at pinangalanan sila ayon sa mga maagang saksi tulad nina Senenmut at Seti I. Mula noon ay muling sinuri nina Christian Leitz at iba pa ang tanong kung aling mga tunay na bituin ang nasa likod nila. Ang mga pamilya ay nagpapakita ng pagkopya mula sa mga aklat ng huwaran sa loob ng mga siglo, na may mga kamaliang naipasa at mga pangalang lumihis.

Kisame Lugar Petsa Kung ano ang idinagdag nito
Senenmut Deir el-Bahri, Thebes mga 1470 BCE ang pinakamaagang kilala; timog at hilagang kalahati, mga bilog ng buwan
Water clock ni Amenhotep III Karnak mga 1380 BCE ang disenyo sa isang sisidlang sumusukat ng oras
Arko ni Seti I Lambak ng mga Hari mga 1290–1279 BCE isang buong astronomikong arko sa ibabaw ng maharlikang libing
Osireion Abydos mga 1290–1279 BCE ang Aklat ni Nut at ang pitumpung araw ng mga dekano
Ramesseum Kanlurang Thebes ika-13 siglo BCE ang disenyo sa isang templo, kasama ang mga buwan bilang mga diyos
Ramesses VI Lambak ng mga Hari ika-12 siglo BCE si Nut bilang ang buong kisame, kasama ang paglalakbay ng araw

Paano basahin ang seksiyong ito

Hinihimay ng mga kard sa itaas ang isang kisame at pagkatapos ay sinusundan ang disenyo sa mga pangunahing halimbawa: ang ideya ng bubong bilang langit, ang paglipat mula sa takip ng kabaong patungo sa kisame, ang dalawang kalahati ng disenyo ni Senenmut at ang mga bilog ng buwan nito, ang water clock, ang arko ni Seti I, ang Aklat ni Nut, ang mga kisame ni Nut ng mga huling hari, ang Ramesseum at ang mga pamilya ng kinopyang mga talaan. Ang mga pigura sa ibaba ay ang mga patron na nagkomisyon sa mga kalangitang ito at ang mga taong nakatuklas at nag-edit sa kanila. Para sa mga sodyakong kisame ng Ptolemaic at Romanong Ehipto, tingnan ang pahina sa sodyako ng Dendera; para sa mga talaan sa kabaong na nauna, tingnan ang mga diagonal na talaan ng bituin. Ang pahinang ito ay bahagi ng kompendyum ng Tarot Academy sa limampu't dalawang wika.

Mga madalas itanong

Ano ang isang astronomikong kisame sa Ehipto?

Isang kisame sa libingan o templo na ipininta o inukit na may maayos na larawan ng kalangitan: ang mga dekano sa kanilang pagkakasunod-sunod, ang mga planeta bilang mga diyos sa mga bangka, ang mga hilagang konstelasyon at madalas ang mga buwan ng taon. Ang mga karaniwang kisame ng Ehipto ay nagtataglay lamang ng mga simpleng bituin; ang mga astronomiko, isang maliit na pangkat mula sa Bagong Kaharian hanggang sa panahong Romano, ang pangunahing sanggunian para sa mga pangalan ng bituin ng Ehipto.

Alin ang pinakamatandang astronomikong kisame?

Ang kisame sa ikalawa at hindi natapos na libingan ni Senenmut sa Deir el-Bahri, na ipininta noong mga 1470 BCE sa paghahari ni Hatshepsut. Natagpuan ito ng ekspedisyon ng Metropolitan Museum sa ilalim ni Herbert Winlock noong 1927. Ang pagkakahati nito sa timog na kalahati na may mga dekano at planeta at hilagang kalahati na may mga circumpolar na konstelasyon ay naging pamantayang ayos.

Ano ang ipinapakita ng kisame ni Senenmut?

Sa timog na kalahati, ang mga dekano sa mga kolum kasama ang kanilang mga pangalan, sina Orion at Sirius bilang mga pigura sa mga bangka, at apat na planeta bilang mga diyos sa mga bangka. Sa hilagang kalahati, ang mga circumpolar na konstelasyon, kabilang ang Meskhetiu, ang ating Araro, at isang malaking diyosang hipopotamus, kasama ang labindalawang bilog na may label ng mga pangalan ng mga buwan.

Bakit nawawala ang Marte sa kisame ni Senenmut?

Walang nakakaalam. Lumilitaw sina Hupiter, Saturno, Merkuryo at Venus, ngunit hindi ang Marte. Iminumungkahi ng ilang iskolar na itinatala ng kisame ang isang tunay na kalangitan kung saan hindi nakikita ang Marte at sinubukang petsahan ito sa ganoong paraan; iniisip naman ng iba na ito ay isang pagkakamali o sadyang pinili ng pintor. Dahil kinokopya ng kisame ang mga tradisyonal na talaan sa halip na magtala ng mga obserbasyon, karamihan ay maingat na tinatrato ang astronomikong pagpetsa mula rito.

Magagamit ba ang mga kisame upang malaman ang oras?

Hindi direkta. Ang mga talaan sa kabaong na nauna sa kanila ay inayos bilang isang grid ng mga oras at linggo, ngunit itinatala ng mga kisame ang mga dekano kasama ang kanilang mga larawan, nang wala ang grid na iyon. Sila ay mga larawan ng kalangitan na inilagay sa ibabaw ng namatay o sa isang templo, na may relihiyosong kahulugan, sa halip na mga gumaganang instrumento. Nagpatuloy ang pagsukat ng oras gamit ang mga water clock at, kalaunan, ang mga Ramesside star clock.

Ano ang Aklat ni Nut?

Isang komposisyon ng teksto at larawan sa isang kisame ng Osireion, ang cenotaph ni Seti I sa Abydos, na may kopya sa libingan ni Ramesses IV at isang mas huling komentaryo sa mga papiro noong panahong Romano. Ang diyosa ng langit na si Nut ay nakaarko sa ibabaw ng silid, at ipinapaliwanag ng mga teksto kung paano dumaraan ang araw sa kanyang katawan bawat gabi at kung paano namamatay ang bawat dekano, gumugugol ng pitumpung araw sa bahay ng pag-eembalsamo ng kabilang-buhay at muling isinisilang sa madaling-araw.

Ano ang mga hilagang konstelasyon sa mga kisame?

Ang mga pigura ng Ehipto para sa mga bituing hindi kailanman lumulubog: Meskhetiu, isang toro o hita ng toro na siyang pitong bituin ng Araro; isang nakatayong diyosang hipopotamus na may buwaya sa kanyang likod; isang leon; isang buwaya; isang pigurang may ulong palkon na may sibat; at iba pa. Ang Meskhetiu lamang ang tiyak na nakilala. Ang iba ay may mga iminungkahing pagkakakilanlan na nananatiling hindi tiyak.

Bakit hindi nagtutugma ang mga talaan ng dekano sa iba't ibang kisame?

Dahil kinopya ang mga ito mula sa mga aklat ng huwaran sa loob ng maraming siglo, at nagbunga ang pagkopya ng mga pagkakaiba. Pinangkat nina Neugebauer at Parker ang mga talaan sa mga pamilyang may magkakatulad na pangalan at pagkakasunod-sunod, na ipinangalan sa mga maagang halimbawa tulad nina Senenmut at Seti I. Ang paghahari lamang ni Seti ay nagbunga ng higit sa isang pamilya, na nagpapahiwatig ng mga iskolar na nagrerebisa sa mas lumang materyal. Lumilihis ang mga pangalan at ang mga pagkakamali ay naipapasa mula sa isang kopya patungo sa susunod.

Paano nauugnay ang mga kisameng ito sa sodyako ng Dendera?

Ang sodyako ng Dendera ay isang huling inapo ng parehong tradisyon. Napanatili ng mga templo noong panahong Ptolemaic at Romano tulad ng Esna at Dendera ang mga lumang paksa sa kisame, ang mga dekano at ang diyosa ng langit na si Nut, at idinagdag ang labindalawang tanda ng sodyako na nakarating sa Ehipto mula sa Babilonya. Ang bilog na sodyako ng Dendera, na inukit noong mga 50 BCE, ang pinakakilalang resulta.

Saan makikita ang mga kisame?

Ang arko ni Seti I at ang kisame ni Nut ni Ramesses VI ay nasa Lambak ng mga Hari, ang kisame sa Ramesseum ay nasa kanlurang Thebes, at ang Osireion ay nasa Abydos. Ang water clock sa Karnak ay nasa Museong Ehipsiyo sa Cairo. Nagbabago ang pagpasok sa mga indibidwal na libingan sa paglipas ng panahon, at ang libingan ni Senenmut ay binuksan lamang sa mga bisita nang paminsan-minsan, kaya mainam na suriin bago bumisita.

Pinakabagong Post

Tuklasin ang sinaunang karunungan ng mga tarot card at buksan ang mga misteryo ng iyong espirituwal na paglalakbay. Ang aming blog ang iyong daan tungo sa pag-unawa sa mayamang simbolismo, kahulugan, at praktikal na gamit ng pagbasa ng tarot.