Chinese na astrolohiya

Chinese na astrolohiya

Isang astrolohiya ng mga siklo kaysa sa mga konstelasyon. Nagsimula ito bilang pagbabasa ng mga omen para sa mga emperador, na kinuha ang pagtitipon ng limang planeta noong 1059 BCE bilang mandato ng Langit, at nauwi ito bilang dalawang personal na sistema na hindi na kailangan ng tanawin ng kalangitan: Ang BaZi, na nagbabasa sa elemental na klima ng oras ng kapanganakan sa paligid ng Day Master, at Zi Wei Dou Shu, na nagtatakda sa isang daang simbolikong bituin sa labindalawang palasyo ng buhay.

60
na pares ng stem-branch
5
na phase
3,000
taon

Mula court omens hanggang personal chart

Labinlimang kabanata sa buhay ng isang tradisyon, mula sa mga astronomo ng korte ng Zhou hanggang sa mga master ng Flying Star ng modernong Taiwan. Sundan ang kalangitan habang ito ay nagiging kalendaryo, at ang kalendaryo na nagiging isang mapa ng iisang buhay.

🔟

Stems, branches, at ang animnapu

Tsina Mula Shang pasulong

Sampu na Heavenly Stem, ang limang phase sa anyong yang at yin, na ipinares sa labindalawang Earthly Branch ang nagbigay sa cycle ng animnapu, ang Jiazi. Binilang ng Shang ang mga araw gamit ito sa mga buto ng orakulo. Inilapat sa mga taon, buwan at oras kalaunan, ito ay nagbigay-daan upang maisulat ang anumang sandali sa apat na pares, ang walong karakter ng BaZi.

👑

Omens at ang Mandate of Heaven

Mga korte ng Zhou at Han 1st millennium BCE

Binasa ng unang astrolohiyang Tsino ang kalangitan para sa estado. Ang mga eklipse at kometa ay mga babala sa pinuno, at ang malapit na pagtitipon ng lahat ng limang nakikitang planeta noong 1059 BCE ay inangkin ng Zhou bilang lisensya mula sa Langit upang ibagsak ang Shang. Ginawa ni Sima Qian kalaunan na tungkulin ng mananalaysay ang pagbabasa sa kalangitan.

🥚

Canopy, itlog, at bakanteng espasyo

Tsina Warring States hanggang Han

Tatlong magkakatunggaling modelo ng kosmos: ang Gai Tian, isang simboryo sa ibabaw ng patag na lupa; ang Hun Tian, isang itlog na ang mundo ay siyang pula nito na ipinakita ng water-driven na armillary sphere ni Zhang Heng; at ang Xuan Ye, isang walang katapusang bakanteng espasyo kung saan ang araw, buwan at mga bituin ay malayang lumulutang.

☯️

Limang phase, yin at yang

Qi at Qin ika-3 siglo BCE

Itinuro ni Zou Yan na ang Tubig, Lupa, Kahoy, Metal, at Apoy ay humalili sa isa't isa bilang mga yugto ng pagbabago, at ang bawat dinastiya ay naghahari sa ilalim ng isa sa mga ito. Ang Qin, na pinapalitan ang Apoy ng Zhou, ay kumuha ng Tubig. Nakaugnay sa yin at yang, naging bokabularyo ng bawat tsart ng Tsino na sumunod ang mga phase.

🌙

Ang 28 lunar mansions

Tsina Mula Zhou pasulong

Dalawampu't walong hindi pantay na mga segment sa kahabaan ng celestial equator, na may ilang degree ang lapad at ang ilan naman ay mahigit tatlumpung degree ang lapad. Magkasama nilang sinusubaybayan ang buwanang pag-ikot ng Buwan. Sa panahon ng Zhou, mula sa pagiging mga pangkat ng bituin ay naging number sequence ang mga mansyon. Isa itong grid para sa pagsukat ng oras nang higit pa sa pagiging larawan ng kalangitan.

🔄

Si Tai Sui, ang counter-Jupiter

Tsina Warring States

Ang Jupiter ay umiikot sa kalangitan sa loob ng halos 11.86 na taon, hindi labindalawa tulad ng kailangan ng kalendaryo. Kaya inimbento ng mga astronomo ang Tai Sui, isang hindi nakikitang planeta na gumagalaw sa bilis ng Hupiter ngunit sa kabaligtaran na direksyon nang may eksaktong labindalawang taong pag-ikot, at ipinangalan sa pamamagitan nito ang mga taon. Nagbababala pa rin ang mga katutubong kaugalian na huwag galitin ang Tai Sui.

🪐

Panghuhula ng Five Planets

Mawangdui 168 BCE

Isang silk manuscript mula sa libingang selyado noong 168 BCE na nagtatala sa planetary positions, retrograde motion, at sa mga senyales na ibinibigay ng bawat planeta para sa digmaan at pag-aani. Ang bawat planeta ay kabilang sa isang phase: Jupiter sa Wood, Mars sa Fire, Saturn sa Earth, Venus sa Metal, at Mercury sa Water.

📜

Astronomiyang Indian sa korte ng Tang

Chang'an 718 CE

Dinala ng kalendaryong Jiuzhi ni Gautama Siddha ang siyam na planetang Indian sa Tsina. Pinanatili naman ng kanyang Kaiyuan Zhanjing ang Indian na sine tables sa tabi ng nakagawiang kasaysayan ng tsart ng omens ng Tsina nang daan-daang taon. Tinanggap man nito ang matematika, ngunit nanatiling Chinese ang layunin ng astrolohiya sa korte, na pinamamahalaan pa rin ng Imperial Astronomical Bureau para sa katatagan ng estado.

🏛️

Ang BaZi at ang Four Pillars

Tang at Song ika-8 hanggang ika-10 siglo

Bumasa si Li Xu Zhong ng tatlong haligi at tinimbang ang taon, ang haligi ng lipi. Idinagdag ni Xu Zi Ping ang oras at inilipat ang gitna ng tsart sa Day Master, ang stem ng araw na nangangahulugan sa sarili, kasabay sa pagkakataong makakuha ng trabaho ang mga nakapasa sa civil-service examination nang dahil sa merito. Dinadala pa rin ng pamamaraang ito ang kanyang pangalan.

🎭

Ang Sampung Diyos

Tsina Mula Song pasulong

Sampung relasyon, hindi mga diyos, bawat isa ay tinutukoy sa kung paano nauugnay ang isa pang stem sa Day Master sa pamamagitan ng Limang Phase: Friend, Rob Wealth, Eating God, Hurting Officer, dalawang Wealth, Direct Officer, Seven Killings at dalawang Resource. Ginagawa nilang larawan ng isang tao ang isang talahanayan ng mga elemento.

🌸

Shen Sha, ang mga simbolikong bituin

Tsina Klasikong BaZi

Mga bituing umiiral lamang bilang tuntunin: kapag ang mga partikular na stem at branch ay nagtagpo, lalabas sa chart ang Peach Blossom, Heavenly Noble, Traveling Horse o ang Academic Star. Itinuturing sila ng mga purista bilang kulay lamang na nakapatong sa estruktura at hinding-hindi magiging sapat ang lakas nito upang ibagsak ang sinasabi ng Day Master at ng mga Ten God.

💜

Zi Wei Dou Shu

Ming court c. 1550

Naglalagay ang Purple Star Astrology ng isang daang kinalkulang bituin, na pinamumunuan ng labing-apat na pangunahing bituin, sa labindalawang palasyo na sumasaklaw sa mga bahagi ng isang buhay. Ayon sa alamat ay utang ito kay Chen Tuan, subalit ang nadokumentong pinagmulan ay ang kumpletong aklat na inilathala ni Luo Hongxian sa Ming. Dumating ito sa pangkalahatang publiko nang mas huli kaysa sa BaZi.

🔀

Ang Apat na Pagbabago

Tsina Zi Wei Dou Shu

Binabago ng bawat Heavenly Stem ang apat na bituin patungo sa kasaganaan na Hua Lu, kapangyarihan na Hua Quan, katanyagan na Hua Ke, at sagabal na Hua Ji. Mula sa pag-kalkulang muli sa bawat sampung-taong Grand Limit, binibigyan ng mga ito ang Zi Wei Dou Shu ng timing nito: kung saan lalapag ang Hua Ji ng isang dekada ay ang bahagi ng buhay na humihingi ng pinakamaraming pag-aalaga.

🧭

San He at ang Flying Star

Hong Kong at Taiwan ika-20 siglo

Dalawang modernong paraan ng pagbabasa sa Zi Wei Dou Shu. Binabasa ng San He school, na nauugnay kay Wang Tingzhi, ang nakatakdang pagkakalatag ng mga bituin at mga triangle ng palasyo sa isang chart para sa karakter ng tao. Sa kabilang banda ay sinusubaybayan naman ng Fei Xing school, na nauugnay kay Zhang Yaowen, ang mga pagbabago habang lumilipad sila sa pagitan ng mga palasyo upang ipetsa ang mga kaganapan.

🌏

Solar time at ang katimugang kalangitan

Sa buong mundo ika-21 siglo

Dalawang pagdedebate na isinilang mula sa pagkalat ng BaZi sa buong mundo. Itinama ang mga oras ng kapanganakan mula sa orasan patungo sa true solar time dahil sinasaklaw ng isang time zone ang buong Tsina. Binabaligtad din ng ilang practitioner ang Month Pillar para sa southern hemisphere kung saan baligtad din ang lagay ng panahon, ngunit hindi ito ginagawa ng mga tradisyonalista.

Ang mga taong bumuo nito

Mga pilosopo, mga astronomo sa korte, mga gumagawa ng kalendaryo at mga lineage master na humubog sa astrolohiyang Tsino sa loob ng tatlong libong taon.

Zou Yan

c. 305–240 BCE Qi

Pilosopo ng Warring States na nagturo na ang kasaysayan ay kumikilos nang salit-salitan sa Five Phases. Ang bawat dinastiya na namamahala sa ilalim ng bawat isang phase ang nagbigay sa astrolohiyang Tsino ng ubod na bokabularyo nito.

Liu An

179–122 BCE Huainan

Prinsipeng Han na ang korte ay naglabas ng Huainanzi noong 139 BCE, ang kumpendyum ng kosmolohiya na nagtatakda sa kalangitan, ng limang planeta at pagkakasulat sa pagitan ng Langit at sa mundo ng mga tao.

Sima Qian

c. 145–86 BCE Chang'an

Astrologo at Grand Scribe ng korte ng Han, na ang Book of Celestial Offices sa Records of the Grand Historian ay nagtakda kung bakit dapat bantayan ng pinuno ang kalangitan at kung paano nagkokomento ang Langit sa kasaysayan.

Yang Xiong

53 BCE–18 CE Chengdu at Chang'an

Iskolar at makata ng Han na ang Tai Xuan Jing, ang Canon of Supreme Mystery, ay nagtayo ng numikal na kosmos sa modelo ng I Ching at nagsasalita tungkol sa siyam na langit sa ibabaw ng lupa.

Zhang Heng

78–139 CE Luoyang

Astronomo, inhinyero at makata ng Han na nagtaguyod ng modelong Hun Tian ng hugis-itlog na kosmos. Gumawa siya ng isang water-driven na armillary sphere upang ipakita ang pag-ikot nito.

Gautama Siddha (Qutan Xida)

simula ng ika-8 siglo Chang'an

Indian na astronomo sa korte ng Tang na nagpakita ng kalendaryong Jiuzhi noong 718 at nag-compile ng Kaiyuan Zhanjing, ang pinakamalaking nakaligtas na treatise sa astrolohiyang Tsino.

Li Xu Zhong

ika-8 hanggang ika-9 na siglo Tang China

Opisyal ng Tang na binigyang kredito para sa unang sistematikong astrolohiya ng kapanganakan batay sa sexagenary cycle, sa pamamagitan ng paggamit ng tatlong haligi at pagbabasa sa kapalaran ng isang tao higit sa lahat mula sa Year Pillar.

Chen Tuan

c. 871–989 Mount Hua

Daoist sage na tinatawag ding Chen Xiyi kung saan iniuugnay ng alamat ang Zi Wei Dou Shu. Walang nakaligtas na manuskrito mula sa kanyang panahon, ngunit ang kanyang pangalan ang naging saligan sa pagbuo sa tradisyon.

Xu Zi Ping

ika-10 siglo Limang Dinastiya (Five Dynasties) at Song

Iskolar na kumumpleto sa BaZi sa pamamagitan ng pagdaragdag sa hour pillar at naglipat ng pagbabasa sa Day Master. Ang pamamaraan na kanyang itinatag ay tinatawag pa ring Zi Ping BaZi.

Luo Hongxian

1504–1564 Jiangxi

Ming iskolar at cartographer na nauugnay sa paglalathala ng Zi Wei Dou Shu Quan Shu noong 1550, ang dokumentadong batayan ng Purple Star Astrology.

Wang Tingzhi

ika-20 siglo Hong Kong

Master ng paaralan ng Zhongzhou na ang mga aklat ay nagpakalat sa pamamaraang San He patungo sa Zi Wei Dou Shu, kung saan binabasa ang lakas ng mga bituin at ang palace triangles para sa pag-alam sa karakter at hugis ng buhay ng tao.

Zhang Yaowen

ika-20 siglo Taiwan

Gurong nagmula sa Taiwan na nakaugnay sa pamamaraan ng Four Transformations, na sumusunod sa kung paano lumilipad ang mga pagbabago sa pagitan ng mga palasyo sa paglipas ng mga dekada, mga taon, at mga buwan sa mga pangyayari sa oras.

Ang kalangitan na naging aritmetika

Binasa ng astrolohiyang Babylonian at Hellenistic ang pisikal na mga posisyon ng mga planeta laban sa mga konstelasyon ng zodiac. Nagsimula ang astrolohiyang Tsino sa parehong paraan, sa pamamagitan ng pagmamasid sa tunay na mga planeta ng mga astronomo sa korte, ngunit inilipat nito sa loob ang kalangitan nang mahigit isang libong taon. Naging siklo ang konstelasyon, naging bilang na mga phase ang mga planeta, at naging isang kalendaryo ang nakikitang kalangitan na may animnapung pares ng stem-and-branch na maaaring makalkula sa anumang oras nang hindi tumitingin. Ang huling yugto ng prosesong ito ay ang dalawang sistema na alam na ngayon ng mga practitioner bilang Chinese astrology: ang BaZi, ang Four Pillars of Destiny, at Zi Wei Dou Shu, Purple Star Astrology. Walang nangangailangan ng teleskopyo. Parehong bumabasa sa oras.

Mga babala ng Langit sa pinuno

Isang usapin para sa estado ang pagmamasid sa kalangitan noong karamihan ng unang sanlibong taon BCE. Ang uniberso ay ipinakita bilang isang organismo kung saan ang korte at ang langit ay nagsasagutan. Dahil dito ang eklipse, kometa at ang yelo nang wala sa panahon ay binasa bilang isang mensahe sa pinuno tungkol sa kung paano siya mamahala. Itinakda ni Sima Qian, ang Grand Scribe at Astrologo ng korte ng Han, ang pananaw na ito sa Book of Celestial Offices sa loob ng kanyang Records of the Grand Historian: ang punto sa pagmamasid sa Langit ay upang maunawaan kung saan nagtatapos ang Langit at kung saan naman nagsisimula ang tao, at kung paano nagbabago ang kasaysayan. Nagsilbi ring bilang preno sa trono ang doktrina ng makalangit na babala. Ang isang pinuno na namahala nang masama ay maaaring asahan ang paggawa nito ng langit.

Ang kaso ng pagkakatatag dito ay pulitikal. Nagtipon ang limang nakikitang planeta na hindi karaniwang malapit sa isa't isa sa rehiyon ng kalangitan na itinalaga ng mga Tsino sa Vermilion Bird noong 1059 BCE. Pinatutunayan naman ng mga modernong kalkulasyon ang kaganapang ito. Binasa ito ng Zhou bilang paglipat ng Langit ng pamamahala papunta sa kanila, at ginamit ito upang bigyang-katwiran ang kanilang pananakop sa Shang. Simula noon ay naging pinoprotektahang kasanayan sa estado ang pagbabasa sa mga planeta. Ipinakikita ng silk manuscript na Divination by the Five Planets, na nakaselyo sa isang libingan sa Mawangdui noong 168 BCE, kung ano ang hitsura ng kasanayang iyon: mga talahanayan ng mga planetary position at retrograde motion, at nakatali ang bawat isa sa mga babala ukol sa digmaan at sa pag-aani.

Canopy, itlog at bakanteng espasyo

Nagtalo ang mga astronomong Tsino tungkol sa hugis ng kalawakan bago pa man dumating ang anumang modelong banyaga. Ang Gai Tian, o canopy heaven, ay naglarawan sa kalangitan bilang isang simboryo sa ibabaw ng isang patag na lupa na napalilibutan ng tubig, na may araw na nagbabakas ng mas malawak o mas makitid na mga bilog upang gawin ang mga panahon. Ang Hun Tian, o enveloping heaven, naman ay ginawang isang itlog ang kalawakan, kung saan ang earth ang pula nito at ang kalangitan ay ang buong bilog na umiikot sa paligid nito. Ang Han polymath na si Zhang Heng ay gumawa ng isang water-driven na armillary sphere para maipakita ito. Para sa pangatlong paaralan, ang Xuan Ye ay naniwala na ang kalangitan ay walang laman at walang limitasyon, na kasama ang araw, buwan at mga bituin na malayang lumulutang at ang bawat isa ay gumagalaw ayon sa sariling kalikasan nito. Ang mga teksto tulad ng Huainanzi at ang Tai Xuan Jing ni Yang Xiong ay nagsasalita tungkol sa siyam na langit, at isinaayos ng ilang paglalarawan kalaunan ang mga ito bilang mga patong-patong na umaangat mula sa Buwan paakyat sa mga planeta, tungo sa lunar mansions at sa malawak at bakanteng ibayo.

Anuman ang hugis nito, ang limang nakikitang planeta ay nakatali sa isa sa limang phase: Jupiter sa Wood, Mars sa Fire, Saturn sa Earth, Venus sa Metal, at Mercury sa Water. Ang mga pangalan nito sa wikang Tsino ay nananatiling gayon. Halimbawa ang Hupiter ay ang Wood Star, at ang Venus ay ang Metal Star.

Ang Limang Phase at ang pag-usbong ng mga dinastiya

Sa huling bahagi ng Warring States period nalipat ang pokus mula sa pagmamasid sa aspetong pagkakaugnayan. Itinuro ng pilosopong si Zou Yan na ang kasaysayan ay kumikilos nang salit-salitan sa Five Phases, ang Tubig, Lupa, Kahoy, Metal at Apoy, kung saan ang bawat isa ay nangingibabaw sa nauna rito, at bawat dinastiya ay naghahari sa ilalim ng isang phase hanggang sa mapalitan ito ng susunod. Ang mga phase na ito ay mga yugto ng pagbabago, at hindi lamang pawang mga pisikal na materyal. Nang pag-isahin ng Qin ang China at pinalitan ang Zhou, kung saan Fire ang phase nito, ay kinuha naman ng pinuno nito ang Water, ang phase na nakakatalo sa Fire, at itinugma ang mga kulay, numero, at ritwal ng korte dito. Nakumpleto ang frame ng yin at yang, ang dalawang polarities. Mula noon ay iningatan na ng Chinese astrology ang bokabularyong ito: na ang tsart ay balanse ng mga phase at polarities, at ang tanong palagi ay kung alin ang malakas, alin ang mahina, at kung ano ang nasa pagitan nila.

Mga lunar mansion at isang Jupiter na wala roon

Ang kalangitan mismo ay nahahati sa isang banda ng dalawampu't walong lunar mansion, mga hindi magkakapantay na mga segment na sinusukat sa celestial equator, mula sa lapad na may ilang degree hanggang sa lagpas na tatlumpung degree ang lapad. Magkakasama nilang sinubaybayan ang pag-usad ng Buwan buwan-buwan. Sa panahon ng Zhou, naging kalipunan ng numero ang mga lunar mansion mula sa pagiging set ng mga pangkat na bituin, kung saan naging isa itong grid upang sukatin ang oras nang higit pa sa mapa ng mga bituin.

Ang pinakamalinaw na halimbawa ng abstraksyon na ito ay ang Tai Sui, ang Grand Year. Umaabot ng halos labindalawang taon para maikutan ng Hupiter ang kalangitan kaya ginamit ng mga Tsino ang posisyon nito upang pangalanan ang mga taon. Ngunit ang totoong haba nito ay 11.86 na taon lamang at naiiba pa sa labindalawang Earthly Branches na siyang ginamit din para sa rituwal na kalendaryo. Ang sagot ng mga astronomo rito ay ang mag-imbento ng isang planeta. Ang Tai Sui ay isang hindi nakikitang katawan na gumagalaw base sa average na bilis ng Hupiter ngunit sa kabaligtaran na direksyon at nakukumpleto ang eksaktong circuit bawat labindalawang taon. Ang mga taon ay ipinangalan sa pamamagitan nito, at hindi ni Hupiter. Nagsasalita pa rin ang nakagawiang mga kasanayan tungkol sa pagalit sa Tai Sui sa taon kung saan sumasalungat ang sanga, na isang direktang kaligtasan ng buhay laban sa counter-Jupiter.

Mga stem, branch at cycle ng animnapu

Ang makina ng astrolohiyang Tsino ay ang siklong sexagenary. Sampung Heavenly Stem, na siyang tumatayo bilang limang phase na may anyong yang at anyong yin, ay sunud-sunod na inipares naman sa labindalawang Earthly Branch. Dahil ang sampu at labindalawa ay nagtatagpong muli pagkatapos lamang ng animnapung hakbang, bumubuo ang mga pares ng isang cycle na may animnapu na bilang, isinunod sa unang pares nito, ang Jiazi. Binilang na ng Shang ang mga araw sa ganitong paraan para sa kanilang mga buto ng orakulo. Inilapat rin ang parehong cycle sa mga taon, buwan at dalawang-oras na mga yugto, kaya ang bawat sandali ay maaaring isulat bilang apat na stem-branch na pares. Doon kinuha ng BaZi, o walong karakter, ang pangalan nito.

Matematika ng Indian sa korte ng Tang

Naging bukas ang Tang na dinastiya sa mga banyagang pagkatuto, at dinala ng Budismo ang mga astronomong Indian sa kapital. Ipinakita ni Gautama Siddha ang kalendaryong Jiuzhi noong 718, na nagpapakilala sa Indian Navagraha, ang siyam na planeta, at nag-compile din ng Kaiyuan Zhanjing, isang malawak na treatise sa astrolohiya na nagpapanatili ng pagsasalin ng Indian sine tables base sa tradisyon ni Aryabhata. Ang matematika ay tinanggap. Samantalang hindi naman tinanggap ang pakay nito: naglingkod pa rin ang astrolohiya sa korte para sa katatagan ng estado at nanatili ito sa loob ng Imperial Astronomical Bureau.

Ming at Yun: ang blueprint at ang panahon

Tumungo sa parehong BaZi at Zi Wei Dou Shu ang dalawang salitang ito. Karaniwang pinalalabo ng Ingles ang dalawang ito upang ibig sabihing kapalaran. Ang Ming (命) ay kung ano ang kinagisnan ng isang tao: pamilya, pisikal na saligang-batas, taglay na kakayahan at mga kahinaan, ang mga kundisyon na nakatakda sa unang hininga. Ito ay hindi na mababago. Ang Yun (运) ay paggalaw, ang pagtakbo ng swerte sa buong buhay, ang mga nagbabagong kundisyon na pinagdaraanan ng isang tao. Dito pumapasok ang tiyempo at pagpili, at ito ang nagpapasya kung kailan magkakaroon ng kundisyon para ipakita ang sarili nito ang isang potensyal na nakasulat sa Ming.

Iginiit ng tradisyon na gumagana lang ang dalawa nang magkasama. Isang kasabihan na kadalasang sinisipi ng mga practitioner: Ang Ming na walang Yun ay isang karwahe na walang daanan; ang Yun na walang Ming ay isang daanan na walang karwahe. Ang isang tsart na binasa base sa diwa na ito ay isang mapa ng terrain, at hindi isang hatol. Kung alam mo ang iyong Ming, ipinapakita nito kung saan nakasalalay ang iyong natural na kalakasan. Kung alam mo ang Yun, ipinapakita nito kung kailan ka dapat sumulong, umatras, at magpalit ng direksyon. Sinasabing ang pagsisikap sa paborableng yugto ay tulad lamang ng paglayag kasama ang hangin, subalit ang parehong pagsisikap sa panahon na may sagabal ay nangangailangan ng pag-iingat at pagpapasensya. Ang pinakamainam ay ang An Ming, ang pagiging payapa sa iyong kapalaran, na nangangahulugang nauunawaan mo ito nang mabuti para magamit ito.

BaZi: mula sa Year Pillar patungo sa Day Master

Binabasa ng BaZi ang matinding yugto ng sandali ng kapanganakan mula sa apat na stem-branch na magkapares na bumubuo sa taon, buwan, araw at oras. Sa madaling sabi ay nilalagpasan o binabalewala nito nang buo ang nakikitang kalangitan.

Umiikot ang kasaysayan nito sa isang pagbabago. Gumawa si Li Xu Zhong ng tatlong haligi sa ilalim ng Tang, kabilang dito ang taon, buwan at araw. Dito din niya nabasa ang tadhana na mas nakatuon sa Year Pillar, na akma sa lipunan noon kung saan nanggagaling sa angkan ang estado sa buhay. Pagkalipas ng sampung siglo, idinagdag ni Xu Zi Ping ang oras para maging apat ang haligi. Inilipat din niya ang sentro sa pagbasa papunta sa Heavenly Stem ng Day Pillar, na siyang Day Master, upang kumatawan sa sarili, kasabay sa pagkakataong makakuha ng trabaho ang mga nakapasa sa mga civil-service examination nang dahil sa merito kaysa sa pagkapanganak. Dinadala pa rin ng pamamaraang iyon ang kanyang pangalan bilang Zi Ping BaZi. Ang hakbang na ito sa Day Master ay itinala sa mga aklat tulad ng Yuan Hai Zi Ping, San Ming Tong Hui, Zi Ping Zhen Quan, at ang Di Tian Sui, na siyang pinag-aaralan pa rin ng mga classics practitioners ngayon.

Ang mga nakatagong stems

Ang bawat haligi ay naglalaman ng Heavenly Stem sa itaas, ang nakikitang enerhiya, at ang Earthly Branch naman na nasa ibaba, kung saan nagsisilbing mismong lupa na pinagtatayuan nito. Ang sampung stem ay pawang mga solong enerhiya, tulad ng yang Wood o yin Fire. Samantala, halo-halo naman ang labindalawang sanga: kung saan sa ilalim ng bawat hayop ay naroroon at nakatago ang isa hanggang tatlong hidden stems o cang gan. Kabilang na rito ang pangunahing qi at, sa karamihan ng mga sanga, ay ang gitna at nalalabing qi. Gumagalaw ang mga stem nang walang humpay, samantalang ang mga sanga ay tahimik lang na humahawak o nagtatago ng enerhiya.

Sangay Hayop Pangunahing qi Gitnang qi Natitirang qi Uri
Zi (子) Daga Gui Water Cardinal
Chou (丑) Baka Ji Earth Gui Water Xin Metal Storage
Yin (寅) Tigre Jia Wood Bing Fire Wu Earth Growth
Mao (卯) Kuneho Yi Wood Cardinal
Chen (辰) Dragon Wu Earth Gui Water Yi Wood Storage
Si (巳) Ahas Bing Fire Wu Earth Geng Metal Growth
Wu (午) Kabayo Ding Fire Ji Earth Cardinal
Wei (未) Kambing Ji Earth Ding Fire Yi Wood Storage
Shen (申) Unggoy Geng Metal Ren Water Wu Earth Growth
You (酉) Tandang Xin Metal Cardinal
Xu (戌) Aso Wu Earth Xin Metal Ding Fire Storage
Hai (亥) Baboy Ren Water Jia Wood Growth

Hindi mabibilang ang totoong pagiging balanse ng isang tsart kung wala ang mga ito. Hawak ng tatlo sa apat na mga cardinal na sanga, gaya ng Zi, Mao at You, ang iisang stem na isang puro na konsentradong enerhiya; hawak naman ng Wu ang Ding Fire na may kasamang Ji Earth sa ilalim. Hawak naman ng apat na storage na mga sanga, na nagngangalang Chen, Xu, Chou, at Wei, ang tatlong stem na tinatawag na mga libingan. Tinawag itong ganito dahil nananatiling nakasara ang kung anong meron sila hanggang sa may paghaharap na pilit silang bubuksan sa kanilang susunod na panahon ng swerte.

Ang Sampung Diyos

Hindi mga diyos ang Sampung Diyos, ang shi shen. Sila ay sampung ugnayan sa pagitan ng Day Master at ng iba pang mga stem sa tsart, na ipinangalan sa kung paano nakikipag-ugnayan ang mga elemento at polarity nito: Ibinabahagi ng Friend at Rob Wealth ang elemento ng Day Master, ang Eating God at Hurting Officer ay ginagawa nito, ang dalawang Wealth ay kinokontrol nito, kinokontrol ito ng Direct Officer at Seven Killings, at gumagawa naman nito ang dalawang Resource. Ginagawa nilang larawan ng isang tao ang isang talahanayan ng mga elemento.

Sampung Diyos Relasyon sa Day Master Mga Tema
Friend (Bi Jian) Parehong elemento at parehong polarity Mga kapatid, kapwa, pagiging malaya, katigasan ng ulo
Rob Wealth (Jie Cai) Parehong elemento, kabaliktarang polarity Mga karibal, pakikipag-network, panganib, karisma, pagkawala ng pera
Eating God (Shi Shen) Ginawa nito, parehong polarity Pagkamalikhain, pinong panlasa, kasiyahan, tahimik at kalmadong paggawa
Hurting Officer (Shang Guan) Ginawa nito, kabaliktarang polarity Rebelyon, pagbabago, pagiging tapat, pagsubok sa awtoridad
Direct Wealth (Zheng Cai) Kontrolado nito, kabaliktarang polarity Sahod, matatag na trabaho, materyal na assets; asawang babae sa tsart ng lalaki base sa mga klasikal na teksto
Indirect Wealth (Pian Cai) Kontrolado nito, parehong polarity Negosyo, di-inaasahang yaman, pagsusuri, kakayahang umangkop
Direct Officer (Zheng Guan) Kinokontrol ito, kabaliktarang polarity Disiplina, batas, katayuan, tanggapan; asawang lalaki sa tsart ng babae base sa mga klasikal na teksto
Seven Killings (Qi Sha) Kinokontrol ito, parehong polarity Presyon, tapang, lakas, mapanganib na labanan
Direct Resource (Zheng Yin) Gumagawa nito, kabaligtarang polarity Pormal na edukasyon, pag-aalaga, ang ina, suporta
Indirect Resource (Pian Yin) Gumagawa nito, parehong polarity Hindi pamantayang pagkatuto, panloob na pag-intindi, mag-isang pag-aaral, bihasang kasanayan

Sinusuri ng mga diyos ang isa't isa. Nangangailangan ng Eating God ang tsart na nasa ilalim ng mabigat na Seven Killings upang sagutin ang pressure, o di kaya ay Resource upang tanggapin ito at gawing pagtitiis. Ang klasikal na babala ng Shang Guan Jian Guan, ang Hurting Officer na kaharap ang Direct Officer, ay siyang mismong naglalarawan sa pag-atakeng ginagawa ng rebeldeng elemento sa pinagkasunduang kaayusan. Ang Di Tian Sui ay itinuturing ang Useful God, ang Yong Shen, ang solong elementong magbabalik ng balanse sa lakas ng isang tsart, bilang ang pangunahing kakayahan ng sining.

Mga pagkakasundo at paghaharap

Kumikilos din ang apat na sanga sa isa't isa sa pamamagitan ng mga pagkakasundo, pagpaparusa, pagkawasak at paghaharap. Ang Six Harmonies, o liu he, ay may kayang pagsamahin ang mga sanga kapag tama ang mga kundisyon:

  • Kapag Zi at Chou ay nagsama, nagiging Lupa.
  • Yin at Hai ay magiging Kahoy.
  • Pinagsasama ang Mao at Xu na nagiging Apoy.
  • Ang Chen at You ay magiging Metal.
  • Nagiging Tubig ang magka-pares na Si at Shen.
  • Sumasama nagiging Apoy, o kaya naman Lupa sa ilang paaralan, ang pagsasama ng Wu at Wei.

Naglapat ang Yuan Hai Zi Ping ng isang kundisyon. Kapag ang buwan ng kapanganakan, ang yugto na namamahala sa buong tsart, ay hindi sumusuporta sa bagong elemento, hindi magbabago ang kumbinasyon. Binabasa ito bilang malapitang koneksyon at nagtutulungang alyansa sa pagitan ng dalawang sanga, at hindi bilang isang pagbabago sa mga elemento ng tsart.

Ang mga simbolikong bituin

Kaakibat ng aritmetika ng mga phase, gumagamit din ang BaZi ng Shen Sha, na nangangahulugang mga simbolikong bituin. Hindi sila totoong mga bituin. Ang bawat isa rito ay isang panuntunan: kapag nagtagpo ang mga partikular na stem at branch sa isang tsart, sinasabing naroroon ang bituin. Pinakakilala sa kanila ay ang:

  • Tian Yi Gui Ren, ang Heavenly Noble, ang pinakapaborable sa kanila: tumutulong mula sa mga mentor at institusyon kapag kinakailangan. Hindi nito pinipigilan ang paghihirap; nangangahulugan lamang ito na hindi iniiwan ang tao upang harapin ito nang mag-isa.
  • Tao Hua, ang Peach Blossom mula sa mga cardinal na branch na Zi, Wu, Mao at You: alindog, husay sa entablado at taglay na pagkamakatao. Sa isang disiplinadong tsart, nakakatulong itong makabuo ng kilalang pampublikong pigura; ngunit sa isang magulong tsart, nagtuturo ito sa pagkakasangkot sa gulo.
  • Yi Ma, ang Traveling Horse, mula sa mga lumalaking branch na Yin, Shen, Si at Hai: paggalaw, pangangalakal sa iba't ibang hangganan, at pagiging abala na hindi mapakali sa nakagawian na gawain.
  • Wen Chang, ang Academic Star: naglalaman ng kakayahan para sa mabilis na pagkatuto, tagumpay sa mga pagsusulit at malinaw na pagpapahayag.
  • Gu Chen at Gua Su, ang Solitary at Widow na mga bituin: kailangan ng kasarinlan at matagalang pag-iisa sa trabaho. Binabasa ng mga lumang teksto ang mga ito bilang masama para sa kasal, habang madalas nakikita ng mga modernong mambabasa ang isang nagsasariling nag-iisip.

Nagdebate ang mga klasikal na may-akda kung gaano kalaki ang bigat na dala nila. Itinuturing sila ng mga purista bilang mga pang-uri na nakapatong sa estruktura na itinakda ng Day Master at ng Ten Gods. Hindi inililigtas ng isang Noble na bituin ang tsart na nasa ilalim ng matinding paghaharap, at ang Peach Blossom ay hindi nangangako ng masayang kasal kung ang Spouse Palace ng Day Pillar ay inaatake.

Clock time, solar time at ang katimugang kalangitan

Habang lumaganap ang BaZi sa labas ng Tsina, dalawang teknikal na tunggalian ang lumago. Ang una ay oras. Ang Chinese na kalendaryo ay sumusunod sa 24 na solar terms, na itinakda ng posisyon ng araw sa ecliptic, kaya inaayos ng mga practitioner ang naitalang oras ng kapanganakan para sa longitude at sa equation ng oras. Sinasaklaw ng Beijing time ang buong Tsina: ang 23:10 na pagbabasa ng orasan sa Shanghai ay pumapatak sa huling oras na Zi (Daga), ngunit ang parehong pagbabasa ng orasan sa kanlurang Xinjiang ay tumutugma sa totoong solar na oras na lampas nang bahagya sa 20:00, na ang oras ay Xu (Aso). Maaaring magbigay ng maling Hour Pillar at ibang kahulugan sa tsart ang hindi naitamang oras ng kapanganakan.

Ang pangalawa ay ang southern hemisphere. Dahil nagtatakda ang Month Pillar sa pana-panahong klima ng buong tsart, binabaligtad ito ng ilang modernong practitioner para sa mga isinilang sa timog, na inililipat ito ng anim na sanga upang ang ipinanganak sa Australia noong buwan ng tag-araw sa hilaga na Wu (Kabayo) ay maita-tsart bilang buwan ng taglamig na Zi (Daga). Sumasagot naman ang mga tradisyonalista na sumusunod ang kalendaryo sa taunang pag-ikot ng araw, na iisa para sa lahat, at hindi kinakailangan ng pagbaligtad. Nananatiling bukas ang katanungan.

Zi Wei Dou Shu: ang imperyal na mapa ng bituin

Kung inilalarawan ng BaZi ang klima ng isang buhay, nagmamapa naman ng mga silid nito ang Zi Wei Dou Shu, ang Purple Star Astrology. Ayon sa alamat ay utang ito sa Tang imortal na si Lü Dongbin at sa Song Daoist na si Chen Tuan, ngunit walang manuskrito mula sa Song ang nakaligtas upang suportahan ang kuwento. Ang nai-dokumento na pinagmulan ng sistema ay ang compilasyong ginawa ng Ming na Zi Wei Dou Shu Quan Shu, na inilathala ng iskolar na si Luo Hongxian noong 1550. Matagal itong naugnay sa Imperial Astronomical Bureau at sa mga kapalaran ng korte, at umabot sa pangkalahatang publiko nang mas huli kaysa sa BaZi.

Ang tsart ay isang parisukat na grid ng labindalawang palasyo, isa para sa bawat Earthly Branch, na itinatakda sa mga bahagi ng buhay ayon sa buwan at oras ng kapanganakan:

Palasyo Sumasaklaw
Buhay (Ming) Katangian, hitsura at ang basehan ng buong tsart
Mga Kapatid Mga kapatid at malalapit na kauri
Asawa Kasal at kung anong uri ng kapareha ang nararamdamang gusto ng isang tao
Mga anak Mga anak, mga nakababatang tao at pamana sa pagkamalikhain
Yaman Kung paano kinikita at pinapamahalaan ang pera
Kalusugan Ang kalagayan ng katawan at mga kahinaan nito
Paglalakbay Buhay na malayo sa tahanan at kung paano tingnan ng labas ng mundo ang tao
Kaibigan Tauhan, mga tagasunod at ang mas malawak na panlipunang pangkat
Karera Bokasyon, estilo sa trabaho at angkop na larangan
Ari-arian Tahanan, real estate at mamanahin
Kagalingan (Fu De) Panloob na kapayapaan, kasiyahan at espirituwal na buhay
Magulang Mga magulang, nakatatanda, awtoridad at naunang kinalakihang kapaligiran

Itinatakda ng Palasyo ng Buhay ang karakter, habang ang labing-isang iba pa ay naglalarawan ng kapaligiran nito. Isang hiwalay na Body Palace, ang Shen Gong, ang inilapat sa isa sa labindalawa at tumatayo para sa sariling binuo ng isang tao sa pamamagitan ng pagsisikap at karanasan, na lalong nagiging mahalaga sa huling bahagi ng buhay.

Ang labing-apat na pangunahing bituin

Humigit-kumulang isandaang bituin ang inilalagay sa grid sa pamamagitan ng pagkalkula sa mga datos ng kapanganakan. Walang isa man doon ang totoong bituin. Ang labing-apat na pangunahing bituin, na pinangkat sa Northern at Southern Dippers, ang nagdadala ng pagbasa:

Bituin Pangalan Esensya
Zi Wei Ang Emperador Awtoridad, dignidad, pamumuno; ang anino nito ay pagmamataas at hindi pagtanggap sa payo
Tian Fu Ang Kabang-yaman Katatagan, pangangasiwa, pag-iingat sa mga yaman
Tai Yang Ang Araw Bisibilidad, pagpapalawak, pagkabukas-palad, mga kamag-anak na lalaki
Tai Yin Ang Buwan Panloob na paglilinang, ari-arian, tahimik na pagtitiyaga, mga kamag-anak na babae
Wu Qu Ang Heneral ng Yaman Disiplina, aksyon, kinikitang pera
Tan Lang Ang Sakim na Lobo Alindog, maraming talento, pagnanasa, pag-ibig
Qi Sha Pitong Pagpatay Kalooban, kasarinlan, matapang na diskarte
Po Jun Ang Tagasira Paglilinis ng luma upang makagawa ng bago, marahas na pagbabago, panganib
Tian Ji Ang Estratehiko Katalinuhan, pagpaplano, walang humpay na paggalaw
Tian Tong Ang Maswerteng Bata Kaginhawahan, kasiyahan, pagkakaisa, ang daan ng pinakakaunting pagtutol
Lian Zhen Ang Dalisay na Bituin Emosyonal na katalinuhan, politika, matibay na hangganan
Ju Men Ang Higanteng Pinto Pagsasalita, alitan, pananaliksik, pagdududa
Tian Xiang Ang Ministro Serbisyo, pangangasiwa, ang ideyal na pangalawang-pinuno
Tian Liang Ang Tagapag-alaga Kanlungan, katandaan, pamamagitan, pag-ahon sa mga krisis

Nagbabago ang pagkilos ng isang bituin base sa liwanag nito sa isang partikular na palasyo, sa isang sukatan mula Temple, na pinakamalakas at pinaka-nakakatulong nito, pababa sa Fallen, na pinaka-mahirap. Hindi rin kailanman binabasa nang nag-iisa ang mga bituin. Binabasa ng pamamaraan ng Three Directions at Four Squares ang isang palasyo kasama ng tapat na palasyo at ang dalawang bumubuo ng tatsulok nito, kaya ang Palasyo ng Karera ay palaging hinuhusgahan kasabay ng Yaman at Buhay.

Ang Apat na Pagbabago at ang sampung-taong limitasyon

Kung ang mga bituin ang mga tauhan at ang mga palasyo ang entablado, ang Apat na Pagbabago, ang Si Hua, ang iskrip. Bawat Heavenly Stem, ng taon ng kapanganakan o ng kasalukuyang panahon, ay nagbabago sa apat na partikular na bituin:

  • Hua Lu, kasaganaan: kaginhawahan, kita, mabuting simula.
  • Hua Quan, kapangyarihan: pagnanais, pagkontrol, tagumpay sa pamamagitan ng pagsisikap.
  • Hua Ke, katanyagan: reputasyon, pag-aaral, biyaya, mga problema na mahinahong naayos.
  • Hua Ji, sagabal: hidwaan, pagkaantala, ang bahagi ng buhay na humihingi ng pinakamaraming pag-aalaga.

Ang tiyempo ay nagmumula sa Da Xian, ang Grand Limits, mga sampung-taong panahon na gumagalaw sa mga palasyo. Sa bawat bagong dekada, ang mga pagbabago ay muling kinakalkula mula sa stem ng palasyo na umiiral sa kasalukuyan. Kung ang Hua Ji ng isang dekada ay bumagsak sa natal na Palasyo ng Yaman, ang pagbasa ay tumutukoy sa problemang pinansyal sa loob ng sampung taon at nagpapayo ng pag-iingat sa pera.

Dalawang modernong paaralan

Noong ika-dalawampung siglo, nag-ayos ng mga kalabang pamamaraan ang mga master sa Hong Kong at Taiwan. Binabasa ng San He, o Three Harmonies school, na kinakatawan ni Wang Tingzhi ng paaralan ng Zhongzhou, ang nakapirming layout ng tsart: ang lakas ng mga pangunahing bituin, ang mga sumusuportang bituin tulad ng Left at Right Assistants, at ang anim na masasamang bituin sa loob ng mga ugnayang tatsulok sa pagitan ng mga palasyo. Ginagamit ito higit sa lahat para sa karakter at para sa pangkalahatang hugis ng buhay. Ang Fei Xing, o Flying Star school, na nauugnay sa pagsasanay sa Taiwan at mga guro tulad ni Zhang Yaowen, ay sumusunod sa Apat na Pagbabago habang sila ay lumilipad mula palasyo patungo sa palasyo sa buong dekada, taon at buwan, kasama ang pagbabago sa sarili ng mga palasyo, ang gong wei zi hua. Inilalagay nito ang serye ng mga pagbabago sa unahan ng personalidad ng mga bituin at naglalayon ng pagtukoy sa petsa ng mga partikular na kaganapan.

BaZi at Zi Wei na magkatabi

Ibinabahagi ng dalawang sistema ang kanilang pundasyon, ang sexagenary cycle at ang Limang Phase, at nagkakaiba sa pamamaraan. Itinuturing ng BaZi ang isang buhay bilang isang klima. Sa pamamagitan ng Day Master, ang mga nakatagong stems at ang Ten Gods, ipinapakita nito ang mga nag-uudyok, presyon at balanse ng mga elemento sa likod ng mga pagpili ng isang tao, ang kadahilanan. Itinuturing naman ng Zi Wei Dou Shu ang isang buhay bilang isang administrasyon ng labindalawang departamento. Sa pamamagitan ng mga palasyo at mga bituin, ipinapakita nito kung saan umiiral ang mga puwersang iyon, sa karera, kasal, pera o kalusugan, kung ano at saan. Maraming practitioner ang gumagamit sa dalawang ito. Walang alinman sa dalawa ang nag-aangking hindi na mababago ang kalalabasan: parehong hinihiwalay nito ang Ming na kinagisnan ng isang tao mula sa Yun na pinagdadaanan nila, at parehong nilayon ang dalawang ito upang magsilbing gabay sa tiyempo at pag-alam sa sarili.

Paano basahin ang seksyong ito

Tumutukoy ang mga card ng kabanata sa itaas mula sa mga astronomo ng korte ng Zhou hanggang sa mga Flying Star master ng modernong Taiwan, habang ang mga tao naman sa ibaba ay nagmamarka sa mga bumuo sa bawat yugto. Basahin ang mga naunang kabanata para sa kosmolohiya, ang mga nasa gitna para sa BaZi, at ang mga huli naman para sa Zi Wei Dou Shu. Ang Chinese astrology, ang kasaysayan at mga pamamaraan nito ay magagamit sa limampu't dalawang wika ng Tarot Academy ecosystem. Tulad ng bawat tradisyon sa site na ito, ipinakita ito bilang isang kasangkapan para sa pagninilay-nilay, at hindi isang pamalit para sa propesyonal na payo.

Mga madalas itanong

Pinakabagong Post

Tuklasin ang sinaunang karunungan ng mga tarot card at buksan ang mga misteryo ng iyong espirituwal na paglalakbay. Ang aming blog ang iyong daan tungo sa pag-unawa sa mayamang simbolismo, kahulugan, at praktikal na gamit ng pagbasa ng tarot.