ताईत · उद्देश

प्रवास आणि घरी परतणे

इतर नावे: वाटसरूंचे ताईत

हा असा एकमेव उद्देश आहे, जिथे केवळ चांगल्या प्रवासाची नाही तर सुरक्षित परतीची प्रार्थना केली जाते.

थोडक्यात

कुठे ठेवले जाते
खिशात, वाहनात, बोटीत, गळ्यात
कायम असलेली मागणी
प्रवासातील सुरक्षिततेपेक्षा घरी परतणे
रोमन रूप
फॉर्चुना रिडक्स, फॉर्च्युन द होम-ब्रिंगर, इ.स.पू. १९ मधील वेदी
ख्रिश्चन रूप
सेंट क्रिस्टोफर पदके आणि यात्रेकरूंचे बिल्ले
इस्लामिक रूप
प्रवासाची दुआ, अनेकदा आवरणात ठेवून परिधान केली जाते
खलाशांची रूपे
वाऱ्याच्या गाठी, गर्भावरण, टॅटू, डोलकाठीखालील नाणी

मागणीचे स्वरूप

प्रवासातील अनेक ताईत पाहिल्यास एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते. ते सुखद प्रवास, चांगले हवामान किंवा जलद गतीची क्वचितच मागणी करतात. ते परतण्याची प्रार्थना करतात.

रोमने ही गोष्ट इतकी स्पष्ट केली की त्यासाठी चक्क एक वेदी उभारली. फॉर्चुना रिडक्स म्हणजे घरी सुरक्षित परत आणणारी देवता. ही सामान्य फॉर्चुनापेक्षा वेगळी असून, ऑगस्टसच्या पूर्वेकडील मोहिमेवरून सुरक्षित परतल्यानिमित्त इ.स.पू. १९ मध्ये सिनेटने कॅम्पस मार्टियसवर तिच्यासाठी वेदी उभारली. प्रवासातील सुखसोयींशी तिला काहीही देणेघेणे नसते. तिचे संपूर्ण लक्ष केवळ परतीच्या प्रवासावर असते आणि अनेक शतकांनंतरही सैनिक तसेच अधिकारी तिला अर्पण करत असत.

प्रवासाचे पूर्वीचे स्वरूप लक्षात घेतले, तर यावर भर देणे रास्त वाटते. विसाव्या शतकापूर्वी कोणत्याही दूरच्या प्रवासात आजारपण, लूटमार, जहाज फुटणे, युद्ध किंवा घरी परतण्यासाठी पैसे नसणे यामुळे परत न येण्याची मोठी शक्यता असे. प्रवासी घरून निघून गेल्यानंतर अनेक महिने तो जिवंत आहे की नाही, हे घरच्यांना समजत नसे.

म्हणूनच प्रवासातील ताईत सहसा जोडीने बनवले जातात. प्रवासी सोबत काहीतरी नेतो आणि घरचे लोक काहीतरी जवळ ठेवतात. यात एखादे चिन्ह, केसांची बट किंवा दोन तुकडे केलेल्या वस्तूचा अर्धा भाग असू शकतो. काही परंपरांमध्ये स्पष्टपणे मोडलेल्या वस्तूचा प्रकार पाहायला मिळतो, जिथे एका भागाशिवाय दुसरा भाग निरर्थक असतो.

ख्रिश्चन संग्रह

यात्रेकरूंचे बिल्ले हे मध्ययुगीन काळातील सर्वात जास्त जतन केलेले ताईत आहेत. हे शिसे आणि कथिल यांच्या मिश्रणातून तयार केलेले स्वस्त बिल्ले प्रार्थनास्थळांजवळील साच्यांमध्ये बनवून मोठ्या संख्येने विकले जात. यावर संत किंवा त्यांच्याशी संबंधित पवित्र वस्तूंचे चित्र असे. यात सँटियागो डी कम्पोस्टेलाचे शिंपले, थॉमस बेकेटच्या रक्ताचा अंश असल्याचे मानले जाणारे कॅंटरबरीचे पाणी असलेले अम्प्युला आणि वॉल्सिंगहॅमच्या मुकुट घातलेल्या एम अक्षराचा समावेश आहे. ते टोपी किंवा चोघ्यावर लावले जात असत. यातून तीर्थयात्रा केल्याचे सिद्ध होत असे आणि नंतर ते संरक्षक वस्तू म्हणून जपून ठेवले जात. एकट्या थेम्स नदीच्या किनाऱ्यावर असे हजारो बिल्ले सापडले आहेत. ब्रायन स्पेन्सर यांनी लंडनमध्ये सापडलेल्या या वस्तूंचे केलेले वर्गीकरण संपूर्ण अभ्यासासाठी प्रमाण मानले जाते.

सेंट क्रिस्टोफर हे याचे आधुनिक आणि सर्वमान्य स्वरूप आहे. एका आख्यायिकेनुसार, त्यांनी एका मुलाला खांद्यावरून नदी पार करवली. तो मुलगा अचानक खूप जड झाला, कारण तो जगाचे ओझे वाहणारा ख्रिस्त होता. यावरून ते प्रवाशांचे संरक्षक संत बनले. त्यांची पदके गळ्यात घातली जातात किंवा वाहनांमध्ये लावली जातात. पॉल सहाव्यांच्या काळात १९६९ मध्ये दिनदर्शिकेत बदल करून त्यांचा सण ऐच्छिक स्थानिक उत्सव करण्यात आला. मात्र, चर्चने त्यांना काढून टाकले किंवा संतपदावरून दूर केले, अशा चुकीच्या बातम्या वारंवार दिल्या जातात. तरीही ते लोकप्रिय राहिले.

एक्स-व्होटो हा प्रकार अगदी विरुद्ध आहे. लॅटिनमध्ये एक्स व्होटो ससेप्टो म्हणजे घेतलेले व्रत पूर्ण करणे. ही कोणतीही मागणी नसून दिलेले वचन पूर्ण करण्याची कृती आहे. सुरक्षित परत आलेल्या प्रवाशाने रंगवलेली पाटी, चांदीचा अवयव, ग्रीक परंपरेतील टामा पाटी किंवा जहाजाची प्रतिकृती अर्पण करण्याची प्रथा होती. भूमध्य समुद्राच्या किनारपट्टीवरील अनेक प्रार्थनास्थळांच्या भिंती या वस्तूंनी भरलेल्या आहेत. या वस्तू सुरक्षित प्रवासाच्या नोंदी आहेत आणि या उद्देशाचे सर्वात भावपूर्ण स्वरूप आहेत.

खलाशी

सर्वाधिक धोका असलेल्या या व्यवसायातूनच अनेक दाट प्रथा निर्माण झाल्या.

वाऱ्याच्या गाठी. हवामानाचा अंदाज वर्तवणाऱ्या व्यक्तीने विकलेली तीन गाठी असलेली दोरी. वाऱ्याच्या झुळकीसाठी पहिली गाठ सोडवा, जोराच्या वाऱ्यासाठी दुसरी गाठ आणि तिसरी गाठ स्वतःच्या जोखमीवर सोडवा. फिनलंडपासून शेटलँडपर्यंत याच्या नोंदी आढळतात. हा एक अतिशय लोकप्रिय सागरी ताईत आहे.

गर्भावरण. नवजात बालकाच्या चेहऱ्यावरील पडदा सुकवून विकला जायचा. यामुळे बुडण्यापासून संरक्षण होते, असा समज होता. विसाव्या शतकापर्यंत ब्रिटिश वर्तमानपत्रांमध्ये याच्या जाहिराती येत आणि युद्धाच्या काळात त्यांच्या किमती वाढत असत.

डोलकाठीखालील नाणी. जहाज बांधताना नाणी ठेवण्याची प्रथा रोमन काळापासून ते आजच्या जहाज बांधणीपर्यंत चालत आली आहे. नौदलाच्या जहाजांवर आजही हे केले जाते.

टॅटू. हे तसे पाहिले तर ताईत नाहीत, पण ते ताईतसारखेच काम करतात. बुडण्यापासून वाचण्यासाठी पायांवर डुक्कर आणि कोंबड्याचा टॅटू, कापलेल्या अंतरासाठी पोपट किंवा हातावर खलाशांचा क्रॉस काढला जातो. समुद्रात हरवण्याची भीती नसल्याने ते खूप उपयुक्त ठरतात.

लोक आता काय सोबत ठेवतात

हा उद्देश आधुनिक काळातही टिकून राहिला, कारण प्रवासातील चिंता कायम राहिली. कार, विमाने आणि अनोळखी शहरे आजही तीच भावना निर्माण करतात.

आधुनिक काळात वापरले जाणारे काही सामान्य प्रकार: मागील बाजू पाहण्याच्या आरशाला लटकवलेले पदक किंवा मणी, पाकीट किंवा बॅगमधील ताईत, व्हेगविझिर टॅटू, घरातून जाणीवपूर्वक घेतलेली एखादी छोटी वस्तू किंवा छायाचित्र. विमान आणि भाड्याच्या गाड्यांमध्ये हे नेहमी दिसते आणि त्यावर कोणीही प्रश्न विचारत नाही.

मात्र, मागणी थोडी बदलली आहे. पूर्वीच्या काळी ताईत खरोखरच जीवघेण्या प्रवासातून परतण्यासाठी असायचे. आता ते मुख्यतः प्रवासातील चिंता दूर करण्यासाठी असतात. उड्डाण, महामार्ग किंवा अनोळखी रस्ते यांची भीती वाटते. भीतीचे स्वरूप बदलले आहे. याच कारणामुळे आधुनिक ताईत खिशात न ठेवता वाहनांमध्ये ठेवले जातात.

प्रवासातील ताईत कसे वापरले जातात

याचे स्वरूप समान असून, बहुतांश पद्धती आजही प्रचलित आहेत.

  1. हे सामानात ठेवण्याऐवजी स्वतःजवळ बाळगा. पूर्वीच्या मान्यतेनुसार, सामान तुमच्यापासून वेगळे होण्याची शक्यता असते.
  2. घरी किंवा कोणाजवळ तरी काहीतरी ठेवून जा. जोडीतील वस्तू हे या ताईताचे सर्वात जुने स्वरूप आहे.
  3. ताईत वाहनाच्या बाहेर लावण्याऐवजी आत लावा. आधुनिक परंपरेत हे याच ठिकाणी लावले जाते.
  4. तीर्थयात्रेसाठी बिल्ला नेहमी पोहोचल्यावर विकत घेऊन घरी आणला जातो, घरून नेला जात नाही.
  5. तुम्ही सुरक्षित परत आल्यास, अनेक परंपरांमध्ये आभार मानण्याची पद्धत आहे. यात एक्स-व्होटो, मेणबत्ती लावणे किंवा प्रार्थनास्थळी दान देण्याचा समावेश असतो.
  6. प्रार्थनास्थळावरून आणलेला ताईत सहसा एका वर्षानंतर परत केला जातो किंवा बदलला जातो, विशेषतः जपानी प्रथेमध्ये.

एक्स-व्होटोची सवय पुन्हा सुरू करण्यासारखी आहे. सुरक्षितपणे परतल्याची नोंद ठेवणारी ही परंपरा तुम्हाला त्याची जाणीव करून देते.

प्रवासासाठीचे ताईत

प्रवासात सोबत नेल्या जाणाऱ्या वस्तू.

चिंतनासाठी प्रश्न

  • प्रवासातील ताईत केवळ चांगल्या प्रवासाची नाही, तर सुरक्षित परतीची मागणी करतात. तुम्ही कशाची मागणी कराल?
  • जोडीतील वस्तू तेव्हाच काम करते, जेव्हा दोन्ही भाग अस्तित्वात असतात. तुमचा दुसरा भाग कोणाकडे आहे?
  • एक्स-व्होटो ही मागणी नसून आभार व्यक्त करण्याची कृती आहे. तुम्ही सुरक्षित परतल्याची नोंद शेवटची कधी केली होती?

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सर्व आठ हेतू

नवीनतम पोस्ट

टॅरो कार्डांचे प्राचीन ज्ञान शोधा आणि तुमच्या आध्यात्मिक प्रवासातील रहस्ये उलगडा. टॅरो वाचनाचे समृद्ध प्रतीकशास्त्र, अर्थ आणि व्यावहारिक उपयोग समजून घेण्यासाठी आमचा ब्लॉग हे तुमचे प्रवेशद्वार आहे.