अपोट्रोपेइक ताईत म्हणजे काय?

ज्याचा उद्देश हानी दूर करणे हा असतो. हा शब्द ग्रीक क्रियापदापासून आला आहे ज्याचा अर्थ बाजूला करणे असा होतो, आणि ही श्रेणी ताईतापेक्षा मोठी आहे. यात इमारतींवरील कोरीव काम, हावभाव, मंत्र आणि वास्तू वैशिष्ट्यांसोबतच परिधान करण्यायोग्य वस्तूंचाही समावेश होतो.

सर्वात सामान्य संरक्षणात्मक ताईत कोणता आहे?

वाईट नजरेपासून संरक्षण देणारा एखादा प्रकार. निळे डोळ्यांचे मणी, हात, शिंगे आणि लाल धागा यांसारख्या वस्तू कोट्यवधी लोक वापरतात. विशेषतः इंग्रजी भाषिक जगात, घोड्याची नाल ही सर्वात जास्त ठेवली जाणारी संरक्षणात्मक वस्तू आहे.

संरक्षणात्मक ताईत कुठे ठेवावा?

जिथून हानी पोहोचू शकते अशा ठिकाणी. घरासाठी याचा अर्थ उंबरठा: दरवाजे, खिडक्या, चिमणी, छताचा कणा. व्यक्तीसाठी, घशाजवळ किंवा पाठीवर जेथे भेट देणाऱ्याला तो सर्वात आधी दिसेल. प्राण्यासाठी, शेपटीजवळ, शिंगावर किंवा गोठ्याच्या दारावर.

संरक्षणात्मक ताईत खरोखर काम करतात का?

घटना रोखण्याच्या अर्थाने नाही, आणि हा संग्रह तसा कोणताही दावा करत नाही. ते जे खऱ्या अर्थाने देतात ते म्हणजे, ज्या संकटावर तुम्ही नियंत्रण ठेवू शकत नाही त्यावर उपाय करण्याचा मार्ग. म्हणूनच ते खऱ्या अर्थाने अनियंत्रित धोक्यांच्या आसपास जास्त आढळतात: बालमृत्यू, बाळंतपण, समुद्री प्रवास, कमकुवत होणारे कळप.

संरक्षणात्मक ताईत निकामी होऊ शकतो का?

अनेक परंपरांमध्ये तसे अपेक्षित असते. नजर मणी तडकतो, रोवन क्रॉस जाळून दरवर्षी बदलला जातो, जपानी ओमामोरी (omamori) एका वर्षानंतर परत दिला जातो. निकामी झालेला ताईत नुसता फेकून देण्याऐवजी जाणीवपूर्वक त्याची विल्हेवाट लावली जाते आणि ही विल्हेवाट परंपरेचाच एक भाग असते.

जुन्या दरवाजांच्या आणि शेकोट्यांच्या भोवती कोरलेल्या खुणा काय आहेत?

पारंपरिक संरक्षणात्मक खुणा, ज्यांना काहीवेळा जादूटोण्याच्या खुणा (witch marks) असेही म्हणतात. सर्वात सामान्य खुणांमध्ये हेक्साफोइल (hexafoil) किंवा डेझी व्हील (daisy wheel), जे होकायंत्राने काढलेले सहा पाकळ्यांचे फूल असते, आणि मेरीचे प्रतीक म्हणून दुहेरी V (विर्गो व्हर्जिनम) यांचा समावेश होतो. चुलीजवळ मुद्दाम दिलेल्या जळक्या खुणा याच प्रकारातील आहेत. हिस्टोरिक इंग्लंड (Historic England) आणि टिमोथी इस्टन (Timothy Easton) सारख्या संशोधकांनी इंग्रजी इमारतींवर अशा खुणांची नोंद केली आहे. ब्रिटनमधील अशा खुणांचे सर्वात मोठे जाळे २०१९ मध्ये क्रेसवेल क्रॅग्स (Creswell Crags) येथे आढळले होते.

ताईत · उद्देश

संरक्षण आणि बचाव

इतर नावे: अपोट्रोपेइक ताईत

एक व्यापक श्रेणी ज्यातून इतर सर्व गोष्टींचा उगम होतो: शरीर, घर किंवा कळपाला हानीपासून दूर ठेवणे.

थोडक्यात

शास्त्रीय संज्ञा: अपोट्रोपेइक (Apotropaic), ग्रीक शब्द अपोट्रेपीन (apotrepein) पासून, ज्याचा अर्थ दूर वळवणे असा आहे
यंत्रणा: परावर्तित करणे, अडवणे, लक्ष विचलित करणे, पर्याय देणे, नाव घेणे
सर्वाधिक कुठे: उंबरठे आणि लहान मुले
इमारतीवरील खुणा: हेक्साफोइल्स (Hexafoils), VV खुणा, जळक्या खुणा, लपवलेले बूट
सर्वांत सामान्य साहित्य: लोखंड, चांदी, रोवन (rowan) लाकूड, मीठ, लाल धागा
नोंदीतील वाटा: सापडलेल्या बहुतांश ताईतांचा वाटा

मोफत 30-दिवसांचा कोर्स

30 दिवसांत टॅरो वाचायला शिका

रायडर-वेट डेकवर आधारित मोफत कोर्स, रोज एक छोटा धडा. तुम्ही सर्व 78 कार्डांची ओळख करून घेता, तीन कार्डांपासून सेल्टिक क्रॉसपर्यंत खरे स्प्रेड मांडून वाचता, आणि इतरांसाठी वाचन करण्याची नैतिकता शिकता. 30व्या दिवसापर्यंत तुम्ही स्वतःसाठी आणि इतरांसाठीही टॅरो वाचू शकता.

30 दिवस78 कार्डेमोफत

मोफत कोर्स सुरू करा अभ्यासक्रम पाहा

मूळ उद्देश

संग्रहालयाच्या ड्रॉवरमधून तुम्ही कोणताही एक ताईत निवडल्यास, तो बहुधा संरक्षणासाठी असेल. या श्रेणीतील इतर सर्व गोष्टी, जसे की वाईट नजर, नशीब, पैसा, प्रेम, जन्म, आरोग्य आणि प्रवास या सर्व एकाच मूळ इच्छेच्या विशेष शाखा आहेत: काहीही वाईट घडू नये.

यासाठीचा तांत्रिक शब्द अपोट्रोपेइक (apotropaic) असा आहे. हा ग्रीक शब्द अपोट्रेपीन (apotrepein) पासून आला आहे, ज्याचा अर्थ दूर करणे असा होतो. हानी टाळण्यासाठी वापरली जाणारी कोणतीही वस्तू, खूण किंवा कृती यामध्ये समाविष्ट होते. ही ताईतापेक्षा खूप मोठी श्रेणी आहे, कारण यात केवळ परिधान करण्यायोग्य वस्तूच नाही तर इमारतींवरील कोरीव काम, हावभाव, मंत्र आणि वास्तू वैशिष्ट्ये यांचाही समावेश होतो. प्लिनीने त्याच्या नॅचरल हिस्ट्री (Natural History) च्या २८ व्या पुस्तकाचा मोठा भाग याच विषयाला वाहिलेला आहे. त्याने शब्द आणि हावभाव यांच्यातील शक्तीला गांभीर्याने घेतले आहे. यावरून स्पष्ट होते की रोमन विचारवंतांसाठी हा विषय टाळून देण्याऐवजी चर्चा करण्याइतका महत्त्वाचा होता.

संरक्षणात्मक ताईतांचे वेगळेपण म्हणजे ते सहसा कोणत्याही विशिष्ट उद्देशाशिवाय वापरले जातात. प्रेमाच्या ताईतात व्यक्तीचे नाव असते. नशिबाच्या ताईतात परिणामाचा उल्लेख असतो. पण संरक्षणात्मक ताईत कोणत्याही विशिष्ट गोष्टीसाठी नसतो; तो भविष्यातील संभाव्य संकटांना सामोरे जाण्यासाठी असतो. म्हणूनच एकच वस्तू अनेक प्रकारच्या भीती दूर करण्यासाठी वापरली जाते.

पाच कार्यपद्धती

स्थानिक तपशील बाजूला ठेवल्यास संरक्षण करणारे ताईत पाचपैकी एक रणनीती वापरतात आणि काहीवेळा एकाच वेळी अनेक रणनीतींचा वापर करतात.

परावर्तित करणे (Reflect). हानी जिथून आली तिथे परत पाठवणे. आरसे, पॉलिश केलेली चांदी, डोळ्यांचा मणी (eye bead).

अडवणे (Block). हानीला ओलांडता येणार नाही असा अडथळा निर्माण करणे. लोखंड, मीठ, काढलेली रेष, सलग वर्तुळ किंवा तुटलेली नसलेली आकृती.

लक्ष विचलित करणे (Distract). हानीला पाहण्यासाठी दुसरी गोष्ट देणे. शिंगे, विचित्र हावभाव, चर्चवरील विचित्र कोरीव काम, दाराजवळ जाणीवपूर्वक लटकवलेली विचित्र वस्तू.

पर्याय देणे (Substitute). हानी स्वतःवर घेण्यासाठी एखादी डमी वस्तू देणे. तडतडणारा बलिदानाचा मणी, जादूटोण्याची बाटली, बळीचा बकरा, काम पूर्ण झाल्यावर फेकून दिला जाणारा ताईत.

नाव घेणे (Name). लिखित किंवा मौखिक स्वरूपात अधिकाराचे आवाहन करणे. देवांची नावे, श्लोक, सीलबंद लिखित ताईत, भुताच्या गुन्ह्यांची यादी आणि त्याला बाहेर काढण्याचा आदेश देणारी पाटी.

एकदा तुम्हाला हे पाच प्रकार समजले की जगातील बहुतांश संरक्षणात्मक वस्तूंचे सहज वर्गीकरण करता येते.

मोफत सदस्यत्व

एकाच मोफत खात्यातून तुम्ही 52 भाषांमधील टॅरो वाचक, शिकणारे आणि निर्माते यांच्याशी जोडले जाता. क्रेडिट कार्डची गरज नाही, ट्रायल कालावधी नाही, काहीही रद्द करावे लागत नाही.

मोफत 30-दिवसांचा टॅरो कोर्स, ज्यात तुमची प्रगती जतन होते
समुदायाचे सदस्यत्व, स्थानिक मंडळे आणि सदस्यांचे कार्यक्रम
सदस्य निर्देशिकेत प्रोफाईल, जिथे तुम्ही तुमच्या सेवा मांडू शकता
तुमचे कोर्स, कार्यक्रम, सेवा, वस्तू आणि व्यवसाय पृष्ठ यांसाठी वैयक्तिक डॅशबोर्ड

तुमचे मोफत खाते तयार करा आधीपासून सदस्य आहात? साइन इन करा

ताईत कुठे आढळतात

संरक्षणाच्या प्रथा अगदी अपेक्षित ठिकाणीच जास्त आढळतात. हा एक भक्कम पुरावा आहे की हे भीतीला दिलेले तर्कशुद्ध उत्तर आहे, कोणताही यादृच्छिक प्रकार नाही.

उंबरठे (Thresholds). दरवाजे, खिडक्या, चिमण्या, गेट, छताचा कणा. इमारतीला छिद्रे असलेले शरीर मानले जाते आणि या छिद्रांकडे विशेष लक्ष दिले जाते. येथे उंबरठ्याचे मानववंशशास्त्र खऱ्या अर्थाने उपयोगी पडते. अर्नोल्ड व्हॅन जेनेप (Arnold van Gennep) यांच्या १९०९ च्या लेस राइट्स डी पॅसेज (Les rites de passage) ने या विषयात लिमिनल (liminal) म्हणजेच अशी जागा जी आतही नाही आणि बाहेरही नाही, त्यामुळे धोकादायक आहे, ही संकल्पना मांडली. मेरी डग्लस (Mary Douglas) यांच्या १९६६ मधील प्युरिटी अँड डेंजर (Purity and Danger) या पुस्तकात त्यांनी मांडले की समाज अशा सीमांचे रक्षण करतो ज्या त्यांच्या इतर श्रेणींमध्ये बसत नाहीत. उंबरठ्यावरील ताईत हा त्याच युक्तिवादाचा ओक आणि लोखंडातील प्रकार आहे.

याचे भौतिक पुरावे मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध आहेत. हिस्टोरिक इंग्लंड (Historic England) आणि टिमोथी इस्टन (Timothy Easton) सारख्या संशोधकांनी इंग्रजी इमारतींवर कोरलेल्या संरक्षणात्मक खुणांची नोंद केली आहे. उघड्या जागांजवळ होकायंत्राने काढलेले हेक्साफोइल्स (hexafoils) किंवा डेझी व्हील्स (daisy wheels), विर्गो व्हर्जिनम (Virgo Virginum) म्हणजे मेरीचे प्रतीक म्हणून दुहेरी V आणि चुलीजवळ मुद्दाम दिलेल्या जळक्या खुणा. २०१९ मध्ये ब्रिटनमधील क्रेसवेल क्रॅग्स (Creswell Crags) येथील रॉबिन हूडच्या गुहेत या खुणांचे सर्वात मोठे जाळे गुहेच्या आत नव्हे, तर तोंडाजवळ आढळले. यासोबतच इमारतीमध्ये वस्तू लपवण्याची प्रथाही आढळते. नॉर्थॅम्प्टन म्युझियममध्ये (Northampton Museum) जून स्वान (June Swann) यांनी सुरू केलेल्या शूज इंडेक्समध्ये चिमण्या, छत आणि मजल्यांमध्ये चिणून ठेवलेले हजारो बूट नोंदवले आहेत. हे बूट बहुधा जुने, एकटे आणि बऱ्याचदा लहान मुलांचे असतात.

लहान मुले (Infants). या संग्रहातील प्रत्येक संस्कृतीत ताईतांची सर्वाधिक घनता लहान मुलांजवळ आढळते. अलीकडच्या काळापर्यंत बालमृत्यूचे प्रमाण भयावह होते आणि कोणीही त्याचे कारण स्पष्ट करू शकत नव्हते. त्यामुळे पोवळे, अंबर, लाल धागा, नजर मणी, पाळण्यात लोखंड यासारख्या वस्तूंचा वापर होत असे.

संवेदनशील क्षण (The vulnerable moment). बाळंतपण, आजारपण, प्रवास, लग्न, नवीन घर, रात्री बाहेर जाणे. ताईत सामान्य दिवसापेक्षा या महत्त्वपूर्ण प्रसंगांची खूण बनतो.

जनावरे आणि उत्पादन (Livestock and produce). गायी, घुसळण्याची भांडी, बोटी आणि पिके, ज्यांचे कोणत्याही स्पष्ट कारणाशिवाय नुकसान होऊ शकते. गोठ्यावर रोवन (rowan) लाकूड, शेपटीवर लाल धागा, घुसळण्याच्या भांड्यात नाणे.

हा संग्रह तुम्हाला काय सांगेल आणि काय नाही

संरक्षणात्मक ताईत कोणतीही गोष्ट घडण्यापासून रोखत नाही. याचा कोणताही पुरावा नाही आणि येथील कोणतेही पान तसा दावा करणार नाही.

संरक्षणात्मक ताईत जे करतात ते म्हणजे, ज्या संकटावर माणसाचे नियंत्रण नसते, त्याच्यावर काहीतरी उपाय करण्याचा मार्ग देतात. हे काहीच नसण्यापेक्षा चांगले आहे आणि अंधविश्वासापेक्षा या वस्तूंचा प्रसार का झाला हे यातून अधिक चांगले समजते. या वस्तूंचा सर्वाधिक वापर करणारे लोक असे होते जे खऱ्या संकटांचा सामना करत होते आणि त्यांच्याकडे दुसरा कोणताही मार्ग नव्हता. यात लहान मुलांचे पालक, खलाशी, एकाच कळपावर अवलंबून असलेले शेतकरी आणि बाळंतपणातील स्त्रिया यांचा समावेश होतो.

त्यामुळे याचा प्रामाणिक दृष्टिकोन मानववंशशास्त्रीय आहे. लोकांना कशाची भीती वाटत होती आणि त्यावर त्यांनी काय उपाय केले, याच्या या नोंदी आहेत. आजही ते बनवले आणि वापरले जातात, आणि त्यांची कारणे फारशी बदललेली नाहीत.

संरक्षणात्मक ताईत निवडणे

अनेक परंपरांमध्ये ज्या गोष्टींवर प्रत्यक्ष एकमत आहे.

तुम्ही कशाचे संरक्षण करत आहात ते ठरवा: व्यक्ती, उंबरठा की प्राणी. या तिन्हीसाठी वेगवेगळ्या वस्तू लागतात.
अनेकांऐवजी एकाच पद्धतीची निवड करा. परावर्तित करणारा ताईत आणि अडथळा निर्माण करणारा ताईत वेगवेगळी कामे करतात.
परंपरेने सांगितलेल्या साहित्याला प्राधान्य द्या. पितळेतील लोखंडी ताईत आणि प्लास्टिकमधील पोवळ्याचे ताईत त्यांच्या मूळ तर्कशास्त्रानुसार योग्य नाहीत.
जिथून हानी पोहोचू शकते तिथे तो ठेवा: दरवाजा, लहान मुलाची पाठ, पाळण्याचा कठडा किंवा शेताची सीमा.
तो निकामी होऊ शकतो हे स्वीकारा. अनेक संरक्षणात्मक ताईत असे बनवलेले असतात जे तुटतात, घासले जातात किंवा दरवर्षी बदलावे लागतात.
जर तो तुम्ही विकत घेण्याऐवजी तुम्हाला कोणी दिला असेल, तर तो कोणी दिला हे लक्षात ठेवा. अनेक परंपरांमध्ये हा या वस्तूचाच एक भाग मानला जातो.

जेव्हा एखादा ताईत अशा समुदायाचा असतो ज्यांचे तो कोणी वापरावा याबद्दलचे नियम असतात, तेव्हा या संग्रहात ताईताच्या पानावर तशी माहिती दिली जाते. सामान्य संरक्षणात्मक संग्रहात असा कोणताही प्रतिबंध नाही.

संरक्षणासाठी ताईत आणि साहित्य

या श्रेणीतील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू.

या संग्रहातील जवळजवळ प्रत्येक ताईत कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपात संरक्षण देतो. वर दिलेले चार असे आहेत ज्यांचा मूळ उद्देशच संरक्षण हा आहे.

चिंतनासाठी प्रश्न

संरक्षणात्मक ताईत कोणत्याही विशिष्ट धोक्याचे नाव घेत नाहीत. यामुळे ते अधिक उपयुक्त ठरतात की केवळ संदिग्ध?
सर्वाधिक गर्दी लहान मुले आणि उंबरठ्याजवळ असते. तुमचा स्वतःचा समूह कोणता असेल?
यापैकी अनेक वस्तू वापरून संपवण्यासाठी बनवलेल्या असतात. एखादा ताईत निकामी झाल्यावर त्याने काय करावे अशी तुमची इच्छा असेल?

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

: ज्याचा उद्देश हानी दूर करणे हा असतो. हा शब्द ग्रीक क्रियापदापासून आला आहे ज्याचा अर्थ बाजूला करणे असा होतो, आणि ही श्रेणी ताईतापेक्षा मोठी आहे. यात इमारतींवरील कोरीव काम, हावभाव, मंत्र आणि वास्तू वैशिष्ट्यांसोबतच परिधान करण्यायोग्य वस्तूंचाही समावेश होतो.
: वाईट नजरेपासून संरक्षण देणारा एखादा प्रकार. निळे डोळ्यांचे मणी, हात, शिंगे आणि लाल धागा यांसारख्या वस्तू कोट्यवधी लोक वापरतात. विशेषतः इंग्रजी भाषिक जगात, घोड्याची नाल ही सर्वात जास्त ठेवली जाणारी संरक्षणात्मक वस्तू आहे.
: जिथून हानी पोहोचू शकते अशा ठिकाणी. घरासाठी याचा अर्थ उंबरठा: दरवाजे, खिडक्या, चिमणी, छताचा कणा. व्यक्तीसाठी, घशाजवळ किंवा पाठीवर जेथे भेट देणाऱ्याला तो सर्वात आधी दिसेल. प्राण्यासाठी, शेपटीजवळ, शिंगावर किंवा गोठ्याच्या दारावर.
: घटना रोखण्याच्या अर्थाने नाही, आणि हा संग्रह तसा कोणताही दावा करत नाही. ते जे खऱ्या अर्थाने देतात ते म्हणजे, ज्या संकटावर तुम्ही नियंत्रण ठेवू शकत नाही त्यावर उपाय करण्याचा मार्ग. म्हणूनच ते खऱ्या अर्थाने अनियंत्रित धोक्यांच्या आसपास जास्त आढळतात: बालमृत्यू, बाळंतपण, समुद्री प्रवास, कमकुवत होणारे कळप.
: अनेक परंपरांमध्ये तसे अपेक्षित असते. नजर मणी तडकतो, रोवन क्रॉस जाळून दरवर्षी बदलला जातो, जपानी ओमामोरी (omamori) एका वर्षानंतर परत दिला जातो. निकामी झालेला ताईत नुसता फेकून देण्याऐवजी जाणीवपूर्वक त्याची विल्हेवाट लावली जाते आणि ही विल्हेवाट परंपरेचाच एक भाग असते.
: पारंपरिक संरक्षणात्मक खुणा, ज्यांना काहीवेळा जादूटोण्याच्या खुणा (witch marks) असेही म्हणतात. सर्वात सामान्य खुणांमध्ये हेक्साफोइल (hexafoil) किंवा डेझी व्हील (daisy wheel), जे होकायंत्राने काढलेले सहा पाकळ्यांचे फूल असते, आणि मेरीचे प्रतीक म्हणून दुहेरी V (विर्गो व्हर्जिनम) यांचा समावेश होतो. चुलीजवळ मुद्दाम दिलेल्या जळक्या खुणा याच प्रकारातील आहेत. हिस्टोरिक इंग्लंड (Historic England) आणि टिमोथी इस्टन (Timothy Easton) सारख्या संशोधकांनी इंग्रजी इमारतींवर अशा खुणांची नोंद केली आहे. ब्रिटनमधील अशा खुणांचे सर्वात मोठे जाळे २०१९ मध्ये क्रेसवेल क्रॅग्स (Creswell Crags) येथे आढळले होते.
: जाणीवपूर्वक लपवणे. ही ब्रिटनमधील सर्वात प्रमाणित संरक्षणात्मक प्रथांपैकी एक आहे. नॉर्थॅम्प्टन म्युझियममध्ये (Northampton Museum) जून स्वान (June Swann) यांनी सुरू केलेल्या इंडेक्समध्ये चिमण्या, छत आणि मजल्यांमध्ये चिणून ठेवलेले हजारो बूट नोंदवले आहेत. हे बूट बहुधा जुने, एकटे आणि बऱ्याचदा लहान मुलांचे असतात. यामागचा प्रचलित समज असा आहे की बूट परिधान करणाऱ्याचा आकार धारण करतो आणि त्यामुळे इमारतीच्या उघड्या भागावर तो डमी (decoy) म्हणून काम करतो.

पुढील वाईट नजरेपासून संरक्षण

सर्व आठ हेतू

नवीनतम पोस्ट

टॅरो कार्डांचे प्राचीन ज्ञान शोधा आणि तुमच्या आध्यात्मिक प्रवासातील रहस्ये उलगडा. टॅरो वाचनाचे समृद्ध प्रतीकशास्त्र, अर्थ आणि व्यावहारिक उपयोग समजून घेण्यासाठी आमचा ब्लॉग हे तुमचे प्रवेशद्वार आहे.