MR (मराठी)
💭
तिसरा कोश
मनोमय कोश
Manomaya kośa · मनोमय कोश
ग्रहण करणाऱ्या 'मन' या तत्त्वापासून बनलेला. इंद्रियांचे संस्कार, भावनांचे स्वरूप, सवय आणि कुणी ऐको वा न ऐको सतत चालणारे विचार. जेव्हा लोक पहिल्यांदा स्थिर बसण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा त्यांना याच कोशाचा अनुभव येतो.
मन
भावना
सवय
संस्कार
- यापासून बनलेले
- मन, ग्रहण करणारे आणि समन्वय साधणारे मन
- स्थान
- प्राणमय कोशाच्या आत
- व्याप्ती
- इंद्रियांचे संस्कार, भावना, स्मृती, सवय
- याद्वारे ग्रहण करते
- पाच ज्ञानेंद्रिये, आकलनाचे अवयव
- याचे अभ्यास
- एकाग्रता, मंत्र, योगनिद्रा
- याची केंद्रे
- हृदय आणि गळा
- स्रोत
- तैत्तिरीय उपनिषद २.३
- पारंपरिक साधन
- प्रत्याहार आणि मंत्र
यामध्ये काय समाविष्ट आहे
मनोमय कोश म्हणजे तर्क किंवा विचार करण्याची क्षमता नाही. हा ग्रहण आणि प्रतिक्रियेचा थर आहे. इंद्रियांनी जे दिले आहे, स्मृतीने त्यात जी भर घातली आहे, भावना त्या मिश्रणाचे जे करतात आणि तीच प्रक्रिया वारंवार झाल्यावर ज्या सवयी निर्माण होतात, हे सर्व यात येते.
संस्कृतमध्ये तर्क करण्याची क्षमता वेगळी मानली जाते आणि ती पुढच्या कोशात ठेवली जाते. इंग्रजीत या दोन्हींसाठी 'माईंड' हा एकच शब्द वापरल्यामुळे हा फरक लक्षात येत नाही.
माहिती पाच ज्ञानेंद्रियांतून येते. डोळा, कान, नाक, जीभ आणि त्वचा. हा कोश त्या माहितीवर प्रक्रिया करून आवड-नावड ठरवतो. म्हणूनच, विचारांशी वाद घालण्यापेक्षा इंद्रियांना मागे घेणे (प्रत्याहार) हा यावरचा पारंपरिक उपाय आहे.
सराव इथे का थांबतो
ध्यानाचा पहिला सलग प्रयत्न साधारणपणे याच कोशाभोवती फिरतो. गोंगाट, योजना, जुने वाद, अस्वस्थता. यावरचा पारंपरिक उपाय म्हणजे हे सर्व दाबून न टाकणे किंवा त्यामागे न जाणे, तर त्याला एकच विषय देणे. याचसाठी मंत्र आणि श्वास मोजण्याचा उपयोग होतो.
ग्रंथांनुसार हा थर तेव्हाच शांत होतो जेव्हा याच्या खालील दोन थर व्यवस्थित असतात. चंचल श्वासामुळे मनही चंचल होते.
संबंधित
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
नवीनतम पोस्ट
टॅरो कार्डांचे प्राचीन ज्ञान शोधा आणि तुमच्या आध्यात्मिक प्रवासातील रहस्ये उलगडा. टॅरो वाचनाचे समृद्ध प्रतीकशास्त्र, अर्थ आणि व्यावहारिक उपयोग समजून घेण्यासाठी आमचा ब्लॉग हे तुमचे प्रवेशद्वार आहे.
