Cweorð

Ένα γράμμα για έναν φθόγγο που δεν υπήρχε στα παλαιά αγγλικά

Τα παλαιά αγγλικά δεν διέθεταν αυτόνομο φώνημα /kw/ με την έννοια που το γνώριζαν τα λατινικά. Όπου εμφανιζόταν αυτή η ακολουθία φθόγγων, γραφόταν απλά ως cw (cwen για τη βασίλισσα, cweþan για το λέγω), χρησιμοποιώντας δύο ήδη υπάρχοντα γράμματα που επιτελούσαν άψογα τον σκοπό τους.

Συνεπώς, αυτός ο ρούνος δεν ήρθε να επιλύσει κάποιο πρακτικό ορθογραφικό ζήτημα. Η πιο εύλογη εξήγηση, την οποία αποδέχεται η πλειονότητα των ερευνητών, είναι ότι επινοήθηκε για να προσφέρει στη ρουνική σειρά ένα γράμμα που να αντιστοιχεί στο λατινικό q.

Για τους λογίους εκείνης της εποχής επρόκειτο για ένα απολύτως απτό κίνητρο. Οι Αγγλοσάξονες και οι Ευρωπαίοι γραφείς αντιμετώπιζαν τα αλφάβητα ως ολοκληρωμένα συστήματα, και χειρόγραφα όπως ο Codex Vindobonensis 795 παρέθεταν ρουνικά, γοτθικά, εβραϊκά και ελληνικά γράμματα δίπλα-δίπλα. Ένα ρουνικό αλφάβητο που μπορούσε να αντιπαραβληθεί γράμμα προς γράμμα με το λατινικό έμοιαζε πολύ πιο αρμονικό, και αυτή η αναζήτηση συμμετρίας αποτελούσε επαρκή λόγο για έναν γραφέα.

Όσα είναι γνωστά και όσα αποτελούν εικασίες

Γνωστά: το σχήμα του συμβόλου, η φωνητική αξία /kw/, η μεταγραφή του ως q, η παρουσία του σε χειρόγραφους ρουνικούς καταλόγους και το όνομα cweorð.

Άγνωστα: τι ακριβώς σημαίνει η λέξη cweorð. Η λέξη δεν μαρτυρείται σε κανένα άλλο κείμενο σε ολόκληρο το σώμα των παλαιών αγγλικών, ακριβώς όπως συμβαίνει και με τον ρούνο peorð. Δεν υπάρχει γνωστή ετυμολογία, δεν υπάρχουν συγγενείς λέξεις σε άλλες γερμανικές γλώσσες και δεν υπάρχει καμία στροφή στο Ρουνικό Ποίημα.

Εικασίες: η πιο διαδεδομένη πρόταση είναι ότι δηλώνει εργαλείο ανάμματος φωτιάς (πυρείο τριβής), βάσει μιας υποτιθέμενης συγγένειας με τη λέξη cweorn (χειρόμυλος), η οποία υποδηλώνει περιστροφική κίνηση. Η ερμηνεία αυτή παραμένει καθαρά υποθετική, και η νοηματική μετάβαση από έναν περιστρεφόμενο μύλο σε ένα εργαλείο παραγωγής φωτιάς αποτελεί από μόνη της ένα συμπέρασμα χωρίς πηγές.

Μια δεύτερη παρατήρηση άξια προσοχής: το όνομα cweorð ομοιοκαταληκτεί με το peorð, τον άλλο αμετάφραστο ρούνο, και καταλαμβάνει αντίστοιχη δομική θέση στη σειρά. Ορισμένοι γλωσσολόγοι έχουν υποστηρίξει ότι το όνομα πλάστηκε απλώς κατ' αναλογία προς αυτό το πρότυπο.

Ο R. I. Page, ο πιο επιδραστικός Άγγλος ρουνολόγος του περασμένου αιώνα, αμφισβητούσε ανοιχτά το αν πολλά από αυτά τα όψιμα σύμβολα υπήρξαν ποτέ πραγματικά γράμματα σε χρήση, χαρακτηρίζοντάς τα αρχαιοδιφικούς ψευδορούνους: σχήματα που επινόησαν γραφείς για να γεμίσουν ένα αλφάβητο και όχι από την πραγματική ανάγκη καταγραφής κειμένων. Το Cweorð αποτελεί την πιο τρανταχτή απόδειξη αυτής της άποψης σε ολόκληρη τη σειρά. Δεν έχει στροφή, δεν έχει ετυμολογία, δεν έχει επιβεβαιωμένη χρήση σε συνεχή κείμενα και αποδίδει έναν φθόγγο που τα παλαιά αγγλικά κατέγραφαν άριστα με δύο συνηθισμένα γράμματα.

Στην ερμηνεία

Δεν υπάρχει εδώ καμία παραδοσιακή μαντική σημασία και, σε αντίθεση με το Peorð, δεν διαθέτουμε ούτε καν έναν ποιητικό στίχο ως αφετηρία. Το Peorð τουλάχιστον μας μεταφέρει στη συντροφιά των πολεμιστών στην αίθουσα συμποσίων.

Όποιος αποδίδει στο Cweorð μια κατηγορηματική μαντική σημασία (τα σύγχρονα εγχειρίδια συχνά αναφέρονται σε τελετουργική φωτιά και μεταμόρφωση), οικοδομεί την ερμηνεία του πάνω στην εικασία για το πυρείο, η οποία ήταν εξαρχής ατεκμηρίωτη.

Αν επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε αυτό το σύμβολο, η πιο έντιμη ανάγνωση πηγάζει από αυτό που είναι στην πραγματικότητα: ένα στοιχείο που υπάρχει για να ολοκληρώσει ένα τυπικό σύστημα και όχι λόγω πραγματικής ανάγκης. Μια τυπικότητα. Ένας δεσμευτής θέσης. Η καταχώριση σε έναν κατάλογο που υπάρχει μόνο και μόνο για να μην φαίνεται ο κατάλογος ελλιπής.

Το να διαθέτει κανείς ένα σύμβολο για μια τέτοια κατάσταση είναι ουσιαστικό και ενίοτε διδακτικό, ενώ έχει το ανεκτίμητο πλεονέκτημα ότι ανταποκρίνεται στην ιστορική αλήθεια.