Sól

Quyosh shaxs sifatida

Qadimgi Skandinaviya tilidagi sól so'zi quyoshni anglatuvchi kundalik nom bo'lishi bilan birga ma'budaning ismidir. Mifologiyani bilish muhim, chunki u runaning o'qilish kayfiyatini o'zgartiradi.

Gylfaginning va Edda she'rlarida Sól osmon bo'ylab quyosh aravasini haydaydi. Uning ortidan bo'ri Sköll quvadi va u Ragnarökda ma'budani tutib oladi. Uning ukasi Máni oydan iborat aravani boshqaradi va uni Hati quvib yuradi. Quyosh bu shunchaki jonsiz obyekt emas, balki ta'qib qilinayotgan shaxsdir, bu ta'qibning qanday yakunlanishi esa oldindan ma'lum.

Bu tasavvur runalardan ancha qadimiyroq. Miloddan avvalgi 1400-yillarga oid bronza va oltindan yasalgan Daniya topilmasi bo'lmish Trundholm quyosh aravasida g'ildirakli zarhal diskni tortib borayotgan ot tasvirlangan. Bu Skandinaviya bronza davrida quyoshning transport vositasi ekanligiga doir tasavvur ushbu alifbo paydo bo'lishidan ikki ming yil oldin ham mavjud bo'lganini bildiradi.

Islandcha lotin tilidagi izoh rota g'ildirak ma'nosini anglatadi va aynan mana shu an'anaga tayanadi.

Muzning umrbod qayg'usi

Islandiya bandida uchta kenning (o'xshatish) keltirilgan va e'tiborni uchinchisiga qaratish muhimroq.

Skýja skjöldr, bulutlarning qalqoni. Skínandi röðull, porlab turgan nur yoki yorug'lik halqasi. Keyin ísa aldrtregi keladi - muzning umrbod qayg'usi yoki hayotiy alami.

Quyosh uning nimani yo'q qilishi orqali izohlanadi. U issiqligi, o'stirishi yoki shon-shuhrati bilan emas, aynan muz uchun xavf tug'diradigan kuch sifatida belgilanadi.

Subarktik mintaqadagi mamlakatda bu to'g'ri urg'udir. To'rtta runa oldin keladigan Íss sizni qulatib yuborishi mumkin bo'lgan ko'prik bo'lib, o'limga mahkum insonlarning halokatini anglatadi. Sól esa uning intihosidir. She'rda bu ikki runa bir-biriga qarama-qarshi qo'yilgan. Ushbu juftlik Katta Futharkda ochiq aytilmagan, lekin Kichik Futhark qatoriga xos bo'lgan chinakam ichki mantiqni ifodalaydi.

Norvegiya bandi birmuncha kutilgan an'anaviy yo'nalishni tanlaydi, unda quyosh o'lkalarning nuri hisoblanadi. Shundan so'ng unga Hagall runasi ostida ham uchraydigan navbatdagi nasroniycha qo'shimcha kiritiladi: lúti ek helgum dóme, ya'ni muqaddas hukmga ta'zim qilaman.

G'alaba runasi emas

Ushbu tuzatish mazkur harf qatnashgan har bir sahifada eslatib o'tilishi lozim va uni Skandinaviya kontekstida takrorlash o'rinlidir.

Qadimgi ingliz tilida sigel quyosh degan ma'noni anglatadi. Qadimgi ingliz tilidagi sigor so'zi esa g'alabani bildiradi. Ular boshqa-boshqa o'zaklarga ega turlicha so'zlardir. Gvido fon List o'zining 1902-yilda kashf etgan Armanen tizimida ushbu runani Sig deb atadi va uni g'alaba sifatida talqin qilib, ikki so'zni bir-biriga qo'shib yubordi. Bu talqin tezda ommalashdi, chunki uni tarqatayotgan odamlar uchun bu manfaatli edi.

Qadimgi Skandinaviya tilidagi sól so'zida g'alaba ma'nosi mutlaqo mavjud emas. Hech qaysi Skandinaviya she'rida unga ishora qilinmagan. Zamonaviy runa kitoblarida bu runa muvaffaqiyat yoki zafar sifatida izohlansa, bu o'rta asr manbalariga emas, balki yigirmanchi asr boshlaridagi okkultistning ta'siriga asoslangan bo'ladi.

Zamonaviy davrda noto'g'ri foydalanish

Bu runaning ikkilangan shakli 1932-yilda Valter Xek tomonidan yaratilgan Schutzstaffel (SS) belgisiga aylangan. U Listning tizimi hamda undagi g'alaba haqidagi noto'g'ri o'qilish g'oyasidan ushbu maqsadda foydalangan. Ikkilangan shaklni namoyish qilish hozirgi kunda Germaniya va boshqa bir qator mamlakatlarda noqonuniy hisoblanadi.

Runaning o'zi quyosh va uni haydab boradigan ma'buda sharafiga nomlangan, s tovushini ifodalovchi, qariyb ikki ming yil davomida ishlatilib kelgan harfdir. Uni nojo'ya o'zlashtirish esa yigirmanchi asrdagi hodisa bo'lib, uning runa tarixiga hech qanday aloqasi yo'q.

Bu faktlarning ikkalasi ham haqiqat, ammo ikkinchisi birinchisini yo'qqa chiqarmaydi. Runalar bilan ommaviy ishlaydigan har qanday kishi qaysi shakllar shunday o'tmishga ega ekanligini bilishi zarur.

O'qish jarayonida

Sól yo'nalish topish va yengil tortishni anglatadi. U mutlaqo ijobiy ma'noda talqin qilinadigan kam sonli runalar sirasiga kiradi.

Katta Futhark an'anasi asosan navigatsiyaga, ya'ni yo'lni topish uchun mo'ljal qilinadigan barqaror nuqtaga e'tibor qaratadi. Skandinaviya an'anasi esa muzning erishini ta'kidlaydi. Ushbu qator bo'yicha o'qilganda, Sól odatda shon-shuhratning kelishidan ko'ra ko'proq muzlagan davrning tugashini bildiradi va Íss runasining yonginasida juda kuchli ma'no kasb etadi.

Hayotiylik haqidagi talqin aynan shundan kelib chiqadi: energiya qaytishi, uzoq davom etgan holsizlikdan keyingi salomatlik hamda uzoq qorong'ulikdan keyingi yorug'lik kunlari. Haqiqiy qutb qishi bo'ladigan mamlakatda bularni shunchaki o'xshatish deb bo'lmaydi.

Biroq she'rda bir ogohlantirish bor. Savol beruvchi inson tayyor bo'ladimi yoki yo'qmi, Sól hamma narsaga yakun yasaydi. Muz eriganda, uning ostida nimaiki saqlanib qolgan bo'lsa, barchasi yuzaga chiqadi.