ساعتی ستاره‌ای از پادشاهی نو

ساعت‌های ستاره‌ای رامسسی

این جدول‌ها که در قرن دوازدهم پیش از میلاد در آرامگاه‌های رامسس ششم، هفتم و نهم نقاشی شدند، هر ساعت شب را با جای یک ستاره نسبت به مردی نشسته نشان می‌دهند: روبه‌روی قلبش، یا بر فراز یکی از چشم‌ها، گوش‌ها یا شانه‌هایش. برای هر نیم‌ماه یک جدول هست، روی هم بیست‌وچهار. این جدول‌ها رصدهایی نزدیک نصف‌النهار را جایگزین طلوع‌های دکانوسی کهن می‌کنند و پرداخته‌ترین ساعت‌های ستاره‌ای‌اند که از مصر بر جای مانده است.

جدول نیم‌ماهه
24
جایگاه بر بدن
7
آرامگاه شاهی
3

ساعت چگونه ساخته شده است

کارت‌ها ساعت رامسسی را جزء به جزء می‌کاوند: جایی که نقاشی شد، پیکره نشسته و هفت جایگاه، جدول‌ها و سطرهایشان، ستارگانی که به کار می‌برد، شیوه‌ای که احتمالاً رصد می‌شد، و مسئله‌هایی که هنوز مفسرانش را از هم جدا می‌کند.

🏛️

سه آرامگاه شاهی

دره شاهان سلسله بیستم

جدول‌ها در آرامگاه‌های رامسس ششم (KV9)، رامسس هفتم (KV1) و رامسس نهم (KV6) بر جای مانده‌اند که همه از قرن دوازدهم پیش از میلادند. هر سه نسخه طرحی یکسان دارند و مقایسه‌شان به اصلاح خطاهای هر رونوشت کمک می‌کند.

🧍

پیکره نشسته

نشانه نشانه‌ای انسانی برای رصد

هر جدول با تصویر مردی نشسته همراه است که زیر شبکه‌ای کشیده شده و ستارگان به‌صورت نقطه‌هایی بر خطوط شبکه مشخص شده‌اند. این پیکره نماینده آدمی واقعی است که روبه‌روی رصدگر می‌نشست و مرجعی بود که جای هر ستاره نسبت به آن سنجیده می‌شد.

🎯

هفت جایگاه

مقیاس قلب، چشم‌ها، گوش‌ها، شانه‌ها

ستاره را می‌شد روبه‌روی قلب، در مرکز، یا بر فراز چشم، گوش یا شانه چپ یا راست ثبت کرد. این هفت جایگاه در دو سوی خطی مرکزی مقیاسی زاویه‌ای و تقریبی می‌سازند و بدن کار خط‌کش را می‌کند.

🗓️

بیست‌وچهار جدول

گاه‌شماری دو جدول برای هر ماه مدنی

برای آغاز هر ماه مدنی یک جدول هست و برای میانه آن جدولی دیگر، روی هم بیست‌وچهار جدول برای سال ۳۶۰روزه. هر جدول حدود پانزده شب را در بر می‌گیرد؛ گامی که در آن زمانِ رسیدن ستاره به جایگاهش حدود یک ساعت جابه‌جا می‌شود.

📋

سیزده سطر

جدول آغاز شب و دوازده ساعت

هر جدول یک سطر برای آغاز شب دارد و پس از آن یک سطر برای هر یک از دوازده ساعت. هر سطر نام ستاره‌ای را می‌آورد و جایگاهی از بدن را که ستاره در آن لحظه در برابرش ایستاده است، چنان‌که هر جدول رشته‌ای از رؤیت‌های یک شب را به دست می‌دهد.

✨

فهرستی تازه از ستارگان

ستارگان تا اندازه‌ای هم‌پوشان با دکانوس‌ها

جدول‌های رامسسی فهرست ستارگان خاص خود را به کار می‌برند که تنها تا اندازه‌ای با فهرست‌های دکانوسی هم‌پوشانی دارد. ساه و سوپدت، یعنی شکارچی (اوریون) و سیریوس، در میان آن‌هایند، اما بسیاری از نام‌ها تازه‌اند یا به شکل دیگری به کار رفته‌اند و شناسایی‌شان همچنان محل بحث است.

🔭

گذر، نه طلوع

روش رصد در نزدیکی نصف‌النهار

ساعت‌های کهن‌تر زمان را با طلوع ستارگان در شرق می‌سنجیدند. اینجا ستارگان نزدیک نصف‌النهار ثبت می‌شوند، خط شمالی-جنوبی‌ای که هر ستاره در آن به بالاترین نقطه خود می‌رسد. گذر ستاره از خطی ثابت در بالای آسمان را می‌توان دقیق‌تر از طلوعش زمان‌سنجی کرد، طلوعی که غبار نزدیک افق آن را تار می‌کند.

📏

مرخت

ابزار شاقول و چوب رصد

مصریان بناها را با مرخت هم‌راستا می‌کردند و ستارگان را با آن رصد می‌کردند؛ شاقولی که همراه با چوبی شکاف‌دار برای رصد به کار می‌رفت. معمولاً فرض می‌شود که رصدگران ساعت‌های رامسسی چیزی مشابه به کار بردند تا خطی را که مرد نشسته بر آن می‌نشست تعیین کنند.

🔲

شبکه ستارگان

تصویر تصویری از جدول

پشت هر پیکره، خطوط عمودی هفت جایگاه را و خطوط افقی ساعت‌ها را نشان می‌دهند و هر ستاره به‌صورت نقطه‌ای در جای خود کشیده شده است. این شبکه جدول را به زبان تصویر تکرار می‌کند و به بازسازی خوانش‌ها در جاهایی که متن آسیب دیده کمک می‌کند.

✍️

رونوشت‌های مغشوش

انتقال خطا در هر سه آرامگاه

سه رونوشت در جاهای بسیاری با هم ناهمخوان‌اند. نام‌ها غلط نوشته شده‌اند، جایگاه‌ها جابه‌جا شده‌اند، سطرهایی افتاده‌اند. این جدول‌ها نیز، مانند جدول‌های درپوش تابوت پیش از آن‌ها، از روی منابع کهن‌تر برای آرامگاه رونویسی شدند و نسخه‌برداران همیشه آن‌ها را نمی‌فهمیدند.

⏱️

کی رصد شدند؟

گاه‌شناسی کهن‌تر از آرامگاه‌ها؟

ساعت ستاره‌ای‌ای که به گاه‌شماری مدنی ۳۶۵روزه بسته باشد، در چند دهه کهنه می‌شود. چند بازسازی حاکی از آن است که رصدهای پشت جدول‌ها کهن‌تر از آرامگاه‌هایند، اما تاریخ‌های پیشنهادی به شناسایی‌های نامطمئن ستارگان وابسته‌اند.

📖

دو قرن خوانش

پژوهش امروزی از ۱۸۲۹ تا امروز

شامپولیون در ۱۸۲۹ جدول‌ها را ثبت کرد؛ پژوهشگران قرن نوزدهم آن‌ها را جدول‌های طلوع ستارگان خواندند؛ ویراست نویگه‌باوئر و پارکر در ۱۹۶۴ ساختارشان را روشن کرد؛ پژوهش‌های بعدی کوشیده‌اند آسمانی را که وصف می‌کنند بازسازی کنند.

شاهان، نسخه‌برداران و رمزگشایان

سه شاهی که جدول‌ها در آرامگاه‌هایشان بر جای مانده‌اند، و پژوهشگرانی که در طول دو قرن آن‌ها را رونویسی کردند، نادرست خواندند، اصلاح کردند و بازسازی کردند.

رامسس ششم

پادشاهی حدود ۱۱۴۵ تا ۱۱۳۷ پیش از میلاد مصر

شاه سلسله بیستم که آرامگاهش در دره شاهان، با آرایه‌های فراوان از کتاب‌های نجومی و کتاب‌های جهان زیرین، شناخته‌شده‌ترین مجموعه جدول‌های ستاره‌ای را نگاه داشته است.

رامسس هفتم

پادشاهی حدود ۱۱۳۶ تا ۱۱۲۹ پیش از میلاد مصر

جانشین رامسس ششم که آرامگاه کوچک‌ترش نیز جدول‌های ساعت ستاره‌ای را بر خود دارد؛ گواهی بر اینکه این ترکیب در نسل او جزو برنامه معمول آرایش آرامگاه‌های شاهی بود.

رامسس نهم

پادشاهی حدود ۱۱۲۶ تا ۱۱۰۸ پیش از میلاد مصر

شاهی که آرامگاهش سومین مجموعه بازمانده جدول‌ها را در خود دارد؛ متأخرترینِ سه رونوشت بازمانده از ساعت ستاره‌ای رامسسی.

ژان-فرانسوا شامپولیون

۱۷۹۰–۱۸۳۲ فرانسه

رمزگشای هیروگلیف که در سفر پژوهشی‌اش به مصر در ۱۸۲۸–۱۸۲۹ جدول‌های ستاره‌ای آرامگاه‌های رامسسی را ثبت کرد و دریافت که به ستارگان و ساعت‌ها مربوط‌اند.

اف. دبلیو. ای. گنسلر

شکوفایی در دهه ۱۸۷۰ آلمان

نویسنده کتابی در ۱۸۷۲ درباره جدول‌های تبسیِ طلوع ساعتیِ ستارگان؛ از نخستین کوشش‌های کامل برای محاسبه آسمانِ پشت ساعت‌های رامسسی، با این فرض که آن‌ها طلوع‌ها را ثبت کرده‌اند، فرضی که بعدها کنار گذاشته شد.

پیتر لو پیج رنوف

۱۸۲۲–۱۸۹۷ بریتانیا

مصرشناسی که بعدها رئیس بخش آثار باستانی مصری و آشوری موزه بریتانیا شد و در ۱۸۷۴ پژوهش و ترجمه‌ای از جدول‌های نجومی آرامگاه‌های شاهی سلسله بیستم منتشر کرد.

اوتو نویگه‌باوئر

۱۸۹۹–۱۹۹۰ اتریش و ایالات متحده

تاریخ‌نگار علوم باستان که همراه با ریچارد پارکر جلد دوم «متون نجومی مصری» (۱۹۶۴) را به ساعت‌های ستاره‌ای رامسسی اختصاص داد و ساختارشان و حدود آنچه را که می‌توان از آن‌ها محاسبه کرد روشن ساخت.

ریچارد ای. پارکر

۱۹۰۵–۱۹۹۳ ایالات متحده

مصرشناسی که خوانش‌های جدول‌های رامسسی را تثبیت کرد، سه رونوشت آرامگاهی را سطر به سطر مقایسه کرد و توضیح داد که جایگاه‌های بدن چگونه در مقام مقیاسی برای رصد نصف‌النهاری به کار می‌رفتند.

کریستیان لایتس

فعال از دهه ۱۹۸۰ آلمان

مصرشناسی که کتابش «ساعت‌های ستاره‌ای مصر باستان» (Altägyptische Sternuhren، ۱۹۹۵) بازسازی تازه‌ای از ساعت‌های ستاره‌ای مصری عرضه کرد، از جمله شناسایی‌هایی پیشنهادی برای ستارگان رامسسی و تاریخ‌هایی برای رصدها.

گونه‌ای دیگر از ساعت ستاره‌ای

حدود هزار سال پس از آنکه نخستین جدول‌های مورب بر درپوش تابوت‌ها نقاشی شدند، آرامگاه‌های شاهی سلسله بیستم گونه تازه‌ای از ساعت ستاره‌ای را نگاه داشته‌اند. این ساعت در آرامگاه‌های رامسس ششم، رامسس هفتم و رامسس نهم در دره شاهان یافت می‌شود که همه از قرن دوازدهم پیش از میلادند، و پژوهشگران امروزی آن را به نام همین شاهان ساعت ستاره‌ای رامسسی می‌نامند. جدول‌هایش هر ساعت شب را با ستاره‌ای نشان می‌دهند که در جای معینی نسبت به مردی نشسته دیده می‌شود: بر فراز شانه، گوش یا چشمش، یا روبه‌روی قلبش. روش با ساعت‌های کهن‌تر فرق دارد، فهرست ستارگان فرق دارد، و گام گاه‌شماری از ده روز به پانزده روز تغییر کرده است. این پرداخته‌ترین اثر بازمانده از زمان‌سنجی مصری با ستارگان است.

جدول‌ها کجایند

سه آرامگاه عبارت‌اند از آرامگاه رامسس ششم (KV9)، رامسس هفتم (KV1) و رامسس نهم (KV6). هر یک روایتی از همان ترکیب را در میان کتاب‌های نجومی و کتاب‌های جهان زیرین دارد که دیوارها و سقف‌های آرامگاه‌های شاهی این دوره را می‌آرایند. هیچ‌یک از سه رونوشت کامل یا بی‌خطا نیست و ترکیب اصلی را باید با مقایسه آن‌ها بازسازی کرد. اینکه جدول‌ها در سه آرامگاه شاهی پیاپی در فاصله چند دهه آمده‌اند، حاکی از آن است که به بخشی از برنامه معمول آرایش آرامگاه‌های شاهی بدل شده بودند، همان‌گونه که فهرست‌های دکانوسی در پادشاهی میانه بخشی از آرایش تابوت‌ها بودند.

ساختار یک جدول

این ترکیب از بیست‌وچهار جدول تشکیل شده است، یکی برای آغاز هر ماه گاه‌شماری مدنی و یکی برای میانه آن، چنان‌که هر جدول حدود پانزده شب را در بر می‌گیرد. هر جدول سیزده سطر دارد. سطر نخست ستاره آغاز شب را می‌دهد و دوازده سطر دیگر ستارگان هر یک از دوازده ساعت را. هر سطر نام ستاره‌ای را می‌آورد و می‌گوید آن ستاره نسبت به پیکره نشسته کجا ایستاده است. اگر جدولی از بالا به پایین خوانده شود، یک شب را در قالب رشته‌ای از رؤیت‌ها وصف می‌کند، و اگر بیست‌وچهار جدول در طول سال خوانده شوند، نشان می‌دهند که هر ستاره با گذشت ماه‌ها در ساعت‌های زودترِ شب پدیدار می‌شود، درست همان‌گونه که دکانوس‌ها بر درپوش تابوت‌ها جابه‌جا می‌شوند.

چرا نیم‌ماه

برگزیدن بازه‌های پانزده‌روزه منطقی نجومی دارد. هر ستاره هر شب حدود چهار دقیقه زودتر به همان جای آسمان بازمی‌گردد، پس در پانزده شب حدود یک ساعت پیش می‌افتد. بنابراین ستاره‌ای که در یک جدول نشانگر ساعت پنجم است، در جدول بعدی باید تقریباً نشانگر ساعت چهارم باشد، و همان نام‌ها از جدولی به جدول دیگر، هر بار یک سطر بالاتر، دوباره می‌آیند. این همان اصلی است که بر درپوش تابوت‌ها الگوی مورب را پدید آورد، آنجا که گامی ده‌روزه هر دکانوس را حدود چهل دقیقه جابه‌جا می‌کرد. در ساعت رامسسی گام و ساعت تقریباً برابرند و این طرح را مرتب‌تر می‌کند، هرچند جدولی پانزده‌روزه گام گاه‌شماری درشت‌تری از هفته‌های ده‌روزه ساعت‌های دکانوسی است. بیست‌وچهار جدول، اگر در کل خوانده شوند، پیشروی هر ستاره را رو به عقب در طول شب و در سراسر سال دنبال می‌کنند تا آنکه در روشنای روز ناپدید شود و ستاره‌ای دیگر جایش را بگیرد.

مرد نشسته و هفت جایگاه

جایگاه‌ها بر حسب بدن انسان بیان شده‌اند. بازسازی معمول این است که دو مرد بر خطی شمالی-جنوبی می‌نشستند و رصدگر از کنار همراه نشسته‌اش به سوی نصف‌النهار می‌نگریست، خطی که هر ستاره در آن به بالاترین نقطه خود می‌رسد. آنگاه ستاره را می‌شد در یکی از هفت جایگاه ثبت کرد که در زیر به ترتیب معمولشان آمده‌اند.

جایگاه معنا در بازسازی معمول
بر شانه چپ دورترین نقطه در یک سوی خط مرکزی
بر گوش چپ میان شانه و چشم
بر چشم چپ اندکی بیرون از خط مرکزی
روبه‌روی قلب بر خط مرکزی، یعنی نصف‌النهار
بر چشم راست اندکی بیرون از خط مرکزی، در سوی دیگر
بر گوش راست میان چشم و شانه
بر شانه راست دورترین نقطه در سوی دیگر

بدن نقش مقیاسی برای سنجش را دارد و اندام‌هایش فاصله‌ها را در دو سوی نصف‌النهار نشان می‌دهند. اینکه این فاصله‌ها چند درجه بودند، و اینکه «چپ» و «راست» به دید رصدگر اشاره دارند یا به دو سوی بدنِ خودِ مرد نشسته، از جمله پرسش‌هایی است که متون بی‌پاسخ می‌گذارند. تصویرها جدول‌ها را به زبان تصویر تکرار می‌کنند: بالای هر پیکره نشسته شبکه‌ای هست با خطوط عمودی برای هفت جایگاه و خطوط افقی برای ساعت‌ها، و ستارگان نقطه‌هایی‌اند که در جایگاه خود نهاده شده‌اند.

گذر به‌جای طلوع

مهم‌ترین تغییر در چیزی است که رصد می‌شد. جدول‌های مورب درپوش تابوت‌ها، بنا بر خوانش رایج، ساعت‌ها را با ستارگانی نشان می‌دهند که در افق شرقی طلوع می‌کنند. جدول‌های رامسسی آن‌ها را با ستارگانی نزدیک نصف‌النهار، در میانه آسمان، نشان می‌دهند. سود این کار عملی است. نزدیک افق، غبار و شکست نور نخستین پیدایی ستاره را نامطمئن می‌کنند و ستاره‌ای که طلوع می‌کند به‌صورت مورب بالا می‌آید. ستاره‌ای که از نصف‌النهار می‌گذرد بلند و دور از افق است و از عرضِ خط دید می‌گذرد، پس گذرش را می‌توان دقیق‌تر زمان‌سنجی کرد. با آدمی در نقش نشانه مرجع، فاصله‌های اندک از نصف‌النهار را هم می‌شد ثبت کرد، بی‌آنکه لازم باشد برای لحظه دقیق گذر صبر کرد.

ابزار پشت ساعت

مصریان نصف‌النهار را با ابزارهای ساده رصد تعیین می‌کردند. مرخت، که نامش معمولاً «ابزار دانستن» ترجمه می‌شود، شاقولی بود که همراه با چوبی برای رصد به کار می‌رفت، رگبرگ شکافته نخلی که رصدگر از شکاف آن می‌نگریست. چنین ابزارهایی هم برای هم‌راستا کردن بناها با ستارگان به کار می‌رفتند و هم برای رصد ستارگان. هیچ چیز در آرامگاه‌ها نام ابزاری را که برای ساعت ستاره‌ای به کار رفته نمی‌برد، اما معمولاً فرض می‌شود که شاقولی خط شمالی-جنوبی‌ای را تعیین می‌کرد که رصدگر و همراه نشسته‌اش بر آن می‌نشستند، و سپس بدن همراه مقیاسی برای ستارگانی فراهم می‌کرد که درست بر آن خط نبودند.

ستارگان ساعت رامسسی

جدول‌های رامسسی فهرست دکانوسی درپوش تابوت‌ها را به کار نمی‌برند. فهرست ستارگان خاص خود را دارند که تنها تا اندازه‌ای با دکانوس‌ها هم‌پوشانی دارد. ساه، یعنی ستارگان شکارچی (اوریون)، و سوپدت، یعنی سیریوس، در آن دیده می‌شوند، همان‌گونه که تقریباً در هر فهرست ستاره‌ای مصری، اما بسیاری از نام‌های دیگر تازه‌اند یا به شکل دیگری به کار رفته‌اند، و برخی گویا به بخش‌هایی از پیکره‌های ستاره‌ای بزرگ‌تر اشاره دارند. چون جدول‌ها جایگاه‌ها را نسبت به نصف‌النهار در ساعت‌ها و تاریخ‌های معین می‌دهند، در اصل باید بتوان ستارگان را با محاسبه شناسایی کرد. در عمل، خطاهای رونوشت‌ها، ناروشنی درباره مقیاس جایگاه‌ها و ناروشنی درباره تاریخی که عنوان‌های گاه‌شمارانه بر آن دلالت دارند، هر شناسایی‌ای را جز چند شناسایی آشنا موقت می‌سازند.

رونوشت‌هایی که با هم نمی‌خوانند

سه آرامگاه در جزئیات بسیاری با هم ناهمخوان‌اند. نام ستارگان غلط نوشته یا جایگزین شده است، برای یک سطر واحد جایگاه‌های متفاوتی آمده، سطرهایی افتاده یا تکرار شده‌اند، و شبکه‌ها همیشه با جدول‌هایشان جور نیستند. نویگه‌باوئر و پارکر رونوشت‌ها را سطر به سطر مقایسه کردند و نتیجه گرفتند که جدول‌ها، چنان‌که بر جای مانده‌اند، مغشوش‌تر از آن‌اند که پایه نتیجه‌گیری‌های نجومی دقیق باشند. این جدول‌ها در مقام بخشی از آرایش دینی آرامگاه به دست نقاشانی بازتولید شدند که از روی الگوهای کهن‌تر کار می‌کردند، و با هر رونوشت خطاها انباشته شد. همین الگو درباره جدول‌های مورب درپوش تابوت‌ها نیز صادق است و از همان هدف حکایت می‌کند: این ساعت‌ها برای شاه درگذشته فراهم شده بودند و برای کاربرد روزانه نگهداری نمی‌شدند.

رصدها کی انجام شدند؟

جدول‌ها بر پایه گاه‌شماری مدنی تاریخ‌گذاری شده‌اند، و سال مدنی ۳۶۵روزه هر چهار سال حدود یک روز نسبت به ستارگان می‌لغزید. جدولی که با آسمان جور بود، پس از حدود شصت سال یک نیم‌ماه کامل عقب می‌افتاد. اگر رصدهای اصلی را بتوان با آسمانی محاسبه‌شده تطبیق داد، این لغزش تاریخشان را به دست می‌دهد. چند بازسازی امروزی، از جمله بازسازی کریستیان لایتس، پیشنهاد می‌کنند که رصدهای پشت جدول‌ها کهن‌تر از آرامگاه‌هایی‌اند که آن‌ها را نگاه داشته‌اند، شاید با فاصله‌ای چشمگیر. تاریخ‌های پیشنهادی با هم فرق دارند، زیرا به این بستگی دارند که کدام ستارگان با کدام نام‌ها یکی دانسته شوند و جایگاه‌های بدن چگونه به زاویه برگردانده شوند، پس تاریخ رصدها همچنان پرسشی باز است.

دو قرن رمزگشایی

ژان-فرانسوا شامپولیون جدول‌ها را در سفر پژوهشی‌اش در ۱۸۲۸–۱۸۲۹ ثبت کرد و آن‌ها را نجومی شناخت. اف. دبلیو. ای. گنسلر در ۱۸۷۲ کتابی منتشر کرد که آن‌ها را جدول‌های طلوع ساعتیِ ستارگان می‌دانست و کوشید آسمانی را که وصف می‌کنند محاسبه کند. پیتر لو پیج رنوف، که بعدها رئیس بخش آثار باستانی مصری و آشوری موزه بریتانیا شد، در ۱۸۷۴ پژوهشی درباره آن‌ها منتشر کرد. تفسیر آن‌ها در مقام رصدهای نصف‌النهاری و مقایسه کامل سه رونوشت با جلد دوم «متون نجومی مصری» نویگه‌باوئر و پارکر در ۱۹۶۴ از راه رسید. از آن پس کریستیان لایتس در «ساعت‌های ستاره‌ای مصر باستان» (Altägyptische Sternuhren، ۱۹۹۵) و دیگر تاریخ‌نگاران نجوم مصری بازسازی‌های تازه‌ای از فهرست ستارگان و تاریخ‌هایش عرضه کرده‌اند.

جایگاه این ساعت

ساعت‌های رامسسی میان دو مرحله از سنت دکانوسی ایستاده‌اند. نشان می‌دهند که تا اواخر پادشاهی نو، منجمان مصری از طلوع‌ها به رصدهای نصف‌النهاری و از هفته‌های ده‌روزه به نیم‌ماه‌ها رسیده بودند و در خود عمل رؤیت دقت بیشتری به دست آورده بودند. اما در درازمدت جای دکانوس‌ها را نگرفتند. معابد دوره متأخر، زودیاک دندره و طالع‌بینان هلنیستی همه با سی‌وشش دکانوس کار می‌کردند، و این فهرست دکانوسی بود، نه فهرست ستارگان رامسسی، که به طالع‌بینی، جادوی عربی و سرانجام به تاروت راه یافت. برای ساعت‌های کهن‌تر به صفحه «جدول‌های ستاره‌ای مورب» سر بزنید، برای خود ساعت‌ها به «دوازده ساعت شب»، و برای کل این سنت به صفحه «دکانوس‌های مصری». تاریخ دکانوس‌ها بخشی از دانشنامه Tarot Academy به پنجاه‌ودو زبان است.

پرسش‌های متداول

ساعت‌های ستاره‌ای رامسسی چیستند؟

مجموعه‌ای از جدول‌های ستاره‌ای که در قرن دوازدهم پیش از میلاد در آرامگاه‌های رامسس ششم، هفتم و نهم در دره شاهان نقاشی شدند. این جدول‌ها برای هر نیم‌ماه سال ستاره نشانگر آغاز شب و هر یک از دوازده ساعت را، همراه با جایگاهش نسبت به مردی نشسته، فهرست می‌کنند: روبه‌روی قلبش یا بر فراز یک چشم، گوش یا شانه.

ساعت‌های ستاره‌ای رامسسی در کدام آرامگاه‌ها یافت می‌شوند؟

در سه آرامگاه شاهی سلسله بیستم: رامسس ششم (KV9)، رامسس هفتم (KV1) و رامسس نهم (KV6). این سه رونوشت طرحی واحد دارند اما در جزئیات بسیاری با هم فرق می‌کنند، و ترکیب اصلی را باید با مقایسه آن‌ها بازسازی کرد.

روش مرد نشسته چگونه کار می‌کرد؟

بنا بر بازسازی معمول، رصدگر و همراهی بر خطی شمالی-جنوبی می‌نشستند و رصدگر از کنار همراه به سوی نصف‌النهار می‌نگریست. جای ستاره نسبت به بدن همراه ثبت می‌شد: روبه‌روی قلب برای خود نصف‌النهار، یا بر فراز چشم، گوش یا شانه چپ یا راست برای ستارگانی که در دو سوی آن بودند. بدن در مقام مقیاسی هفت‌جایگاهی به کار می‌رفت.

ساعت‌های رامسسی با جدول‌های ستاره‌ای مورب چه فرقی دارند؟

جدول‌های مورب درپوش تابوت‌های پادشاهی میانه ساعت‌ها را با دکانوس‌هایی نشان می‌دهند که در شرق طلوع می‌کنند، یک ستون برای هر هفته ده‌روزه. جدول‌های رامسسی آن‌ها را با ستارگانی نزدیک نصف‌النهار نشان می‌دهند، یک جدول برای هر نیم‌ماه، و فهرست ستارگان دیگری به کار می‌برند. افزون بر این، آرایش آرامگاه‌های شاهی اواخر پادشاهی نو هستند، نه آرایش تابوت‌های پادشاهی میانه.

چرا ستارگان را به‌جای طلوع، در نصف‌النهار رصد می‌کردند؟

نزدیک افق، غبار و شکست نور زمان‌سنجی نخستین پیدایی ستاره را دشوار می‌کنند و ستاره‌ای که طلوع می‌کند به‌صورت مورب بالا می‌آید. در نصف‌النهار ستاره بلند در آسمان است و به‌روشنی از خط دید می‌گذرد، پس گذرش را می‌توان دقیق‌تر زمان‌سنجی کرد. ثبت جایگاه‌ها در دو سو مقیاسی برای ستارگان نزدیک به نصف‌النهار فراهم می‌کرد.

چند جدول وجود دارد؟

بیست‌وچهار جدول، یکی برای آغاز و یکی برای میانه هر یک از دوازده ماه گاه‌شماری مدنی. هر جدول سیزده سطر دارد: آغاز شب و دوازده ساعت. هر سطر نام ستاره‌ای را می‌آورد و جایگاهش را نسبت به پیکره نشسته می‌دهد.

آیا ساعت‌های رامسسی دکانوس‌ها را به کار می‌برند؟

تنها تا اندازه‌ای. فهرست ستارگانشان با فهرست‌های دکانوسی هم‌پوشانی دارد و ساه (ستارگان شکارچی) و سوپدت (سیریوس) را در بر می‌گیرد، اما بسیاری از ستارگانش تازه‌اند یا به شکل دیگری به کار رفته‌اند. خود دکانوس‌ها در بناهای دیگر ادامه یافتند و بعدها به طالع‌بینی هلنیستی راه یافتند؛ فهرست رامسسی راه نیافت.

آیا با جدول‌های رامسسی واقعاً می‌شد زمان را دانست؟

با رونوشت‌های آرامگاهی نه. این رونوشت‌ها پر از خطایند، و چون گاه‌شماری مدنی هر چهار سال حدود یک روز نسبت به ستارگان می‌لغزید، هر جدول ستاره‌ای در چند دهه کهنه می‌شد. این جدول‌ها نیز، مانند جدول‌های درپوش تابوت، در مقام آرایش دینی برای شاه از روی منابع کهن‌تر رونویسی شدند. رصدهای اصلی پشت آن‌ها واقعی بودند.

رصدهای اصلی کی انجام شدند؟

نامعلوم است. چند بازسازی حاکی از آن است که رصدها کهن‌تر از آرامگاه‌هایند، اما تاریخ‌های پیشنهادی به این بستگی دارند که ستارگان چگونه شناسایی شوند و جایگاه‌های بدن چگونه به زاویه برگردانده شوند. نویگه‌باوئر و پارکر رونوشت‌ها را برای نتیجه‌گیری‌های دقیق بیش از حد مغشوش دانستند، و بازسازی‌های بعدی، مانند بازسازی کریستیان لایتس، به اجماعی نرسیده‌اند.

مرخت چیست؟

ابزار رصد مصری، شاقولی که همراه با چوبی شکاف‌دار برای رصد به کار می‌رفت و نامش معمولاً «ابزار دانستن» ترجمه می‌شود. از آن برای تعیین خطوط شمالی-جنوبی در هم‌راستا کردن بناها و در رصد بهره می‌گرفتند. معمولاً فرض می‌شود که ابزاری از این دست خطی را تعیین می‌کرد که رصدگران ساعت‌های رامسسی بر آن می‌نشستند.

آخرین نوشته‌ها

حکمت باستانی کارت‌های تاروت را کشف کنید و اسرار سفر معنوی خود را باز کنید. وبلاگ ما دروازه شما به درک نمادگرایی غنی، معانی و کاربردهای عملی خواندن تاروت است.