Nauðr

Qul ayol

Islandcha she'riy misra þýjar þrá bilan boshlanadi va bu yerdagi so'z tanlovi she'riy bo'lishdan ko'ra ko'proq aniqlikni bildiradi.

Þý — qul ayol. Skandinav jamiyati quldorlikka asoslangan edi. Bosqinlarda asir olingan, shu maqomda tug'ilgan yoki qarz tufayli qulga aylangan þrælar va ambáttir shular jumlasidandir. Rígsþula qullar xonadonining mashaqqatli mehnatini batafsil sanab o'tadi. Islandiya qonunlari qullarga tovon puli to'lanadigan mulk sifatida qaragan. Vikinglar davridagi Skandinaviyada qullarning aholidagi ulushi bo'yicha hisob-kitoblar turlicha va bahsli bo'lsa-da, bu institut iqtisodiyot uchun markaziy ahamiyatga ega bo'lganini va skandinav qul savdosi Irlandiyadan tortib Volgagacha yetib borganini hech kim inkor etmaydi.

Shuning uchun she'r cheklovni ta'riflaganda metaforaga murojaat qilmaydi. U jamiyatdagi eng erksiz insonni nomlaydi va shunga ishora qiladi. Keyin esa þungr kostr, og'ir sharoit va vássamlig verk, ochiq havoda mashaqqatli mehnat keladi.

Lotincha tarjimasi opera, ya'ni mehnat.

Norvegcha she'riy misra esa ayni shu haqiqatning boshqa tomonini ko'rsatadi: ehtiyoj juda kam tanlov qoldiradi, yalang'ochlar esa sovuqda muzlaydi. Subarktik qishdagi qashshoqlik va himoyasizlik. Siz va sovuq o'rtasida hech narsa yo'q.

Skandinav she'rlarida aytilmagan narsalar

Ushbu runa uchun qadimgi inglizcha she'riy misra har qanday an'anada u haqida aytilgan yagona chinakam umidbaxsh narsadir. Ehtiyoj ko'krakni qisadi, ammo o'z vaqtida e'tibor berilsa, u ko'pincha yordam va najotga aylanadi.

Hech bir skandinav she'rida bunday holat yo'q. Hech qanday shart, burilish yoki ijobiy tomon mavjud emas. Cheklov qul ayolning qayg'usi va yalang'ochlarning muzlashidir, she'riy misra shu joyda tugaydi.

Ushbu farq ma'noni chetdan olib kirish o'rniga, runani o'n olti runali qator orqali o'qish uchun sabab bo'ladi. Zamonaviy runa kitoblari deyarli har doim Nauðrni o'rgatuvchi qiyinchilik, saboq beruvchi cheklov, toblaydigan ehtiyoj sifatida talqin qiladi. Bularning barchasi inglizcha she'rdan olingan. Skandinav an'anasi taklif etadigan runa esa shuni anglatadi: bu juda yomon vaziyat va u sizga hech narsani o'rgatmaydi.

Egil sagasida Nauðr

Bu runaga tegishli ko'p keltiriladigan bir epizod bor. Odatda u bo'rttirib yuborilgani sababli, ehtiyotkorlik bilan aytib o'tish joiz.

Egil sagasida Egil bir fermaga tashrif buyuradi. U yerda bir yosh ayol og'ir kasal bo'lib yotadi. Mahalliy bir kishi uni davolash maqsadida runalarni o'ygan, ammo xatoga yo'l qo'ygan edi. Egil yozuvi bor kit suyagini topadi, uni o'qiydi, runalarni qirib tashlaydi, suyakni yoqadi va to'g'ri runalarni o'yib yozadi. Keyin u o'qishni bilmagan odam runalarni yozmasligi kerakligini va o'nta yashirin belgi ayolning uzoq davom etgan kasalligiga sabab bo'lganini ogohlantiruvchi she'r o'qiydi.

Bu epizodda Nauðr nomi tilga olinmaydi. U asosan o'rta asrlar Islandiyasidagi ishonchni ko'rsatadi. Unga ko'ra noto'g'ri o'yilgan runalar kasallikni keltirib chiqarishi, to'g'ri yozilganlari esa uni davolashi mumkin. Xavf esa malakasiz ravishda yozishda edi.

Himoya maqsadida tirnoqqa aynan Nauðr yozilgan degan keng tarqalgan zamonaviy da'vo boshqa bir matn bo'lgan Sigrdrífumáldan olingan. U yerda ichimlikdagi zaharga qarshi boshqa choralar qatorida tirnoqqa nauð belgisini qo'yish buyuriladi. Bu afsonaviy o'tmish haqidagi o'n uchinchi asrga oid Edda she'riyatidir. U vikinglar davridagi amaliyotni emas, balki o'rta asrlardagi islandiyaliklar runalar nima qila olishiga ishonganligini ko'rsatuvchi dalildir.

Folbinlikda

Nauðr qandaydir hodisadan ko'ra ko'proq bir holatdir.

Hagall tushadi va tugaydi. Kaun jimgina rivojlanib borayotgan edi. Nauðr esa hozir siz tushib qolgan vaziyatni anglatadi: pul yetishmasligi, vaqt tanqisligi, chetga surib bo'lmaydigan majburiyat, aytilgan narsani bajarmaydigan tana yoki sharoit.

Skandinav she'rlarini o'qiganda unda hech qanday saboq haqida va'da yo'qligi ko'rinadi. Uning aytadigan eng foydali narsasi chiqish yo'llari haqiqatan ham yopilganligidir. Fol ochganda so'rovchiga aynan shuni tasdiqlash kerak bo'ladi. Bunday holatda qanday qilib qochish emas, balki nima bilan va qancha vaqt davomida omon qolish mumkinligi haqida so'rash o'rinlidir.

Ushbu an'anada u boshqa odamlarning cheklovlari haqidagi runa ham hisoblanadi. She'riy misrada qul ayol qatnashgan. Nauðr ba'zan so'rovchining o'zi og'irlikni ko'tarmayotgan vaziyatni bildiradi.

Harf sifatida

Bitta qisqa kesishuvchi chiziqqa ega belgi. Uzun shoxli ᚾ va uni yanada qisqartiradigan qisqa novdali ᚿ turlari mavjud.

Ushbu minimalizm o'qishda jiddiy muammo tug'diradi. Bu muammo qatorda undan keyin keladigan yalang'och belgi Íss bilan ham bog'liq. Yedirilgan Nauðr Íssga o'xshaydi, Íss ustidagi tirnalish esa Nauðr bo'lib ko'rinadi. Kichik Futharkda bir xil o'rinda hosil bo'ladigan undoshlardan oldin keladigan burun tovushlari tushirib qoldirilgani sababli (sank o'rniga sak yozilgan), zamonaviy o'quvchi kutgan joyda 'n' harfi ko'pincha umuman yozilmagan.