Misr dekanlari
Astrologiyaning yuzlari
Ellinistik astrologlar har bir burjni o'n darajadan uchta yuzga bo'lib, har biriga qadimgi Misr dekanlaridan biri va hukmdor sayyorani biriktirgan. Hisob Qo'yning birinchi yuzidagi Marsdan boshlangan. O'ttiz olti yuz hind, arab va lotin astrologiyasiga o'tgan va hanuz hukmdorlikning bir-biriga muqobil ikki tizimi bo'yicha ishlatiladi.
- yuz
- 36
- har birining kengligi
- 10°
- navbat bilan keladigan sayyoralar
- 7
Yuzlar qanday ishlaydi
Dekanlar zodiak bo'linmasi sifatida: ularning bo'linishi, nomlanishi va boshqarilishi, muqobil tizimlar hamda Hindiston, Bag'dod va zamonaviy goroskopga yetib borish yo'llari.
Har bir burjda uch yuz
Har bir o'ttiz darajalik burj o'n darajadan uchta yuzga bo'linadi: 0–10°, 10–20° va 20–30°. O'n ikki burj o'ttiz olti yuzni beradi, har bir Misr dekaniga bittadan. Shu tariqa qadimgi yulduz taqvimi yangi zodiakka ortiqcha qoldiqsiz mos tushadi.
Dekanos, prosopon, facies
Yunon mualliflari dekanos, ya'ni o'nlik, yoki prosopon, ya'ni yuz deb yozgan; lotinchada decanus va facies, arabchada vajh ishlatilgan, sanskrit esa yunonchadan drekkana so'zini olgan. Ingliz tilida bir xil o'n darajalik bo'lak uchun decan ham, face ham saqlangan.
Yulduzlardan bo'laklarga
Misr dekanlari notekis oraliqlarda joylashgan, asosan ekliptika janubidagi yulduzlar edi. Ellinistik astrologlar ularning o'rniga zodiakning teng o'n darajalik yoylarini qo'yib, nomlar va sonni saqlagan, haqiqiy yulduzlarni esa hisobdan chiqargan.
Xaldey tartibidagi hukmdorlar
Sayyoralar Saturn, Yupiter, Mars, Quyosh, Venera, Merkuriy, Oy, ya'ni pasayuvchi tartibda biriktiriladi. Hisob Qo'yning birinchi yuzida Marsdan boshlanadi, chunki Mars Qo'yni boshqaradi. Keyin ketma-ketlik barcha o'ttiz olti yuz bo'ylab mexanik ravishda davom etadi.
Har ikki uchida Mars
Yetti sayyoraning besh aylanishi o'ttiz besh yuzni to'ldiradi; o'ttiz oltinchisi, Baliqlarning oxirgi yuzi Mars bilan oltinchi aylanishni boshlaydi. Qo'yning birinchi yuzi ham Marsniki, shuning uchun zodiak ketma-ket ikkita Mars yuzi bilan yopilib, qayta ochiladi.
Hafta ortidagi qoida
Xuddi shu pasayuvchi tartib sutkaning yigirma to'rt soatiga qo'llansa, hafta kunlarining sayyora nomlari kelib chiqadi: ketma-ket kunlarning birinchi soati Saturn, Quyosh, Oy, Mars va undan keyingilarga to'g'ri keladi. Yuzlar bilan hafta kunlari bitta qoidaga asoslanadi.
Maniliyning burjlari
Shoir Maniliy har bir dekanni sayyoraga emas, burjga bergan: Qo'yning uchtasini Qo'y, Buzoq va Egizaklarga, Buzoqnikini Qisqichbaqa, Arslon va Parizodga va shu tarzda davom etgan. Tizim ustunlik qozonmagan, ammo sayyora hukmdorlari yagona imkon bo'lmaganini ko'rsatadi.
Chiqadigan tasvirlar
Bobillik Tevkr har bir dekan bilan chiqadigan yulduz turkumlarini ro'yxatga olgan, Gefestion va Firmikus esa Misr nomlarini qayd etgan. Fors va arab vositachilari orqali bu ro'yxatlar Abu Ma'sharning, keyinchalik Picatrixning dekan tasvirlariga aylangan.
Drekkana
Hind astrologiyasi dekanlarni yunon manbalaridan drekkana sifatida olgan; Yavanajatakada ularning tasvirlari bor. Varaxamixiraning asosiy hukmdorlari unsurga qarab keladi: avval burj hukmdori, keyin beshinchi va to'qqizinchi burjlar hukmdorlari. Drekkana xaritasi jyotishada hanuz ishlatiladi.
Arab tilidagi yuzlar
Abu Ma'shar yuzlarni xaldey hukmdorlari va har biriga uch turkum tasvir bilan bayon qilgan, Beruniy esa 1029-yilda ularni sayyora qadr-qimmatlari orasida jadvalga joylagan. O'n ikkinchi asr lotin tarjimalari yuzlarni Yevropa astrologiyasining odatiy qismiga aylantirgan.
Eng kichik qadr-qimmat
Beshta asosiy qadr-qimmat, ya'ni o'z uyi, yuksalish, triplitsitet, term va yuz orasida yuz oxirgi o'rinda. Uilyam Lilli o'z uyiga besh ball bergan bo'lsa, yuzga bir ball bergan: bu sayyorani peregrin bo'lishdan saqlashga yetadi, undan ortiq deyarli hech narsa bermaydi.
Bugungi ikki tizim
An'anaviy astrologlar xaldey yuzlarini saqlaydi; ommabop Quyosh burji astrologiyasi esa asosan triplitsitet hukmdorlarini ishlatib, Qo'yga Mars, Quyosh va Yupiterni beradi. Oltin Tong Tarotning raqamli kartalari uchun xaldey yuzlarini Arslondagi Saturndan boshlab qo'llagan.
Yuzlar haqida yozgan mualliflar
O'ttiz olti yuzni ta'riflagan, ro'yxatga olgan va darajalagan astrologlar hamda ularning tasvirlari qanday tarqalganini kuzatgan olim.
Mark Maniliy
Saqlanib qolgan eng qadimgi lotincha astrologik poema Astronomica muallifi. Uning to'rtinchi kitobi o'ttiz olti dekanni sayyoralarga emas, burjlarga biriktiradi va ularni har bir burj xususiyatini yashirin o'zgartiruvchi omillar deb talqin qiladi.
Bobillik Tevkr
Hozirgi Qohira yaqinidagi Bobil qal'a shahridan bo'lgan astrolog. Har bir dekan bilan chiqadigan yulduz turkumlari haqidagi uning ro'yxati keyingi tarjimalar orqali arab va lotin dekan tasvirlarining ildiziga aylangan.
Yavaneshvara va Sphujidhvaja
Yavanajataka tarjimoni va uni she'rga solgan muallif. Yunon astrologiyasining bu sanskritcha moslashtirilishi dekanlarni Hindistonga drekkana sifatida olib kirgan; har birining alohida tasviri ta'riflangan.
Firmikus Maternus
Mathesis muallifi. U dekanlarni qudratli xudolar deb ataydi, nomlarini sanaydi va hukmdor sayyoralarini xaldey tartibida biriktirib, bu tizimni lotin G'arbi uchun saqlab qoladi.
Fivalik Gefestion
Apotelesmatika tuzuvchisi. Unda zodiak tavsifining bir qismi sifatida Misr dekan nomlari yunoncha yozilishda, har bir burjga uchtadan berilgan.
Varaxamixira
Brihat Jataka asari Hindistonning asosiy qo'llanmalaridan biriga aylangan astronom-astrolog. U drekkana hukmdorlarini unsurga qarab belgilagan: burj hukmdori, keyin beshinchi va to'qqizinchi burjlar hukmdorlari.
Abu Ma'shar
Katta kirish muallifi. Unda har bir yuzga xaldey hukmdori va uch turkum, ya'ni fors, hind va yunon tasvirlari berilgan. Lotin tarjimalari yuzlarni odatiy Yevropa astrologiyasining bir qismiga aylantirgan.
Beruniy
1029-yilda tugallangan Astrologiya san'ati asoslarini tushuntirish kitobi muallifi bo'lgan qomusiy olim. U yuzlar va ularning hukmdorlarini sayyora qadr-qimmatlari orasida aniq jadval shaklida bayon qilgan.
Uilyam Lilli
1647-yilgi Xristian astrologiyasi asarida asosiy qadr-qimmatlarni ball bilan baholagan ingliz astrologi. O'z uyiga besh, yuzga bir ball bergan bu darajalashni an'anaviy astrologlar hanuz ishlatadi.
Frans Boll
1903-yilgi Sphaera asarida Tevkr ro'yxatini nashrga tayyorlagan antikshunos. U dekan siymolari fors va arab vositachilari orqali Abu Ma'shar hamda lotin tasvir ro'yxatlariga qanday o'tganini kuzatgan.
Yuz nima
Ellinistik astrologiyada har bir burj o'n darajadan uch bo'lakka bo'linadi va har bir bo'lak yuz deb ataladi. O'ttiz olti yuz qadimgi Misr dekanlarining zodiak geometriyasiga ko'chirilgan shaklidir: dekanlar ufqda chiqadigan yulduz guruhlari bo'lgan bo'lsa, yuzlar har birining hukmdor sayyorasi bor ekliptikaning teng yoylaridir. Yunon mualliflari dekanos, ya'ni o'nlik, va prosopon, ya'ni yuz yoki niqob so'zlarini deyarli o'zaro almashlab ishlatgan; lotin mualliflari decanus va facies, arab astrologlari vajh, ko'plikda vujuh deb yozgan, sanskrit esa yunon so'zini drekkana shaklida olgan. Bu atamalar bitta narsani, sayyora boshqaradigan burjning o'n darajalik bo'lagini bildiradi. Sayyora shu bo'lakda tursa, o'z yuzida deb aytiladi. Yuz aksariyat astrologlar hanuz ishlatadigan klassik bo'linmalarning eng kichigidir: burjdan maydaroq, alohida darajadan kattaroq.
Yulduz guruhlaridan o'n darajalik bo'laklarga
Misr dekanlari umuman ekliptika bo'laklari bo'lmagan. Ular qulay vaqt oraliqlarida chiqqani uchun tanlangan yulduzlar va asterizmlar edi; aksariyati Sirius hamda Orion ham joylashgan ekliptika janubidagi mintaqada bo'lgan. Ularning oralig'i notekis edi, taqvim siljigan sari ro'yxatlar ham asrlar davomida o'zgargan. Bobilning o'n ikki teng burjli zodiagi Ptolemeylar Misriga yetib kelgach, ikki tizim kuzatuv orqali emas, shartli belgilash orqali birlashtirilgan. Har bir burj uchga bo'linib, har uchdan biriga bittadan dekan berilgan. Taxminan mil. avv. 50-yilda o'yilgan Dendera doira zodiagi natijani tasvirda ko'rsatadi: o'rtada burjlar, chetda dekanlar. Yozma astrologiyada birlashuv arifmetik edi: o'ttiz olti dekanni o'n darajaga ko'paytirish aylananing 360 darajasini aniq to'ldiradi, xuddi o'ttiz olti o'n kunlik hafta fuqarolik yilining 360 kunini to'ldirgani kabi. Eski nomlar ortidagi yulduzlar tasvirdan chiqib ketgan; qolgan narsa Misr nomlari va Misr nufuziga ega zodiak bo'linishi edi.
Xaldey tartibi
Asosiy ellinistik tizim yuzlarga hukmdorlarni xaldey tartibida beradi. Bu qadimgi astronomlar baholashicha eng sekinidan eng teziga qarab joylashtirilgan yetti klassik sayyora ketma-ketligi: Saturn, Yupiter, Mars, Quyosh, Venera, Merkuriy va Oy. Hisob Qo'yning birinchi yuzida Marsdan boshlanadi, chunki Mars Qo'y burjini boshqaradi; keyin shunchaki pastga davom etib, boshiga qaytadi. Shuning uchun Qo'yga Mars, Quyosh va Venera; Buzoqqa navbatdagi Merkuriy, Oy va Saturn; Egizaklarga Yupiter, Mars va Quyosh tegadi va shu tariqa zodiak bo'ylab davom etadi. Bunda har bir burj fe'liga oid boshqa mulohaza yo'q. Boshlanish nuqtasi belgilangach, qolgani mexanik ravishda kelib chiqadi; bu tizimning turli tillar va asrlar davomida shunchalik barqaror bo'lishi sabablaridan biridir. Shu tartib Rim imperiyasining yunon va lotin astrologlarida, to'qqizinchi asr arab qo'llanmalarida, o'rta asr lotin astrologiyasida va Oltin Tongning Tarot mosliklarida uchraydi.
O'ttiz olti yuz jadvali
Har bir qator bo'ylab o'qilib, keyin navbatdagi burjga o'tiladigan to'liq ketma-ketlik yetti sayyorani besh marta aylanib chiqadi va oxirgi yuzda oltinchi aylanishni boshlaydi.
| Burj | Birinchi yuz (0–10°) | Ikkinchi yuz (10–20°) | Uchinchi yuz (20–30°) |
|---|---|---|---|
| Qo'y | Mars | Quyosh | Venera |
| Buzoq | Merkuriy | Oy | Saturn |
| Egizaklar | Yupiter | Mars | Quyosh |
| Qisqichbaqa | Venera | Merkuriy | Oy |
| Arslon | Saturn | Yupiter | Mars |
| Parizod | Quyosh | Venera | Merkuriy |
| Tarozi | Oy | Saturn | Yupiter |
| Chayon | Mars | Quyosh | Venera |
| O'qotar | Merkuriy | Oy | Saturn |
| Echki | Yupiter | Mars | Quyosh |
| Qovg'a | Venera | Merkuriy | Oy |
| Baliqlar | Saturn | Yupiter | Mars |
Shu tarzda o'qilganda jadval qaysi sayyoraga ko'proq yuz tegishini ham ko'rsatadi. Mars olti yuzni, boshqa har bir sayyora esa beshtadan yuzni boshqaradi; bu kichik nomutanosiblik o'ttiz oltini yettiga bo'lish arifmetikasidan bevosita kelib chiqadi.
Nega Mars ikki marta keladi
O'ttiz olti yuz yetti sayyoraga bo'linganda bittasi ortib qoladi: besh to'liq aylanish o'ttiz besh yuzni oladi, o'ttiz oltinchisi esa oltinchisini boshlaydi. Ketma-ketlik Marsdan boshlangani uchun ortib qolgan yuz ham Marsga tegadi va u Baliqlarning uchinchi yuziga to'g'ri keladi. Aylana bo'ylab keyingi yuz Qo'yning birinchi yuzi bo'lib, u ham Marsniki. Shu sababli zodiakning oxiri va boshi ketma-ket ikkita Mars yuzida tutashadi. Qadimgi mualliflar bundan tashvishlanmaganga o'xshaydi. Yuzlar ortidagi tartib sutkaning yigirma to'rt soatiga qo'llanganda hafta kunlarining sayyora nomlarini beradigan o'sha pasayuvchi tartibdir: kunning birinchi soatini Saturnga bering, sayyoralarni soatma-soat pastga sanang va keyingi kunning birinchi soati Quyoshga, undan keyingi kunniki Oyga, so'ng Marsga va shu tarzda davom etadi. Saturn kuni, Quyosh kuni, Oy kuni, keyin esa fransuz tilida hanuz mardi deb ataladigan Mars kuni keladi. Yuzlar va hafta kunlari sayyoralarni ketma-ket taqsimlashga oid bitta qoidaning ikki qo'llanishidir.
Maniliy va burjlar tizimi
Antik davrda sayyoralar tizimi yagona bo'lmagan. Rim shoiri Maniliy Avgust va Tiberiy davrida yozgan Astronomica asarida har bir burj dekanlarini sayyoralarga emas, burjlarga biriktiradi. Qo'yning uch dekani Qo'y, Buzoq va Egizaklarga; Buzoqniki Qisqichbaqa, Arslon va Parizodga tegadi. Ketma-ketlik zodiak bo'ylab davom etib, har to'rtinchi burjda boshiga qaytadi. Maniliy dekanlarni bir o'n darajalik qismdan keyingisiga o'tganda burj fe'lini o'zgartira oladigan yashirin ta'sirlar manbai sifatida ko'rsatadi. Uning varianti asosiy tizimga aylanmagan, ammo milodiy birinchi asrda dekanlar hali turli mualliflar turlicha to'ldiradigan tuzilma bo'lganini ko'rsatadi. Keyinchalik kanonikdek ko'ringan sayyoralar hukmdorligi bir necha variantdan biri edi.
Yuzlar bilan chiqadigan tasvirlar
Yuzlar o'n darajalik bo'laklarga aylanganda tasvirlarini yo'qotmagan. Misrning Bobil qal'a shahridan bo'lgan, yashagan davri odatda milodiy birinchi asrga qo'yiladigan astrolog Bobillik Tevkr har bir dekan bilan yonma-yon chiqadigan yunon, Misr va boshqa yulduz turkumlari ro'yxatini tuzib, har biri bilan bog'liq siymolarni ta'riflagan. Fivalik Gefestion taxminan milodiy 415-yilda har bir yuz uchun Misr dekan nomlarini yunoncha yozilishda beradi. Firmikus Maternus to'rtinchi asrdagi Mathesis asarida dekanlarni buyuk xudolar deb atab, nomlarini sanaydi; u xaldey tartibidagi hukmdor sayyoralarni ham ishlatadi. Nemis antikshunosi Frans Boll 1903-yilgi Sphaera asarida Tevkr ro'yxati fors va arab vositachilari orqali Abu Ma'sharning tasvir ro'yxatlariga, u yerdan esa lotin Yevropasiga o'tganini ko'rsatgan. Shunday qilib, yuzlar ikki qismli to'plam sifatida tarqalgan: hisob-kitobda ishlatish mumkin bo'lgan hukmdor sayyora va chizish yoki o'yish mumkin bo'lgan siymo.
Yuz boshqa bo'linmalar orasida
Ellinistik astrologlar burjni bir vaqtning o'zida bir necha usulda bo'lgan; yuzni boshqalari bilan yonma-yon tushunish osonroq. Chegaralar deb ham ataladigan termlar har bir burjni Quyosh va Oydan boshqa besh sayyora boshqaradigan beshta teng bo'lmagan qismga ajratadi. Misr termlari deb atalgan ko'rinishi eng keng ishlatilgan. Dodekatemoriya har bir burjni ikki yarim darajadan o'n ikki qismga bo'lib, har birini bir burjga biriktiradi. Ayrim mualliflar bundan ham nariga borib, har bir darajaga alohida hukmdor bergan; bu monomoyriya deb ataladi. Shular orasida yuz osmondagi Misr an'anasiga bevosita borib taqaladigan yagona bo'linma va barcha keyingi, ya'ni yunon, hind, arab hamda lotin an'analari biror shaklda saqlagan yagona bo'linmadir. U eng muntazami hamdir: teng bo'laklar, hukmdorlarning o'zgarmas ketma-ketligi va istisnolar yo'q. Uning saqlanib qolishini qisman shu muntazamlik tushuntiradi: sayyoraning darajasi va yetti sayyora tartibini bilgan har kim yuzni topa oladi.
Hindistondagi drekkana
Yunon astrologiyasi Hindistonga milodiy dastlabki asrlarda yetib kelgan va dekanlar ham u bilan birga borgan. Yavanajataka yunon astrologik matnining sanskritcha ko'rinishi bo'lib, Yavaneshvara uni milodiy 149/150-yilda tarjima qilgan, Sphujidhvaja esa 269/270-yilda she'rga solgan. Unda o'ttiz olti drekkananing har biri uchun tasvir ta'riflanadi; bu tavsiflar keyinchalik Abu Ma'shar qayd etgan hind tasvirlari turkumining ajdodlari qatoriga kiradi. Biroq hind astrologiyasi hukmdorlar uchun xaldey tartibini saqlamagan. Asosiyga aylangan, oltinchi asrda Varaxamixiraning Brihat Jataka asarida uchraydigan tizimda burjning birinchi drekkanasini o'sha burj hukmdori, ikkinchisini undan hisoblangan beshinchi burj hukmdori, uchinchisini esa to'qqizinchi burj hukmdori boshqaradi. Shu tariqa burjning barcha uch yuzi bir unsurga mansub bo'ladi. Jyotishada drekkana bo'linma xaritalardan biridir: asosiy tug'ilish xaritasi bilan yonma-yon ishlatiladigan uchinchi garmonika xaritasi bo'lib, kundalik qo'llanishda qolmoqda.
Arab va lotin astrologiyasidagi yuzlar
Arab astrologlari har ikki an'anani meros qilib olgan. Abu Ma'shar to'qqizinchi asrda Bag'dodda yozgan Katta kirish asarida yuzlarni xaldey tartibidagi hukmdorlari va har biriga uch turkum: fors, hind va yunon tasvirlari bilan bayon qiladi. Beruniy 1029-yilgi Astrologiya san'ati asoslarini tushuntirish kitobida yuzlarni xaldey hukmdorlari bilan birga sayyora qadr-qimmatlari orasida jadvalga soladi. O'n ikkinchi asrda, jumladan Sevilyalik Ioann va Karintiyalik German qilgan lotin tarjimalari orqali yuzlar Yevropa astrologiyasiga uning odatiy vositalari qatorida kirgan. Bu an'anadagi eng nufuzli qadimgi muallif Ptolemey Tetrabiblos asarida dekan yuzlariga vazifa bermaydi, ammo o'rta asr Yevropasi amalda ishlatgan arab qo'llanmalari ularni saqlagan. Tasvirlar o'z yo'li bilan tumor sehriga o'tgan va Picatrixda yasash ko'rsatmalari sifatida ishlatilgan; hukmdorlar esa texnik astrologiyada kichik qadr-qimmat sifatida qolgan.
Beshta qadr-qimmatning eng zaifi
O'rta asrlar va ilk yangi davr astrologiyasida sayyora kuchi qisman uning asosiy qadr-qimmatlari, ya'ni zodiakda qandaydir hukmdorlikka ega joylariga qarab baholangan. Beshtasi tan olingan: o'z uyi, yuksalish, triplitsitet, term va yuz. Mualliflar ularni shu tartibda darajalagan; Uilyam Lilli 1647-yilgi Xristian astrologiyasi asarida ularga ball bergan: o'z uyiga besh, yuksalishga to'rt, triplitsitetga uch, termga ikki, yuzga bir. Shunday qilib, o'z yuzidagi sayyora qadr-qimmatning eng kichik ulushiga ega edi. Bu uni umuman qadr-qimmatsiz holat bo'lgan peregrinlikdan saqlashga yetgan, ammo undan ortiq deyarli hech narsa bermagan. Bu an'anadagi astrologlar yuzni asosan teng holatlar orasida ustunini ajratish va sayyoraning kichikroq sharoitlarini ta'riflash uchun ishlatgan. Ayrimlari esa arab tasvir ro'yxatlariga ergashib, chiqayotgan yuz tasviri bilan kishining tashqi ko'rinishi yoki bir ishning xususiyatini ta'riflagan.
Zamonaviy qo'llanishdagi ikki tizim
Zamonaviy astrologiyada ikkita hukmdorlik tizimi saqlangan. An'anaviy astrologlar va 1980-yillardan beri qayta jonlangan ellinistik hamda o'rta asr usullari xaldey yuzlarini saqlaydi. Ommabop G'arb astrologiyasining katta qismi esa Hindistondan tanish, yigirmanchi asrda keng tarqalgan triplitsitet tizimini qo'llaydi: burjning birinchi dekanini o'sha burjning o'z hukmdori, ikkinchi va uchinchisini shu unsurdagi keyingi ikki burj hukmdorlari boshqaradi. Bu tizimda Qo'y dekanlari Mars, Quyosh va Yupiterga tegadi; Quyosh burjlari haqida yozuvchilar shu yo'l bilan har bir burjdagi tug'ilgan kunlarni uch guruhga ajratadi. Oltin Tong o'z Taroti uchun xaldey yuzlarini tanlab, Qo'ydan emas, Saturn boshqaradigan Arslonning birinchi yuzidan boshlagan va ikkilikdan o'nlikkacha raqamli kartalarni ketma-ket biriktirgan. Uning Tarot mosliklari alohida sahifada yoritiladi; yuzlarning o'zi esa bu tizimlarning har biri ostidagi umumiy asosdir.
Ko'p so'raladigan savollar
Astrologiyada yuz nima?
Yuz har bir burj bo'linadigan uchta o'n darajalik qismdan biridir; shu sababli zodiakda o'ttiz oltitasi bor. Har bir yuzning hukmdor sayyorasi mavjud. Yuzlar ellinistik zodiakka moslashtirilgan Misr dekanlaridir, yuz va dekan so'zlari bir narsaga nisbatan ishlatiladi.
Dekanlar bilan yuzlar bir narsami?
Astrologiyada, ha. Misr dekanlari ufqda chiqadigan yulduzlar edi, ammo ellinistik astrologlar ularni zodiakning o'n darajalik bo'laklariga aylantirgan. Yunon mualliflari bu bo'laklarni ham dekanoi, ham prosopa, ya'ni yuzlar deb atagan. Ayrim zamonaviy mualliflar dekan so'zini triplitsitet tizimi, yuz so'zini xaldey tizimi uchun ajratadi, lekin tarixan bu atamalar ustma-ust tushadi.
Yuzlarning hukmdor sayyoralari qanday biriktiriladi?
Klassik tizimda sayyoralarning eng sekinidan eng teziga qarab xaldey tartibida: Saturn, Yupiter, Mars, Quyosh, Venera, Merkuriy, Oy. Ketma-ketlik Qo'yning birinchi yuzida Marsdan boshlanib, uzluksiz davom etadi. Shuning uchun Qo'yga Mars, Quyosh va Venera, Buzoqqa Merkuriy, Oy va Saturn tegadi; shu tariqa yuzlari Saturn, Yupiter va Mars bo'lgan Baliqlargacha boradi.
Nega Mars ketma-ket ikki yuzni boshqaradi?
O'ttiz olti yuzni yetti sayyoraga bo'lish besh to'liq aylanish va bitta ortiqcha yuzni beradi. Shu ortiqcha yuz, ya'ni Baliqlarning uchinchisi ketma-ketlik Marsdan boshlangani uchun Marsga to'g'ri keladi; Qo'yning birinchi yuzi ham Marsniki. Natijada Mars olti yuzni, boshqa har bir sayyora esa beshtadan yuzni boshqaradi.
Dekanlarning triplitsitet tizimi nima?
Burjning uch dekanini o'sha unsurdagi uch burj hukmdorlari boshqaradigan muqobil tizim; hisob burjning o'zidan boshlanadi. Qo'yning birinchi dekanini Mars, ikkinchisini Arslon hukmdori Quyosh, uchinchisini esa O'qotar hukmdori Yupiter boshqaradi. Bu hind drekkanasining asosiy tizimi va zamonaviy Quyosh burji astrologiyasining aksariyati qo'llaydigan tizimdir.
Yuz qadr-qimmat sifatida qanchalik muhim?
U beshta klassik asosiy qadr-qimmatning eng zaifidir. Uilyam Lillining 1647-yilgi baholashida o'z yuzidagi sayyora bir ball oladi; term uchun ikki, triplitsitet uchun uch, yuksalish uchun to'rt, o'z uyi uchun besh ball beriladi. An'anaviy astrologlar undan haqiqiy kuch belgisi sifatida emas, sayyora butunlay mavqesiz emasligini ko'rsatish uchun foydalanadi.
Ptolemey dekanlarni ishlatganmi?
Dekan yuzlarini ishlatmagan. Antik davrning eng ta'sirli astrologik kitobi Tetrabiblos o'z tizimini burjlar, termlar, triplitsitetlar va aspektlarga quradi; dekanlarga vazifa bermaydi. Ular Tevkr, Gefestion va Firmikus Maternus kabi boshqa yunon va lotin mualliflari hamda o'rta asr Yevropasi ishlatgan arab qo'llanmalari orqali saqlanib qolgan.
Drekkana nima?
Dekanning yunonchadan olingan sanskritcha nomi. Hind astrologiyasi dekanlarni yunon astrologiyasi bilan birga milodiy dastlabki asrlarda qabul qilgan; Yavanajataka o'ttiz olti drekkananing har biriga tasvir beradi. Jyotishada drekkana har bir burjni uchga bo'lish orqali tuziladigan bo'linma xarita hamdir; uning hukmdorlari triplitsitet tamoyiliga amal qiladi.
Dekan tasvirlari qayerdan kelgan?
Qisman Misrdan, qisman esa har bir dekan bilan yonma-yon chiqadigan, Bobillik Tevkr ro'yxatga olgan yunon yulduz turkumlaridan. Keyinchalik Abu Ma'shar har bir yuz uchun uch turkum: fors, hind va yunon tasvirlarini qayd etgan, Picatrix va Agrippa esa ularni Yevropa sehriga olib kirgan. Frans Boll bu uzatilishning katta qismini 1903-yilda kuzatib chiqqan.
Men burjimning qaysi dekanida tug'ilganman?
Bu Quyoshning yoki siz ko'rayotgan boshqa sayyoraning o'z burjidagi darajasiga bog'liq: 0–10° birinchi dekan, 10–20° ikkinchi, 20–30° uchinchidir. Taqvim sanalari faqat taxminiy, chunki Quyoshning har bir burjga kirishi yildan yilga biroz siljiydi. Keyin an'anaviy va zamonaviy astrologlar qaysi tizimga amal qilishiga qarab bir dekan uchun turli hukmdorlarni aytadi.
So'nggi maqolalar
Taro kartalarining qadimiy donishmandligini kashf eting va ma'naviy yo'lingizdagi sirlarni oching. Blogimiz taro o'qishning boy ramziyligi, ma'nolari va amaliy qo'llanilishini tushunishga eltuvchi darvozadir.