Decan Ai Cập

Các diện của chiêm tinh học

Các nhà chiêm tinh Hy Lạp hóa cắt mỗi cung hoàng đạo thành ba diện mười độ, rồi trao cho mỗi diện một trong các decan Ai Cập cổ cùng một chủ tinh, bắt đầu bằng Sao Hỏa ở diện thứ nhất của Bạch Dương. Ba mươi sáu diện đi vào chiêm tinh Ấn Độ, Ả Rập và Latinh, và đến nay vẫn được dùng theo hai sơ đồ chủ tinh cạnh tranh nhau.

diện
36
mỗi diện
10°
hành tinh luân phiên
7

Các diện vận hành ra sao

Decan như một phân đoạn của vòng hoàng đạo: chúng được cắt, được đặt tên và được gán chủ tinh như thế nào, các sơ đồ cạnh tranh nhau, và những con đường đưa chúng đến Ấn Độ, Baghdad và lá số hiện đại.

🎭

Ba diện cho mỗi cung

phép chia thời Hy Lạp hóa

Mỗi cung ba mươi độ được cắt thành ba diện mười độ: 0–10°, 10–20° và 20–30°. Mười hai cung cho ra ba mươi sáu diện, mỗi diện ứng với một decan Ai Cập, nên lịch sao cũ khớp vào vòng hoàng đạo mới mà không thừa ra chút nào.

🔤

Dekanos, prosopon, facies

Hy Lạp, Latinh, Ả Rập, Phạn từ vựng

Các tác giả Hy Lạp viết dekanos, tức nhóm mười, hoặc prosopon, gương mặt; tiếng Latinh dùng decanus và facies, tiếng Ả Rập dùng wajh, còn tiếng Phạn mượn từ Hy Lạp thành drekkana. Tiếng Anh giữ cả decan lẫn face cho cùng một đoạn mười độ.

📐

Từ ngôi sao đến phân đoạn

Ai Cập thời Ptolemy từ thế kỷ 2 TCN trở đi

Các decan Ai Cập là những ngôi sao cách nhau không đều, phần lớn nằm ở phía nam đường hoàng đạo. Các nhà chiêm tinh Hy Lạp hóa thay chúng bằng những đoạn mười độ bằng nhau của vòng hoàng đạo, giữ lại tên gọi và con số nhưng bỏ qua chính những ngôi sao thật.

🪐

Chủ tinh theo trật tự Chaldea

sơ đồ chuẩn từ thời đế quốc La Mã

Các hành tinh được gán theo thứ tự giảm dần Sao Thổ, Sao Mộc, Sao Hỏa, Mặt Trời, Sao Kim, Sao Thủy, Mặt Trăng, bắt đầu bằng Sao Hỏa ở diện thứ nhất của Bạch Dương vì Sao Hỏa cai quản Bạch Dương. Sau đó trình tự cứ thế lặp lại một cách máy móc qua cả ba mươi sáu diện.

♂️

Sao Hỏa ở cả hai đầu

Song Ngư sang Bạch Dương 36 = 5 × 7 + 1

Năm vòng bảy hành tinh lấp đầy ba mươi lăm diện; diện thứ ba mươi sáu, diện cuối của Song Ngư, mở đầu vòng thứ sáu bằng Sao Hỏa. Diện thứ nhất của Bạch Dương cũng là Sao Hỏa, nên vòng hoàng đạo khép lại rồi mở ra bằng hai diện Sao Hỏa liền nhau.

📅

Quy tắc đằng sau tuần lễ

giờ hành tinh thời La Mã

Cũng thứ tự giảm dần ấy, khi trải lên hai mươi tư giờ của một ngày, cho ra tên hành tinh của các ngày trong tuần: giờ đầu tiên của những ngày kế tiếp nhau lần lượt thuộc về Sao Thổ, Mặt Trời, Mặt Trăng, Sao Hỏa và cứ thế. Diện và ngày trong tuần chung một quy tắc.

📜

Các cung của Manilius

Rome đầu thế kỷ 1 CN

Nhà thơ Manilius gán mỗi decan cho một cung thay vì một hành tinh: ba decan của Bạch Dương cho Bạch Dương, Kim Ngưu và Song Tử, ba decan của Kim Ngưu cho Cự Giải, Sư Tử và Xử Nữ, và cứ thế. Sơ đồ này không thắng thế, nhưng nó cho thấy chủ tinh hành tinh không phải lựa chọn duy nhất.

🖼️

Những hình tượng cùng mọc

Ai Cập đến Baghdad thế kỷ 1–9

Teucer thành Babylon lập danh mục các chòm sao mọc cùng mỗi decan, còn Hephaistion và Firmicus ghi lại các tên gọi Ai Cập. Qua tay người Ba Tư và Ả Rập, những danh sách ấy trở thành các hình tượng decan của Abu Ma'shar và về sau là của Picatrix.

🪷

Drekkana

Ấn Độ từ thế kỷ 2 CN trở đi

Chiêm tinh Ấn Độ tiếp nhận decan từ các nguồn Hy Lạp dưới tên drekkana, có hình tượng trong Yavanajataka. Bộ chủ tinh chuẩn của Varahamihira đi theo nguyên tố: chủ tinh của chính cung, rồi chủ tinh của cung thứ năm và cung thứ chín. Lá số drekkana vẫn được dùng trong Jyotisha.

📚

Các diện trong tiếng Ả Rập

Baghdad & Ghazni thế kỷ 9–11

Abu Ma'shar trình bày các diện với chủ tinh theo trật tự Chaldea và ba bộ hình tượng cho mỗi diện, còn al-Biruni lập bảng chúng giữa các phẩm vị hành tinh năm 1029. Các bản dịch Latinh thế kỷ 12 biến các diện thành chuẩn mực trong chiêm tinh châu Âu.

⚖️

Phẩm vị thấp nhất

Trung Cổ & cận đại đến thế kỷ 17

Trong năm phẩm vị bản chất (nhà chủ quản, đắc địa, tam hợp, đoạn biên và diện), diện xếp cuối. William Lilly cho nó một điểm, so với năm điểm của nhà chủ quản: đủ để giữ một hành tinh khỏi tình trạng lạc chỗ (peregrine), và chẳng hơn bao nhiêu.

🧭

Hai sơ đồ ngày nay

chiêm tinh hiện đại từ thế kỷ 20 trở đi

Các nhà chiêm tinh truyền thống giữ các diện Chaldea; chiêm tinh cung Mặt Trời đại chúng phần lớn dùng chủ tinh tam hợp, gán cho Bạch Dương Sao Hỏa, Mặt Trời và Sao Mộc. Golden Dawn dùng các diện Chaldea, bắt đầu từ Sao Thổ ở Sư Tử, cho các lá bài số của tarot.

Tác giả của các diện

Các nhà chiêm tinh đã định nghĩa, lập danh mục và xếp hạng ba mươi sáu diện, cùng nhà học giả đã lần theo hành trình của các hình tượng diện.

Marcus Manilius

đầu thế kỷ 1 CN Rome

Tác giả Astronomica, bài thơ chiêm tinh bằng tiếng Latinh cổ nhất còn lại; quyển thứ tư của nó gán ba mươi sáu decan cho các cung hoàng đạo thay vì cho hành tinh và coi chúng là những yếu tố ẩn làm thay đổi sắc thái của từng cung.

Teucer thành Babylon

có lẽ thế kỷ 1 CN Ai Cập

Nhà chiêm tinh xuất thân từ thị trấn pháo đài Babylon gần Cairo ngày nay; danh mục của ông về các chòm sao mọc cùng mỗi decan, qua những bản dịch về sau, trở thành gốc rễ của các hình tượng decan Ả Rập và Latinh.

Yavanesvara & Sphujidhvaja

149/150 & 269/270 CN Tây Ấn Độ

Người dịch và người chuyển thành thơ bộ Yavanajataka, bản phóng tác bằng tiếng Phạn của chiêm tinh Hy Lạp đã đưa các decan vào Ấn Độ dưới tên drekkana, mỗi drekkana kèm một hình tượng được mô tả riêng.

Firmicus Maternus

thế kỷ 4 CN Sicily & Rome

Tác giả Mathesis, người gọi các decan là những vị thần đầy quyền năng, liệt kê tên của chúng và gán chủ tinh theo trật tự Chaldea, nhờ đó gìn giữ sơ đồ này cho phương Tây nói tiếng Latinh.

Hephaistion thành Thebes

khoảng 380–415 CN Ai Cập

Người biên soạn Apotelesmatika, tác phẩm ghi các tên decan Ai Cập theo lối viết Hy Lạp, ba tên cho mỗi cung, trong khuôn khổ phần mô tả vòng hoàng đạo.

Varahamihira

thế kỷ 6 Ujjain

Nhà thiên văn kiêm chiêm tinh có bộ Brihat Jataka trở thành cẩm nang chuẩn của Ấn Độ, cố định chủ tinh của drekkana theo nguyên tố: chủ tinh của chính cung, rồi chủ tinh của cung thứ năm và cung thứ chín.

Abu Ma'shar

787–886 Balkh & Baghdad

Tác giả Great Introduction, cuốn sách trao cho mỗi diện chủ tinh theo trật tự Chaldea cùng ba bộ hình tượng Ba Tư, Ấn Độ và Hy Lạp; các bản dịch Latinh của nó đưa các diện vào chiêm tinh chuẩn mực của châu Âu.

Al-Biruni

973–khoảng 1050 Khwarazm & Ghazni

Nhà bác học có cuốn Sách chỉ dẫn về những nguyên lý của thuật chiêm tinh (Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology), hoàn thành năm 1029, trình bày các diện và chủ tinh của chúng giữa các phẩm vị hành tinh dưới dạng bảng rõ ràng.

William Lilly

1602–1681 London

Nhà chiêm tinh người Anh có cuốn Christian Astrology năm 1647 chấm điểm các phẩm vị bản chất, cho diện một điểm so với năm điểm của nhà chủ quản, cách xếp hạng mà các nhà chiêm tinh truyền thống vẫn dùng.

Franz Boll

1867–1924 Đức

Nhà cổ điển học có cuốn Sphaera năm 1903 hiệu đính danh mục của Teucer và lần theo con đường các hình tượng decan trong đó đi qua những trung gian Ba Tư và Ả Rập để đến Abu Ma'shar và các danh sách hình tượng Latinh.

Diện là gì

Trong chiêm tinh Hy Lạp hóa, mỗi cung hoàng đạo được chia thành ba đoạn mười độ, và mỗi đoạn là một diện (face). Ba mươi sáu diện là các decan Ai Cập cổ được chuyển sang hình học của vòng hoàng đạo: nếu decan từng là những nhóm sao mọc lên ở chân trời, thì diện là những đoạn bằng nhau trên đường hoàng đạo, mỗi đoạn có một chủ tinh. Các tác giả Hy Lạp dùng dekanos, nhóm mười, và prosopon, gương mặt hay chiếc mặt nạ, gần như thay thế cho nhau; các tác giả Latinh viết decanus và facies, các nhà chiêm tinh Ả Rập viết wajh, số nhiều là wujuh, còn tiếng Phạn mượn từ Hy Lạp thành drekkana. Các thuật ngữ này chỉ cùng một thứ, một lát mười độ của một cung do một hành tinh cai quản, và một hành tinh đứng trong lát ấy được gọi là ở trong diện của mình. Diện là phân đoạn nhỏ nhất trong các phân đoạn cổ điển mà phần lớn các nhà chiêm tinh vẫn dùng, chi tiết hơn cung nhưng khái quát hơn từng độ riêng lẻ.

Từ nhóm sao đến đoạn mười độ

Các decan Ai Cập vốn hoàn toàn không phải là những đoạn của đường hoàng đạo. Chúng là những ngôi sao và chòm sao nhỏ được chọn vì mọc lên cách nhau những quãng thuận tiện, và phần lớn nằm trong một dải phía nam đường hoàng đạo, nơi sao Thiên Lang và chòm Orion cũng ở. Khoảng cách giữa chúng không đều, và các danh sách thay đổi qua nhiều thế kỷ khi lịch trôi lệch dần. Khi vòng hoàng đạo Babylon gồm mười hai cung bằng nhau đến Ai Cập thời Ptolemy, hai hệ thống được ghép lại bằng quy ước chứ không bằng quan sát. Mỗi cung bị cắt làm ba, và mỗi phần ba nhận một decan. Hoàng đạo tròn Dendera, khắc khoảng năm 50 TCN, thể hiện kết quả ấy thành hình ảnh, với các cung ở giữa và các decan ở vành ngoài. Trong chiêm tinh thành văn, sự hợp nhất là một phép tính: ba mươi sáu decan nhân mười độ lấp vừa khít 360 độ của vòng tròn, cũng như ba mươi sáu tuần mười ngày từng lấp đầy 360 ngày của năm dân sự. Những ngôi sao đằng sau các tên gọi cũ dần bị lãng quên, và cái còn lại là một phép chia vòng hoàng đạo mang tên gọi Ai Cập và uy tín Ai Cập.

Trật tự Chaldea

Sơ đồ Hy Lạp hóa chuẩn gán chủ tinh cho các diện theo trật tự Chaldea, tức thứ tự của bảy hành tinh cổ điển từ chậm nhất đến nhanh nhất theo đánh giá của các nhà thiên văn cổ đại: Sao Thổ, Sao Mộc, Sao Hỏa, Mặt Trời, Sao Kim, Sao Thủy và Mặt Trăng. Trình tự bắt đầu bằng Sao Hỏa ở diện thứ nhất của Bạch Dương, vì Sao Hỏa cai quản cung Bạch Dương, rồi cứ thế đi xuống và quay vòng. Vì vậy Bạch Dương có Sao Hỏa, Mặt Trời và Sao Kim; Kim Ngưu tiếp theo với Sao Thủy, Mặt Trăng và Sao Thổ; Song Tử với Sao Mộc, Sao Hỏa và Mặt Trời; và cứ thế qua cả vòng hoàng đạo. Không cần thêm lập luận nào về tính chất của từng cung. Một khi điểm khởi đầu đã cố định, phần còn lại tự động theo sau, và đó là một lý do khiến sơ đồ này ổn định đến vậy qua nhiều ngôn ngữ và nhiều thế kỷ. Đây là cách sắp xếp thấy ở các nhà chiêm tinh Hy Lạp và Latinh thời đế quốc La Mã, trong các cẩm nang Ả Rập thế kỷ 9, trong chiêm tinh Latinh thời Trung Cổ và trong các phép gán tarot của Golden Dawn.

Bảng ba mươi sáu diện

Trình tự đầy đủ, đọc ngang từng hàng rồi xuống cung tiếp theo, đi qua bảy hành tinh năm lần và mở đầu vòng thứ sáu bằng diện cuối cùng.

Cung Diện thứ nhất (0–10°) Diện thứ hai (10–20°) Diện thứ ba (20–30°)
Bạch Dương Sao Hỏa Mặt Trời Sao Kim
Kim Ngưu Sao Thủy Mặt Trăng Sao Thổ
Song Tử Sao Mộc Sao Hỏa Mặt Trời
Cự Giải Sao Kim Sao Thủy Mặt Trăng
Sư Tử Sao Thổ Sao Mộc Sao Hỏa
Xử Nữ Mặt Trời Sao Kim Sao Thủy
Thiên Bình Mặt Trăng Sao Thổ Sao Mộc
Bọ Cạp Sao Hỏa Mặt Trời Sao Kim
Nhân Mã Sao Thủy Mặt Trăng Sao Thổ
Ma Kết Sao Mộc Sao Hỏa Mặt Trời
Bảo Bình Sao Kim Sao Thủy Mặt Trăng
Song Ngư Sao Thổ Sao Mộc Sao Hỏa

Đọc theo cách này, bảng còn cho thấy hành tinh nào có mặt nhiều nhất. Sao Hỏa cai quản sáu diện, mỗi hành tinh khác năm diện, một sự bất cân xứng nhỏ suy ra trực tiếp từ phép chia ba mươi sáu cho bảy.

Vì sao Sao Hỏa xuất hiện hai lần

Ba mươi sáu diện chia cho bảy hành tinh thì dư một: năm vòng trọn vẹn dùng hết ba mươi lăm diện, và diện thứ ba mươi sáu mở đầu vòng thứ sáu. Vì trình tự bắt đầu bằng Sao Hỏa, diện dư ra cũng thuộc về Sao Hỏa, và nó rơi vào diện thứ ba của Song Ngư. Diện kế tiếp trên vòng tròn là diện thứ nhất của Bạch Dương, cũng là Sao Hỏa, nên điểm kết và điểm khởi của vòng hoàng đạo gặp nhau ở hai diện Sao Hỏa liên tiếp. Các tác giả cổ đại dường như không bận tâm về điều này. Trật tự đứng sau các diện cũng chính là trật tự giảm dần đã cho ra tên hành tinh của các ngày trong tuần khi được áp vào hai mươi tư giờ của một ngày: trao giờ đầu tiên của một ngày cho Sao Thổ, đếm xuống các hành tinh theo từng giờ, thì giờ đầu tiên của ngày hôm sau rơi vào Mặt Trời, ngày tiếp theo vào Mặt Trăng, rồi Sao Hỏa, và cứ thế: ngày của Sao Thổ, của Mặt Trời, của Mặt Trăng, rồi ngày của Sao Hỏa, mà tiếng Pháp vẫn gọi là mardi. Diện và các ngày trong tuần là hai ứng dụng của cùng một quy tắc phân bổ các hành tinh theo trình tự.

Manilius và sơ đồ theo cung

Sơ đồ hành tinh không phải là sơ đồ duy nhất thời cổ đại. Nhà thơ La Mã Manilius, viết bộ Astronomica dưới triều Augustus và Tiberius, gán các decan của mỗi cung không cho hành tinh mà cho các cung. Ba decan của Bạch Dương thuộc về Bạch Dương, Kim Ngưu và Song Tử; ba decan của Kim Ngưu thuộc về Cự Giải, Sư Tử và Xử Nữ; và trình tự cứ thế chạy qua vòng hoàng đạo, trở về điểm khởi đầu sau mỗi bốn cung. Manilius trình bày các decan như nguồn của những ảnh hưởng ẩn giấu có thể làm thay đổi tính chất của một cung từ đoạn mười độ này sang đoạn kế tiếp. Phiên bản của ông không trở thành chuẩn mực, nhưng nó cho thấy vào thế kỷ 1 CN các decan vẫn là một khung mà các tác giả khác nhau điền vào theo những cách khác nhau, và phép gán chủ tinh hành tinh, về sau được xem là chính thống, chỉ là một lựa chọn giữa nhiều lựa chọn.

Những hình tượng mọc cùng các diện

Các diện không mất đi hình ảnh của mình khi trở thành những đoạn mười độ. Teucer thành Babylon, nhà chiêm tinh đến từ thị trấn pháo đài Babylon của Ai Cập, người thường được xác định niên đại vào thế kỷ 1 CN, đã biên soạn một danh mục các chòm sao mọc cùng mỗi decan, Hy Lạp, Ai Cập và các nguồn khác, và mô tả những hình tượng gắn với từng decan. Hephaistion thành Thebes, khoảng năm 415 CN, ghi tên các decan Ai Cập theo lối viết Hy Lạp cho từng diện. Firmicus Maternus, trong bộ Mathesis thế kỷ 4, gọi các decan là những vị thần lớn và liệt kê tên của chúng, đồng thời dùng chủ tinh theo trật tự Chaldea. Nhà cổ điển học người Đức Franz Boll đã chứng minh trong cuốn Sphaera năm 1903 rằng danh mục của Teucer đi qua các trung gian Ba Tư và Ả Rập để vào các danh sách hình tượng của Abu Ma'shar và từ đó đến châu Âu Latinh. Như vậy mỗi diện được truyền đi kèm hai thứ: một chủ tinh có thể dùng trong tính toán và một hình tượng có thể vẽ hoặc khắc.

Diện giữa các phép chia khác

Các nhà chiêm tinh Hy Lạp hóa chia một cung theo nhiều cách cùng lúc, và diện dễ hiểu nhất khi đặt cạnh các phép chia khác. Các đoạn biên (term), còn gọi là giới hạn (bound), cắt mỗi cung thành năm phần không đều do năm hành tinh ngoài Mặt Trời và Mặt Trăng cai quản, và phiên bản gọi là các đoạn biên Ai Cập được dùng rộng rãi nhất. Dodecatemoria chia mỗi cung thành mười hai phần, mỗi phần hai độ rưỡi, mỗi phần được gán cho một cung, và một số tác giả còn đi xa hơn, trao cho từng độ một chủ tinh riêng, gọi là monomoiria. Trong số đó, diện là phép chia duy nhất có tổ tiên Ai Cập trực tiếp trên bầu trời, và là phép chia duy nhất mà mọi truyền thống về sau, Hy Lạp, Ấn Độ, Ả Rập và Latinh, đều giữ lại dưới một hình thức nào đó. Nó cũng đều đặn nhất: các đoạn bằng nhau, một trình tự chủ tinh cố định và không có ngoại lệ. Sự đều đặn ấy giải thích phần nào vì sao nó tồn tại, vì bất kỳ ai biết độ của một hành tinh và thứ tự của bảy hành tinh đều có thể tìm ra diện.

Drekkana ở Ấn Độ

Chiêm tinh Hy Lạp đến Ấn Độ trong những thế kỷ đầu Công nguyên, và các decan đi cùng nó. Yavanajataka, bản tiếng Phạn của một văn bản chiêm tinh Hy Lạp do Yavanesvara dịch năm 149/150 CN và Sphujidhvaja chuyển thành thơ năm 269/270, mô tả một hình tượng cho mỗi drekkana trong ba mươi sáu drekkana, và những mô tả này thuộc số tổ tiên của bộ hình tượng Ấn Độ mà Abu Ma'shar về sau ghi lại. Tuy vậy, chiêm tinh Ấn Độ không giữ trật tự Chaldea cho các chủ tinh. Trong sơ đồ trở thành chuẩn mực, có trong bộ Brihat Jataka thế kỷ 6 của Varahamihira, drekkana thứ nhất của một cung do chủ tinh của chính cung ấy cai quản, drekkana thứ hai do chủ tinh của cung thứ năm tính từ nó, và drekkana thứ ba do chủ tinh của cung thứ chín, nên cả ba diện của một cung đều thuộc cùng một nguyên tố. Trong Jyotisha, drekkana là một trong các lá số phân chia, lá số hòa âm bậc ba được dùng song song với lá số sinh chính, và nó vẫn được dùng hằng ngày.

Các diện trong chiêm tinh Ả Rập và Latinh

Các nhà chiêm tinh Ả Rập thừa hưởng cả hai truyền thống. Abu Ma'shar, viết cuốn Great Introduction ở Baghdad vào thế kỷ 9, trình bày các diện với chủ tinh theo trật tự Chaldea và ba bộ hình tượng cho mỗi diện, Ba Tư, Ấn Độ và Hy Lạp. Al-Biruni, trong cuốn Sách chỉ dẫn về những nguyên lý của thuật chiêm tinh năm 1029, lập bảng các diện giữa các phẩm vị của hành tinh, với chủ tinh Chaldea. Qua các bản dịch Latinh thế kỷ 12, trong đó có bản của John thành Seville và Hermann xứ Carinthia, các diện đi vào chiêm tinh châu Âu như một phần của bộ công cụ chuẩn. Ptolemy, bậc thầy cổ đại có uy tín nhất trong truyền thống ấy, không dành cho các diện decan vai trò nào trong Tetrabiblos, nhưng các cẩm nang Ả Rập mà châu Âu Trung Cổ thực sự sử dụng vẫn giữ chúng. Các hình tượng đi theo con đường riêng vào pháp thuật bùa hộ mệnh, nơi Picatrix dùng chúng như công thức chế tác; các chủ tinh thì ở lại trong chiêm tinh kỹ thuật như một phẩm vị nhỏ.

Phẩm vị yếu nhất trong năm phẩm vị

Trong chiêm tinh Trung Cổ và cận đại, sức mạnh của một hành tinh được đánh giá một phần qua các phẩm vị bản chất của nó, tức những vị trí trên vòng hoàng đạo nơi nó nắm một dạng quyền cai quản nào đó. Có năm phẩm vị được công nhận: nhà chủ quản, đắc địa, tam hợp, đoạn biên và diện. Các tác giả xếp hạng chúng theo đúng thứ tự ấy, và William Lilly, trong cuốn Christian Astrology năm 1647, cho chúng một giá trị điểm: năm cho nhà chủ quản, bốn cho đắc địa, ba cho tam hợp, hai cho đoạn biên và một cho diện. Vì vậy một hành tinh ở trong diện của mình chỉ có phần phẩm vị nhỏ nhất có thể, đủ để giữ nó khỏi tình trạng lạc chỗ (peregrine), tức hoàn toàn không có phẩm vị nào, nhưng chẳng hơn bao nhiêu. Các nhà chiêm tinh theo truyền thống này dùng diện chủ yếu để phân định khi các yếu tố khác ngang nhau và để mô tả những hoàn cảnh nhỏ hơn của một hành tinh, và một số người, theo các danh sách hình tượng Ả Rập, dùng hình tượng của diện đang mọc để mô tả dáng vẻ của một người hay tính chất của một sự việc.

Hai sơ đồ đang được dùng ngày nay

Hai hệ thống chủ tinh còn tồn tại trong chiêm tinh hiện đại. Các nhà chiêm tinh truyền thống, cùng phong trào phục hưng các phương pháp Hy Lạp hóa và Trung Cổ từ thập niên 1980, giữ các diện Chaldea. Nhiều trường phái chiêm tinh phương Tây đại chúng lại dùng sơ đồ tam hợp quen thuộc từ Ấn Độ, vốn trở nên phổ biến trong thế kỷ 20: decan thứ nhất của một cung do chủ tinh của chính cung ấy cai quản, decan thứ hai và thứ ba do chủ tinh của hai cung kế tiếp cùng nguyên tố. Trong hệ thống này, các decan của Bạch Dương thuộc về Sao Hỏa, Mặt Trời và Sao Mộc, và những người viết chiêm tinh cung Mặt Trời dùng chúng để chia ngày sinh của mỗi cung thành ba nhóm. Golden Dawn chọn các diện Chaldea cho bộ tarot của mình, bắt đầu không phải từ Bạch Dương mà từ diện thứ nhất của Sư Tử, do Sao Thổ cai quản, và gán lần lượt các lá bài số từ Hai đến Mười. Các tương ứng tarot của hội được trình bày ở một trang riêng; bản thân các diện là nền chung bên dưới mọi hệ thống kể trên.

Câu hỏi thường gặp

Diện trong chiêm tinh học là gì?

Diện là một trong ba đoạn mười độ mà mỗi cung hoàng đạo được chia ra, nên vòng hoàng đạo có ba mươi sáu diện. Mỗi diện có một chủ tinh. Các diện là những decan Ai Cập được điều chỉnh cho vòng hoàng đạo Hy Lạp hóa, và hai từ diện và decan được dùng cho cùng một thứ.

Decan và diện có phải là một không?

Trong chiêm tinh học thì có. Các decan Ai Cập là những ngôi sao mọc lên ở chân trời, nhưng các nhà chiêm tinh Hy Lạp hóa biến chúng thành những đoạn mười độ của vòng hoàng đạo, và các tác giả Hy Lạp gọi những đoạn này vừa là dekanoi vừa là prosopa, tức các diện. Một số tác giả hiện đại dành chữ decan cho sơ đồ tam hợp và chữ diện cho sơ đồ Chaldea, nhưng về mặt lịch sử hai thuật ngữ này chồng lấn nhau.

Chủ tinh của các diện được gán như thế nào?

Trong sơ đồ cổ điển, theo trật tự Chaldea của các hành tinh từ chậm nhất đến nhanh nhất: Sao Thổ, Sao Mộc, Sao Hỏa, Mặt Trời, Sao Kim, Sao Thủy, Mặt Trăng. Trình tự bắt đầu bằng Sao Hỏa ở diện thứ nhất của Bạch Dương và tiếp diễn không ngắt quãng, nên Bạch Dương có Sao Hỏa, Mặt Trời và Sao Kim, Kim Ngưu có Sao Thủy, Mặt Trăng và Sao Thổ, và cứ thế đến Song Ngư, với các diện là Sao Thổ, Sao Mộc và Sao Hỏa.

Vì sao Sao Hỏa cai quản hai diện liền nhau?

Ba mươi sáu diện chia cho bảy hành tinh được năm vòng trọn vẹn và dư một diện. Diện dư ấy, diện thứ ba của Song Ngư, thuộc về Sao Hỏa vì trình tự bắt đầu bằng Sao Hỏa, và diện thứ nhất của Bạch Dương cũng là Sao Hỏa. Kết quả là Sao Hỏa cai quản sáu diện còn mỗi hành tinh khác năm diện.

Sơ đồ decan tam hợp là gì?

Một phương án khác, trong đó ba decan của một cung do chủ tinh của ba cung cùng nguyên tố cai quản, bắt đầu từ chính cung ấy. Decan thứ nhất của Bạch Dương do Sao Hỏa cai quản, decan thứ hai do Mặt Trời với tư cách chủ tinh của Sư Tử, decan thứ ba do Sao Mộc với tư cách chủ tinh của Nhân Mã. Đây là sơ đồ drekkana chuẩn của Ấn Độ và là sơ đồ mà phần lớn chiêm tinh cung Mặt Trời hiện đại sử dụng.

Diện quan trọng đến mức nào với tư cách một phẩm vị?

Đây là phẩm vị yếu nhất trong năm phẩm vị bản chất cổ điển. Trong cách chấm điểm năm 1647 của William Lilly, một hành tinh ở trong diện của mình được một điểm, so với hai điểm cho đoạn biên, ba cho tam hợp, bốn cho đắc địa và năm cho nhà chủ quản. Các nhà chiêm tinh truyền thống dùng nó để cho thấy một hành tinh không hoàn toàn thiếu chỗ đứng, chứ không coi đó là dấu hiệu của sức mạnh thực sự.

Ptolemy có dùng decan không?

Không dùng các diện decan. Tetrabiblos, cuốn sách chiêm tinh có ảnh hưởng nhất thời cổ đại, xây dựng hệ thống của mình trên các cung, đoạn biên, nhóm tam hợp và góc chiếu, và không dành phần nào cho decan. Decan tồn tại qua các tác giả Hy Lạp và Latinh khác như Teucer, Hephaistion và Firmicus Maternus, và qua các cẩm nang Ả Rập mà châu Âu Trung Cổ sử dụng.

Drekkana là gì?

Là tên tiếng Phạn của decan, mượn từ tiếng Hy Lạp. Chiêm tinh Ấn Độ tiếp nhận các decan cùng chiêm tinh Hy Lạp trong những thế kỷ đầu Công nguyên, và Yavanajataka mô tả một hình tượng cho mỗi drekkana trong ba mươi sáu drekkana. Trong Jyotisha, drekkana còn là một lá số phân chia, được dựng bằng cách chia mỗi cung làm ba, và chủ tinh của nó đi theo nguyên tắc tam hợp.

Các hình tượng decan đến từ đâu?

Một phần từ Ai Cập và một phần từ các chòm sao Hy Lạp mọc cùng mỗi decan, những chòm sao mà Teucer thành Babylon đã lập danh mục. Về sau Abu Ma'shar ghi lại ba bộ hình tượng cho mỗi diện, Ba Tư, Ấn Độ và Hy Lạp, rồi Picatrix và Agrippa mang chúng vào pháp thuật châu Âu. Franz Boll đã lần theo phần lớn quá trình truyền thừa này năm 1903.

Tôi sinh vào decan nào của cung mình?

Điều đó phụ thuộc vào độ của Mặt Trời, hoặc của bất kỳ hành tinh nào bạn đang xem, bên trong cung của nó: 0–10° là decan thứ nhất, 10–20° là decan thứ hai và 20–30° là decan thứ ba. Ngày tháng trên lịch chỉ là ước lượng, vì thời điểm Mặt Trời vào mỗi cung xê dịch đôi chút từ năm này sang năm khác. Sau đó, các nhà chiêm tinh truyền thống và hiện đại sẽ nêu những chủ tinh khác nhau cho cùng một decan, tùy theo sơ đồ họ theo.

Bài viết mới nhất

Khám phá trí tuệ cổ xưa của các lá bài tarot và mở khóa những bí ẩn của hành trình tâm linh của bạn. Blog của chúng tôi là cánh cửa dẫn bạn đến việc hiểu biết về biểu tượng phong phú, ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của việc đọc tarot.